Kongetida
Davids helter og de tre tapre
Kapittelet presenterer Davids tapre menn, med særlig fokus på de tre heltene som brøt seg gjennom filisterleiren for å hente vann fra brønnen ved Betlehems port til David, som helte vannet ut som et offer for Herren. Benaja utmerket seg ved å drepe en løve i en brønn på en snødag og en egyptisk kjempe med dens eget spyd.
1. Krønikebok 11,10-47
10Dette er leiarane for krigarane til David, som stod sterkt med han i kongedømet hans, saman med heile Israel, for å gjera han til konge etter Herrens ord om Israel.
וְאֵ֨לֶּה רָאשֵׁ֤י הַגִּבּוֹרִים֙ אֲשֶׁ֣ר לְדָוִ֔יד הַמִּתְחַזְּקִ֨ים עִמּ֧וֹ בְמַלְכוּת֛וֹ עִם־כָּל־יִשְׂרָאֵ֖ל לְהַמְלִיכ֑וֹ כִּדְבַ֥ר יְהוָ֖ה עַל־יִשְׂרָאֵֽל׃ ס
11Dette er talet på krigarane til David: Jasjobam, son til Hakkmoni, var leiar for dei tretti. Han svinga spydet sitt over tre hundre falne på ein gong.
וְאֵ֛לֶּה מִסְפַּ֥ר הַגִּבֹּרִ֖ים אֲשֶׁ֣ר לְדָוִ֑יד יָשָׁבְעָ֣ם בֶּן־חַכְמוֹנִ֗י רֹ֚אשׁ *השלושים **הַשָּׁ֣לִישִׁ֔ים הֽוּא־עוֹרֵ֧ר אֶת־חֲנִית֛וֹ עַל־שְׁלֹשׁ־מֵא֥וֹת חָלָ֖ל בְּפַ֥עַם אֶחָֽת׃
12Etter han kom Elasar, son til Dodo, ahohitten. Han var ein av dei tre krigarane.
וְאַחֲרָ֛יו אֶלְעָזָ֥ר בֶּן־דּוֹד֖וֹ הָאֲחוֹחִ֑י ה֖וּא בִּשְׁלוֹשָׁ֥ה הַגִּבֹּרִֽים׃
13Han var med David i Pas-Dammim då filistrane samla seg der til kamp. Det var eit jordstykke fullt av bygg, og folket flykta for filistrane.
הֽוּא־הָיָ֨ה עִם־דָּוִ֜יד בַּפַּ֣ס דַּמִּ֗ים וְהַפְּלִשְׁתִּים֙ נֶאֱסְפוּ־שָׁ֣ם לַמִּלְחָמָ֔ה וַתְּהִ֛י חֶלְקַ֥ת הַשָּׂדֶ֖ה מְלֵאָ֣ה שְׂעוֹרִ֑ים וְהָעָ֥ם נָ֖סוּ מִפְּנֵ֥י פְלִשְׁתִּֽים׃
14Men dei stilte seg midt på jordstykket og forsvarte det. Dei slo filistrane, og Herren gav dei ein stor siger.
וַיִּֽתְיַצְּב֤וּ בְתוֹךְ־הַחֶלְקָה֙ וַיַּצִּיל֔וּהָ וַיַּכּ֖וּ אֶת־פְּלִשְׁתִּ֑ים וַיּ֥וֹשַׁע יְהוָ֖ה תְּשׁוּעָ֥ה גְדוֹלָֽה׃
15Tre av dei tretti hovdingane gjekk ned til klippa, til David, til hòla i Adullam, medan filisterleiren låg i Refaim-dalen.
וַיֵּרְד֡וּ שְֽׁלוֹשָׁה֩ מִן־הַשְּׁלוֹשִׁ֨ים רֹ֤אשׁ עַל־הַצֻּר֙ אֶל־דָּוִ֔יד אֶל־מְעָרַ֖ת עֲדֻלָּ֑ם וּמַחֲנֵ֣ה פְלִשְׁתִּ֔ים חֹנָ֖ה בְּעֵ֥מֶק רְפָאִֽים׃
16David var då i borga, og ein filisterpost var i Betlehem.
וְדָוִ֖יד אָ֣ז בַּמְּצוּדָ֑ה וּנְצִ֣יב פְּלִשְׁתִּ֔ים אָ֖ז בְּבֵ֥ית לָֽחֶם׃
17David lengta og sa: «Å, om nokon kunne gje meg vatn å drikka frå brunnen ved byporten i Betlehem!»
*ויתאו **וַיִּתְאָ֥יו דָּוִ֖יד וַיֹּאמַ֑ר מִ֚י יַשְׁקֵ֣נִי מַ֔יִם מִבּ֥וֹר בֵּֽית־לֶ֖חֶם אֲשֶׁ֥ר בַּשָּֽׁעַר׃
18Då braut dei tre seg gjennom filisterleiren og auste vatn frå brunnen ved byporten i Betlehem. Dei bar det med seg og kom til David. Men David ville ikkje drikka det. Han auste det ut som eit offer for Herren.
וַיִּבְקְע֨וּ הַשְּׁלֹשָׁ֜ה בְּמַחֲנֵ֣ה פְלִשְׁתִּ֗ים וַיִּֽשְׁאֲבוּ־מַ֙יִם֙ מִבּ֤וֹר בֵּֽית־לֶ֙חֶם֙ אֲשֶׁ֣ר בַּשַּׁ֔עַר וַיִּשְׂא֖וּ וַיָּבִ֣אוּ אֶל־דָּוִ֑יד וְלֹֽא־אָבָ֤ה דָוִיד֙ לִשְׁתּוֹתָ֔ם וַיְנַסֵּ֥ךְ אֹתָ֖ם לַיהוָֽה׃
19Han sa: «Gud forby at eg skulle gjera dette! Skulle eg drikka blodet til desse mennene som sette livet på spel? For dei henta det med fare for livet.» Og han ville ikkje drikka det. Dette gjorde dei tre krigarane.
וַיֹּ֡אמֶר חָלִילָה֩ לִּ֨י מֵאֱלֹהַ֜י מֵעֲשׂ֣וֹת זֹ֗את הֲדַ֣ם הָאֲנָשִׁים֩ הָאֵ֨לֶּה אֶשְׁתֶּ֤ה בְנַפְשׁוֹתָם֙ כִּ֣י בְנַפְשׁוֹתָ֣ם הֱבִיא֔וּם וְלֹ֥א אָבָ֖ה לִשְׁתּוֹתָ֑ם אֵ֣לֶּה עָשׂ֔וּ שְׁלֹ֖שֶׁת הַגִּבּוֹרִֽים׃
20Absjai, bror til Joab, var leiar for dei tre. Han svinga spydet sitt over tre hundre falne, og han hadde eit namn blant dei tre.
וְאַבְשַׁ֣י אֲחִֽי־יוֹאָ֗ב ה֤וּא הָיָה֙ רֹ֣אשׁ הַשְּׁלוֹשָׁ֔ה וְהוּא֙ עוֹרֵ֣ר אֶת־חֲנִית֔וֹ עַל־שְׁלֹ֥שׁ מֵא֖וֹת חָלָ֑ל *ולא־**וְלוֹ־שֵׁ֖ם בַּשְּׁלוֹשָֽׁה׃
21Blant dei tre var han æra framfor dei to andre, og han vart deira leiar. Men han nådde ikkje opp til dei tre.
מִן־הַשְּׁלוֹשָׁ֤ה בַשְּׁנַ֙יִם֙ נִכְבָּ֔ד וַיְהִ֥י לָהֶ֖ם לְשָׂ֑ר וְעַד־הַשְּׁלוֹשָׁ֖ה לֹֽא־בָֽא׃ ס
22Benaja, son til Jojada, var son til ein tapper mann frå Kabseel, som hadde gjort mange storverk. Han slo ned dei to løveheltane frå Moab. Han gjekk også ned og slo ein løve i ein brønn ein dag det var snø.
בְּנָיָ֨ה בֶן־יְהוֹיָדָ֧ע בֶּן־אִֽישׁ־חַ֛יִל רַב־פְּעָלִ֖ים מִֽן־קַבְצְאֵ֑ל ה֣וּא הִכָּ֗ה אֵ֣ת שְׁנֵ֤י אֲרִיאֵל֙ מוֹאָ֔ב וְ֠הוּא יָרַ֞ד וְהִכָּ֧ה אֶֽת־הָאֲרִ֛י בְּת֥וֹךְ הַבּ֖וֹר בְּי֥וֹם הַשָּֽׁלֶג׃
23Han slo også ned ein egyptar, ein kjempe på fem alner. Egyptaren hadde eit spyd i handa så stort som ein vevbom. Men Benaja gjekk ned mot han med ein stav, reiv spydet ut av handa på egyptaren og drap han med hans eige spyd.
וְהֽוּא־הִכָּה֩ אֶת־הָאִ֨ישׁ הַמִּצְרִ֜י אִ֥ישׁ מִדָּ֣ה ׀ חָמֵ֣שׁ בָּאַמָּ֗ה וּבְיַ֨ד הַמִּצְרִ֤י חֲנִית֙ כִּמְנ֣וֹר אֹרְגִ֔ים וַיֵּ֥רֶד אֵלָ֖יו בַּשָּׁ֑בֶט וַיִּגְזֹ֤ל אֶֽת־הַחֲנִית֙ מִיַּ֣ד הַמִּצְרִ֔י וַיַּהַרְגֵ֖הוּ בַּחֲנִיתֽוֹ׃
24Dette gjorde Benaja, son til Jojada, og han hadde eit namn blant dei tre krigarane.
אֵ֣לֶּה עָשָׂ֔ה בְּנָיָ֖הוּ בֶּן־יְהוֹיָדָ֑ע וְלוֹ־שֵׁ֖ם בִּשְׁלוֹשָׁ֥ה הַגִּבֹּרִֽים׃
25Sjå, han var meir æra enn dei tretti, men han nådde ikkje opp til dei tre. David sette han over livvakta si.
מִן־הַשְּׁלוֹשִׁ֗ים הִנּ֤וֹ נִכְבָּד֙ ה֔וּא וְאֶל־הַשְּׁלוֹשָׁ֖ה לֹא־בָ֑א וַיְשִׂימֵ֥הוּ דָוִ֖יד עַל־מִשְׁמַעְתּֽוֹ׃ ס
26Dei tapre krigarane var: Asael, bror til Joab, Elhanan, son til Dodo, frå Betlehem,
וְגִבּוֹרֵ֖י הַחֲיָלִ֑ים עֲשָׂה־אֵל֙ אֲחִ֣י יוֹאָ֔ב אֶלְחָנָ֥ן בֶּן־דּוֹד֖וֹ מִבֵּ֥ית לָֽחֶם׃ ס
27Sjammot frå Haror, Heles frå Palon,
שַׁמּוֹת֙ הַהֲרוֹרִ֔י חֶ֖לֶץ הַפְּלוֹנִֽי׃ ס
28Ira, son til Ikkesj, frå Tekoa, Abieser frå Anatot,
עִירָ֤א בֶן־עִקֵּשׁ֙ הַתְּקוֹעִ֔י אֲבִיעֶ֖זֶר הָעֲנְּתוֹתִֽי׃ ס
29Sibbekai frå Husja, Ilai frå Ahoh,
סִבְּכַי֙ הַחֻ֣שָׁתִ֔י עִילַ֖י הָאֲחוֹחִֽי׃ ס
30Mahrai frå Netofa, Heled, son til Baana, frå Netofa,
מַהְרַי֙ הַנְּטֹ֣פָתִ֔י חֵ֥לֶד בֶּֽן־בַּֽעֲנָ֖ה הַנְּטוֹפָתִֽי׃ ס
31Itai, son til Ribai, frå Gibea i Benjamin, Benaja frå Piraton,
אִיתַ֣י בֶּן־רִיבַ֗י מִגִּבְעַת֙ בְּנֵ֣י בִנְיָמִ֔ן ס בְּנָיָ֖ה הַפִּרְעָתֹנִֽי׃
32Hurai frå dalane ved Gaasj, Abiel frå Araba,
חוּרַי֙ מִנַּ֣חֲלֵי גָ֔עַשׁ ס אֲבִיאֵ֖ל הָעַרְבָתִֽי׃ ס
33Asmavet frå Bahurim, Eljahba frå Sjalbon,
עַזְמָ֙וֶת֙ הַבַּ֣חֲרוּמִ֔י אֶלְיַחְבָּ֖א הַשַּׁעַלְבֹנִֽי׃ ס
34sønene til Hasjem frå Gizon, Jonatan, son til Sjage, frå Harar,
בְּנֵ֗י הָשֵׁם֙ הַגִּ֣זוֹנִ֔י יוֹנָתָ֥ן בֶּן־שָׁגֵ֖ה הַהֲרָרִֽי׃ ס
35Ahiam, son til Sakar, frå Harar, Elifal, son til Ur,
אֲחִיאָ֧ם בֶּן־שָׂכָ֛ר הַהֲרָרִ֖י אֱלִיפַ֥ל בֶּן־אֽוּר׃ ס
36Hefer frå Mekera, Ahia frå Palon,
חֵ֚פֶר הַמְּכֵ֣רָתִ֔י אֲחִיָּ֖ה הַפְּלֹנִֽי׃ ס
37Hesro frå Karmel, Naarai, son til Esbai,
חֶצְרוֹ֙ הַֽכַּרְמְלִ֔י נַעֲרַ֖י בֶּן־אֶזְבָּֽי׃ ס
38Joel, bror til Natan, Mibhar, son til Hagri,
יוֹאֵל֙ אֲחִ֣י נָתָ֔ן מִבְחָ֖ר בֶּן־הַגְרִֽי׃ ס
39Selek frå Ammon, Nahrai frå Berot, våpensveinen til Joab, son til Seruja,
צֶ֖לֶק הָעַמּוֹנִ֑י נַחְרַי֙ הַבֵּ֣רֹתִ֔י נֹשֵׂ֕א כְּלֵ֖י יוֹאָ֥ב בֶּן־צְרוּיָֽה׃ ס
40Ira frå Jeter, Gareb frå Jeter,
עִירָא֙ הַיִּתְרִ֔י גָּרֵ֖ב הַיִּתְרִֽי׃ ס
41Uria, hetitten, Sabad, son til Ahlai,
אֽוּרִיָּה֙ הַחִתִּ֔י זָבָ֖ד בֶּן־אַחְלָֽי׃ ס
42Adina, son til Sjisa, rubenitten, ein hovding for rubenittane, og med han tretti mann,
עֲדִינָ֨א בֶן־שִׁיזָ֜א הָרֽאוּבֵנִ֗י רֹ֛אשׁ לָרֽאוּבֵנִ֖י וְעָלָ֥יו שְׁלוֹשִֽׁים׃ ס
43Hanan, son til Maaka, og Josjafat frå Meten,
חָנָן֙ בֶּֽן־מַעֲכָ֔ה וְיוֹשָׁפָ֖ט הַמִּתְנִֽי׃ ס
44Ussia frå Asjterot, Sjama og Jeiel, sønene til Hotam frå Aroer,
עֻזִיָּ֖א הָעֲשְׁתְּרָתִ֑י שָׁמָע֙ *ויעואל **וִֽיעִיאֵ֔ל ס בְּנֵ֖י חוֹתָ֥ם הָעֲרֹעֵרִֽי׃ ס
45Jediael, son til Sjimri, og Joha, bror hans, frå Tis,
יְדִֽיעֲאֵל֙ בֶּן־שִׁמְרִ֔י וְיֹחָ֥א אָחִ֖יו הַתִּיצִֽי׃ ס
46Eliel frå Mahavim, Jeribai og Josjavja, sønene til Elnaam, og Jitma frå Moab,
אֱלִיאֵל֙ הַֽמַּחֲוִ֔ים וִירִיבַ֥י וְיוֹשַׁוְיָ֖ה בְּנֵ֣י אֶלְנָ֑עַם וְיִתְמָ֖ה הַמּוֹאָבִֽי׃
47Eliel, Obed og Jaasiel frå Mesoba.
אֱלִיאֵ֣ל וְעוֹבֵ֔ד וְיַעֲשִׂיאֵ֖ל הַמְּצֹבָיָֽה׃ פ