Profetiar og oppfyllingar
Ei oversikt over profetiar i Det gamle testamentet og korleis dei vart oppfylte i Det nye testamentet. Klikk på ein profeti for å sjå forklaringa og bibelversa.
Kvinnens ættMessias' fødsel og opphav
Den første messianske profetien i Bibelen. Gud lover at kvinnens ætt skal knuse slangens hode, selv om slangen skal ramme hans hæl. Dette peker frem mot Jesu seier over Satan gjennom korset.
Vis bibelvers
Profetien (1Mos 3:15)
15Eg vil setja fiendskap mellom deg og kvinna, mellom di ætt og hennar ætt. Han skal råka deg i hovudet, og du skal råka han i hælen.»
וְאֵיבָ֣ה ׀ אָשִׁ֗ית בֵּֽינְךָ֙ וּבֵ֣ין הָֽאִשָּׁ֔ה וּבֵ֥ין זַרְעֲךָ֖ וּבֵ֣ין זַרְעָ֑הּ ה֚וּא יְשׁוּפְךָ֣ רֹ֔אשׁ וְאַתָּ֖ה תְּשׁוּפֶ֥נּוּ עָקֵֽב׃ ס
Oppfyllelse (Gal 4:4)
4Men då tida var fullkomen, sende Gud Son sin, fødd av ei kvinne, fødd under lova,
ὅτε δὲ ἦλθεν τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, ἐξαπέστειλεν ὁ θεὸς τὸν υἱὸν αὐτοῦ, γενόμενον ἐκ γυναικός, γενόμενον ὑπὸ νόμον,
Oppfyllelse (Op 12:1-5)
1Eit stort teikn synte seg på himmelen: ei kvinne kledd i sola, med månen under føtene sine og ein krans av tolv stjerner på hovudet.
Καὶ σημεῖον μέγα ὤφθη ἐν τῷ οὐρανῷ, γυνὴ περιβεβλημένη τὸν ἥλιον, καὶ ἡ σελήνη ὑποκάτω τῶν ποδῶν αὐτῆς, καὶ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς αὐτῆς στέφανος ἀστέρων δώδεκα,
2Ho var med barn og ropa i fødselsrier og fødepiner og kjempa for å føda.
καὶ ἐν γαστρὶ ἔχουσα· ⸂καὶ κράζει⸃ ὠδίνουσα καὶ βασανιζομένη τεκεῖν.
3Så synte det seg eit anna teikn på himmelen: Sjå, ein stor, eldraud drake med sju hovud og ti horn, og på hovuda hans var det sju kroner.
καὶ ὤφθη ἄλλο σημεῖον ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ ἰδοὺ δράκων ⸂μέγας πυρρός⸃, ἔχων κεφαλὰς ἑπτὰ καὶ κέρατα δέκα καὶ ἐπὶ τὰς κεφαλὰς αὐτοῦ ἑπτὰ διαδήματα,
4Halen hans drog med seg ein tredel av stjernene på himmelen og kasta dei ned på jorda. Draken stod framfor kvinna som skulle føda, for å sluka barnet hennar så snart ho hadde fødd det.
καὶ ἡ οὐρὰ αὐτοῦ σύρει τὸ τρίτον τῶν ἀστέρων τοῦ οὐρανοῦ, καὶ ἔβαλεν αὐτοὺς εἰς τὴν γῆν. καὶ ὁ δράκων ἕστηκεν ἐνώπιον τῆς γυναικὸς τῆς μελλούσης τεκεῖν, ἵνα ὅταν τέκῃ τὸ τέκνον αὐτῆς καταφάγῃ.
5Ho fødde ein son, eit guteborn, som skal styra alle folkeslag med jernstav. Og barnet vart rykt bort til Gud og til trona hans.
καὶ ἔτεκεν υἱόν, ⸀ἄρσεν, ὃς μέλλει ποιμαίνειν πάντα τὰ ἔθνη ἐν ῥάβδῳ σιδηρᾷ· καὶ ἡρπάσθη τὸ τέκνον αὐτῆς πρὸς τὸν θεὸν καὶ πρὸς τὸν θρόνον αὐτοῦ.
Abrahams ættMessias' fødsel og opphav
Profeti: 1Mos 12:3Oppfylt: Matt 1:1, Gal 3:8-16
Gud lovet Abraham at alle jordens slekter skulle velsignes gjennom hans ætt. Paulus forklarer at dette sikter til Kristus, den ene ætten som skulle bringe velsignelse til alle folkeslag.
Vis bibelvers
Profetien (1Mos 12:3)
3Eg skal velsigna dei som velsignar deg, og den som forbannar deg, skal eg forbanna. I deg skal alle slekter på jorda bli velsigna.»
וַאֲבָֽרֲכָה֙ מְבָ֣רְכֶ֔יךָ וּמְקַלֶּלְךָ֖ אָאֹ֑ר וְנִבְרְכ֣וּ בְךָ֔ כֹּ֖ל מִשְׁפְּחֹ֥ת הָאֲדָמָֽה׃
Oppfyllelse (Matt 1:1)
1Dette er boka om opphavet til Jesus Kristus, son av David, son av Abraham.
Βίβλος γενέσεως Ἰησοῦ χριστοῦ υἱοῦ Δαυὶδ υἱοῦ Ἀβραάμ.
Oppfyllelse (Gal 3:8-16)
8Skrifta såg på førehand at Gud ville rettferdiggjera folkeslaga ved tru, og forkynte evangeliet på førehand til Abraham: «I deg skal alle folkeslag velsignast.»
προϊδοῦσα δὲ ἡ γραφὴ ὅτι ἐκ πίστεως δικαιοῖ τὰ ἔθνη ὁ θεὸς προευηγγελίσατο τῷ Ἀβραὰμ ὅτι Ἐνευλογηθήσονται ἐν σοὶ πάντα τὰ ἔθνη.
9Difor vert dei som trur, velsigna saman med den truande Abraham.
ὥστε οἱ ἐκ πίστεως εὐλογοῦνται σὺν τῷ πιστῷ Ἀβραάμ.
10For alle som held seg til lovgjerningar, er under forbanning. Det står nemleg skrive: «Forbanna er kvar den som ikkje held fast ved alt som står skrive i lovboka, og gjer etter det.»
Ὅσοι γὰρ ἐξ ἔργων νόμου εἰσὶν ὑπὸ κατάραν εἰσίν, γέγραπται γὰρ ⸀ὅτι Ἐπικατάρατος πᾶς ὃς οὐκ ⸀ἐμμένει πᾶσιν τοῖς γεγραμμένοις ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου τοῦ ποιῆσαι αὐτά.
11At ingen vert rettferdiggjord for Gud ved lova, er klårt, for «den rettferdige skal leva ved tru».
ὅτι δὲ ἐν νόμῳ οὐδεὶς δικαιοῦται παρὰ τῷ θεῷ δῆλον, ὅτι Ὁ δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται,
12Men lova byggjer ikkje på tru, men: «Den som gjer det, skal leva ved det.»
ὁ δὲ νόμος οὐκ ἔστιν ἐκ πίστεως, ἀλλʼ· Ὁ ποιήσας ⸀αὐτὰ ζήσεται ἐν αὐτοῖς.
13Kristus kjøpte oss fri frå forbanninga under lova då han vart ei forbanning for oss. For det står skrive: «Forbanna er kvar den som heng på eit tre.»
Χριστὸς ἡμᾶς ἐξηγόρασεν ἐκ τῆς κατάρας τοῦ νόμου γενόμενος ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα, ⸂ὅτι γέγραπται⸃· Ἐπικατάρατος πᾶς ὁ κρεμάμενος ἐπὶ ξύλου,
14Dette skjedde for at Abrahams velsigning skulle koma til folkeslaga i Kristus Jesus, så vi ved trua kunne få den lova Anden.
ἵνα εἰς τὰ ἔθνη ἡ εὐλογία τοῦ Ἀβραὰμ γένηται ἐν ⸂Χριστῷ Ἰησοῦ⸃, ἵνα τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ πνεύματος λάβωμεν διὰ τῆς πίστεως.
15Sysken, eg talar på menneskevis: Sjølv når eit menneske har stadfest eit testamente, set ingen det til sides eller legg noko til.
Ἀδελφοί, κατὰ ἄνθρωπον λέγω· ὅμως ἀνθρώπου κεκυρωμένην διαθήκην οὐδεὶς ἀθετεῖ ἢ ἐπιδιατάσσεται.
16Lovnadene vart gjevne til Abraham og til ætta hans. Det står ikkje «og til ættene», som om det gjaldt mange, men som om det gjeld éin: «og til ætta di», som er Kristus.
τῷ δὲ Ἀβραὰμ ἐρρέθησαν αἱ ἐπαγγελίαι καὶ τῷ σπέρματι αὐτοῦ· οὐ λέγει· Καὶ τοῖς σπέρμασιν, ὡς ἐπὶ πολλῶν, ἀλλʼ ὡς ἐφʼ ἑνός· Καὶ τῷ σπέρματί σου, ὅς ἐστιν Χριστός.
Av Juda stammeMessias' fødsel og opphav
Profeti: 1Mos 49:10Oppfylt: Matt 1:2-3, Hebr 7:14, Op 5:5
Jakob profeterte at kongespir ikke skulle vike fra Juda før Fredsfyrsten kommer. Jesus stammet fra Juda og kalles 'løven av Juda stamme'.
Vis bibelvers
Profetien (1Mos 49:10)
10Kongestaven skal ikkje vika frå Juda, herskerstaven ikkje frå føtene hans, til Sjilo kjem, og folka skal lyda han.
לֹֽא־יָס֥וּר שֵׁ֙בֶט֙ מִֽיהוּדָ֔ה וּמְחֹקֵ֖ק מִבֵּ֣ין רַגְלָ֑יו עַ֚ד כִּֽי־יָבֹ֣א *שילה **שִׁיל֔וֹ וְל֖וֹ יִקְּהַ֥ת עַמִּֽים׃
Oppfyllelse (Matt 1:2-3)
2Abraham fekk sonen Isak, Isak fekk Jakob, og Jakob fekk Juda og brørne hans.
Ἀβραὰμ ἐγέννησεν τὸν Ἰσαάκ, Ἰσαὰκ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἰακώβ, Ἰακὼβ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἰούδαν καὶ τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ,
3Juda fekk Peres og Serah med Tamar, Peres fekk Hesron, og Hesron fekk Aram.
Ἰούδας δὲ ἐγέννησεν τὸν Φαρὲς καὶ τὸν Ζάρα ἐκ τῆς Θαμάρ, Φαρὲς δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἑσρώμ, Ἑσρὼμ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἀράμ,
Oppfyllelse (Hebr 7:14)
14For det er velkjent at vår Herre stamma frå Juda, ei stamme Moses ikkje sa noko om prestar frå.
πρόδηλον γὰρ ὅτι ἐξ Ἰούδα ἀνατέταλκεν ὁ κύριος ἡμῶν, εἰς ἣν φυλὴν ⸂περὶ ἱερέων οὐδὲν⸃ Μωϋσῆς ἐλάλησεν.
Oppfyllelse (Op 5:5)
5Og ein av dei eldste sa til meg: «Gråt ikkje! Sjå, løva av Juda stamme, Davids rotskot, har sigra og kan opna bokrulla og dei sju segla hennar.»
καὶ εἷς ἐκ τῶν πρεσβυτέρων λέγει μοι· Μὴ κλαῖε· ἰδοὺ ἐνίκησεν ὁ λέων ὁ ἐκ τῆς φυλῆς Ἰούδα, ἡ ῥίζα Δαυίδ, ⸀ἀνοῖξαι τὸ βιβλίον καὶ τὰς ἑπτὰ σφραγῖδας αὐτοῦ.
Davids ætlingMessias' fødsel og opphav
Profeti: 2Sam 7:12-13Oppfylt: Matt 1:1, Luk 1:32-33, Rom 1:3
Gud lovet David at hans ætling skulle bygge et hus for Guds navn og at hans kongetrone skulle stå fast til evig tid. Jesus er 'Davids sønn' som arver det evige kongedømmet.
Vis bibelvers
Profetien (2Sam 7:12-13)
12Når dagane dine er til ende og du kviler hos fedrane dine, vil eg reisa opp ætlingen din etter deg, ein som skal koma frå ditt eige liv, og eg vil grunnfesta kongeriket hans.
כִּ֣י ׀ יִמְלְא֣וּ יָמֶ֗יךָ וְשָֽׁכַבְתָּ֙ אֶת־אֲבֹתֶ֔יךָ וַהֲקִימֹתִ֤י אֶֽת־זַרְעֲךָ֙ אַחֲרֶ֔יךָ אֲשֶׁ֥ר יֵצֵ֖א מִמֵּעֶ֑יךָ וַהֲכִינֹתִ֖י אֶת־מַמְלַכְתּֽוֹ׃
13Han skal byggja eit hus for mitt namn, og eg vil grunnfesta trona til kongeriket hans til evig tid.
ה֥וּא יִבְנֶה־בַּ֖יִת לִשְׁמִ֑י וְכֹנַנְתִּ֛י אֶת־כִּסֵּ֥א מַמְלַכְתּ֖וֹ עַד־עוֹלָֽם׃
Oppfyllelse (Matt 1:1)
1Dette er boka om opphavet til Jesus Kristus, son av David, son av Abraham.
Βίβλος γενέσεως Ἰησοῦ χριστοῦ υἱοῦ Δαυὶδ υἱοῦ Ἀβραάμ.
Oppfyllelse (Luk 1:32-33)
32Han skal vera stor og kallast Son til Den høgste. Herren Gud skal gje han trona til David, far hans.
οὗτος ἔσται μέγας καὶ υἱὸς Ὑψίστου κληθήσεται, καὶ δώσει αὐτῷ κύριος ὁ θεὸς τὸν θρόνον Δαυὶδ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ,
33Han skal vera konge over Jakobs hus til evig tid, og det skal ikkje vera ende på riket hans.»
καὶ βασιλεύσει ἐπὶ τὸν οἶκον Ἰακὼβ εἰς τοὺς αἰῶνας, καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος.
Oppfyllelse (Rom 1:3)
3om Son hans, som etter kjøtet stammar frå Davids ætt,
περὶ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ, τοῦ γενομένου ἐκ σπέρματος Δαυὶδ κατὰ σάρκα,
JomfrufødselenMessias' fødsel og opphav
Profeti: Jes 7:14Oppfylt: Matt 1:18-23, Luk 1:26-35
Jesaja profeterte at en jomfru skulle bli med barn og føde en sønn som skulle kalles Immanuel ('Gud med oss'). Matteus siterer dette direkte som oppfylt i Jesu fødsel.
Vis bibelvers
Profetien (Jes 7:14)
14Difor skal Herren sjølv gje dykk eit teikn: Sjå, den unge kvinna skal bli med barn og føda ein son, og ho skal kalla han Immanuel.
לָ֠כֵן יִתֵּ֨ן אֲדֹנָ֥י ה֛וּא לָכֶ֖ם א֑וֹת הִנֵּ֣ה הָעַלְמָ֗ה הָרָה֙ וְיֹלֶ֣דֶת בֵּ֔ן וְקָרָ֥את שְׁמ֖וֹ עִמָּ֥נוּ אֵֽל׃
Oppfyllelse (Matt 1:18-23)
18Med Jesu Kristi fødsel gjekk det slik til: Mor hans, Maria, var lova bort til Josef. Men før dei kom saman, synte det seg at ho var med barn ved Den heilage Ande.
Τοῦ δὲ ⸀Ἰησοῦ χριστοῦ ἡ ⸀γένεσις οὕτως ἦν. ⸀μνηστευθείσης τῆς μητρὸς αὐτοῦ Μαρίας τῷ Ἰωσήφ, πρὶν ἢ συνελθεῖν αὐτοὺς εὑρέθη ἐν γαστρὶ ἔχουσα ἐκ πνεύματος ἁγίου.
19Josef, mannen hennar, var ein rettferdig mann og ville ikkje føra skam over henne. Difor sette han seg føre å skilja seg frå henne i det stille.
Ἰωσὴφ δὲ ὁ ἀνὴρ αὐτῆς, δίκαιος ὢν καὶ μὴ θέλων αὐτὴν ⸀δειγματίσαι, ἐβουλήθη λάθρᾳ ἀπολῦσαι αὐτήν.
20Medan han tenkte på dette, synte ein engel frå Herren seg for han i ein draum og sa: «Josef, Davids son! Ver ikkje redd for å ta Maria heim til deg som kona di. For barnet som er avla i henne, er av Den heilage Ande.
ταῦτα δὲ αὐτοῦ ἐνθυμηθέντος ἰδοὺ ἄγγελος κυρίου κατʼ ὄναρ ἐφάνη αὐτῷ λέγων· Ἰωσὴφ υἱὸς Δαυίδ, μὴ φοβηθῇς παραλαβεῖν ⸀Μαρίαν τὴν γυναῖκά σου, τὸ γὰρ ἐν αὐτῇ γεννηθὲν ἐκ πνεύματός ἐστιν ἁγίου·
21Ho skal føda ein son, og du skal gje han namnet Jesus, for han skal frelsa folket sitt frå syndene deira.»
τέξεται δὲ υἱὸν καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν, αὐτὸς γὰρ σώσει τὸν λαὸν αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν.
22Alt dette hende for at det skulle oppfyllast som Herren har tala gjennom profeten:
τοῦτο δὲ ὅλον γέγονεν ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν ⸀ὑπὸ κυρίου διὰ τοῦ προφήτου λέγοντος·
23«Sjå, jomfrua skal verta med barn og føda ein son, og dei skal gje han namnet Immanuel» – det tyder: Gud med oss.
Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει καὶ τέξεται υἱόν, καὶ καλέσουσιν τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ· ὅ ἐστιν μεθερμηνευόμενον Μεθʼ ἡμῶν ὁ θεός.
Oppfyllelse (Luk 1:26-35)
26I den sjette månaden vart engelen Gabriel send frå Gud til ein by i Galilea som heitte Nasaret,
Ἐν δὲ τῷ μηνὶ τῷ ἕκτῳ ἀπεστάλη ὁ ἄγγελος Γαβριὴλ ⸀ἀπὸ τοῦ θεοῦ εἰς πόλιν τῆς Γαλιλαίας ᾗ ὄνομα Ναζαρὲθ
27til ei jomfru som var trulova med ein mann som heitte Josef, av Davids hus. Jomfrua heitte Maria.
πρὸς παρθένον ⸀ἐμνηστευμένην ἀνδρὶ ᾧ ὄνομα Ἰωσὴφ ἐξ οἴκου Δαυίδ, καὶ τὸ ὄνομα τῆς παρθένου Μαριάμ.
28Engelen kom inn til henne og sa: «Ver helsa, du som har fått nåde! Herren er med deg.»
καὶ ⸀εἰσελθὼν πρὸς αὐτὴν εἶπεν· Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ὁ κύριος μετὰ ⸀σοῦ.
29Men ho vart svært uroleg over desse orda og tenkte på kva denne helsinga kunne tyda.
ἡ δὲ ⸂ἐπὶ τῷ λόγῳ διεταράχθη⸃ καὶ διελογίζετο ποταπὸς εἴη ὁ ἀσπασμὸς οὗτος.
30Engelen sa til henne: «Ver ikkje redd, Maria! For du har funne nåde hos Gud.
καὶ εἶπεν ὁ ἄγγελος αὐτῇ· Μὴ φοβοῦ, Μαριάμ, εὗρες γὰρ χάριν παρὰ τῷ θεῷ·
31Sjå, du skal verta med barn og føda ein son, og du skal gje han namnet Jesus.
καὶ ἰδοὺ συλλήμψῃ ἐν γαστρὶ καὶ τέξῃ υἱόν, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν.
32Han skal vera stor og kallast Son til Den høgste. Herren Gud skal gje han trona til David, far hans.
οὗτος ἔσται μέγας καὶ υἱὸς Ὑψίστου κληθήσεται, καὶ δώσει αὐτῷ κύριος ὁ θεὸς τὸν θρόνον Δαυὶδ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ,
33Han skal vera konge over Jakobs hus til evig tid, og det skal ikkje vera ende på riket hans.»
καὶ βασιλεύσει ἐπὶ τὸν οἶκον Ἰακὼβ εἰς τοὺς αἰῶνας, καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος.
34Maria sa til engelen: «Korleis skal dette gå til? Eg har ikkje vore saman med nokon mann.»
εἶπεν δὲ Μαριὰμ πρὸς τὸν ἄγγελον· Πῶς ἔσται τοῦτο, ἐπεὶ ἄνδρα οὐ γινώσκω;
35Difor skal òg det heilage som vert fødd, kallast Guds Son.
καὶ ἀποκριθεὶς ὁ ἄγγελος εἶπεν αὐτῇ· Πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σέ, καὶ δύναμις Ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι· διὸ καὶ τὸ γεννώμενον ἅγιον κληθήσεται, υἱὸς θεοῦ·
Født i BetlehemMessias' fødsel og opphav
Profeti: Mika 5:1Oppfylt: Matt 2:1-6, Luk 2:4-7
Mika profeterte at Israels hersker skulle komme fra Betlehem, Davids by. Da vismennene spurte Herodes hvor Messias skulle fødes, siterte de skriftlærde denne profetien.
Vis bibelvers
Profetien (Mika 5:1)
1Men du, Betlehem Efrata, liten mellom tusentala i Juda, frå deg skal det koma ein til meg som skal vera herskar over Israel. Hans opphav er frå gammal tid, frå evige dagar.
וְאַתָּ֞ה בֵּֽית־לֶ֣חֶם אֶפְרָ֗תָה צָעִיר֙ לִֽהְיוֹת֙ בְּאַלְפֵ֣י יְהוּדָ֔ה מִמְּךָ֙ לִ֣י יֵצֵ֔א לִֽהְי֥וֹת מוֹשֵׁ֖ל בְּיִשְׂרָאֵ֑ל וּמוֹצָאֹתָ֥יו מִקֶּ֖דֶם מִימֵ֥י עוֹלָֽם׃
Oppfyllelse (Matt 2:1-6)
1Då Jesus var fødd i Betlehem i Judea, i kong Herodes si tid, kom det vise menn frå Austen til Jerusalem.
Τοῦ δὲ Ἰησοῦ γεννηθέντος ἐν Βηθλέεμ τῆς Ἰουδαίας ἐν ἡμέραις Ἡρῴδου τοῦ βασιλέως, ἰδοὺ μάγοι ἀπὸ ἀνατολῶν παρεγένοντο εἰς Ἱεροσόλυμα
2Dei spurde: «Kvar er han som er fødd til å vera jødanes konge? For vi såg stjerna hans gå opp og har kome for å tilbe han.»
λέγοντες· Ποῦ ἐστιν ὁ τεχθεὶς βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων; εἴδομεν γὰρ αὐτοῦ τὸν ἀστέρα ἐν τῇ ἀνατολῇ καὶ ἤλθομεν προσκυνῆσαι αὐτῷ.
3Då kong Herodes høyrde dette, vart han uroa, og heile Jerusalem med han.
ἀκούσας δὲ ⸂ὁ βασιλεὺς Ἡρῴδης⸃ ἐταράχθη καὶ πᾶσα Ἱεροσόλυμα μετʼ αὐτοῦ,
4Han kalla saman alle overprestane og dei skriftlærde i folket og spurde dei ut om kvar Messias skulle bli fødd.
καὶ συναγαγὼν πάντας τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ γραμματεῖς τοῦ λαοῦ ἐπυνθάνετο παρʼ αὐτῶν ποῦ ὁ χριστὸς γεννᾶται.
5Dei svara han: «I Betlehem i Judea, for slik står det skrive gjennom profeten:
οἱ δὲ εἶπαν αὐτῷ· Ἐν Βηθλέεμ τῆς Ἰουδαίας· οὕτως γὰρ γέγραπται διὰ τοῦ προφήτου·
6Og du, Betlehem i Juda land, er slett ikkje den minste blant fyrstane i Juda. For frå deg skal det koma ein leiar som skal vera hyrding for folket mitt Israel.»
Καὶ σύ, Βηθλέεμ γῆ Ἰούδα, οὐδαμῶς ἐλαχίστη εἶ ἐν τοῖς ἡγεμόσιν Ἰούδα· ἐκ σοῦ γὰρ ἐξελεύσεται ἡγούμενος, ὅστις ποιμανεῖ τὸν λαόν μου τὸν Ἰσραήλ.
Oppfyllelse (Luk 2:4-7)
4Også Josef drog opp frå Galilea, frå byen Nasaret, til Judea, til Davidsbyen som heiter Betlehem, fordi han var av Davids hus og ætt.
Ἀνέβη δὲ καὶ Ἰωσὴφ ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἐκ πόλεως Ναζαρὲθ εἰς τὴν Ἰουδαίαν εἰς πόλιν Δαυὶδ ἥτις καλεῖται Βηθλέεμ, διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν ἐξ οἴκου καὶ πατριᾶς Δαυίδ,
5Han skulle skriva seg inn saman med Maria, som var lova bort til han, og som venta barn.
ἀπογράψασθαι σὺν Μαριὰμ τῇ ⸂ἐμνηστευμένῃ αὐτῷ⸃, οὔσῃ ἐγκύῳ.
6Medan dei var der, kom tida då ho skulle føda.
ἐγένετο δὲ ἐν τῷ εἶναι αὐτοὺς ἐκεῖ ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέραι τοῦ τεκεῖν αὐτήν,
7Og ho fødde son sin, den førstefødde, sveipte han og la han i ei krubbe, for det var ikkje rom for dei i herberget.
καὶ ἔτεκεν τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτότοκον, καὶ ἐσπαργάνωσεν αὐτὸν καὶ ἀνέκλινεν αὐτὸν ⸀ἐν φάτνῃ, διότι οὐκ ἦν αὐτοῖς τόπος ἐν τῷ καταλύματι.
Kalt ut av EgyptMessias' fødsel og opphav
Profeti: Hos 11:1Oppfylt: Matt 2:13-15
Hosea skriver om Guds kjærlighet til Israel: 'Fra Egypt kalte jeg min sønn.' Matteus ser dette oppfylt da Josef tok Jesus og Maria til Egypt for å flykte fra Herodes, og senere vendte tilbake.
Vis bibelvers
Profetien (Hos 11:1)
1Då Israel var ung, elska eg han, og frå Egypt kalla eg son min.
כִּ֛י נַ֥עַר יִשְׂרָאֵ֖ל וָאֹהֲבֵ֑הוּ וּמִמִּצְרַ֖יִם קָרָ֥אתִי לִבְנִֽי׃
Oppfyllelse (Matt 2:13-15)
13Då dei var farne, synte ein Herrens engel seg for Josef i ein draum og sa: «Stå opp, ta med deg barnet og mor hans og røm til Egypt! Bli der til eg seier frå, for Herodes kjem til å leita etter barnet for å drepa det.»
Ἀναχωρησάντων δὲ αὐτῶν ἰδοὺ ἄγγελος κυρίου ⸂φαίνεται κατʼ ὄναρ⸃ τῷ Ἰωσὴφ λέγων· Ἐγερθεὶς παράλαβε τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ καὶ φεῦγε εἰς Αἴγυπτον, καὶ ἴσθι ἐκεῖ ἕως ἂν εἴπω σοι· μέλλει γὰρ Ἡρῴδης ζητεῖν τὸ παιδίον τοῦ ἀπολέσαι αὐτό.
14Då stod han opp, tok barnet og mor hans med seg om natta og drog til Egypt.
ὁ δὲ ἐγερθεὶς παρέλαβε τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ νυκτὸς καὶ ἀνεχώρησεν εἰς Αἴγυπτον,
15Der vart han verande til Herodes døydde. Slik skulle det oppfyllast, det Herren hadde tala gjennom profeten: «Frå Egypt kalla eg son min.»
καὶ ἦν ἐκεῖ ἕως τῆς τελευτῆς Ἡρῴδου· ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν ⸀ὑπὸ κυρίου διὰ τοῦ προφήτου λέγοντος· Ἐξ Αἰγύπτου ἐκάλεσα τὸν υἱόν μου.
Barnemordet i BetlehemMessias' fødsel og opphav
Profeti: Jer 31:15Oppfylt: Matt 2:16-18
Jeremia beskrev Rakel som gråter over sine barn i Rama. Matteus ser dette oppfylt i Herodes' brutale mord på guttebarna i Betlehem da han forsøkte å drepe Jesus.
Vis bibelvers
Profetien (Jer 31:15)
15Så seier Herren: Ei røyst høyrest i Rama, klage og bitter gråt. Rakel græt over borna sine og vil ikkje la seg trøysta, for dei er ikkje meir.
כֹּ֣ה ׀ אָמַ֣ר יְהוָ֗ה ק֣וֹל בְּרָמָ֤ה נִשְׁמָע֙ נְהִי֙ בְּכִ֣י תַמְרוּרִ֔ים רָחֵ֖ל מְבַכָּ֣ה עַל־בָּנֶ֑יהָ מֵאֲנָ֛ה לְהִנָּחֵ֥ם עַל־בָּנֶ֖יהָ כִּ֥י אֵינֶֽנּוּ׃ ס
Oppfyllelse (Matt 2:16-18)
16Då Herodes skjøna at dei vise mennene hadde lurt han, vart han rasande. Han sende ut folk og drap alle guteborn i Betlehem og i heile området ikring som var to år eller yngre, i samsvar med den tida han hadde fått vita av dei vise mennene.
Τότε Ἡρῴδης ἰδὼν ὅτι ἐνεπαίχθη ὑπὸ τῶν μάγων ἐθυμώθη λίαν, καὶ ἀποστείλας ἀνεῖλεν πάντας τοὺς παῖδας τοὺς ἐν Βηθλέεμ καὶ ἐν πᾶσι τοῖς ὁρίοις αὐτῆς ἀπὸ διετοῦς καὶ κατωτέρω, κατὰ τὸν χρόνον ὃν ἠκρίβωσεν παρὰ τῶν μάγων.
17Då vart det oppfylt, det som er tala gjennom profeten Jeremia:
τότε ἐπληρώθη τὸ ῥηθὲν ⸀διὰ Ἰερεμίου τοῦ προφήτου λέγοντος·
18«Ei røyst vart høyrd i Rama, gråt og stor klage. Rakel græt over borna sine og ville ikkje la seg trøysta, for dei er ikkje meir.»
Φωνὴ ἐν Ῥαμὰ ⸀ἠκούσθη, κλαυθμὸς καὶ ὀδυρμὸς πολύς· Ῥαχὴλ κλαίουσα τὰ τέκνα αὐτῆς, καὶ οὐκ ἤθελεν παρακληθῆναι ὅτι οὐκ εἰσίν.
Forløperen i ørkenenMessias' tjeneste
Profeti: Jes 40:3-5Oppfylt: Matt 3:1-3, Mark 1:2-4, Joh 1:23
Jesaja profeterte om en røst som roper i ørkenen og forbereder veien for Herren. Johannes døperen identifiserte seg selv med denne profetien og kalte folket til omvendelse før Messias kom.
Vis bibelvers
Profetien (Jes 40:3-5)
3Ei røyst ropar: Rydd veg for Herren i øydemarka, jamn ein hovudveg i det aude landet for vår Gud!
ק֣וֹל קוֹרֵ֔א בַּמִּדְבָּ֕ר פַּנּ֖וּ דֶּ֣רֶךְ יְהוָ֑ה יַשְּׁרוּ֙ בָּעֲרָבָ֔ה מְסִלָּ֖ה לֵאלֹהֵֽינוּ׃
4Kvar dal skal hevast, kvart fjell og kvar haug skal senkast. Det bakkete skal verta flat mark, og fjellryggane skal verta sletter.
כָּל־גֶּיא֙ יִנָּשֵׂ֔א וְכָל־הַ֥ר וְגִבְעָ֖ה יִשְׁפָּ֑לוּ וְהָיָ֤ה הֶֽעָקֹב֙ לְמִישׁ֔וֹר וְהָרְכָסִ֖ים לְבִקְעָֽה׃
5Herrens herlegdom skal openberrast, og alt kjøt skal sjå det saman, for Herrens munn har tala.
וְנִגְלָ֖ה כְּב֣וֹד יְהוָ֑ה וְרָא֤וּ כָל־בָּשָׂר֙ יַחְדָּ֔ו כִּ֛י פִּ֥י יְהוָ֖ה דִּבֵּֽר׃ ס
Oppfyllelse (Matt 3:1-3)
1I dei dagane stod døyparen Johannes fram og forkynte i øydemarka i Judea.
Ἐν δὲ ταῖς ἡμέραις ἐκείναις παραγίνεται Ἰωάννης ὁ βαπτιστὴς κηρύσσων ἐν τῇ ἐρήμῳ τῆς Ἰουδαίας
2Han sa: «Vend om, for himmelriket er nær!»
⸀καὶ λέγων· Μετανοεῖτε, ἤγγικεν γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν.
3Det er han profeten Jesaja tala om då han sa: «Ei røyst ropar i øydemarka: Førebu vegen for Herren, gjer stigane hans rette!»
οὗτος γάρ ἐστιν ὁ ῥηθεὶς ⸀διὰ Ἠσαΐου τοῦ προφήτου λέγοντος· Φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ· Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν κυρίου, εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους αὐτοῦ.
Oppfyllelse (Mark 1:2-4)
2Som det står skrive hos profeten Jesaja: «Sjå, eg sender bodberaren min føre deg, han skal rydda vegen for deg.
⸀Καθὼς γέγραπται ἐν ⸂τῷ Ἠσαΐᾳ τῷ προφήτῃ⸃· ⸀Ἰδοὺ ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου πρὸ προσώπου σου, ὃς κατασκευάσει τὴν ὁδόν ⸀σου·
3Ei røyst ropar i øydemarka: Gjer vegen klar for Herren, gjer stigane hans rette!»
φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ· Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν κυρίου, εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους αὐτοῦ,
4Slik stod Johannes fram i øydemarka og forkynte ein omvendingsdåp til forlating for syndene.
ἐγένετο Ἰωάννης ⸀ὁ βαπτίζων ἐν τῇ ⸀ἐρήμῳ κηρύσσων βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν.
Oppfyllelse (Joh 1:23)
23Han sa: «Eg er ei røyst som ropar i øydemarka: Gjer vegen bein for Herren! – slik profeten Jesaja sa.»
ἔφη· Ἐγὼ φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ· Εὐθύνατε τὴν ὁδὸν κυρίου, καθὼς εἶπεν Ἠσαΐας ὁ προφήτης.
Lys over GalileaMessias' tjeneste
Profeti: Jes 9:1-2Oppfylt: Matt 4:12-16
Jesaja profeterte at et stort lys skulle skinne over Galilea, hedningenes land. Jesus begynte sin offentlige tjeneste nettopp i Galilea, og Matteus ser dette som oppfyllelse av profetien.
Vis bibelvers
Profetien (Jes 9:1-2)
1Folket som vandra i mørkret, har sett eit stort lys. Dei som budde i dødsskuggens land, over dei har lyset stråla.
הָעָם֙ הַהֹלְכִ֣ים בַּחֹ֔שֶׁךְ רָא֖וּ א֣וֹר גָּד֑וֹל יֹשְׁבֵי֙ בְּאֶ֣רֶץ צַלְמָ֔וֶת א֖וֹר נָגַ֥הּ עֲלֵיהֶֽם׃
2Du har gjort folket stort, du har gjeve dei stor glede. Dei gleder seg for ditt åsyn, slik ein gleder seg i skurdonnen, slik dei jublar når dei deler byttet.
הִרְבִּ֣יתָ הַגּ֔וֹי *לא **ל֖וֹ הִגְדַּ֣לְתָּ הַשִּׂמְחָ֑ה שָׂמְח֤וּ לְפָנֶ֙יךָ֙ כְּשִׂמְחַ֣ת בַּקָּצִ֔יר כַּאֲשֶׁ֥ר יָגִ֖ילוּ בְּחַלְּקָ֥ם שָׁלָֽל׃
Oppfyllelse (Matt 4:12-16)
12Då Jesus fekk høyra at Johannes var arrestert, drog han til Galilea.
Ἀκούσας ⸀δὲ ὅτι Ἰωάννης παρεδόθη ἀνεχώρησεν εἰς τὴν Γαλιλαίαν.
13Han forlét Nasaret og kom og busette seg i Kapernaum ved sjøen, i området til Sebulon og Naftali.
καὶ καταλιπὼν τὴν Ναζαρὰ ἐλθὼν κατῴκησεν εἰς Καφαρναοὺμ τὴν παραθαλασσίαν ἐν ὁρίοις Ζαβουλὼν καὶ Νεφθαλίμ·
14Slik skulle det oppfyllast som var tala gjennom profeten Jesaja:
ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ Ἠσαΐου τοῦ προφήτου λέγοντος·
15«Sebulons land og Naftalis land, ved vegen til havet, på hi sida av Jordan, Galilea der heidningane bur.
Γῆ Ζαβουλὼν καὶ γῆ Νεφθαλίμ, ὁδὸν θαλάσσης, πέραν τοῦ Ἰορδάνου, Γαλιλαία τῶν ἐθνῶν,
16Det folket som sat i mørker, har sett eit stort lys, og for dei som sat i dødens land og skugge, har lyset rent opp.»
ὁ λαὸς ὁ καθήμενος ἐν ⸀σκοτίᾳ ⸂φῶς εἶδεν⸃ μέγα, καὶ τοῖς καθημένοις ἐν χώρᾳ καὶ σκιᾷ θανάτου φῶς ἀνέτειλεν αὐτοῖς.
Åndens salvelseMessias' tjeneste
Profeti: Jes 11:1-2Oppfylt: Matt 3:16-17, Luk 4:18-21
Jesaja profeterte at Herrens Ånd skulle hvile over Isais rotskudd. Ved Jesu dåp kom Ånden ned som en due, og Jesus erklærte senere i synagogen i Nasaret at denne profetien var oppfylt.
Vis bibelvers
Profetien (Jes 11:1-2)
1Ein kvist skal skyta opp frå stubben til Isai, og eit skot frå røtene hans skal bera frukt.
וְיָצָ֥א חֹ֖טֶר מִגֵּ֣זַע יִשָׁ֑י וְנֵ֖צֶר מִשָּׁרָשָׁ֥יו יִפְרֶֽה׃
2Herrens Ande skal kvila over han, ein Ande med visdom og forstand, ein Ande med råd og styrke, ein Ande med kunnskap og frykt for Herren.
וְנָחָ֥ה עָלָ֖יו ר֣וּחַ יְהוָ֑ה ר֧וּחַ חָכְמָ֣ה וּבִינָ֗ה ר֤וּחַ עֵצָה֙ וּגְבוּרָ֔ה ר֥וּחַ דַּ֖עַת וְיִרְאַ֥ת יְהוָֽה׃
Oppfyllelse (Matt 3:16-17)
16Då Jesus var døypt, steig han straks opp av vatnet. Og sjå, himmelen opna seg, og han såg Guds Ande koma ned over han som ei due.
⸂βαπτισθεὶς δὲ⸃ ὁ Ἰησοῦς ⸂εὐθὺς ἀνέβη⸃ ἀπὸ τοῦ ὕδατος· καὶ ἰδοὺ ⸀ἠνεῴχθησαν οἱ οὐρανοί, καὶ εἶδεν ⸀πνεῦμα θεοῦ καταβαῖνον ὡσεὶ ⸀περιστερὰν ἐρχόμενον ἐπʼ αὐτόν·
17Og sjå, ei røyst frå himmelen sa: «Dette er Son min, han som eg elskar. I han har eg velvilje.»
καὶ ἰδοὺ φωνὴ ἐκ τῶν οὐρανῶν λέγουσα· Οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα.
Oppfyllelse (Luk 4:18-21)
18«Herrens Ande er over meg, for han har salva meg til å forkynna godt bodskap for fattige. Han har sendt meg for å ropa ut fridom for fangar og syn for blinde, for å setja undertrykte fri,
Πνεῦμα κυρίου ἐπʼ ἐμέ, οὗ εἵνεκεν ἔχρισέν με εὐαγγελίσασθαι πτωχοῖς, ἀπέσταλκέν ⸀με κηρύξαι αἰχμαλώτοις ἄφεσιν καὶ τυφλοῖς ἀνάβλεψιν, ἀποστεῖλαι τεθραυσμένους ἐν ἀφέσει,
19og forkynna eit nådeår frå Herren.»
κηρύξαι ἐνιαυτὸν κυρίου δεκτόν.
20Så rulla han saman bokrullen, gav henne til tenaren og sette seg. Alle i synagoga hadde auga festa på han.
καὶ πτύξας τὸ βιβλίον ἀποδοὺς τῷ ὑπηρέτῃ ἐκάθισεν· καὶ πάντων ⸂οἱ ὀφθαλμοὶ ἐν τῇ συναγωγῇ⸃ ἦσαν ἀτενίζοντες αὐτῷ.
21Han tok til å seia til dei: «I dag er dette skriftordet oppfylt medan de høyrer på.»
ἤρξατο δὲ λέγειν πρὸς αὐτοὺς ὅτι Σήμερον πεπλήρωται ἡ γραφὴ αὕτη ἐν τοῖς ὠσὶν ὑμῶν.
Helbredelse av blinde og døveMessias' tjeneste
Profeti: Jes 35:5-6Oppfylt: Matt 11:4-5, Matt 9:35
Jesaja profeterte at når Gud kommer, skal blinde se, døve høre og lamme springe. Da Johannes døperen sendte bud til Jesus, pekte Jesus på nettopp disse tegnene som bevis på at han var Messias.
Vis bibelvers
Profetien (Jes 35:5-6)
5Då skal auga til dei blinde opnast, og øyro til dei døve skal opnast.
אָ֥ז תִּפָּקַ֖חְנָה עֵינֵ֣י עִוְרִ֑ים וְאָזְנֵ֥י חֵרְשִׁ֖ים תִּפָּתַֽחְנָה׃
6Då skal den halte springa som ein hjort, og tunga til den stumme skal jubla. For vatn skal bryta fram i ørkenen, og bekker i audna.
אָ֣ז יְדַלֵּ֤ג כָּֽאַיָּל֙ פִּסֵּ֔חַ וְתָרֹ֖ן לְשׁ֣וֹן אִלֵּ֑ם כִּֽי־נִבְקְע֤וּ בַמִּדְבָּר֙ מַ֔יִם וּנְחָלִ֖ים בָּעֲרָבָֽה׃
Oppfyllelse (Matt 11:4-5)
4Jesus svara dei: «Gå og fortel Johannes det de høyrer og ser:
καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Πορευθέντες ἀπαγγείλατε Ἰωάννῃ ἃ ἀκούετε καὶ βλέπετε·
5Blinde ser og lamme går, spedalske blir reinsa og døve høyrer, døde står opp og evangeliet blir forkynt for fattige.
τυφλοὶ ἀναβλέπουσιν καὶ χωλοὶ περιπατοῦσιν, λεπροὶ καθαρίζονται καὶ κωφοὶ ἀκούουσιν, ⸀καὶ νεκροὶ ἐγείρονται καὶ πτωχοὶ εὐαγγελίζονται·
Oppfyllelse (Matt 9:35)
35Jesus drog omkring i alle byane og landsbyane. Han underviste i synagogane deira, forkynte evangeliet om riket og lækte all sjukdom og all veikskap.
Καὶ περιῆγεν ὁ Ἰησοῦς τὰς πόλεις πάσας καὶ τὰς κώμας, διδάσκων ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν καὶ κηρύσσων τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας καὶ θεραπεύων πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν ⸀μαλακίαν.
Tale i lignelserMessias' tjeneste
Profeti: Sal 78:2Oppfylt: Matt 13:34-35
Salmisten skrev at han ville åpne sin munn med lignelser og forkynne gåter fra gammel tid. Matteus ser dette oppfylt i Jesu omfattende bruk av lignelser i sin undervisning.
Vis bibelvers
Profetien (Sal 78:2)
2Eg vil opna munnen min med ei likning, eg vil la gåter frå gammal tid strøyma fram.
אֶפְתְּחָ֣ה בְמָשָׁ֣ל פִּ֑י אַבִּ֥יעָה חִ֝יד֗וֹת מִנִּי־קֶֽדֶם׃
Oppfyllelse (Matt 13:34-35)
34Alt dette tala Jesus til folkemengda i likningar. Utan likningar tala han ikkje til dei.
Ταῦτα πάντα ἐλάλησεν ὁ Ἰησοῦς ἐν παραβολαῖς τοῖς ὄχλοις, καὶ χωρὶς παραβολῆς ⸀οὐδὲν ἐλάλει αὐτοῖς·
35Slik skulle det oppfyllast som er tala gjennom profeten: «Eg vil opna munnen min med likningar, eg vil kunngjera det som har vore løynt frå verda vart grunnlagd.»
ὅπως πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ τοῦ προφήτου λέγοντος· Ἀνοίξω ἐν παραβολαῖς τὸ στόμα μου, ἐρεύξομαι κεκρυμμένα ἀπὸ ⸀καταβολῆς.
En profet som MosesMessias' tjeneste
Profeti: 5Mos 18:15-19Oppfylt: Apg 3:22-26, Apg 7:37
Moses lovet at Gud skulle oppreise en profet som ham selv, og folket måtte lytte til ham. Peter og Stefanus i Apostlenes gjerninger identifiserer Jesus som denne profeten.
Vis bibelvers
Profetien (5Mos 18:15-19)
15Ein profet som meg skal Herren din Gud reisa opp for deg, frå din eigen midte, frå brørne dine. Han skal de lytta til.
נָבִ֨יא מִקִּרְבְּךָ֤ מֵאַחֶ֙יךָ֙ כָּמֹ֔נִי יָקִ֥ים לְךָ֖ יְהוָ֣ה אֱלֹהֶ֑יךָ אֵלָ֖יו תִּשְׁמָעֽוּן׃
16Dette er det du bad om frå Herren din Gud ved Horeb på forsamlingsdagen, då du sa: «Lat meg ikkje lenger høyra røysta til Herren min Gud, og lat meg ikkje sjå denne store elden meir, så eg ikkje døyr.»
כְּכֹ֨ל אֲשֶׁר־שָׁאַ֜לְתָּ מֵעִ֨ם יְהוָ֤ה אֱלֹהֶ֙יךָ֙ בְּחֹרֵ֔ב בְּי֥וֹם הַקָּהָ֖ל לֵאמֹ֑ר לֹ֣א אֹסֵ֗ף לִשְׁמֹ֙עַ֙ אֶת־קוֹל֙ יְהוָ֣ה אֱלֹהָ֔י וְאֶת־הָאֵ֨שׁ הַגְּדֹלָ֥ה הַזֹּ֛את לֹֽא־אֶרְאֶ֥ה ע֖וֹד וְלֹ֥א אָמֽוּת׃
17Då sa Herren til meg: «Det dei har sagt, er godt.
וַיֹּ֥אמֶר יְהוָ֖ה אֵלָ֑י הֵיטִ֖יבוּ אֲשֶׁ֥ר דִּבֵּֽרוּ׃
18Eg vil reisa opp ein profet for dei mellom brørne deira, ein som deg. Eg vil leggja orda mine i munnen hans, og han skal tala til dei alt det eg byd han.
נָבִ֨יא אָקִ֥ים לָהֶ֛ם מִקֶּ֥רֶב אֲחֵיהֶ֖ם כָּמ֑וֹךָ וְנָתַתִּ֤י דְבָרַי֙ בְּפִ֔יו וְדִבֶּ֣ר אֲלֵיהֶ֔ם אֵ֖ת כָּל־אֲשֶׁ֥ר אֲצַוֶּֽנּוּ׃
19Den som ikkje høyrer på orda mine, som han talar i mitt namn, han vil eg krevja til rekneskap.
וְהָיָ֗ה הָאִישׁ֙ אֲשֶׁ֤ר לֹֽא־יִשְׁמַע֙ אֶל־דְּבָרַ֔י אֲשֶׁ֥ר יְדַבֵּ֖ר בִּשְׁמִ֑י אָנֹכִ֖י אֶדְרֹ֥שׁ מֵעִמּֽוֹ׃
Oppfyllelse (Apg 3:22-26)
22Moses sa: 'Herren dykkar Gud skal reisa opp ein profet som meg for dykk mellom brørne dykkar. Han skal de lytta til i alt han seier til dykk.'
Μωϋσῆς ⸀μὲν εἶπεν ὅτι Προφήτην ὑμῖν ἀναστήσει κύριος ὁ ⸀θεὸς ἐκ τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν ὡς ἐμέ· αὐτοῦ ἀκούσεσθε κατὰ πάντα ὅσα ἂν λαλήσῃ πρὸς ὑμᾶς.
23Og det skal skje at kvar sjel som ikkje høyrer på den profeten, skal rydjast ut frå folket.'
ἔσται δὲ πᾶσα ψυχὴ ἥτις ⸀ἂν μὴ ἀκούσῃ τοῦ προφήτου ἐκείνου ἐξολεθρευθήσεται ἐκ τοῦ λαοῦ.
24Alle profetane frå Samuel av og dei som kom etter, så mange som har tala, har òg forkynt om desse dagane.
καὶ πάντες δὲ οἱ προφῆται ἀπὸ Σαμουὴλ καὶ τῶν καθεξῆς ὅσοι ἐλάλησαν καὶ κατήγγειλαν τὰς ἡμέρας ταύτας.
25De er born av profetane og av pakta som Gud gjorde med fedrane dykkar då han sa til Abraham: 'I di ætt skal alle slekter på jorda velsignast.'
ὑμεῖς ἐστε ⸀οἱ υἱοὶ τῶν προφητῶν καὶ τῆς διαθήκης ἧς ⸂διέθετο ὁ θεὸς⸃ πρὸς τοὺς πατέρας ⸀ὑμῶν, λέγων πρὸς Ἀβραάμ· Καὶ ἐν τῷ σπέρματί σου ⸀ἐνευλογηθήσονται πᾶσαι αἱ πατριαὶ τῆς γῆς.
26Det var for dykk først Gud reiste opp tenaren sin og sende han for å velsigna dykk ved å venda kvar og ein av dykk bort frå vondskapen dykkar.
ὑμῖν πρῶτον ⸂ἀναστήσας ὁ θεὸς⸃ τὸν παῖδα ⸀αὐτοῦ ἀπέστειλεν αὐτὸν εὐλογοῦντα ὑμᾶς ἐν τῷ ἀποστρέφειν ἕκαστον ἀπὸ τῶν πονηριῶν ὑμῶν.
Oppfyllelse (Apg 7:37)
37Det var denne Moses som sa til Israels born: 'Gud skal reisa opp ein profet som meg for dykk, frå brørne dykkar.'
οὗτός ἐστιν ὁ Μωϋσῆς ὁ ⸀εἴπας τοῖς υἱοῖς Ἰσραήλ· Προφήτην ὑμῖν ἀναστήσει ⸂ὁ θεὸς⸃ ἐκ τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν ὡς ἐμέ.
Inntog på eselMessias' tjeneste
Profeti: Sak 9:9Oppfylt: Matt 21:1-9, Joh 12:12-16
Sakarja profeterte at Sions konge skulle komme ridende på et esel, ydmyk og rettferdig. Palmesøndag red Jesus inn i Jerusalem på et esel mens folket ropte 'Hosianna'.
Vis bibelvers
Profetien (Sak 9:9)
9Gled deg storleg, du Sions dotter! Rop av fryd, du Jerusalems dotter! Sjå, kongen din kjem til deg, rettferdig og sigersæl. Han er audmjuk og rid på eit esel, på ein eselfole, son av eit esel.
גִּילִ֨י מְאֹ֜ד בַּת־צִיּ֗וֹן הָרִ֙יעִי֙ בַּ֣ת יְרוּשָׁלִַ֔ם הִנֵּ֤ה מַלְכֵּךְ֙ יָ֣בוֹא לָ֔ךְ צַדִּ֥יק וְנוֹשָׁ֖ע ה֑וּא עָנִי֙ וְרֹכֵ֣ב עַל־חֲמ֔וֹר וְעַל־עַ֖יִר בֶּן־אֲתֹנֽוֹת׃
Oppfyllelse (Matt 21:1-9)
1Då dei nærma seg Jerusalem og kom til Betfage ved Oljeberget, sende Jesus to av læresveinane av stad
Καὶ ὅτε ἤγγισαν εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ ἦλθον εἰς Βηθφαγὴ ⸀εἰς τὸ Ὄρος τῶν Ἐλαιῶν, τότε ⸀Ἰησοῦς ἀπέστειλεν δύο μαθητὰς
2og sa til dei: «Gå inn i landsbyen som ligg framfor dykk. Der skal de straks finna eit esel som står bunde, og ein fole saman med det. Løys dei og før dei til meg.
λέγων αὐτοῖς· ⸀Πορεύεσθε εἰς τὴν κώμην τὴν ⸀κατέναντι ὑμῶν, καὶ ⸀εὐθέως εὑρήσετε ὄνον δεδεμένην καὶ πῶλον μετʼ αὐτῆς· λύσαντες ⸀ἀγάγετέ μοι.
3Og om nokon seier noko til dykk, skal de svara: Herren har bruk for dei. Då sender han dei straks.»
καὶ ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ τι, ἐρεῖτε ὅτι Ὁ κύριος αὐτῶν χρείαν ἔχει· ⸀εὐθὺς δὲ ⸀ἀποστελεῖ αὐτούς.
4Dette hende for at det skulle oppfyllast, det som var tala gjennom profeten:
Τοῦτο ⸀δὲ γέγονεν ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ τοῦ προφήτου λέγοντος·
5«Sei til Sions dotter: Sjå, kongen din kjem til deg, audmjuk, ridande på eit esel, på folen til eit lastedyr.»
Εἴπατε τῇ θυγατρὶ Σιών· Ἰδοὺ ὁ βασιλεύς σου ἔρχεταί σοι πραῢς καὶ ἐπιβεβηκὼς ἐπὶ ὄνον καὶ ⸀ἐπὶ πῶλον υἱὸν ὑποζυγίου.
6Læresveinane gjekk av stad og gjorde som Jesus hadde sagt til dei.
πορευθέντες δὲ οἱ μαθηταὶ καὶ ποιήσαντες καθὼς ⸀συνέταξεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς
7Dei henta eselet og folen og la kappene sine på dei, og han sette seg oppå.
ἤγαγον τὴν ὄνον καὶ τὸν πῶλον, καὶ ἐπέθηκαν ⸀ἐπʼ αὐτῶν τὰ ⸀ἱμάτια, καὶ ἐπεκάθισεν ἐπάνω αὐτῶν.
8Ein stor folkemengd breidde kappene sine på vegen, andre hogg greiner av trea og strødde på vegen.
ὁ δὲ πλεῖστος ὄχλος ἔστρωσαν ἑαυτῶν τὰ ἱμάτια ἐν τῇ ὁδῷ, ἄλλοι δὲ ἔκοπτον κλάδους ἀπὸ τῶν δένδρων καὶ ἐστρώννυον ἐν τῇ ὁδῷ.
9Og folket som gjekk føre han og dei som følgde etter, ropa: «Hosianna, Davids son! Velsigna er han som kjem i Herrens namn! Hosianna i det høgste!»
οἱ δὲ ὄχλοι οἱ προάγοντες ⸀αὐτὸν καὶ οἱ ἀκολουθοῦντες ἔκραζον λέγοντες· Ὡσαννὰ τῷ υἱῷ Δαυίδ· Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι κυρίου· Ὡσαννὰ ἐν τοῖς ὑψίστοις.
Oppfyllelse (Joh 12:12-16)
12Dagen etter fekk den store folkemengda som var komen til høgtida, høyra at Jesus var på veg til Jerusalem.
Τῇ ἐπαύριον ⸀ὁ ὄχλος πολὺς ὁ ἐλθὼν εἰς τὴν ἑορτήν, ἀκούσαντες ὅτι ἔρχεται ⸁ὁ Ἰησοῦς εἰς Ἱεροσόλυμα,
13Då tok dei palmegreiner og gjekk ut for å møta han, og dei ropa: «Hosianna! Velsigna er han som kjem i Herrens namn, Israels konge!»
ἔλαβον τὰ βαΐα τῶν φοινίκων καὶ ἐξῆλθον εἰς ὑπάντησιν αὐτῷ, καὶ ⸀ἐκραύγαζον· Ὡσαννά, εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι κυρίου, ⸂καὶ ὁ⸃ βασιλεὺς τοῦ Ἰσραήλ.
14Jesus fann seg eit ungt esel og sette seg på det, slik det står skrive:
εὑρὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ὀνάριον ἐκάθισεν ἐπʼ αὐτό, καθώς ἐστιν γεγραμμένον·
15«Ver ikkje redd, Sions dotter! Sjå, kongen din kjem, ridande på ein eselfole.»
Μὴ φοβοῦ, θυγάτηρ Σιών· ἰδοὺ ὁ βασιλεύς σου ἔρχεται, καθήμενος ἐπὶ πῶλον ὄνου.
16Dette skjøna ikkje læresveinane hans først, men då Jesus var herleggjord, då minntest dei at dette var skrive om han, og at dei hadde gjort dette mot han.
⸀ταῦτα οὐκ ἔγνωσαν ⸂αὐτοῦ οἱ μαθηταὶ⸃ τὸ πρῶτον, ἀλλʼ ὅτε ἐδοξάσθη Ἰησοῦς τότε ἐμνήσθησαν ὅτι ταῦτα ἦν ἐπʼ αὐτῷ γεγραμμένα καὶ ταῦτα ἐποίησαν αὐτῷ.
Nidkjærhet for Guds husMessias' tjeneste
Profeti: Sal 69:10Oppfylt: Joh 2:13-17
David skrev om nidkjærhet for Guds hus som fortærer ham. Da Jesus renset tempelet og drev ut pengevekslerne, husket disiplene denne salmen.
Vis bibelvers
Profetien (Sal 69:10)
10For iver for ditt hus har fortært meg, og spottorda frå dei som spottar deg, har falle på meg.
כִּֽי־קִנְאַ֣ת בֵּיתְךָ֣ אֲכָלָ֑תְנִי וְחֶרְפּ֥וֹת ח֝וֹרְפֶ֗יךָ נָפְל֥וּ עָלָֽי׃
Oppfyllelse (Joh 2:13-17)
13Det nærma seg påske for jødane, og Jesus drog opp til Jerusalem.
Καὶ ἐγγὺς ἦν τὸ πάσχα τῶν Ἰουδαίων, καὶ ἀνέβη εἰς Ἱεροσόλυμα ὁ Ἰησοῦς.
14I tempelet fann han dei som selde oksar, sauer og duer, og pengevekslarane som sat der.
καὶ εὗρεν ἐν τῷ ἱερῷ τοὺς πωλοῦντας βόας καὶ πρόβατα καὶ περιστερὰς καὶ τοὺς κερματιστὰς καθημένους,
15Han laga seg ei svepe av reip og dreiv alle ut av tempelet, både sauene og oksane. Han spreidde pengane til vekslarane utover og velte borda deira.
καὶ ποιήσας φραγέλλιον ἐκ σχοινίων πάντας ἐξέβαλεν ἐκ τοῦ ἱεροῦ τά τε πρόβατα καὶ τοὺς βόας, καὶ τῶν κολλυβιστῶν ἐξέχεεν ⸂τὰ κέρματα⸃ καὶ τὰς τραπέζας ⸀ἀνέστρεψεν,
16Til dei som selde duer, sa han: «Få dette bort herifrå! Gjer ikkje huset til Far min til eit handelshus!»
καὶ τοῖς τὰς περιστερὰς πωλοῦσιν εἶπεν· Ἄρατε ταῦτα ἐντεῦθεν, μὴ ποιεῖτε τὸν οἶκον τοῦ πατρός μου οἶκον ἐμπορίου.
17Læresveinane hans kom i hug at det står skrive: «Brennande iver for ditt hus skal fortæra meg.»
⸀ἐμνήσθησαν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ὅτι γεγραμμένον ἐστίν· Ὁ ζῆλος τοῦ οἴκου σου καταφάγεταί με.
Hjørnesteinen som ble forkastetMessias' lidelse og død
Profeti: Sal 118:22-23Oppfylt: Matt 21:42, Apg 4:10-11, 1Pet 2:7
Salmisten skrev at steinen bygningsmennene vraket, er blitt hovedhjørnestein. Jesus anvendte dette på seg selv etter lignelsen om vingården, og Peter bekrefter at dette er oppfylt i Kristus.
Vis bibelvers
Profetien (Sal 118:22-23)
22Steinen som bygningsmennene vraka, har vorte hjørnestein.
אֶ֭בֶן מָאֲס֣וּ הַבּוֹנִ֑ים הָ֝יְתָ֗ה לְרֹ֣אשׁ פִּנָּֽה׃
23Dette er Herrens verk, det er underfullt i våre auge.
מֵאֵ֣ת יְ֭הוָה הָ֣יְתָה זֹּ֑את הִ֖יא נִפְלָ֣את בְּעֵינֵֽינוּ׃
Oppfyllelse (Matt 21:42)
42Jesus sa til dei: «Har de aldri lese i Skriftene: Steinen som bygningsmennene vraka, har vorte hjørnestein. Det er Herrens verk, og underfullt er det i våre auge.
Λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Οὐδέποτε ἀνέγνωτε ἐν ταῖς γραφαῖς· Λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες οὗτος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας· παρὰ κυρίου ἐγένετο αὕτη, καὶ ἔστιν θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν;
Oppfyllelse (Apg 4:10-11)
10så skal de alle og heile Israelsfolket vita at det er i namnet åt Jesus Kristus frå Nasaret, han som de krossfeste, men som Gud reiste opp frå dei døde – ved han står denne mannen frisk framfor dykk.
γνωστὸν ἔστω πᾶσιν ὑμῖν καὶ παντὶ τῷ λαῷ Ἰσραὴλ ὅτι ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Ναζωραίου, ὃν ὑμεῖς ἐσταυρώσατε, ὃν ὁ θεὸς ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν, ἐν τούτῳ οὗτος παρέστηκεν ἐνώπιον ὑμῶν ὑγιής.
11Han er steinen som vart vraka av dykk bygningsmenn, men som har vorte hjørnestein.
οὗτός ἐστιν ὁ λίθος ὁ ἐξουθενηθεὶς ὑφʼ ὑμῶν τῶν ⸀οἰκοδόμων, ὁ γενόμενος εἰς κεφαλὴν γωνίας.
Oppfyllelse (1Pet 2:7)
7For dykk som trur, er han dyrebar. Men for dei som ikkje trur, har den steinen bygningsmennene vraka, vorte hjørnestein.
ὑμῖν οὖν ἡ τιμὴ τοῖς πιστεύουσιν· ⸀ἀπιστοῦσιν δὲ ⸀λίθος ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες οὗτος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας
Forrådt av en vennMessias' lidelse og død
Profeti: Sal 41:10Oppfylt: Joh 13:18-21
David klaget over at hans fortrolige venn som spiste ved hans bord, løftet hælen mot ham. Jesus siterte dette om Judas Iskariot før han ble forrådt.
Vis bibelvers
Profetien (Sal 41:10)
10Sjølv min nære ven, som eg stola på, han som åt mitt brød, har løfta hælen mot meg.
גַּם־אִ֤ישׁ שְׁלוֹמִ֨י ׀ אֲשֶׁר־בָּטַ֣חְתִּי ב֭וֹ אוֹכֵ֣ל לַחְמִ֑י הִגְדִּ֖יל עָלַ֣י עָקֵֽב׃
Oppfyllelse (Joh 13:18-21)
18Eg talar ikkje om dykk alle. Eg veit kven eg har valt ut. Men Skrifta må oppfyllast: 'Han som et brødet mitt, har lyft hælen sin mot meg.'
οὐ περὶ πάντων ὑμῶν λέγω· ἐγὼ οἶδα ⸀τίνας ἐξελεξάμην· ἀλλʼ ἵνα ἡ γραφὴ πληρωθῇ· Ὁ τρώγων ⸀μου τὸν ἄρτον ἐπῆρεν ἐπʼ ἐμὲ τὴν πτέρναν αὐτοῦ.
19Frå no av seier eg dykk det før det skjer, så de, når det skjer, skal tru at Eg Er.
ἀπʼ ἄρτι λέγω ὑμῖν πρὸ τοῦ γενέσθαι, ἵνα ⸂πιστεύσητε ὅταν γένηται⸃ ὅτι ἐγώ εἰμι.
20Sanneleg, sanneleg, eg seier dykk: Den som tek imot ein eg sender, tek imot meg. Og den som tek imot meg, tek imot han som har sendt meg.
ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὁ λαμβάνων ⸀ἄν τινα πέμψω ἐμὲ λαμβάνει, ὁ δὲ ἐμὲ λαμβάνων λαμβάνει τὸν πέμψαντά με.
21Då Jesus hadde sagt dette, vart han oppskaka i ånda, og han vitna og sa: «Sanneleg, sanneleg, eg seier dykk: Ein av dykk skal svika meg.»
Ταῦτα εἰπὼν ⸀ὁ Ἰησοῦς ἐταράχθη τῷ πνεύματι καὶ ἐμαρτύρησεν καὶ εἶπεν· Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν παραδώσει με.
Solgt for tretti sølvpengerMessias' lidelse og død
Profeti: Sak 11:12-13Oppfylt: Matt 26:14-16, Matt 27:3-10
Sakarja beskrev hvordan hyrden ble verdsatt til tretti sølvstykker, prisen på en slave, som ble kastet til pottemakeren i tempelet. Judas mottok nøyaktig denne summen for å forråde Jesus.
Vis bibelvers
Profetien (Sak 11:12-13)
12Eg sa til dei: «Om det er godt i auga dykkar, så gjev meg løna mi. Viss ikkje, så lat det vera.» Då vog dei opp løna mi: tretti sølvstykke.
וָאֹמַ֣ר אֲלֵיהֶ֗ם אִם־ט֧וֹב בְּעֵינֵיכֶ֛ם הָב֥וּ שְׂכָרִ֖י וְאִם־לֹ֣א ׀ חֲדָ֑לוּ וַיִּשְׁקְל֥וּ אֶת־שְׂכָרִ֖י שְׁלֹשִׁ֥ים כָּֽסֶף׃
13Herren sa til meg: «Kast dei til pottemakaren – den herlege prisen eg vart verdsett til av dei!» Så tok eg dei tretti sølvstykka og kasta dei i Herrens hus, til pottemakaren.
וַיֹּ֨אמֶר יְהוָ֜ה אֵלַ֗י הַשְׁלִיכֵ֙הוּ֙ אֶל־הַיּוֹצֵ֔ר אֶ֣דֶר הַיְקָ֔ר אֲשֶׁ֥ר יָקַ֖רְתִּי מֵֽעֲלֵיהֶ֑ם וָֽאֶקְחָה֙ שְׁלֹשִׁ֣ים הַכֶּ֔סֶף וָאַשְׁלִ֥יךְ אֹת֛וֹ בֵּ֥ית יְהוָ֖ה אֶל־הַיּוֹצֵֽר׃
Oppfyllelse (Matt 26:14-16)
14Då gjekk ein av dei tolv, han som heitte Judas Iskariot, til overprestane
Τότε πορευθεὶς εἷς τῶν δώδεκα, ὁ λεγόμενος Ἰούδας Ἰσκαριώτης, πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς
15og sa: «Kva vil de gje meg om eg gjev han over til dykk?» Dei vog opp tretti sølvpengar til han.
εἶπεν· Τί θέλετέ μοι δοῦναι κἀγὼ ὑμῖν παραδώσω αὐτόν; οἱ δὲ ἔστησαν αὐτῷ τριάκοντα ἀργύρια.
16Og frå då av leita han etter eit høve til å gje han over.
καὶ ἀπὸ τότε ἐζήτει εὐκαιρίαν ἵνα αὐτὸν παραδῷ.
Oppfyllelse (Matt 27:3-10)
3Då Judas, han som hadde svike han, såg at Jesus var dømd, angra han og bar dei tretti sølvpengane tilbake til overprestane og dei eldste.
Τότε ἰδὼν Ἰούδας ὁ ⸀παραδιδοὺς αὐτὸν ὅτι κατεκρίθη μεταμεληθεὶς ⸀ἔστρεψεν τὰ τριάκοντα ἀργύρια τοῖς ἀρχιερεῦσιν ⸀καὶ πρεσβυτέροις
4Han sa: «Eg har synda og svike uskuldig blod.» Men dei svara: «Kva kjem det oss ved? Det får du sjølv svara for.»
λέγων· Ἥμαρτον παραδοὺς αἷμα ⸀ἀθῷον. οἱ δὲ εἶπαν· Τί πρὸς ἡμᾶς; σὺ ⸀ὄψῃ.
5Då kasta han sølvpengane inn i tempelet og gjekk bort og hengde seg.
καὶ ῥίψας τὰ ἀργύρια ⸂εἰς τὸν ναὸν⸃ ἀνεχώρησεν, καὶ ἀπελθὼν ἀπήγξατο.
6Overprestane tok pengane og sa: «Det er ikkje tillate å leggja dei i tempelkista, for det er blodpengar.»
οἱ δὲ ἀρχιερεῖς λαβόντες τὰ ἀργύρια εἶπαν· Οὐκ ἔξεστιν βαλεῖν αὐτὰ εἰς τὸν κορβανᾶν, ἐπεὶ τιμὴ αἵματός ἐστιν·
7Etter å ha rådslege seg imellom kjøpte dei Pottemakaråkeren for pengane, til gravplass for framande.
συμβούλιον δὲ λαβόντες ἠγόρασαν ἐξ αὐτῶν τὸν Ἀγρὸν τοῦ Κεραμέως εἰς ταφὴν τοῖς ξένοις.
8Difor blir denne åkeren kalla Blodåkeren den dag i dag.
διὸ ἐκλήθη ὁ ἀγρὸς ἐκεῖνος Ἀγρὸς Αἵματος ἕως τῆς σήμερον.
9Då vart det oppfylt som er tala gjennom profeten Jeremia: «Dei tok dei tretti sølvpengane, den prisen som Israels born hadde sett på han,
τότε ἐπληρώθη τὸ ῥηθὲν διὰ Ἰερεμίου τοῦ προφήτου λέγοντος· Καὶ ἔλαβον τὰ τριάκοντα ἀργύρια, τὴν τιμὴν τοῦ τετιμημένου ὃν ἐτιμήσαντο ἀπὸ υἱῶν Ἰσραήλ,
10og dei gav dei for pottemakaråkeren, slik som Herren hadde pålagt meg.»
καὶ ἔδωκαν αὐτὰ εἰς τὸν ἀγρὸν τοῦ κεραμέως, καθὰ συνέταξέν μοι κύριος.
Hyrden slått, sauene spredtMessias' lidelse og død
Profeti: Sak 13:7Oppfylt: Matt 26:31, Mark 14:27
Sakarja profeterte at når hyrden blir slått, skal sauene bli spredt. Jesus siterte dette til disiplene før sin arrestasjon og forutsa at de alle ville forlate ham.
Vis bibelvers
Profetien (Sak 13:7)
7Sverd, vakna mot gjetaren min, mot mannen som er min næraste! seier Herren over hærskarane. Slå gjetaren, så saueflokken vert spreidd! Eg vil venda handa mi mot dei små.
חֶ֗רֶב עוּרִ֤י עַל־רֹעִי֙ וְעַל־גֶּ֣בֶר עֲמִיתִ֔י נְאֻ֖ם יְהוָ֣ה צְבָא֑וֹת הַ֤ךְ אֶת־הָֽרֹעֶה֙ וּתְפוּצֶ֣יןָ הַצֹּ֔אן וַהֲשִׁבֹתִ֥י יָדִ֖י עַל־הַצֹּעֲרִֽים׃
Oppfyllelse (Matt 26:31)
31Då sa Jesus til dei: «I denne natta skal de alle falla frå meg. For det står skrive: 'Eg skal slå gjetaren, og sauene i flokken skal spreiast.'
Τότε λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Πάντες ὑμεῖς σκανδαλισθήσεσθε ἐν ἐμοὶ ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ, γέγραπται γάρ· Πατάξω τὸν ποιμένα, καὶ ⸀διασκορπισθήσονται τὰ πρόβατα τῆς ποίμνης·
Oppfyllelse (Mark 14:27)
27Jesus sa til dei: «De kjem alle til å falla frå, for det står skrive: 'Eg skal slå gjetaren, og sauene skal spreiast.'
Καὶ λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι Πάντες ⸀σκανδαλισθήσεσθε, ὅτι γέγραπται· Πατάξω τὸν ποιμένα, καὶ ⸂τὰ πρόβατα διασκορπισθήσονται⸃.
Falske vitnerMessias' lidelse og død
Profeti: Sal 35:11Oppfylt: Matt 26:59-61, Mark 14:55-59
David klaget over at urettferdige vitner sto frem mot ham. Ved Jesu rettssak forsøkte rådet å finne falske vitner for å dømme ham.
Vis bibelvers
Profetien (Sal 35:11)
11Valdelege vitne står fram, dei spør meg om ting eg ikkje veit.
יְ֭קוּמוּן עֵדֵ֣י חָמָ֑ס אֲשֶׁ֥ר לֹא־יָ֝דַ֗עְתִּי יִשְׁאָלֽוּנִי׃
Oppfyllelse (Matt 26:59-61)
59Overprestane og heile Rådet leita etter falske vitnemål mot Jesus for å kunna døma han til døden.
οἱ δὲ ἀρχιερεῖς ⸀καὶ τὸ συνέδριον ὅλον ἐζήτουν ψευδομαρτυρίαν κατὰ τοῦ Ἰησοῦ ὅπως ⸂αὐτὸν θανατώσωσιν⸃,
60Men dei fann ikkje noko, endå mange falske vitne steig fram. Til sist kom det to fram
καὶ οὐχ εὗρον ⸂πολλῶν προσελθόντων ψευδομαρτύρων. ὕστερον δὲ προσελθόντες δύο⸃
61og sa: «Denne mannen har sagt: 'Eg kan riva ned Guds tempel og byggja det opp att på tre dagar.'»
εἶπαν· Οὗτος ἔφη· Δύναμαι καταλῦσαι τὸν ναὸν τοῦ θεοῦ καὶ διὰ τριῶν ἡμερῶν ⸀οἰκοδομῆσαι.
Oppfyllelse (Mark 14:55-59)
55Overprestane og heile Rådet leita etter vitnemål mot Jesus for å få han dømd til døden, men dei fann ikkje noko.
οἱ δὲ ἀρχιερεῖς καὶ ὅλον τὸ συνέδριον ἐζήτουν κατὰ τοῦ Ἰησοῦ μαρτυρίαν εἰς τὸ θανατῶσαι αὐτόν, καὶ οὐχ ηὕρισκον·
56For mange vitna falskt mot han, men vitnemåla deira stemde ikkje saman.
πολλοὶ γὰρ ἐψευδομαρτύρουν κατʼ αὐτοῦ, καὶ ἴσαι αἱ μαρτυρίαι οὐκ ἦσαν.
57Nokre stod fram og vitna falskt mot han:
καί τινες ἀναστάντες ἐψευδομαρτύρουν κατʼ αὐτοῦ λέγοντες
58«Vi høyrde han seia: 'Eg skal riva ned dette tempelet som er gjort med hender, og på tre dagar byggja eit anna som ikkje er gjort med hender.'»
ὅτι Ἡμεῖς ἠκούσαμεν αὐτοῦ λέγοντος ὅτι Ἐγὼ καταλύσω τὸν ναὸν τοῦτον τὸν χειροποίητον καὶ διὰ τριῶν ἡμερῶν ἄλλον ἀχειροποίητον οἰκοδομήσω·
59Men heller ikkje her stemde vitnemåla deira saman.
καὶ οὐδὲ οὕτως ἴση ἦν ἡ μαρτυρία αὐτῶν.
Taus overfor anklagerneMessias' lidelse og død
Profeti: Jes 53:7Oppfylt: Matt 27:12-14, Mark 15:4-5, 1Pet 2:23
Jesaja profeterte at Herrens tjener ikke skulle åpne sin munn, som et lam som føres til slakting. Jesus forble taus under anklagene fra yppersteprestene og Pilatus' forhør.
Vis bibelvers
Profetien (Jes 53:7)
7Han vart mishandla, og han audmjuka seg og opna ikkje munnen sin. Som eit lam som blir ført til slakting, og som ein sau som teier framfor dei som klipper henne, slik opna han ikkje munnen sin.
נִגַּ֨שׂ וְה֣וּא נַעֲנֶה֮ וְלֹ֣א יִפְתַּח־פִּיו֒ כַּשֶּׂה֙ לַטֶּ֣בַח יוּבָ֔ל וּכְרָחֵ֕ל לִפְנֵ֥י גֹזְזֶ֖יהָ נֶאֱלָ֑מָה וְלֹ֥א יִפְתַּ֖ח פִּֽיו׃
Oppfyllelse (Matt 27:12-14)
12Men då overprestane og dei eldste kom med skuldingar mot han, svara han ikkje eit ord.
καὶ ἐν τῷ κατηγορεῖσθαι αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἀρχιερέων ⸀καὶ πρεσβυτέρων οὐδὲν ἀπεκρίνατο.
13Då sa Pilatus til han: «Høyrer du ikkje alt det dei vitnar mot deg?»
τότε λέγει αὐτῷ ὁ Πιλᾶτος· Οὐκ ἀκούεις πόσα σου καταμαρτυροῦσιν;
14Men han svara ikkje på eit einaste ord, så landshovdingen undra seg storleg.
καὶ οὐκ ἀπεκρίθη αὐτῷ πρὸς οὐδὲ ἓν ῥῆμα, ὥστε θαυμάζειν τὸν ἡγεμόνα λίαν.
Oppfyllelse (Mark 15:4-5)
4Pilatus spurde han igjen: «Svarar du ikkje noko? Sjå kor mykje dei skuldar deg for!»
ὁ δὲ Πιλᾶτος πάλιν ⸀ἐπηρώτα αὐτὸν λέγων· Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; ἴδε πόσα σου ⸀κατηγοροῦσιν.
5Men Jesus svara ikkje meir, så Pilatus undra seg.
ὁ δὲ Ἰησοῦς οὐκέτι οὐδὲν ἀπεκρίθη, ὥστε θαυμάζειν τὸν Πιλᾶτον.
Oppfyllelse (1Pet 2:23)
23Når han vart spotta, svara han ikkje med spott. Når han leid, truga han ikkje, men overlét si sak til han som dømmer rettferdig.
ὃς λοιδορούμενος οὐκ ἀντελοιδόρει, πάσχων οὐκ ἠπείλει, παρεδίδου δὲ τῷ κρίνοντι δικαίως·
Spyttet på og slåttMessias' lidelse og død
Profeti: Jes 50:6Oppfylt: Matt 26:67-68, Matt 27:30
Herrens tjener i Jesaja ga sin rygg til dem som slo, og skjulte ikke ansiktet for spytt og hån. Jesus ble spyttet på og slått både av rådet og de romerske soldatene.
Vis bibelvers
Profetien (Jes 50:6)
6Eg gav ryggen min til dei som slo meg, og kinna mine til dei som rykte meg i skjegget. Eg gøymde ikkje andletet mitt for spott og spytt.
גֵּוִי֙ נָתַ֣תִּי לְמַכִּ֔ים וּלְחָיַ֖י לְמֹֽרְטִ֑ים פָּנַי֙ לֹ֣א הִסְתַּ֔רְתִּי מִכְּלִמּ֖וֹת וָרֹֽק׃
Oppfyllelse (Matt 26:67-68)
67Då spytta dei han i andletet og slo han med nevane. Nokre slo han med flat hand
τότε ἐνέπτυσαν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ καὶ ἐκολάφισαν αὐτόν, οἱ δὲ ἐράπισαν
68og sa: «No kan du profetere for oss, Messias! Kven var det som slo deg?»
λέγοντες· Προφήτευσον ἡμῖν, χριστέ, τίς ἐστιν ὁ παίσας σε;
Oppfyllelse (Matt 27:30)
30Dei spytta på han, tok staven og slo han i hovudet.
καὶ ἐμπτύσαντες εἰς αὐτὸν ἔλαβον τὸν κάλαμον καὶ ἔτυπτον εἰς τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ.
Hatet uten grunnMessias' lidelse og død
Profeti: Sal 69:5Oppfylt: Joh 15:24-25
David skrev at de som hater ham uten grunn, er flere enn hårene på hans hode. Jesus sa at verden hatet ham uten grunn, og at dette oppfylte skriftordet.
Vis bibelvers
Profetien (Sal 69:5)
5Fleire enn håra på hovudet mitt er dei som hatar meg utan grunn. Mange er dei som vil øydeleggja meg, fiendane mine som lyg. Det eg ikkje har stole, må eg gje tilbake.
רַבּ֤וּ ׀ מִשַּׂעֲר֣וֹת רֹאשִׁי֮ שֹׂנְאַ֢י חִ֫נָּ֥ם עָצְמ֣וּ מַ֭צְמִיתַי אֹיְבַ֣י שֶׁ֑קֶר אֲשֶׁ֥ר לֹא־גָ֝זַ֗לְתִּי אָ֣ז אָשִֽׁיב׃
Oppfyllelse (Joh 15:24-25)
24Hadde eg ikkje gjort gjerningar mellom dei som ingen annan har gjort, hadde dei ikkje hatt synd. Men no har dei både sett og hata både meg og Far min.
εἰ τὰ ἔργα μὴ ἐποίησα ἐν αὐτοῖς ἃ οὐδεὶς ἄλλος ⸀ἐποίησεν, ἁμαρτίαν οὐκ ⸀εἴχοσαν· νῦν δὲ καὶ ἑωράκασιν καὶ μεμισήκασιν καὶ ἐμὲ καὶ τὸν πατέρα μου.
25Men dette skjer for at det ordet som står skrive i lova deira, skal oppfyllast: Dei hata meg utan grunn.
ἀλλʼ ἵνα πληρωθῇ ὁ λόγος ὁ ⸂ἐν τῷ νόμῳ αὐτῶν γεγραμμένος⸃ ὅτι Ἐμίσησάν με δωρεάν.
KorsfestelsenMessias' lidelse og død
Profeti: Sal 22:17Oppfylt: Matt 27:35, Joh 20:25-27
David beskrev at hender og føtter ble gjennomboret - en bemerkelsesverdig profeti skrevet århundrer før korsfestelse ble brukt som henrettelsesmetode. Jesus døde ved korsfestelse.
Vis bibelvers
Profetien (Sal 22:17)
17For hundar omringar meg, ein flokk med vondskapsfulle kringset meg. Dei held hendene og føtene mine som ei løve.
כִּ֥י סְבָב֗וּנִי כְּלָ֫בִ֥ים עֲדַ֣ת מְ֭רֵעִים הִקִּיפ֑וּנִי כָּ֝אֲרִ֗י יָדַ֥י וְרַגְלָֽי׃
Oppfyllelse (Matt 27:35)
35Då dei hadde krossfest han, delte dei kleda hans mellom seg ved loddtrekning.
σταυρώσαντες δὲ αὐτὸν διεμερίσαντο τὰ ἱμάτια αὐτοῦ βάλλοντες κλῆρον,
Oppfyllelse (Joh 20:25-27)
25Dei andre læresveinane sa til han: «Vi har sett Herren!» Men han sa til dei: «Om eg ikkje får sjå naglemerkja i hendene hans og leggja fingeren min i naglemerkja og leggja handa mi i sida hans, vil eg ikkje tru.»
ἔλεγον οὖν αὐτῷ οἱ ἄλλοι μαθηταί· Ἑωράκαμεν τὸν κύριον. ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς· Ἐὰν μὴ ἴδω ἐν ταῖς χερσὶν αὐτοῦ τὸν τύπον τῶν ἥλων καὶ βάλω τὸν δάκτυλόν μου εἰς τὸν τύπον τῶν ἥλων καὶ βάλω ⸂μου τὴν χεῖρα⸃ εἰς τὴν πλευρὰν αὐτοῦ, οὐ μὴ πιστεύσω.
26Åtte dagar seinare var læresveinane igjen samla, og Tomas var med dei. Då kom Jesus medan dørene var stengte. Han stod midt imellom dei og sa: «Fred vere med dykk!»
Καὶ μεθʼ ἡμέρας ὀκτὼ πάλιν ἦσαν ἔσω οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ καὶ Θωμᾶς μετʼ αὐτῶν. ἔρχεται ὁ Ἰησοῦς τῶν θυρῶν κεκλεισμένων, καὶ ἔστη εἰς τὸ μέσον καὶ εἶπεν· Εἰρήνη ὑμῖν.
27Så sa han til Tomas: «Kom med fingeren din hit og sjå hendene mine. Kom med handa di og legg henne i sida mi. Ver ikkje vantru, men truande!»
εἶτα λέγει τῷ Θωμᾷ· Φέρε τὸν δάκτυλόν σου ὧδε καὶ ἴδε τὰς χεῖράς μου, καὶ φέρε τὴν χεῖρά σου καὶ βάλε εἰς τὴν πλευράν μου, καὶ μὴ γίνου ἄπιστος ἀλλὰ πιστός.
Regnet blant overtredereMessias' lidelse og død
Profeti: Jes 53:12Oppfylt: Matt 27:38, Mark 15:27-28, Luk 22:37
Jesaja profeterte at Herrens tjener skulle bli regnet blant overtredere. Jesus ble korsfestet mellom to forbrytere, og siterte selv denne profetien før sin arrestasjon.
Vis bibelvers
Profetien (Jes 53:12)
12Difor vil eg gje han del med dei mange, og med dei mektige skal han dela byte, fordi han tømde si sjel til døden og vart rekna blant brotsmenner. Men han bar synda til mange og gjekk i forbøn for brotsmenner.
לָכֵ֞ן אֲחַלֶּק־ל֣וֹ בָרַבִּ֗ים וְאֶת־עֲצוּמִים֮ יְחַלֵּ֣ק שָׁלָל֒ תַּ֗חַת אֲשֶׁ֨ר הֶעֱרָ֤ה לַמָּ֙וֶת֙ נַפְשׁ֔וֹ וְאֶת־פֹּשְׁעִ֖ים נִמְנָ֑ה וְהוּא֙ חֵטְא־רַבִּ֣ים נָשָׂ֔א וְלַפֹּשְׁעִ֖ים יַפְגִּֽיעַ׃ ס
Oppfyllelse (Matt 27:38)
38Saman med han vart to røvarar krossfeste, ein på høgre sida og ein på venstre.
Τότε σταυροῦνται σὺν αὐτῷ δύο λῃσταί, εἷς ἐκ δεξιῶν καὶ εἷς ἐξ εὐωνύμων.
Oppfyllelse (Mark 15:27-28)
27Saman med han krossfeste dei to røvarar, ein på høgre og ein på venstre sida hans.
καὶ σὺν αὐτῷ σταυροῦσιν δύο λῃστάς, ἕνα ἐκ δεξιῶν καὶ ἕνα ἐξ εὐωνύμων ⸀αὐτοῦ.
28Slik vart Skrifta oppfylt som seier: «Han vart rekna blant lovbrytarar.»
Καὶ ἐπληρώθη ἡ γραφὴ ἡ λέγουσα, Καὶ μετὰ ἀνόμων ἐλογίσθη
Oppfyllelse (Luk 22:37)
37For eg seier dykk at det som står skrive, må oppfyllast på meg: 'Han vart rekna blant lovbrytarar.' Det som handlar om meg, går no mot fullending.»
λέγω γὰρ ὑμῖν ⸀ὅτι τοῦτο τὸ γεγραμμένον δεῖ τελεσθῆναι ἐν ἐμοί, τό· Καὶ μετὰ ἀνόμων ἐλογίσθη· καὶ γὰρ ⸀τὸ περὶ ἐμοῦ τέλος ἔχει.
Hånet på korsetMessias' lidelse og død
Profeti: Sal 22:7-9Oppfylt: Matt 27:39-44, Mark 15:29-32
David beskrev at de som ser ham, spotter ham, vrenger leppene og rister på hodet og sier at han må la Herren berge ham. De forbipasserende ved korset hånet Jesus med nesten identiske ord.
Vis bibelvers
Profetien (Sal 22:7-9)
7Men eg er ein makk og ikkje eit menneske, til spott for folk og forakta av folket.
וְאָנֹכִ֣י תוֹלַ֣עַת וְלֹא־אִ֑ישׁ חֶרְפַּ֥ת אָ֝דָ֗ם וּבְז֥וּי עָֽם׃
8Alle som ser meg, hånar meg, dei vrenger leppa og ristar på hovudet:
כָּל־רֹ֭אַי יַלְעִ֣גוּ לִ֑י יַפְטִ֥ירוּ בְ֝שָׂפָ֗ה יָנִ֥יעוּ רֹֽאשׁ׃
9«Legg det over på Herren, lat han berga han! Lat han fria han ut, sidan han har si glede i han!»
גֹּ֣ל אֶל־יְהוָ֣ה יְפַלְּטֵ֑הוּ יַ֝צִּילֵ֗הוּ כִּ֘י חָ֥פֵֽץ בּֽוֹ׃
Oppfyllelse (Matt 27:39-44)
39Dei som gjekk forbi, spotta han og rista på hovudet
οἱ δὲ παραπορευόμενοι ἐβλασφήμουν αὐτὸν κινοῦντες τὰς κεφαλὰς αὐτῶν
40og sa: «Du som riv ned tempelet og byggjer det opp att på tre dagar – frels deg sjølv! Er du Guds Son, så stig ned frå krossen!»
καὶ λέγοντες· Ὁ καταλύων τὸν ναὸν καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις οἰκοδομῶν, σῶσον σεαυτόν· εἰ υἱὸς εἶ τοῦ θεοῦ, ⸀κατάβηθι ἀπὸ τοῦ σταυροῦ.
41På same måten hånte overprestane han saman med dei skriftlærde og dei eldste og sa:
ὁμοίως ⸀καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἐμπαίζοντες μετὰ τῶν γραμματέων καὶ ⸀πρεσβυτέρων ἔλεγον·
42«Andre har han frelst, men seg sjølv kan han ikkje frelsa. Han er då Israels konge! Lat han stiga ned frå krossen no, så skal vi tru på han.
Ἄλλους ἔσωσεν, ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι· ⸀βασιλεὺς Ἰσραήλ ἐστιν, καταβάτω νῦν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ καὶ πιστεύσομεν ἐπʼ ⸀αὐτόν.
43Han har sett si lit til Gud. Lat no Gud berga han om han vil ha han! Han har då sagt: Eg er Guds Son.»
πέποιθεν ἐπὶ τὸν θεόν, ῥυσάσθω ⸀νῦν εἰ θέλει αὐτόν· εἶπεν γὰρ ὅτι Θεοῦ εἰμι υἱός.
44På same måten vart han også spotta av røvarane som var krossfeste saman med han.
τὸ δʼ αὐτὸ καὶ οἱ λῃσταὶ οἱ συσταυρωθέντες ⸀σὺν αὐτῷ ὠνείδιζον αὐτόν.
Oppfyllelse (Mark 15:29-32)
29Dei som gjekk forbi, spotta han og rista på hovudet og sa: «Sjå på deg! Du som riv ned tempelet og byggjer det opp att på tre dagar,
Καὶ οἱ παραπορευόμενοι ἐβλασφήμουν αὐτὸν κινοῦντες τὰς κεφαλὰς αὐτῶν καὶ λέγοντες· Οὐὰ ὁ καταλύων τὸν ναὸν καὶ ⸂οἰκοδομῶν ἐν τρισὶν ἡμέραις⸃,
30frels deg sjølv og stig ned frå krossen!»
σῶσον σεαυτὸν ⸀καταβὰς ἀπὸ τοῦ σταυροῦ.
31På same måten spotta også øvsteprestane han seg imellom, saman med dei skriftlærde, og sa: «Andre har han frelst, seg sjølv kan han ikkje frelsa.
ὁμοίως καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἐμπαίζοντες πρὸς ἀλλήλους μετὰ τῶν γραμματέων ἔλεγον· Ἄλλους ἔσωσεν, ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι·
32Lat no Messias, Israels konge, stiga ned frå krossen, så vi kan sjå og tru!» Også dei som var krossfeste saman med han, hånte han.
ὁ χριστὸς ὁ ⸀βασιλεὺς Ἰσραὴλ καταβάτω νῦν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ, ἵνα ἴδωμεν καὶ ⸀πιστεύσωμεν. καὶ οἱ συνεσταυρωμένοι ⸀σὺν αὐτῷ ὠνείδιζον αὐτόν.
Klærne fordelt ved loddkastingMessias' lidelse og død
Profeti: Sal 22:19Oppfylt: Matt 27:35, Joh 19:23-24
David profeterte at de deler hans klær mellom seg og kaster lodd om hans kappe. Ved korsfestelsen delte soldatene Jesu klær og kastet lodd om kjortelen, akkurat som forutsagt.
Vis bibelvers
Profetien (Sal 22:19)
19Dei deler kleda mine mellom seg og kastar lodd om kappa mi.
יְחַלְּק֣וּ בְגָדַ֣י לָהֶ֑ם וְעַל־לְ֝בוּשִׁ֗י יַפִּ֥ילוּ גוֹרָֽל׃
Oppfyllelse (Matt 27:35)
35Då dei hadde krossfest han, delte dei kleda hans mellom seg ved loddtrekning.
σταυρώσαντες δὲ αὐτὸν διεμερίσαντο τὰ ἱμάτια αὐτοῦ βάλλοντες κλῆρον,
Oppfyllelse (Joh 19:23-24)
23Då soldatane hadde krossfest Jesus, tok dei kleda hans og delte dei i fire delar, éin del til kvar soldat. Dei tok òg kjortelen. Men kjortelen var utan saum, voven i eitt stykke ovanfrå og heilt ned.
οἱ οὖν στρατιῶται ὅτε ἐσταύρωσαν τὸν Ἰησοῦν ἔλαβον τὰ ἱμάτια αὐτοῦ καὶ ἐποίησαν τέσσαρα μέρη, ἑκάστῳ στρατιώτῃ μέρος, καὶ τὸν χιτῶνα. ἦν δὲ ὁ χιτὼν ἄραφος, ἐκ τῶν ἄνωθεν ὑφαντὸς διʼ ὅλου·
24Dei sa då til kvarandre: «Lat oss ikkje riva han sund, men kasta lodd om kven som skal ha han.» Slik skulle Skrifta oppfyllast: «Dei delte kleda mine mellom seg og kasta lodd om kappa mi.» Dette gjorde soldatane.
εἶπαν οὖν πρὸς ἀλλήλους· Μὴ σχίσωμεν αὐτόν, ἀλλὰ λάχωμεν περὶ αὐτοῦ τίνος ἔσται· ἵνα ἡ γραφὴ πληρωθῇ ⸂ἡ λέγουσα⸃· Διεμερίσαντο τὰ ἱμάτιά μου ἑαυτοῖς καὶ ἐπὶ τὸν ἱματισμόν μου ἔβαλον κλῆρον. Οἱ μὲν οὖν στρατιῶται ταῦτα ἐποίησαν.
Galle og eddikMessias' lidelse og død
Profeti: Sal 69:22Oppfylt: Matt 27:34, Joh 19:28-30
David skrev at de ga ham galle å spise og eddik å drikke. Ved korsfestelsen ble Jesus tilbudt vin blandet med galle, og senere sur vin på en svamp.
Vis bibelvers
Profetien (Sal 69:22)
22Dei gav meg gift i maten min, og for tørsten min gav dei meg eddik å drikka.
וַיִּתְּנ֣וּ בְּבָרוּתִ֣י רֹ֑אשׁ וְ֝לִצְמָאִ֗י יַשְׁק֥וּנִי חֹֽמֶץ׃
Oppfyllelse (Matt 27:34)
34gav dei han vin blanda med galle å drikka. Men då han smaka på det, ville han ikkje drikka.
ἔδωκαν αὐτῷ πιεῖν ⸀οἶνον μετὰ χολῆς μεμιγμένον· καὶ γευσάμενος οὐκ ⸀ἠθέλησεν πιεῖν.
Oppfyllelse (Joh 19:28-30)
28Etter dette visste Jesus at alt no var fullført. Og for at Skrifta skulle oppfyllast, sa han: «Eg er tyrst.»
Μετὰ τοῦτο ⸀εἰδὼς ὁ Ἰησοῦς ὅτι ⸂ἤδη πάντα⸃ τετέλεσται ἵνα τελειωθῇ ἡ γραφὴ λέγει· Διψῶ.
29Det stod eit kar med vineddik der. Dei sette ein svamp full av vineddik på ein isopstilk og førte han til munnen hans.
⸀σκεῦος ἔκειτο ὄξους μεστόν· ⸂σπόγγον οὖν μεστὸν τοῦ⸃ ὄξους ⸀ὑσσώπῳ περιθέντες προσήνεγκαν αὐτοῦ τῷ στόματι.
30Då Jesus hadde fått vineddiken, sa han: «Det er fullført.» Så bøygde han hovudet og gav opp ånda.
ὅτε οὖν ἔλαβεν τὸ ὄξος ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· Τετέλεσται, καὶ κλίνας τὴν κεφαλὴν παρέδωκεν τὸ πνεῦμα.
Forlatt av GudMessias' lidelse og død
Profeti: Sal 22:1Oppfylt: Matt 27:46, Mark 15:34
Salme 22 åpner med ropet: 'Min Gud, min Gud, hvorfor har du forlatt meg?' Jesus ropte nettopp disse ordene fra korset, og pekte dermed på hele denne messianske salmen.
Vis bibelvers
Profetien (Sal 22:1)
1Til korleiaren. Etter «Morgonrødens hind». Ein salme av David.
לַ֭מְנַצֵּחַ עַל־אַיֶּ֥לֶת הַשַּׁ֗חַר מִזְמ֥וֹר לְדָוִֽד׃
Oppfyllelse (Matt 27:46)
46Og ved den niande timen ropa Jesus med høg røyst: «Eli, Eli, lemá sabaktáni?» Det tyder: «Min Gud, min Gud, kvifor har du forlate meg?»
περὶ δὲ τὴν ἐνάτην ὥραν ⸀ἀνεβόησεν ὁ Ἰησοῦς φωνῇ μεγάλῃ λέγων· ⸂Ἠλὶ ἠλὶ⸃ λεμὰ σαβαχθάνι; τοῦτʼ ἔστιν· Θεέ μου θεέ μου, ἱνατί με ἐγκατέλιπες;
Oppfyllelse (Mark 15:34)
34Og ved den niande timen ropa Jesus med høg røyst: «Eloï, Eloï, lemá sabaktáni?» Det tyder: «Min Gud, min Gud, kvifor har du forlate meg?»
καὶ τῇ ⸂ἐνάτῃ ὥρᾳ⸃ ἐβόησεν ὁ Ἰησοῦς φωνῇ ⸀μεγάλῃ· Ἐλωῒ ἐλωῒ ⸀λεμὰ σαβαχθάνι; ὅ ἐστιν μεθερμηνευόμενον Ὁ θεός μου ὁ θεός μου, εἰς τί ⸂ἐγκατέλιπές με⸃;
Ingen ben brukketMessias' lidelse og død
Profeti: Sal 34:21Oppfylt: Joh 19:31-36
Salmisten skrev at Herren vokter alle hans ben, ikke ett av dem skal brytes. Soldatene brakk benene på de to røverne, men Jesus var allerede død, så hans ben ble ikke brukket - også i samsvar med påskelammets forskrifter.
Vis bibelvers
Profetien (Sal 34:21)
21Han vernar alle beina hans, ikkje eitt av dei vert brote.
שֹׁמֵ֥ר כָּל־עַצְמוֹתָ֑יו אַחַ֥ת מֵ֝הֵ֗נָּה לֹ֣א נִשְׁבָּֽרָה׃
Oppfyllelse (Joh 19:31-36)
31Det var førebuingsdag, og jødane ville ikkje at kroppane skulle bli hengande på krossen over sabbaten, for den sabbaten var ein stor høgtidsdag. Difor bad dei Pilatus om at beina deira måtte knusast og kroppane takast ned.
Οἱ οὖν Ἰουδαῖοι, ⸂ἐπεὶ παρασκευὴ ἦν, ἵνα μὴ μείνῃ ἐπὶ τοῦ σταυροῦ τὰ σώματα ἐν τῷ σαββάτῳ⸃, ἦν γὰρ μεγάλη ἡ ἡμέρα ἐκείνου τοῦ σαββάτου, ἠρώτησαν τὸν Πιλᾶτον ἵνα κατεαγῶσιν αὐτῶν τὰ σκέλη καὶ ἀρθῶσιν.
32Soldatane kom då og knuste beina på den første og på den andre som var krossfest saman med han.
ἦλθον οὖν οἱ στρατιῶται, καὶ τοῦ μὲν πρώτου κατέαξαν τὰ σκέλη καὶ τοῦ ἄλλου τοῦ συσταυρωθέντος αὐτῷ·
33Men då dei kom til Jesus og såg at han alt var død, knuste dei ikkje beina hans.
ἐπὶ δὲ τὸν Ἰησοῦν ἐλθόντες, ὡς εἶδον ⸂ἤδη αὐτὸν⸃ τεθνηκότα, οὐ κατέαξαν αὐτοῦ τὰ σκέλη,
34Men ein av soldatane stakk han i sida med eit spyd, og straks kom det ut blod og vatn.
ἀλλʼ εἷς τῶν στρατιωτῶν λόγχῃ αὐτοῦ τὴν πλευρὰν ἔνυξεν, καὶ ⸂ἐξῆλθεν εὐθὺς⸃ αἷμα καὶ ὕδωρ.
35Han som såg det, har vitna om det, og vitnemålet hans er sant. Han veit at han talar sant, så de òg skal tru.
καὶ ὁ ἑωρακὼς μεμαρτύρηκεν, καὶ ἀληθινὴ ⸂αὐτοῦ ἐστιν⸃ ἡ μαρτυρία, καὶ ἐκεῖνος οἶδεν ὅτι ἀληθῆ λέγει, ἵνα ⸀καὶ ὑμεῖς ⸀πιστεύητε.
36Dette hende så Skrifta skulle oppfyllast: «Ikkje eit bein skal knusast på han.»
ἐγένετο γὰρ ταῦτα ἵνα ἡ γραφὴ πληρωθῇ· Ὀστοῦν οὐ συντριβήσεται ⸀αὐτοῦ.
GjennomboretMessias' lidelse og død
Profeti: Sak 12:10Oppfylt: Joh 19:34-37, Op 1:7
Sakarja profeterte at de skal se på ham som de har gjennomboret, og sørge over ham. En soldat stakk et spyd i Jesu side, og Johannes siterer dette som oppfyllelse av profetien.
Vis bibelvers
Profetien (Sak 12:10)
10Og eg skal ause ut over Davids hus og over dei som bur i Jerusalem, nådens og bønens Ande. Då skal dei sjå opp til meg, han som dei har gjennombora. Dei skal sørgja over han som ein sørgjer over einaste barnet sitt, og klaga bittert over han som ein klagar over den førstefødde.
וְשָׁפַכְתִּי֩ עַל־בֵּ֨ית דָּוִ֜יד וְעַ֣ל ׀ יוֹשֵׁ֣ב יְרוּשָׁלִַ֗ם ר֤וּחַ חֵן֙ וְתַ֣חֲנוּנִ֔ים וְהִבִּ֥יטוּ אֵלַ֖י אֵ֣ת אֲשֶׁר־דָּקָ֑רוּ וְסָפְד֣וּ עָלָ֗יו כְּמִסְפֵּד֙ עַל־הַיָּחִ֔יד וְהָמֵ֥ר עָלָ֖יו כְּהָמֵ֥ר עַֽל־הַבְּכֽוֹר׃
Oppfyllelse (Joh 19:34-37)
34Men ein av soldatane stakk han i sida med eit spyd, og straks kom det ut blod og vatn.
ἀλλʼ εἷς τῶν στρατιωτῶν λόγχῃ αὐτοῦ τὴν πλευρὰν ἔνυξεν, καὶ ⸂ἐξῆλθεν εὐθὺς⸃ αἷμα καὶ ὕδωρ.
35Han som såg det, har vitna om det, og vitnemålet hans er sant. Han veit at han talar sant, så de òg skal tru.
καὶ ὁ ἑωρακὼς μεμαρτύρηκεν, καὶ ἀληθινὴ ⸂αὐτοῦ ἐστιν⸃ ἡ μαρτυρία, καὶ ἐκεῖνος οἶδεν ὅτι ἀληθῆ λέγει, ἵνα ⸀καὶ ὑμεῖς ⸀πιστεύητε.
36Dette hende så Skrifta skulle oppfyllast: «Ikkje eit bein skal knusast på han.»
ἐγένετο γὰρ ταῦτα ἵνα ἡ γραφὴ πληρωθῇ· Ὀστοῦν οὐ συντριβήσεται ⸀αὐτοῦ.
37Og ein annan stad i Skrifta står det: «Dei skal sjå på han som dei har gjennombora.»
καὶ πάλιν ἑτέρα γραφὴ λέγει· Ὄψονται εἰς ὃν ἐξεκέντησαν.
Oppfyllelse (Op 1:7)
7Sjå, han kjem med skyene, og kvart auga skal sjå han, også dei som gjennomstinga han. Alle ætter på jorda skal gråta over han. Ja, amen.
Ἰδοὺ ἔρχεται μετὰ τῶν νεφελῶν, καὶ ὄψεται αὐτὸν πᾶς ὀφθαλμὸς καὶ οἵτινες αὐτὸν ἐξεκέντησαν, καὶ κόψονται ἐπʼ αὐτὸν πᾶσαι αἱ φυλαὶ τῆς γῆς. ναί, ἀμήν.
Den lidende tjenerMessias' lidelse og død
Profeti: Jes 53:4-6Oppfylt: Matt 8:16-17, 1Pet 2:24-25
Jesaja 53 beskriver Herrens lidende tjener som bar våre sykdommer og ble såret for våre overtredelser. Dette er et av de tydeligste profetiske bildene av Jesu stedfortredende lidelse og død.
Vis bibelvers
Profetien (Jes 53:4-6)
4Sanneleg, det var våre sjukdomar han bar, og våre smerter tok han på seg. Men vi rekna han som ramma, slegen av Gud og plaga.
אָכֵ֤ן חֳלָיֵ֙נוּ֙ ה֣וּא נָשָׂ֔א וּמַכְאֹבֵ֖ינוּ סְבָלָ֑ם וַאֲנַ֣חְנוּ חֲשַׁבְנֻ֔הוּ נָג֛וּעַ מֻכֵּ֥ה אֱלֹהִ֖ים וּמְעֻנֶּֽה׃
5Men han vart gjennombora for våre brot, knust for våre synder. Straffa som gav oss fred, låg på han, og ved hans sår har vi fått lækjedom.
וְהוּא֙ מְחֹלָ֣ל מִפְּשָׁעֵ֔נוּ מְדֻכָּ֖א מֵעֲוֺנֹתֵ֑ינוּ מוּסַ֤ר שְׁלוֹמֵ֙נוּ֙ עָלָ֔יו וּבַחֲבֻרָת֖וֹ נִרְפָּא־לָֽנוּ׃
6Vi fór alle vill som sauer, kvar ein vende seg til sin eigen veg. Men Herren la på han syndeskylda til oss alle.
כֻּלָּ֙נוּ֙ כַּצֹּ֣אן תָּעִ֔ינוּ אִ֥ישׁ לְדַרְכּ֖וֹ פָּנִ֑ינוּ וַֽיהוָה֙ הִפְגִּ֣יעַ בּ֔וֹ אֵ֖ת עֲוֺ֥ן כֻּלָּֽנוּ׃
Oppfyllelse (Matt 8:16-17)
16Då det vart kveld, førte dei til han mange som var demonplagde. Han dreiv ut åndene med eit ord og lækte alle som var sjuke.
Ὀψίας δὲ γενομένης προσήνεγκαν αὐτῷ δαιμονιζομένους πολλούς· καὶ ἐξέβαλεν τὰ πνεύματα λόγῳ, καὶ πάντας τοὺς κακῶς ἔχοντας ἐθεράπευσεν·
17Slik skulle det oppfyllast som var sagt gjennom profeten Jesaja: «Han tok våre veikleikar og bar våre sjukdomar.»
ὅπως πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ Ἠσαΐου τοῦ προφήτου λέγοντος· Αὐτὸς τὰς ἀσθενείας ἡμῶν ἔλαβεν καὶ τὰς νόσους ἐβάστασεν.
Oppfyllelse (1Pet 2:24-25)
24Han bar syndene våre på sin eigen kropp opp på treet, så vi skulle døy bort frå syndene og leva for rettferda. Ved hans sår har de fått lækjedom.
ὃς τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν αὐτὸς ἀνήνεγκεν ἐν τῷ σώματι αὐτοῦ ἐπὶ τὸ ξύλον, ἵνα ταῖς ἁμαρτίαις ἀπογενόμενοι τῇ δικαιοσύνῃ ζήσωμεν· οὗ τῷ ⸀μώλωπι ἰάθητε.
25For de var som sauer som hadde gått seg vill, men no har de vendt om til hyrdingen og tilsynsmannen for sjelene dykkar.
ἦτε γὰρ ὡς πρόβατα ⸀πλανώμενοι, ἀλλὰ ἐπεστράφητε νῦν ἐπὶ τὸν ποιμένα καὶ ἐπίσκοπον τῶν ψυχῶν ὑμῶν.
Gravlagt hos en rik mannMessias' lidelse og død
Profeti: Jes 53:9Oppfylt: Matt 27:57-60
Jesaja profeterte at Herrens tjener skulle få sin grav hos en rik mann, selv om han døde sammen med forbrytere. Josef fra Arimatea, en rik mann, la Jesus i sin egen nye grav.
Vis bibelvers
Profetien (Jes 53:9)
9Han fekk si grav hos dei gudlause, og hos ein rik mann i sin død, endå han ikkje hadde gjort urett og det ikkje var svik i munnen hans.
וַיִּתֵּ֤ן אֶת־רְשָׁעִים֙ קִבְר֔וֹ וְאֶת־עָשִׁ֖יר בְּמֹתָ֑יו עַ֚ל לֹא־חָמָ֣ס עָשָׂ֔ה וְלֹ֥א מִרְמָ֖ה בְּפִֽיו׃
Oppfyllelse (Matt 27:57-60)
57Då det vart kveld, kom ein rik mann frå Arimatea som heitte Josef. Han hadde også vorte ein læresvein av Jesus.
Ὀψίας δὲ γενομένης ἦλθεν ἄνθρωπος πλούσιος ἀπὸ Ἁριμαθαίας, τοὔνομα Ἰωσήφ, ὃς καὶ αὐτὸς ⸀ἐμαθητεύθη τῷ Ἰησοῦ·
58Han gjekk til Pilatus og bad om å få kroppen til Jesus. Pilatus gav då ordre om at han skulle få han.
οὗτος προσελθὼν τῷ Πιλάτῳ ᾐτήσατο τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. τότε ὁ Πιλᾶτος ἐκέλευσεν ⸀ἀποδοθῆναι.
59Josef tok kroppen og sveipte han i eit reint linklede.
καὶ λαβὼν τὸ σῶμα ὁ Ἰωσὴφ ἐνετύλιξεν ⸀αὐτὸ σινδόνι καθαρᾷ,
60Så la han han i den nye grava si, som han hadde hogge ut i berget. Han rulla ein stor stein framfor opninga til grava og gjekk bort.
καὶ ἔθηκεν αὐτὸ ἐν τῷ καινῷ αὐτοῦ μνημείῳ ὃ ἐλατόμησεν ἐν τῇ πέτρᾳ, καὶ προσκυλίσας λίθον μέγαν τῇ θύρᾳ τοῦ μνημείου ἀπῆλθεν.
OppstandelsenMessias' oppstandelse og opphøyelse
Profeti: Sal 16:10Oppfylt: Apg 2:24-32, Apg 13:35-37
David skrev at Gud ikke ville la sin hellige se forråtnelse. Peter forklarte på pinsedagen at David ikke kunne ha skrevet dette om seg selv, for han døde og hans grav finnes ennå - men Jesus sto opp før hans kropp så forråtnelse.
Vis bibelvers
Profetien (Sal 16:10)
10For du vil ikkje overlata mi sjel til dødsriket, du vil ikkje la din heilage sjå forråtning.
כִּ֤י ׀ לֹא־תַעֲזֹ֣ב נַפְשִׁ֣י לִשְׁא֑וֹל לֹֽא־תִתֵּ֥ן חֲ֝סִידְךָ֗ לִרְא֥וֹת שָֽׁחַת׃
Oppfyllelse (Apg 2:24-32)
24Men Gud reiste han opp og løyste han frå dødens veer, for det var umogleg at døden kunne halda han fast.
ὃν ὁ θεὸς ἀνέστησεν λύσας τὰς ὠδῖνας τοῦ θανάτου, καθότι οὐκ ἦν δυνατὸν κρατεῖσθαι αὐτὸν ὑπʼ αὐτοῦ·
25For David seier om han: 'Eg hadde alltid Herren for auga mine, for han er ved mi høgre hand så eg ikkje skal vakla.
Δαυὶδ γὰρ λέγει εἰς αὐτόν· Προορώμην τὸν κύριον ἐνώπιόν μου διὰ παντός, ὅτι ἐκ δεξιῶν μού ἐστιν ἵνα μὴ σαλευθῶ.
26Difor gledde hjarta mitt seg, og tunga mi jubla. Ja, også kroppen min skal kvila i von.
διὰ τοῦτο ηὐφράνθη ⸂ἡ καρδία μου⸃ καὶ ἠγαλλιάσατο ἡ γλῶσσά μου, ἔτι δὲ καὶ ἡ σάρξ μου κατασκηνώσει ἐπʼ ἐλπίδι·
27For du skal ikkje la sjela mi vera att i dødsriket, og du skal ikkje la din Heilage sjå forròtning.
ὅτι οὐκ ἐγκαταλείψεις τὴν ψυχήν μου εἰς ⸀ᾅδην, οὐδὲ δώσεις τὸν ὅσιόν σου ἰδεῖν διαφθοράν.
28Du har kunngjort livets vegar for meg, du skal fylla meg med glede for ditt andlet.'
ἐγνώρισάς μοι ὁδοὺς ζωῆς, πληρώσεις με εὐφροσύνης μετὰ τοῦ προσώπου σου.
29Brør, lat meg tala ope til dykk om patriarken David: Han døydde og vart gravlagd, og grava hans er hos oss den dag i dag.
Ἄνδρες ἀδελφοί, ἐξὸν εἰπεῖν μετὰ παρρησίας πρὸς ὑμᾶς περὶ τοῦ πατριάρχου Δαυίδ, ὅτι καὶ ἐτελεύτησεν καὶ ἐτάφη, καὶ τὸ μνῆμα αὐτοῦ ἔστιν ἐν ἡμῖν ἄχρι τῆς ἡμέρας ταύτης·
30Men han var ein profet og visste at Gud med eid hadde lova å setja ein av etterkomarane hans på trona hans.
προφήτης οὖν ὑπάρχων, καὶ εἰδὼς ὅτι ὅρκῳ ὤμοσεν αὐτῷ ὁ θεὸς ἐκ καρποῦ τῆς ὀσφύος ⸀αὐτοῦ καθίσαι ἐπὶ ⸂τὸν θρόνον⸃ αὐτοῦ,
31Difor såg han fram og tala om oppstoda til Kristus, at han ikkje vart att i dødsriket, og at kroppen hans ikkje såg forròtning.
προϊδὼν ἐλάλησεν περὶ τῆς ἀναστάσεως τοῦ χριστοῦ ὅτι ⸂οὔτε ἐγκατελείφθη⸃ εἰς ⸀ᾅδην ⸀οὔτε ἡ σὰρξ αὐτοῦ εἶδεν διαφθοράν.
32Denne Jesus reiste Gud opp, og vi er alle vitne om det.
τοῦτον τὸν Ἰησοῦν ἀνέστησεν ὁ θεός, οὗ πάντες ἡμεῖς ἐσμεν μάρτυρες.
Oppfyllelse (Apg 13:35-37)
35Difor seier han òg ein annan stad: 'Du skal ikkje la din Heilage sjå forråtning.'
⸀διότι καὶ ἐν ἑτέρῳ λέγει· Οὐ δώσεις τὸν ὅσιόν σου ἰδεῖν διαφθοράν·
36For David sovna inn etter å ha tent Guds plan i si tid. Han vart samla til fedrane sine og såg forråtning.
Δαυὶδ μὲν γὰρ ἰδίᾳ γενεᾷ ὑπηρετήσας τῇ τοῦ θεοῦ βουλῇ ἐκοιμήθη καὶ προσετέθη πρὸς τοὺς πατέρας αὐτοῦ καὶ εἶδεν διαφθοράν,
37Men han som Gud reiste opp, såg ikkje forråtning.
ὃν δὲ ὁ θεὸς ἤγειρεν οὐκ εἶδεν διαφθοράν.
Oppstår på tredje dagMessias' oppstandelse og opphøyelse
Hosea skrev at Gud ville gjøre oss levende etter to dager og reise oss opp på den tredje. Jesus sto opp fra de døde på den tredje dag, som han selv hadde forutsagt.
Vis bibelvers
Profetien (Hos 6:2)
2Etter to dagar vil han gjera oss levande att, på den tredje dagen vil han reisa oss opp, så vi kan leva for hans andlet.
יְחַיֵּ֖נוּ מִיֹּמָ֑יִם בַּיּוֹם֙ הַשְּׁלִישִׁ֔י יְקִמֵ֖נוּ וְנִחְיֶ֥ה לְפָנָֽיו׃
Oppfyllelse (Luk 24:46)
46Og han sa til dei: «Slik står det skrive: Messias skal lida og stå opp att frå dei døde tredje dagen,
καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὅτι οὕτως ⸀γέγραπται παθεῖν τὸν χριστὸν καὶ ἀναστῆναι ἐκ νεκρῶν τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ,
Oppfyllelse (1Kor 15:4)
4at han vart gravlagd, at han stod opp att på den tredje dagen etter Skriftene,
καὶ ὅτι ἐτάφη, καὶ ὅτι ἐγήγερται τῇ ⸂ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ⸃ κατὰ τὰς γραφάς,
HimmelfartenMessias' oppstandelse og opphøyelse
Profeti: Sal 68:19Oppfylt: Apg 1:9-11, Ef 4:8
David sang om at Herren steg opp i det høye og tok fanger til fange og ga gaver til mennesker. Paulus anvender dette på Kristi himmelfart og utdelingen av Åndens gaver.
Vis bibelvers
Profetien (Sal 68:19)
19Du fór opp i det høge, du førte fangar med deg, du tok imot gåver mellom menneska, jamvel mellom dei opprørske, så Herren Gud kan bu der.
עָ֘לִ֤יתָ לַמָּר֨וֹם ׀ שָׁ֘בִ֤יתָ שֶּׁ֗בִי לָקַ֣חְתָּ מַ֭תָּנוֹת בָּאָדָ֑ם וְאַ֥ף ס֝וֹרְרִ֗ים לִשְׁכֹּ֤ן ׀ יָ֬הּ אֱלֹהִֽים׃
Oppfyllelse (Apg 1:9-11)
9Då han hadde sagt dette, vart han lyft opp medan dei såg på, og ei sky tok han bort frå auga deira.
καὶ ταῦτα εἰπὼν βλεπόντων αὐτῶν ἐπήρθη καὶ νεφέλη ὑπέλαβεν αὐτὸν ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν.
10Medan dei stod og stirte opp mot himmelen der han fór bort, stod det med eitt to menn i kvite klede hjå dei.
καὶ ὡς ἀτενίζοντες ἦσαν εἰς τὸν οὐρανὸν πορευομένου αὐτοῦ, καὶ ἰδοὺ ἄνδρες δύο παρειστήκεισαν αὐτοῖς ἐν ⸂ἐσθήσεσι λευκαῖς⸃,
11Dei sa: «Galilearar, kvifor står de og ser opp mot himmelen? Denne Jesus som vart teken opp frå dykk til himmelen, han skal koma att på same måten som de såg han fara opp til himmelen.»
οἳ καὶ εἶπαν· Ἄνδρες Γαλιλαῖοι, τί ἑστήκατε ⸀βλέποντες εἰς τὸν οὐρανόν; οὗτος ὁ Ἰησοῦς ὁ ἀναλημφθεὶς ἀφʼ ὑμῶν εἰς τὸν οὐρανὸν οὕτως ἐλεύσεται ὃν τρόπον ἐθεάσασθε αὐτὸν πορευόμενον εἰς τὸν οὐρανόν.
Oppfyllelse (Ef 4:8)
8Difor heiter det: «Han steig opp i det høge og førte fangar med seg, han gav gåver til menneska.»
διὸ λέγει· Ἀναβὰς εἰς ὕψος ᾐχμαλώτευσεν αἰχμαλωσίαν, ⸀ἔδωκεν δόματα τοῖς ἀνθρώποις.
Satt ved Guds høyre håndMessias' oppstandelse og opphøyelse
Profeti: Sal 110:1Oppfylt: Matt 22:44, Apg 2:34-35, Hebr 1:13
David skrev at Herren sa til hans Herre: 'Sett deg ved min høyre hånd til jeg legger dine fiender til skammel for dine føtter.' Dette er den mest siterte salmen i NT og viser Messias' opphøyelse.
Vis bibelvers
Profetien (Sal 110:1)
1Av David. Ein salme. Herren sa til min herre: «Set deg ved mi høgre hand, til eg har lagt fiendane dine som ein skammel for føtene dine.»
לְדָוִ֗ד מִ֫זְמ֥וֹר נְאֻ֤ם יְהוָ֨ה ׀ לַֽאדֹנִ֗י שֵׁ֥ב לִֽימִינִ֑י עַד־אָשִׁ֥ית אֹ֝יְבֶ֗יךָ הֲדֹ֣ם לְרַגְלֶֽיךָ׃
Oppfyllelse (Matt 22:44)
44'Herren sa til min Herre: Set deg ved mi høgre hand til eg har lagt fiendane dine under føtene dine.'
⸀Εἶπεν κύριος τῷ κυρίῳ μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ⸀ὑποκάτω τῶν ποδῶν σου;
Oppfyllelse (Apg 2:34-35)
34For David fór ikkje opp til himlane, men han seier sjølv: 'Herren sa til min Herre: Set deg ved mi høgre hand
οὐ γὰρ Δαυὶδ ἀνέβη εἰς τοὺς οὐρανούς, λέγει δὲ αὐτός· Εἶπεν ⸀ὁ κύριος τῷ κυρίῳ μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου,
35til eg får lagt fiendane dine som skammel for føtene dine.'
ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου.
Oppfyllelse (Hebr 1:13)
13Og til kven av englane har han nokon gong sagt: «Set deg ved høgre handa mi til eg får lagt fiendane dine som skammel for føtene dine»?
πρὸς τίνα δὲ τῶν ἀγγέλων εἴρηκέν ποτε· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου;
Prest for evig etter Melkisedeks visMessias' oppstandelse og opphøyelse
Profeti: Sal 110:4Oppfylt: Hebr 5:5-6, Hebr 7:15-17
David profeterte om en prest for evig etter Melkisedeks vis - en som var både konge og prest. Hebreerbrevet forklarer utførlig hvordan Jesus oppfyller dette som vår evige yppersteprest.
Vis bibelvers
Profetien (Sal 110:4)
4Herren har svore og angrar det ikkje: «Du er prest til evig tid på Melkisedeks vis.»
נִשְׁבַּ֤ע יְהוָ֨ה ׀ וְלֹ֥א יִנָּחֵ֗ם אַתָּֽה־כֹהֵ֥ן לְעוֹלָ֑ם עַל־דִּ֝בְרָתִ֗י מַלְכִּי־צֶֽדֶק׃
Oppfyllelse (Hebr 5:5-6)
5Slik gav heller ikkje Kristus seg sjølv den æra å bli øvsteprest, men det var han som sa til han: «Du er Son min, eg har fødd deg i dag.»
Οὕτως καὶ ὁ Χριστὸς οὐχ ἑαυτὸν ἐδόξασεν γενηθῆναι ἀρχιερέα, ἀλλʼ ὁ λαλήσας πρὸς αὐτόν· Υἱός μου εἶ σύ, ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε·
6Og som han seier ein annan stad: «Du er prest til evig tid etter Melkisedeks ordning.»
καθὼς καὶ ἐν ἑτέρῳ λέγει· Σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισέδεκ,
Oppfyllelse (Hebr 7:15-17)
15Og dette blir endå klarare når ein annan prest står fram, ein som liknar Melkisedek.
Καὶ περισσότερον ἔτι κατάδηλόν ἐστιν, εἰ κατὰ τὴν ὁμοιότητα Μελχισέδεκ ἀνίσταται ἱερεὺς ἕτερος,
16Han vart ikkje prest etter ei lov om kjøtelege krav, men i kraft av eit uforgjengelig liv.
ὃς οὐ κατὰ νόμον ἐντολῆς ⸀σαρκίνης γέγονεν ἀλλὰ κατὰ δύναμιν ζωῆς ἀκαταλύτου,
17For dette er vitnesbyrdet om han: «Du er prest til evig tid etter Melkisedeks ordning.»
⸀μαρτυρεῖται γὰρ ὅτι Σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισέδεκ.
Den nye paktIsrael og pakten
Profeti: Jer 31:31-34Oppfylt: Luk 22:20, Hebr 8:8-12, Hebr 10:16-17
Jeremia profeterte at Gud ville opprette en ny pakt, ikke som den han gjorde med fedrene, men med loven skrevet i hjertene. Jesus innstiftet denne nye pakt med sitt blod ved nattverden.
Vis bibelvers
Profetien (Jer 31:31-34)
31Sjå, dagar kjem, seier Herren, då eg skal gjera ei ny pakt med Israels hus og Judas hus.
הִנֵּ֛ה יָמִ֥ים בָּאִ֖ים נְאֻם־יְהוָ֑ה וְכָרַתִּ֗י אֶת־בֵּ֧ית יִשְׂרָאֵ֛ל וְאֶת־בֵּ֥ית יְהוּדָ֖ה בְּרִ֥ית חֲדָשָֽׁה׃
32Ikkje som den pakta eg gjorde med fedrane deira den dagen eg tok dei i handa og førte dei ut frå Egypt – den pakta braut dei, endå eg var deira ektemann, seier Herren.
לֹ֣א כַבְּרִ֗ית אֲשֶׁ֤ר כָּרַ֙תִּי֙ אֶת־אֲבוֹתָ֔ם בְּיוֹם֙ הֶחֱזִיקִ֣י בְיָדָ֔ם לְהוֹצִיאָ֖ם מֵאֶ֣רֶץ מִצְרָ֑יִם אֲשֶׁר־הֵ֜מָּה הֵפֵ֣רוּ אֶת־בְּרִיתִ֗י וְאָנֹכִ֛י בָּעַ֥לְתִּי בָ֖ם נְאֻם־יְהוָֽה׃
33Men dette er pakta eg skal gjera med Israels hus etter desse dagane, seier Herren: Eg legg lova mi i deira indre og skriv henne på hjarta deira. Eg skal vera deira Gud, og dei skal vera mitt folk.
כִּ֣י זֹ֣את הַבְּרִ֡ית אֲשֶׁ֣ר אֶכְרֹת֩ אֶת־בֵּ֨ית יִשְׂרָאֵ֜ל אַחֲרֵ֨י הַיָּמִ֤ים הָהֵם֙ נְאֻם־יְהוָ֔ה נָתַ֤תִּי אֶת־תּֽוֹרָתִי֙ בְּקִרְבָּ֔ם וְעַל־לִבָּ֖ם אֶכְתֲּבֶ֑נָּה וְהָיִ֤יתִי לָהֶם֙ לֵֽאלֹהִ֔ים וְהֵ֖מָּה יִֽהְיוּ־לִ֥י לְעָֽם׃
34Då skal ingen lenger læra sin neste eller sin bror og seia: Kjenn Herren! For alle skal kjenna meg, frå den minste til den største, seier Herren. For eg vil tilgje skulda deira og ikkje lenger minnast synda deira.
וְלֹ֧א יְלַמְּד֣וּ ע֗וֹד אִ֣ישׁ אֶת־רֵעֵ֜הוּ וְאִ֤ישׁ אֶת־אָחִיו֙ לֵאמֹ֔ר דְּע֖וּ אֶת־יְהוָ֑ה כִּֽי־כוּלָּם֩ יֵדְע֨וּ אוֹתִ֜י לְמִקְטַנָּ֤ם וְעַד־גְּדוֹלָם֙ נְאֻם־יְהוָ֔ה כִּ֤י אֶסְלַח֙ לַֽעֲוֺנָ֔ם וּלְחַטָּאתָ֖ם לֹ֥א אֶזְכָּר־עֽוֹד׃ ס
Oppfyllelse (Luk 22:20)
20Like eins tok han begeret etter måltidet og sa: «Dette begeret er den nye pakta i blodet mitt, som vert aust ut for dykk.»
⸄καὶ τὸ ποτήριον ὡσαύτως⸅ μετὰ τὸ δειπνῆσαι, λέγων· Τοῦτο τὸ ποτήριον ἡ καινὴ διαθήκη ἐν τῷ αἵματί μου, τὸ ὑπὲρ ὑμῶν ἐκχυννόμενον]⸃.
Oppfyllelse (Hebr 8:8-12)
8For han klagar på dei og seier: «Sjå, dagar skal koma, seier Herren, då eg vil gjera ei ny pakt med Israels hus og med Judas hus.
μεμφόμενος γὰρ ⸀αὐτοὺς λέγει· Ἰδοὺ ἡμέραι ἔρχονται, λέγει κύριος, καὶ συντελέσω ἐπὶ τὸν οἶκον Ἰσραὴλ καὶ ἐπὶ τὸν οἶκον Ἰούδα διαθήκην καινήν,
9Ikkje som den pakta eg gjorde med fedrane deira den dagen eg tok dei i handa og førte dei ut frå Egypt. For dei heldt ikkje fast ved pakta mi, og eg brydde meg ikkje meir om dei, seier Herren.
οὐ κατὰ τὴν διαθήκην ἣν ἐποίησα τοῖς πατράσιν αὐτῶν ἐν ἡμέρᾳ ἐπιλαβομένου μου τῆς χειρὸς αὐτῶν ἐξαγαγεῖν αὐτοὺς ἐκ γῆς Αἰγύπτου, ὅτι αὐτοὶ οὐκ ἐνέμειναν ἐν τῇ διαθήκῃ μου, κἀγὼ ἠμέλησα αὐτῶν, λέγει κύριος.
10For dette er pakta eg vil gjera med Israels hus etter dei dagane, seier Herren: Eg vil leggja lovene mine i sinnet deira og skriva dei i hjarto deira. Eg skal vera deira Gud, og dei skal vera mitt folk.
ὅτι αὕτη ἡ διαθήκη ἣν διαθήσομαι τῷ οἴκῳ Ἰσραὴλ μετὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας, λέγει κύριος, διδοὺς νόμους μου εἰς τὴν διάνοιαν αὐτῶν, καὶ ἐπὶ καρδίας αὐτῶν ἐπιγράψω αὐτούς, καὶ ἔσομαι αὐτοῖς εἰς θεόν καὶ αὐτοὶ ἔσονταί μοι εἰς λαόν.
11Då skal ingen lenger læra sin landsmann eller sin bror og seia: 'Kjenn Herren!' For alle skal kjenna meg, frå den minste til den største av dei.
καὶ οὐ μὴ διδάξωσιν ἕκαστος τὸν πολίτην αὐτοῦ καὶ ἕκαστος τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, λέγων· Γνῶθι τὸν κύριον, ὅτι πάντες εἰδήσουσίν με ἀπὸ ⸀μικροῦ ἕως μεγάλου αὐτῶν.
12For eg vil vera nådig mot uretten deira, og syndene deira skal eg ikkje minnast meir.»
ὅτι ἵλεως ἔσομαι ταῖς ἀδικίαις αὐτῶν, καὶ τῶν ἁμαρτιῶν ⸀αὐτῶν οὐ μὴ μνησθῶ ἔτι.
Oppfyllelse (Hebr 10:16-17)
16«Dette er pakta eg vil gjera med dei etter desse dagane, seier Herren: Eg vil leggja lovene mine i hjarta deira og skriva dei i sinnet deira.»
Αὕτη ἡ διαθήκη ἣν διαθήσομαι πρὸς αὐτοὺς μετὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας, λέγει κύριος, διδοὺς νόμους μου ἐπὶ καρδίας αὐτῶν, καὶ ἐπὶ ⸂τὴν διάνοιαν⸃ αὐτῶν ἐπιγράψω αὐτούς,
17legg han til: «Og syndene deira og lovbrota deira vil eg ikkje minnast meir.»
⸀καὶ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν καὶ τῶν ἀνομιῶν αὐτῶν οὐ μὴ ⸀μνησθήσομαι ἔτι·
Åndens utøytelseIsrael og pakten
Profeti: Joel 3:1-2Oppfylt: Apg 2:16-21
Joel profeterte at Gud i de siste dager skulle utøse sin Ånd over alt kjød, og sønner og døtre skulle profetere. Peter erklærte på pinsedagen at dette var oppfylt da Den hellige ånd kom.
Vis bibelvers
Profetien (Joel 3:1-2)
1Og det skal skje etter dette at eg vil ausa ut min Ande over alt kjøt. Sønene og døtrene dykkar skal profetere, dei eldste dykkar skal drøyma draumar, og dei unge mennene dykkar skal sjå syner.
וְהָיָ֣ה אַֽחֲרֵי־כֵ֗ן אֶשְׁפּ֤וֹךְ אֶת־רוּחִי֙ עַל־כָּל־בָּשָׂ֔ר וְנִבְּא֖וּ בְּנֵיכֶ֣ם וּבְנֽוֹתֵיכֶ֑ם זִקְנֵיכֶם֙ חֲלֹמ֣וֹת יַחֲלֹמ֔וּן בַּח֣וּרֵיכֶ֔ם חֶזְיֹנ֖וֹת יִרְאֽוּ׃
2Jamvel over tenarane og tenestekvinnene vil eg i dei dagane ausa ut min Ande.
וְגַ֥ם עַל־הָֽעֲבָדִ֖ים וְעַל־הַשְּׁפָח֑וֹת בַּיָּמִ֣ים הָהֵ֔מָּה אֶשְׁפּ֖וֹךְ אֶת־רוּחִֽי׃
Oppfyllelse (Apg 2:16-21)
16Men dette er det som er tala gjennom profeten Joel:
ἀλλὰ τοῦτό ἐστιν τὸ εἰρημένον διὰ τοῦ προφήτου Ἰωήλ·
17'I dei siste dagane, seier Gud, vil eg ausa ut av Anden min over alt kjøt. Sønene og døtrene dykkar skal profetera, dei unge mennene dykkar skal sjå syner, og dei eldste mellom dykk skal drøyma draumar.'
Καὶ ἔσται ἐν ταῖς ἐσχάταις ἡμέραις, λέγει ὁ θεός, ἐκχεῶ ἀπὸ τοῦ πνεύματός μου ἐπὶ πᾶσαν σάρκα, καὶ προφητεύσουσιν οἱ υἱοὶ ὑμῶν καὶ αἱ θυγατέρες ὑμῶν, καὶ οἱ νεανίσκοι ὑμῶν ὁράσεις ὄψονται, καὶ οἱ πρεσβύτεροι ὑμῶν ⸀ἐνυπνίοις ἐνυπνιασθήσονται·
18Ja, over tenarane og tenestejentene mine vil eg i dei dagane ausa ut av Anden min, og dei skal profetera.
καί γε ἐπὶ τοὺς δούλους μου καὶ ἐπὶ τὰς δούλας μου ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις ἐκχεῶ ἀπὸ τοῦ πνεύματός μου, καὶ προφητεύσουσιν.
19Og eg vil gjera under oppe på himmelen og teikn nede på jorda: blod og eld og røykskyer.
καὶ δώσω τέρατα ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω καὶ σημεῖα ἐπὶ τῆς γῆς κάτω, αἷμα καὶ πῦρ καὶ ἀτμίδα καπνοῦ·
20Sola skal verta til mørker og månen til blod før Herrens dag kjem, den store og strålande.
ὁ ἥλιος μεταστραφήσεται εἰς σκότος καὶ ἡ σελήνη εἰς αἷμα πρὶν ⸀ἢ ⸀ἐλθεῖν ἡμέραν κυρίου τὴν μεγάλην καὶ ἐπιφανῆ.
21Og det skal skje: Kvar den som kallar på Herrens namn, skal verta frelst.'
καὶ ἔσται πᾶς ὃς ⸀ἐὰν ἐπικαλέσηται τὸ ὄνομα κυρίου σωθήσεται.
Hedningene inkludertIsrael og pakten
Jesaja profeterte at Herrens tjener skulle være et lys for hedningefolkene og bringe frelse til jordens ende. Simeon profeterte dette over Jesus-barnet, og Paulus siterte det som begrunnelse for hedningemisjon.
Vis bibelvers
Profetien (Jes 49:6)
6Han seier: «Det er for lite at du er tenaren min til å reisa opp att Jakob sine stammar og føra dei bevarte av Israel tilbake. Eg gjer deg til eit lys for folkeslaga, så frelsa mi kan nå til enden av jorda.»
וַיֹּ֗אמֶר נָקֵ֨ל מִֽהְיוֹתְךָ֥ לִי֙ עֶ֔בֶד לְהָקִים֙ אֶת־שִׁבְטֵ֣י יַעֲקֹ֔ב *ונצירי **וּנְצוּרֵ֥י יִשְׂרָאֵ֖ל לְהָשִׁ֑יב וּנְתַתִּ֙יךָ֙ לְא֣וֹר גּוֹיִ֔ם לִֽהְי֥וֹת יְשׁוּעָתִ֖י עַד־קְצֵ֥ה הָאָֽרֶץ׃ ס
Oppfyllelse (Luk 2:32)
32eit lys til openberring for folkeslaga og til ære for folket ditt, Israel.»
φῶς εἰς ἀποκάλυψιν ἐθνῶν καὶ δόξαν λαοῦ σου Ἰσραήλ.
Oppfyllelse (Apg 13:47)
47For slik har Herren bode oss: 'Eg har sett deg til eit lys for folkeslaga, så du skal vera til frelse heilt til enden av jorda.'»
οὕτως γὰρ ἐντέταλται ἡμῖν ὁ κύριος· Τέθεικά σε εἰς φῶς ἐθνῶν τοῦ εἶναί σε εἰς σωτηρίαν ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς.
Templets ødeleggelseIsrael og pakten
Profeti: Dan 9:26Oppfylt: Matt 24:1-2, Luk 21:20-24
Daniel profeterte at etter at den salvede (Messias) var fjernet, skulle byen og helligdommen ødelegges. Jesus forutsa templets ødeleggelse, som skjedde i år 70 e.Kr. da romerne brente Jerusalem.
Vis bibelvers
Profetien (Dan 9:26)
26Etter dei sekstito vekene skal den salva rydjast bort og ikkje ha noko. Byen og heilagdomen skal øydeleggjast av folket til ein fyrste som kjem. Enden hans kjem med ei flaumvåg. Heilt til enden skal det vera krig; øydelegging er fastsett.
וְאַחֲרֵ֤י הַשָּׁבֻעִים֙ שִׁשִּׁ֣ים וּשְׁנַ֔יִם יִכָּרֵ֥ת מָשִׁ֖יחַ וְאֵ֣ין ל֑וֹ וְהָעִ֨יר וְהַקֹּ֜דֶשׁ יַ֠שְׁחִית עַ֣ם נָגִ֤יד הַבָּא֙ וְקִצּ֣וֹ בַשֶּׁ֔טֶף וְעַד֙ קֵ֣ץ מִלְחָמָ֔ה נֶחֱרֶ֖צֶת שֹׁמֵמֽוֹת׃
Oppfyllelse (Matt 24:1-2)
1Jesus gjekk ut frå tempelet og var på veg bort. Då kom læresveinane hans til han for å visa han tempelbygningane.
Καὶ ἐξελθὼν ὁ Ἰησοῦς ⸂ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ ἐπορεύετο⸃, καὶ προσῆλθον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐπιδεῖξαι αὐτῷ τὰς οἰκοδομὰς τοῦ ἱεροῦ·
2Men han svara og sa til dei: «Ser de ikkje alt dette? Sanneleg seier eg dykk: Her skal det ikkje bli att stein på stein som ikkje skal rivast ned.»
ὁ δὲ ⸀ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐ βλέπετε ⸂ταῦτα πάντα⸃; ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐ μὴ ἀφεθῇ ὧδε λίθος ἐπὶ λίθον ὃς οὐ καταλυθήσεται.
Oppfyllelse (Luk 21:20-24)
20Når de ser Jerusalem omringa av hærar, då skal de vita at øydelegginga er nær.
Ὅταν δὲ ἴδητε κυκλουμένην ὑπὸ ⸀στρατοπέδων Ἰερουσαλήμ, τότε γνῶτε ὅτι ἤγγικεν ἡ ἐρήμωσις αὐτῆς.
21Då må dei som er i Judea, røma til fjells, og dei som er inne i byen, må koma seg ut, og dei som er ute på landet, må ikkje gå inn i byen.
τότε οἱ ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν εἰς τὰ ὄρη, καὶ οἱ ἐν μέσῳ αὐτῆς ἐκχωρείτωσαν, καὶ οἱ ἐν ταῖς χώραις μὴ εἰσερχέσθωσαν εἰς αὐτήν,
22For dette er straffedomens dagar, då alt som står skrive, skal oppfyllast.
ὅτι ἡμέραι ἐκδικήσεως αὗταί εἰσιν τοῦ πλησθῆναι πάντα τὰ γεγραμμένα.
23Ve dei som ventar barn og dei som gjev bryst i dei dagane! For det skal koma stor naud over landet og vreide over dette folket.
⸀οὐαὶ ταῖς ἐν γαστρὶ ἐχούσαις καὶ ταῖς θηλαζούσαις ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις· ἔσται γὰρ ἀνάγκη μεγάλη ἐπὶ τῆς γῆς καὶ ⸀ὀργὴ τῷ λαῷ τούτῳ,
24Dei skal falla for sverd og førast som fangar til alle folkeslag, og Jerusalem skal trakkast ned av heidningane heilt til tida deira er fullenda.
καὶ πεσοῦνται στόματι μαχαίρης καὶ αἰχμαλωτισθήσονται εἰς ⸂τὰ ἔθνη πάντα⸃, καὶ Ἰερουσαλὴμ ἔσται πατουμένη ὑπὸ ἐθνῶν, ἄχρι ⸀οὗ ⸀πληρωθῶσιν καιροὶ ἐθνῶν.
Babylons fallNasjonene og verdenshistorien
Profeti: Jes 13:19-22Oppfylt: Op 18:2-3
Jesaja profeterte at Babylon, rikenes pryd, skulle bli som Sodoma og Gomorra - aldri mer bebygd. Det historiske Babylon falt for perserne i 539 f.Kr. og forfalt gradvis til ruiner. Åpenbaringen bruker Babylon som bilde på verdens onde systemer.
Vis bibelvers
Profetien (Jes 13:19-22)
19Og Babel, den vakraste av rika, kaldearane sin stolte pryd, skal bli som då Gud øydela Sodoma og Gomorra.
וְהָיְתָ֤ה בָבֶל֙ צְבִ֣י מַמְלָכ֔וֹת תִּפְאֶ֖רֶת גְּא֣וֹן כַּשְׂדִּ֑ים כְּמַהְפֵּכַ֣ת אֱלֹהִ֔ים אֶת־סְדֹ֖ם וְאֶת־עֲמֹרָֽה׃
20Aldri meir skal nokon bu der, frå slekt til slekt skal ingen busetja seg der. Ingen arabar skal slå opp teltet sitt der, ingen gjetarar skal la flokkane sine kvila der.
לֹֽא־תֵשֵׁ֣ב לָנֶ֔צַח וְלֹ֥א תִשְׁכֹּ֖ן עַד־דּ֣וֹר וָד֑וֹר וְלֹֽא־יַהֵ֥ל שָׁם֙ עֲרָבִ֔י וְרֹעִ֖ים לֹא־יַרְבִּ֥צוּ שָֽׁם׃
21Men ørkenens ville dyr skal liggja der, og husa deira skal fyllast med ugler. Strutsar skal bu der, og raggete bukkar skal hoppa omkring der.
וְרָבְצוּ־שָׁ֣ם צִיִּ֔ים וּמָלְא֥וּ בָתֵּיהֶ֖ם אֹחִ֑ים וְשָׁ֤כְנוּ שָׁם֙ בְּנ֣וֹת יַֽעֲנָ֔ה וּשְׂעִירִ֖ים יְרַקְּדוּ־שָֽׁם׃
22Sjakalar skal ula i borgene, og villdyr i lystslotta. Tida hennar er nær, og dagane hennar skal ikkje dragast ut.
וְעָנָ֤ה אִיִּים֙ בְּאַלְמנוֹתָ֔יו וְתַנִּ֖ים בְּהֵ֣יכְלֵי עֹ֑נֶג וְקָר֤וֹב לָבוֹא֙ עִתָּ֔הּ וְיָמֶ֖יהָ לֹ֥א יִמָּשֵֽׁכוּ׃
Oppfyllelse (Op 18:2-3)
2Han ropa med kraftig røyst og sa: «Fallen, fallen er Babylon den store! Ho har vorte ein bustad for demonar, eit fengsel for kvar urein ande, eit fengsel for kvar urein fugl, og eit tilhald for kvart ureint og forhata dyr.
καὶ ἔκραξεν ⸀ἐν ἰσχυρᾷ φωνῇ λέγων· Ἔπεσεν, ⸀ἔπεσεν Βαβυλὼν ἡ μεγάλη, καὶ ἐγένετο κατοικητήριον ⸀δαιμονίων καὶ φυλακὴ παντὸς πνεύματος ἀκαθάρτου καὶ φυλακὴ παντὸς ὀρνέου ἀκαθάρτου ⸂καὶ φυλακὴ παντὸς θηρίου ἀκαθάρτου⸃ καὶ μεμισημένου,
3For alle folkeslag har falle av vinen frå hennar lidenskaplege horeliv. Kongane på jorda har drive hor med henne, og kjøpmennene på jorda har vorte rike av hennar umåtelege luksus.»
ὅτι ἐκ τοῦ οἴνου τοῦ θυμοῦ τῆς πορνείας αὐτῆς ⸀πέπτωκαν πάντα τὰ ἔθνη, καὶ οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς μετʼ αὐτῆς ἐπόρνευσαν, καὶ οἱ ἔμποροι τῆς γῆς ἐκ τῆς δυνάμεως τοῦ στρήνους αὐτῆς ἐπλούτησαν.
Tyrus' ødeleggelseNasjonene og verdenshistorien
Profeti: Esek 26:3-14Oppfylt: Matt 11:21-22
Esekiel profeterte at Tyrus skulle bli ødelagt av mange nasjoner, at murene skulle rives og steinene kastes i havet. Nebukadnesar beleiret byen i 13 år, og Aleksander den store fullførte ødeleggelsen ved å bygge en demning av ruinene for å nå øybyen.
Vis bibelvers
Profetien (Esek 26:3-14)
3Difor seier Herren Gud: Sjå, eg kjem imot deg, Tyrus! Eg skal senda mange folkeslag mot deg, slik havet sender bølgjene sine.
לָכֵ֗ן כֹּ֤ה אָמַר֙ אֲדֹנָ֣י יְהוִ֔ה הִנְנִ֥י עָלַ֖יִךְ צֹ֑ר וְהַעֲלֵיתִ֤י עָלַ֙יִךְ֙ גּוֹיִ֣ם רַבִּ֔ים כְּהַעֲל֥וֹת הַיָּ֖ם לְגַלָּֽיו׃
4Dei skal øydeleggja murane i Tyrus og riva ned tårna hennar. Eg skal skrapa bort molda frå henne og gjera henne til eit nakent berg.
וְשִׁחֲת֞וּ חֹמ֣וֹת צֹ֗ר וְהָֽרְסוּ֙ מִגְדָּלֶ֔יהָ וְסִֽחֵיתִ֥י עֲפָרָ֖הּ מִמֶּ֑נָּה וְנָתַתִּ֥י אוֹתָ֖הּ לִצְחִ֥יחַ סָֽלַע׃
5Ho skal bli ein stad der fiskarar breier garna sine, midt ute i havet. For eg har tala, seier Herren Gud. Ho skal bli til rov for folkeslaga.
מִשְׁטַ֨ח חֲרָמִ֤ים תִּֽהְיֶה֙ בְּת֣וֹךְ הַיָּ֔ם כִּ֚י אֲנִ֣י דִבַּ֔רְתִּי נְאֻ֖ם אֲדֹנָ֣י יְהוִ֑ה וְהָיְתָ֥ה לְבַ֖ז לַגּוֹיִֽם׃
6Døtrene hennar på fastlandet skal bli drepne med sverd. Då skal dei kjenna at eg er Herren.
וּבְנוֹתֶ֙יהָ֙ אֲשֶׁ֣ר בַּשָּׂדֶ֔ה בַּחֶ֖רֶב תֵּהָרַ֑גְנָה וְיָדְע֖וּ כִּי־אֲנִ֥י יְהוָֽה׃ פ
7For så seier Herren Gud: Sjå, eg fører Nebukadnesar, kongen av Babel, mot Tyrus frå nord – kongen over kongar – med hestar og vogner og ryttarar, ein stor hær og mykje folk.
כִּ֣י כֹ֤ה אָמַר֙ אֲדֹנָ֣י יְהוִ֔ה הִנְנִ֧י מֵבִ֣יא אֶל־צֹ֗ר נְבוּכַדְרֶאצַּ֧ר מֶֽלֶךְ־בָּבֶ֛ל מִצָּפ֖וֹן מֶ֣לֶךְ מְלָכִ֑ים בְּס֛וּס וּבְרֶ֥כֶב וּבְפָרָשִׁ֖ים וְקָהָ֥ל וְעַם־רָֽב׃
8Døtrene dine på fastlandet skal han drepa med sverd. Han skal byggja beleiringsvollar mot deg, kasta opp ein rampe mot deg og reisa skjold mot deg.
בְּנוֹתַ֥יִךְ בַּשָּׂדֶ֖ה בַּחֶ֣רֶב יַהֲרֹ֑ג וְנָתַ֨ן עָלַ֜יִךְ דָּיֵ֗ק וְשָׁפַ֤ךְ עָלַ֙יִךְ֙ סֹֽלְלָ֔ה וְהֵקִ֥ים עָלַ֖יִךְ צִנָּֽה׃
9Han skal retta murbrekkarane sine mot murane dine og riva ned tårna dine med våpna sine.
וּמְחִ֣י קָֽבָלּ֔וֹ יִתֵּ֖ן בְּחֹֽמוֹתָ֑יִךְ וּמִ֨גְדְּלֹתַ֔יִךְ יִתֹּ֖ץ בְּחַרְבוֹתָֽיו׃
10Støvet frå den store mengda av hestane hans skal dekkja deg. Murane dine skal skjelva av larmen frå ryttarar, hjul og vogner når han går inn gjennom portane dine, slik ein går inn i ein by som er broten opp.
מִשִּׁפְעַ֥ת סוּסָ֖יו יְכַסֵּ֣ךְ אֲבָקָ֑ם מִקּוֹל֩ פָּרַ֨שׁ וְגַלְגַּ֜ל וָרֶ֗כֶב תִּרְעַ֙שְׁנָה֙ חֽוֹמוֹתַ֔יִךְ בְּבֹאוֹ֙ בִּשְׁעָרַ֔יִךְ כִּמְבוֹאֵ֖י עִ֥יר מְבֻקָּעָֽה׃
11Med hovane til hestane sine skal han trampa ned alle gatene dine. Folket ditt skal han drepa med sverd, og dei mektige støttene dine skal falla til jorda.
בְּפַרְס֣וֹת סוּסָ֔יו יִרְמֹ֖ס אֶת־כָּל־חֽוּצוֹתָ֑יִךְ עַמֵּךְ֙ בַּחֶ֣רֶב יַהֲרֹ֔ג וּמַצְּב֥וֹת עֻזֵּ֖ךְ לָאָ֥רֶץ תֵּרֵֽד׃
12Dei skal plyndra rikdomane dine og rana handelsvarene dine. Dei skal riva ned murane dine og øydeleggja dei fine husa dine. Steinane, tømmeret og molda di skal dei kasta i havet.
וְשָׁלְל֣וּ חֵילֵ֗ךְ וּבָֽזְזוּ֙ רְכֻלָּתֵ֔ךְ וְהָֽרְסוּ֙ חוֹמוֹתַ֔יִךְ וּבָתֵּ֥י חֶמְדָּתֵ֖ךְ יִתֹּ֑צוּ וַאֲבָנַ֤יִךְ וְעֵצַ֙יִךְ֙ וַֽעֲפָרֵ֔ךְ בְּת֥וֹךְ מַ֖יִם יָשִֽׂימוּ׃
13Eg skal gjera slutt på lyden av songane dine, og klangen frå harpene dine skal ikkje høyrast meir.
וְהִשְׁבַּתִּ֖י הֲמ֣וֹן שִׁירָ֑יִךְ וְק֣וֹל כִּנּוֹרַ֔יִךְ לֹ֥א יִשָּׁמַ֖ע עֽוֹד׃
14Eg skal gjera deg til eit nakent berg. Du skal bli ein stad der fiskarar breier garna sine. Du skal aldri bli bygd opp att. For eg, Herren, har tala, seier Herren Gud.
וּנְתַתִּ֞יךְ לִצְחִ֣יחַ סֶ֗לַע מִשְׁטַ֤ח חֲרָמִים֙ תִּֽהְיֶ֔ה לֹ֥א תִבָּנֶ֖ה ע֑וֹד כִּ֣י אֲנִ֤י יְהוָה֙ דִּבַּ֔רְתִּי נְאֻ֖ם אֲדֹנָ֥י יְהוִֽה׃ ס
Oppfyllelse (Matt 11:21-22)
21«Ve deg, Korasin! Ve deg, Betsaida! For hadde dei kraftgjerningane som har hendt hos dykk, hendt i Tyros og Sidon, ville dei for lenge sidan ha vendt om i sekk og oske.
Οὐαί σοι, Χοραζίν· οὐαί σοι, Βηθσαϊδά· ὅτι εἰ ἐν Τύρῳ καὶ Σιδῶνι ἐγένοντο αἱ δυνάμεις αἱ γενόμεναι ἐν ὑμῖν, πάλαι ἂν ἐν σάκκῳ καὶ σποδῷ μετενόησαν.
22Men eg seier dykk: Det skal gå Tyros og Sidon lettare på dommens dag enn dykk.
πλὴν λέγω ὑμῖν, Τύρῳ καὶ Σιδῶνι ἀνεκτότερον ἔσται ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ἢ ὑμῖν.
De fire verdensrikeneNasjonene og verdenshistorien
Profeti: Dan 2:31-45Oppfylt: Dan 7:1-28
Daniel tolket Nebukadnesars drøm om fire verdensriker: Babylon (gull), Media-Persia (sølv), Grekenland (bronse) og Roma (jern). Historien bekreftet denne rekkefølgen, og profetien ender med Guds evige rike som knuser alle andre.
Vis bibelvers
Profetien (Dan 2:31-45)
31Du, konge, såg i synet, og sjå – ei stor bildestatue! Statua var veldig og hadde ein overlag sterk glans. Ho stod framfor deg, og utsjånaden hennar var skræmande.
אַ֣נְתְּה מַלְכָּ֗א חָזֵ֤ה הֲוַ֙יְתָ֙ וַאֲל֨וּ צְלֵ֥ם חַד֙ שַׂגִּ֔יא צַלְמָ֨א דִכֵּ֥ן רַ֛ב וְזִיוֵ֥הּ יַתִּ֖יר קָאֵ֣ם לְקָבְלָ֑ךְ וְרֵוֵ֖הּ דְּחִֽיל׃
32Hovudet på statua var av fint gull, brystet og armane av sølv, magen og hoftene av bronse.
ה֣וּא צַלְמָ֗א רֵאשֵׁהּ֙ דִּֽי־דְהַ֣ב טָ֔ב חֲד֥וֹהִי וּדְרָע֖וֹהִי דִּ֣י כְסַ֑ף מְע֥וֹהִי וְיַרְכָתֵ֖הּ דִּ֥י נְחָֽשׁ׃
33Leggjene var av jarn, føtene dels av jarn og dels av leire.
שָׁק֖וֹהִי דִּ֣י פַרְזֶ֑ל רַגְל֕וֹהִי *מנהון **מִנְּהֵין֙ דִּ֣י פַרְזֶ֔ל *ומנהון **וּמִנְּהֵ֖ין דִּ֥י חֲסַֽף׃
34Medan du såg på, vart ein stein hoggen ut, men ikkje av menneskehand. Han trefte statua på føtene av jarn og leire og knuste dei.
חָזֵ֣ה הֲוַ֗יְתָ עַ֠ד דִּ֣י הִתְגְּזֶ֤רֶת אֶ֙בֶן֙ דִּי־לָ֣א בִידַ֔יִן וּמְחָ֤ת לְצַלְמָא֙ עַל־רַגְל֔וֹהִי דִּ֥י פַרְזְלָ֖א וְחַסְפָּ֑א וְהַדֵּ֖קֶת הִמּֽוֹן׃
35Då vart jarnet, leira, bronsen, sølvet og gullet knust i eitt og vart som agner frå treskjevollen om sommaren. Vinden førte dei bort, og det fanst ikkje spor att etter dei. Men steinen som trefte statua, vart til eit stort fjell som fylte heile jorda.
בֵּאדַ֣יִן דָּ֣קוּ כַחֲדָ֡ה פַּרְזְלָא֩ חַסְפָּ֨א נְחָשָׁ֜א כַּסְפָּ֣א וְדַהֲבָ֗א וַהֲווֹ֙ כְּע֣וּר מִן־אִדְּרֵי־קַ֔יִט וּנְשָׂ֤א הִמּוֹן֙ רוּחָ֔א וְכָל־אֲתַ֖ר לָא־הִשְׁתֲּכַ֣ח לְה֑וֹן וְאַבְנָ֣א ׀ דִּֽי־מְחָ֣ת לְצַלְמָ֗א הֲוָ֛ת לְט֥וּר רַ֖ב וּמְלָ֥ת כָּל־אַרְעָֽא׃
36Dette var draumen, og no skal vi fortelja kongen tydinga.
דְּנָ֣ה חֶלְמָ֔א וּפִשְׁרֵ֖הּ נֵאמַ֥ר קֳדָם־מַלְכָּֽא׃
37Du, konge, er kongen over kongane. Gud i himmelen har gjeve deg riket, makta, styrken og æra.
אַ֣נְתְּה מַלְכָּ֔א מֶ֖לֶךְ מַלְכַיָּ֑א דִּ֚י אֱלָ֣הּ שְׁמַיָּ֔א מַלְכוּתָ֥א חִסְנָ֛א וְתָקְפָּ֥א וִֽיקָרָ֖א יְהַב־לָֽךְ׃
38Over alt der menneske bur, har han gjeve dyr på marka og fuglar under himmelen i di hand og sett deg til herre over dei alle. Du er hovudet av gull.
וּבְכָל־דִּ֣י *דארין **דָֽיְרִ֣ין בְּֽנֵי־אֲ֠נָשָׁא חֵיוַ֨ת בָּרָ֤א וְעוֹף־שְׁמַיָּא֙ יְהַ֣ב בִּידָ֔ךְ וְהַשְׁלְטָ֖ךְ בְּכָלְּה֑וֹן אַנְתְּה־ה֔וּא רֵאשָׁ֖ה דִּ֥י דַהֲבָֽא׃
39Etter deg skal det oppstå eit anna rike, ringare enn ditt, og så eit tredje rike av bronse, som skal råda over heile jorda.
וּבָתְרָ֗ךְ תְּק֛וּם מַלְכ֥וּ אָחֳרִ֖י *ארעא **אֲרַ֣ע מִנָּ֑ךְ וּמַלְכ֨וּ *תליתיא **תְלִיתָאָ֤ה אָחֳרִי֙ דִּ֣י נְחָשָׁ֔א דִּ֥י תִשְׁלַ֖ט בְּכָל־אַרְעָֽא׃
40Det fjerde riket skal vera sterkt som jarn. For liksom jarnet knuser og sundrar alt, skal det, liksom jarnet som slår alt i stykke, knusa og bryta ned alle desse.
וּמַלְכוּ֙ *רביעיה **רְבִ֣יעָאָ֔ה תֶּהֱוֵ֥א תַקִּיפָ֖ה כְּפַרְזְלָ֑א כָּל־קֳבֵ֗ל דִּ֤י פַרְזְלָא֙ מְהַדֵּ֤ק וְחָשֵׁל֙ כֹּ֔לָּא וּֽכְפַרְזְלָ֛א דִּֽי־מְרָעַ֥ע כָּל־אִלֵּ֖ין תַּדִּ֥ק וְתֵרֹֽעַ׃
41At du såg føtene og tærne dels av pottemakarleire og dels av jarn, tyder at riket skal vera delt. Men det skal vera noko av styrken til jarnet i det, sidan du såg jarn blanda med leire.
וְדִֽי־חֲזַ֜יְתָה רַגְלַיָּ֣א וְאֶצְבְּעָתָ֗א *מנהון **מִנְּהֵ֞ן חֲסַ֤ף דִּֽי־פֶחָר֙ *ומנהון **וּמִנְּהֵ֣ין פַּרְזֶ֔ל מַלְכ֤וּ פְלִיגָה֙ תֶּהֱוֵ֔ה וּמִן־נִצְבְּתָ֥א דִ֥י פַרְזְלָ֖א לֶֽהֱוֵא־בַ֑הּ כָּל־קֳבֵל֙ דִּ֣י חֲזַ֔יְתָה פַּ֨רְזְלָ֔א מְעָרַ֖ב בַּחֲסַ֥ף טִינָֽא׃
42At tærne på føtene var dels av jarn og dels av leire, tyder at riket delvis skal vera sterkt og delvis skjørt.
וְאֶצְבְּעָת֙ רַגְלַיָּ֔א *מנהון **מִנְּהֵ֥ין פַּרְזֶ֖ל *ומנהון **וּמִנְּהֵ֣ין חֲסַ֑ף מִן־קְצָ֤ת מַלְכוּתָא֙ תֶּהֱוֵ֣ה תַקִּיפָ֔ה וּמִנַּ֖הּ תֶּהֱוֵ֥ה תְבִירָֽה׃
43At du såg jarn blanda med leire, tyder at dei skal blanda seg med kvarandre gjennom ekteskap, men dei skal ikkje halda saman, liksom jarn ikkje blandar seg med leire.
*די **וְדִ֣י חֲזַ֗יְתָ פַּרְזְלָא֙ מְעָרַב֙ בַּחֲסַ֣ף טִינָ֔א מִתְעָרְבִ֤ין לֶהֱוֺן֙ בִּזְרַ֣ע אֲנָשָׁ֔א וְלָֽא־לֶהֱוֺ֥ן דָּבְקִ֖ין דְּנָ֣ה עִם־דְּנָ֑ה הֵֽא־כְדִ֣י פַרְזְלָ֔א לָ֥א מִתְעָרַ֖ב עִם־חַסְפָּֽא׃
44I desse kongane si tid skal Gud i himmelen oppreisa eit rike som aldri i æve skal gå til grunne. Dette riket skal ikkje overlatast til eit anna folk. Det skal knusa og gjera ende på alle desse rika, men sjølv skal det stå til evig tid.
וּֽבְיוֹמֵיה֞וֹן דִּ֧י מַלְכַיָּ֣א אִנּ֗וּן יְקִים֩ אֱלָ֨הּ שְׁמַיָּ֤א מַלְכוּ֙ דִּ֤י לְעָלְמִין֙ לָ֣א תִתְחַבַּ֔ל וּמַ֨לְכוּתָ֔ה לְעַ֥ם אָחֳרָ֖ן לָ֣א תִשְׁתְּבִ֑ק תַּדִּ֤ק וְתָסֵיף֙ כָּל־אִלֵּ֣ין מַלְכְוָתָ֔א וְהִ֖יא תְּק֥וּם לְעָלְמַיָּֽא׃
45Du såg at ein stein vart hoggen ut frå fjellet, ikkje av menneskehand, og han knuste jarnet, bronsen, leira, sølvet og gullet. Den store Gud har kunngjort for kongen kva som skal henda i framtida. Draumen er sann, og tydinga er påliteleg.»
כָּל־קֳבֵ֣ל דִּֽי־חֲזַ֡יְתָ דִּ֣י מִטּוּרָא֩ אִתְגְּזֶ֨רֶת אֶ֜בֶן דִּי־לָ֣א בִידַ֗יִן וְ֠הַדֶּקֶת פַּרְזְלָ֨א נְחָשָׁ֤א חַסְפָּא֙ כַּסְפָּ֣א וְדַהֲבָ֔א אֱלָ֥הּ רַב֙ הוֹדַ֣ע לְמַלְכָּ֔א מָ֛ה דִּ֥י לֶהֱוֵ֖א אַחֲרֵ֣י דְנָ֑ה וְיַצִּ֥יב חֶלְמָ֖א וּמְהֵימַ֥ן פִּשְׁרֵֽהּ׃ פ
Oppfyllelse (Dan 7:1-28)
1I det første styringsåret til Belsasar, kongen av Babylon, hadde Daniel ein draum og såg syn medan han låg i senga si. Så skreiv han ned draumen og fortalde hovudinnhaldet.
בִּשְׁנַ֣ת חֲדָ֗ה לְבֵלְאשַׁצַּר֙ מֶ֣לֶךְ בָּבֶ֔ל דָּנִיֵּאל֙ חֵ֣לֶם חֲזָ֔ה וְחֶזְוֵ֥י רֵאשֵׁ֖הּ עַֽל־מִשְׁכְּבֵ֑הּ בֵּאדַ֙יִן֙ חֶלְמָ֣א כְתַ֔ב רֵ֥אשׁ מִלִּ֖ין אֲמַֽר׃
2Daniel tok til orde og sa: Eg såg i synet mitt om natta, og sjå, dei fire vindane frå himmelen rørte opp det store havet.
עָנֵ֤ה דָנִיֵּאל֙ וְאָמַ֔ר חָזֵ֥ה הֲוֵ֛ית בְּחֶזְוִ֖י עִם־לֵֽילְיָ֑א וַאֲר֗וּ אַרְבַּע֙ רוּחֵ֣י שְׁמַיָּ֔א מְגִיחָ֖ן לְיַמָּ֥א רַבָּֽא׃
3Fire store dyr steig opp frå havet, og kvart av dei var ulikt dei andre.
וְאַרְבַּ֤ע חֵיוָן֙ רַבְרְבָ֔ן סָלְקָ֖ן מִן־יַמָּ֑א שָׁנְיָ֖ן דָּ֥א מִן־דָּֽא׃
4Det første var som ei løve og hadde vengjer som ein ørn. Eg såg på til vengjene vart rivne av, og det vart lyft opp frå jorda og sett på føtene som eit menneske, og det fekk eit menneskehjarte.
קַדְמָיְתָ֣א כְאַרְיֵ֔ה וְגַפִּ֥ין דִּֽי־נְשַׁ֖ר לַ֑הּ חָזֵ֣ה הֲוֵ֡ית עַד֩ דִּי־מְּרִ֨יטוּ גַפַּ֜יהּ וּנְטִ֣ילַת מִן־אַרְעָ֗א וְעַל־רַגְלַ֙יִן֙ כֶּאֱנָ֣שׁ הֳקִימַ֔ת וּלְבַ֥ב אֱנָ֖שׁ יְהִ֥יב לַֽהּ׃
5Og sjå, eit anna dyr, det andre, likna ein bjørn. Det vart reist opp på den eine sida, og det hadde tre ribbein i kjeften mellom tennene. Og dei sa til det: Reis deg, et mykje kjøt!
וַאֲר֣וּ חֵיוָה֩ אָחֳרִ֨י תִנְיָנָ֜ה דָּמְיָ֣ה לְדֹ֗ב וְלִשְׂטַר־חַד֙ הֳקִמַ֔ת וּתְלָ֥ת עִלְעִ֛ין בְּפֻמַּ֖הּ בֵּ֣ין *שניה **שִׁנַּ֑הּ וְכֵן֙ אָמְרִ֣ין לַ֔הּ ק֥וּמִֽי אֲכֻ֖לִי בְּשַׂ֥ר שַׂגִּֽיא׃
6Etter dette såg eg, og sjå, eit anna dyr, som ein leopard. Det hadde fire fuglevengjer på ryggen, og dyret hadde fire hovud, og det fekk makt til å herska.
בָּאתַ֨ר דְּנָ֜ה חָזֵ֣ה הֲוֵ֗ית וַאֲר֤וּ אָֽחֳרִי֙ כִּנְמַ֔ר וְלַ֨הּ גַּפִּ֥ין אַרְבַּ֛ע דִּי־ע֖וֹף עַל־*גביה **גַּבַּ֑הּ וְאַרְבְּעָ֤ה רֵאשִׁין֙ לְחֵ֣יוְתָ֔א וְשָׁלְטָ֖ן יְהִ֥יב לַֽהּ׃
7Etter dette såg eg i nattsynene, og sjå, eit fjerde dyr, skræmande og frykteleg og svært sterkt. Det hadde store tenner av jarn. Det åt og knuste, og det som var att, trakka det ned med føtene. Det var annleis enn alle dyra som var før det, og det hadde ti horn.
בָּאתַ֣ר דְּנָה֩ חָזֵ֨ה הֲוֵ֜ית בְּחֶזְוֵ֣י לֵֽילְיָ֗א וַאֲר֣וּ חֵיוָ֣ה *רביעיה **רְֽבִיעָאָ֡ה דְּחִילָה֩ וְאֵֽימְתָנִ֨י וְתַקִּיפָ֜א יַתִּ֗ירָא וְשִׁנַּ֨יִן דִּֽי־פַרְזֶ֥ל לַהּ֙ רַבְרְבָ֔ן אָֽכְלָ֣ה וּמַדֱּקָ֔ה וּשְׁאָרָ֖א *ברגליה **בְּרַגְלַ֣הּ רָפְסָ֑ה וְהִ֣יא מְשַׁנְּיָ֗ה מִן־כָּל־חֵֽיוָתָא֙ דִּ֣י קֽ͏ָדָמַ֔יהּ וְקַרְנַ֥יִן עֲשַׂ֖ר לַֽהּ׃
8Medan eg såg nøye på horna, sjå, då kom det opp eit anna lite horn mellom dei, og tre av dei første horna vart rivne opp framfor det. Og sjå, dette hornet hadde auge som menneskeauge og ein munn som tala store ord.
מִשְׂתַּכַּ֨ל הֲוֵ֜ית בְּקַרְנַיָּ֗א וַ֠אֲלוּ קֶ֣רֶן אָחֳרִ֤י זְעֵירָה֙ סִלְקָ֣ת *ביניהון **בֵּֽינֵיהֵ֔ן וּתְלָ֗ת מִן־קַרְנַיָּא֙ קַדְמָ֣יָתָ֔א *אתעקרו **אֶתְעֲקַ֖רָה מִן־*קדמיה **קֳדָמַ֑הּ וַאֲל֨וּ עַיְנִ֜ין כְּעַיְנֵ֤י אֲנָשָׁא֙ בְּקַרְנָא־דָ֔א וּפֻ֖ם מְמַלִּ֥ל רַבְרְבָֽן׃
9Eg såg på til tronane vart sette ned, og Den gamle av dagar sette seg. Kleda hans var kvite som snø, og håret på hovudet hans var som rein ull. Trona hans var eldsloge, og hjula på den var brennande eld.
חָזֵ֣ה הֲוֵ֗ית עַ֣ד דִּ֤י כָרְסָוָן֙ רְמִ֔יו וְעַתִּ֥יק יוֹמִ֖ין יְתִ֑ב לְבוּשֵׁ֣הּ ׀ כִּתְלַ֣ג חִוָּ֗ר וּשְׂעַ֤ר רֵאשֵׁהּ֙ כַּעֲמַ֣ר נְקֵ֔א כָּרְסְיֵהּ֙ שְׁבִיבִ֣ין דִּי־נ֔וּר גַּלְגִּלּ֖וֹהִי נ֥וּר דָּלִֽק׃
10Ein elvestraum av eld rann fram frå han. Tusen på tusen tente han, og ti tusen på ti tusen stod framfor han. Retten vart sett, og bøkene vart opna.
נְהַ֣ר דִּי־נ֗וּר נָגֵ֤ד וְנָפֵק֙ מִן־קֳדָמ֔וֹהִי אֶ֤לֶף *אלפים **אַלְפִין֙ יְשַׁמְּשׁוּנֵּ֔הּ וְרִבּ֥וֹ *רבון **רִבְבָ֖ן קֽ͏ָדָמ֣וֹהִי יְקוּמ֑וּן דִּינָ֥א יְתִ֖ב וְסִפְרִ֥ין פְּתִֽיחוּ׃
11Då såg eg, på grunn av lyden av dei store orda som hornet tala – eg såg på til dyret vart drepe og kroppen øydelagd og gjeven over til å brennast i eld.
חָזֵ֣ה הֲוֵ֔ית בֵּאדַ֗יִן מִן־קָל֙ מִלַּיָּ֣א רַבְרְבָתָ֔א דִּ֥י קַרְנָ֖א מְמַלֱּלָ֑ה חָזֵ֣ה הֲוֵ֡ית עַד֩ דִּ֨י קְטִילַ֤ת חֵֽיוְתָא֙ וְהוּבַ֣ד גִּשְׁמַ֔הּ וִיהִיבַ֖ת לִיקֵדַ֥ת אֶשָּֽׁא׃
12Dei andre dyra mista òg makta si, men dei fekk forlenging av livet for ei tid og ei stund.
וּשְׁאָר֙ חֵֽיוָתָ֔א הֶעְדִּ֖יו שָׁלְטָנְה֑וֹן וְאַרְכָ֧ה בְחַיִּ֛ין יְהִ֥יבַת לְה֖וֹן עַד־זְמַ֥ן וְעִדָּֽן׃
13Eg såg i nattsynene, og sjå, med skyene på himmelen kom ein som likna ein menneskeson. Han kom fram til Den gamle av dagar og vart ført fram for han.
חָזֵ֤ה הֲוֵית֙ בְּחֶזְוֵ֣י לֵֽילְיָ֔א וַאֲרוּ֙ עִם־עֲנָנֵ֣י שְׁמַיָּ֔א כְּבַ֥ר אֱנָ֖שׁ אָתֵ֣ה הֲוָ֑ה וְעַד־עַתִּ֤יק יֽוֹמַיָּא֙ מְטָ֔ה וּקְדָמ֖וֹהִי הַקְרְבֽוּהִי׃
14Han fekk herredøme, ære og rike, og alle folk, nasjonar og tungemål skal tena han. Herredømet hans er eit evig herredøme som ikkje skal forgå, og riket hans skal aldri gå til grunne.
וְלֵ֨הּ יְהִ֤יב שָׁלְטָן֙ וִיקָ֣ר וּמַלְכ֔וּ וְכֹ֣ל עַֽמְמַיָּ֗א אֻמַיָּ֛א וְלִשָּׁנַיָּ֖א לֵ֣הּ יִפְלְח֑וּן שָׁלְטָנֵ֞הּ שָׁלְטָ֤ן עָלַם֙ דִּֽי־לָ֣א יֶעְדֵּ֔ה וּמַלְכוּתֵ֖הּ דִּי־לָ֥א תִתְחַבַּֽל׃ פ
15Eg, Daniel, vart gripen av uro i ånda mi, og syna i hovudet mitt skremde meg.
אֶתְכְּרִיַּ֥ת רוּחִ֛י אֲנָ֥ה דָנִיֵּ֖אל בְּג֣וֹא נִדְנֶ֑ה וְחֶזְוֵ֥י רֵאשִׁ֖י יְבַהֲלֻנַּֽנִי׃
16Eg gjekk bort til ein av dei som stod der, og bad han om å få vita sanninga om alt dette. Han tala til meg og forklarte meg tydinga av det.
קִרְבֵ֗ת עַל־חַד֙ מִן־קָ֣אֲמַיָּ֔א וְיַצִּיבָ֥א אֶבְעֵֽא־מִנֵּ֖הּ עַֽל־כָּל־דְּנָ֑ה וַאֲמַר־לִ֕י וּפְשַׁ֥ר מִלַּיָּ֖א יְהוֹדְעִנַּֽנִי׃
17Desse fire store dyra er fire kongar som skal stå fram på jorda.
אִלֵּין֙ חֵיוָתָ֣א רַבְרְבָתָ֔א דִּ֥י אִנִּ֖ין אַרְבַּ֑ע אַרְבְּעָ֥ה מַלְכִ֖ין יְקוּמ֥וּן מִן־אַרְעָֽא׃
18Men dei heilage åt Den høgste skal ta imot riket og eiga det til evig tid, ja, i all æve.
וִֽיקַבְּלוּן֙ מַלְכוּתָ֔א קַדִּישֵׁ֖י עֶלְיוֹנִ֑ין וְיַחְסְנ֤וּן מַלְכוּתָא֙ עֽ͏ַד־עָ֣לְמָ֔א וְעַ֖ד עָלַ֥ם עָלְמַיָּֽא׃
19Då ønskte eg å vita sanninga om det fjerde dyret, som var så ulikt alle dei andre, skremmande med jarntenner og bronseklør, som åt og knuste og trakka ned det som var att, med føtene sine.
אֱדַ֗יִן צְבִית֙ לְיַצָּבָ֔א עַל־חֵֽיוְתָא֙ רְבִיעָ֣יְתָ֔א דִּֽי־הֲוָ֥ת שָֽׁנְיָ֖ה מִן־*כלהון **כָּלְּהֵ֑ין דְּחִילָ֣ה יַתִּ֗ירָה *שניה **שִׁנַּ֤הּ דִּֽי־פַרְזֶל֙ וְטִפְרַ֣יהּ דִּֽי־נְחָ֔שׁ אָֽכְלָ֣ה מַדֲּקָ֔ה וּשְׁאָרָ֖א בְּרַגְלַ֥יהּ רָֽפְסָֽה׃
20Og om dei ti horna på hovudet og det andre hornet som voks opp, og som tre horn fall framfor, hornet som hadde auge og ein munn som tala store ord, og som såg større ut enn dei andre.
וְעַל־קַרְנַיָּ֤א עֲשַׂר֙ דִּ֣י בְרֵאשַׁ֔הּ וְאָחֳרִי֙ דִּ֣י סִלְקַ֔ת *ונפלו **וּנְפַ֥לָה מִן־*קדמיה **קֳדָמַ֖הּ תְּלָ֑ת וְקַרְנָ֨א דִכֵּ֜ן וְעַיְנִ֣ין לַ֗הּ וְפֻם֙ מְמַלִּ֣ל רַבְרְבָ֔ן וְחֶזְוַ֖הּ רַ֥ב מִן־חַבְרָתַֽהּ׃
21Eg såg at dette hornet førte krig mot dei heilage og vann over dei,
חָזֵ֣ה הֲוֵ֔ית וְקַרְנָ֣א דִכֵּ֔ן עָבְדָ֥ה קְרָ֖ב עִם־קַדִּישִׁ֑ין וְיָכְלָ֖ה לְהֽוֹן׃
22heilt til Den gamle av dagar kom og dømde til fordel for dei heilage åt Den høgste, og tida kom då dei heilage tok riket i eige.
עַ֣ד דִּֽי־אֲתָ֗ה עַתִּיק֙ יֽוֹמַיָּ֔א וְדִינָ֣א יְהִ֔ב לְקַדִּישֵׁ֖י עֶלְיוֹנִ֑ין וְזִמְנָ֣א מְטָ֔ה וּמַלְכוּתָ֖א הֶחֱסִ֥נוּ קַדִּישִֽׁין׃
23Han sa dette: Det fjerde dyret er eit fjerde rike på jorda, som skal vera ulikt alle andre rike. Det skal sluka heile jorda, trakka henne ned og knusa henne.
כֵּן֮ אֲמַר֒ חֵֽיוְתָא֙ רְבִיעָ֣יְתָ֔א מַלְכ֤וּ *רביעיא **רְבִיעָאָה֙ תֶּהֱוֵ֣א בְאַרְעָ֔א דִּ֥י תִשְׁנֵ֖א מִן־כָּל־מַלְכְוָתָ֑א וְתֵאכֻל֙ כָּל־אַרְעָ֔א וּתְדוּשִׁנַּ֖הּ וְתַדְּקִנַּֽהּ׃
24Dei ti horna er ti kongar som skal stå fram frå dette riket. Etter dei skal ein annan stå fram, han skal vera ulik dei tidlegare, og han skal audmjuka tre kongar.
וְקַרְנַיָּ֣א עֲשַׂ֔ר מִנַּהּ֙ מַלְכוּתָ֔ה עַשְׂרָ֥ה מַלְכִ֖ין יְקֻמ֑וּן וְאָחֳרָ֞ן יְק֣וּם אַחֲרֵיה֗וֹן וְה֤וּא יִשְׁנֵא֙ מִן־קַדְמָיֵ֔א וּתְלָתָ֥ה מַלְכִ֖ין יְהַשְׁפִּֽל׃
25Han skal tala ord mot Den høgste og trøytta ut dei heilage åt Den høgste. Han skal setja seg føre å endra tider og lov, og dei skal gjevast i hans hand for éi tid, tider og ei halv tid.
וּמִלִּ֗ין לְצַ֤ד *עליא **עִלָּאָה֙ יְמַלִּ֔ל וּלְקַדִּישֵׁ֥י עֶלְיוֹנִ֖ין יְבַלֵּ֑א וְיִסְבַּ֗ר לְהַשְׁנָיָה֙ זִמְנִ֣ין וְדָ֔ת וְיִתְיַהֲב֣וּן בִּידֵ֔הּ עַד־עִדָּ֥ן וְעִדָּנִ֖ין וּפְלַ֥ג עִדָּֽן׃
26Men retten skal setjast, og makta hans skal takast frå han og øydeleggjast og tilintetgjerast for alltid.
וְדִינָ֖א יִתִּ֑ב וְשָׁלְטָנֵ֣הּ יְהַעְדּ֔וֹן לְהַשְׁמָדָ֥ה וּלְהוֹבָדָ֖ה עַד־סוֹפָֽא׃
27Riket og herredømet og storleiken åt rika under heile himmelen skal gjevast til folket av dei heilage åt Den høgste. Riket hans er eit evig rike, og alle makter skal tena og lyda han.
וּמַלְכוּתָ֨ה וְשָׁלְטָנָ֜א וּרְבוּתָ֗א דִּ֚י מַלְכְוָת֙ תְּח֣וֹת כָּל־שְׁמַיָּ֔א יְהִיבַ֕ת לְעַ֖ם קַדִּישֵׁ֣י עֶלְיוֹנִ֑ין מַלְכוּתֵהּ֙ מַלְכ֣וּת עָלַ֔ם וְכֹל֙ שָׁלְטָ֣נַיָּ֔א לֵ֥הּ יִפְלְח֖וּן וְיִֽשְׁתַּמְּעֽוּן׃
28Her endar forteljinga. Eg, Daniel, vart svært uroleg i tankane mine, og andletsfargen min endra seg. Men eg gøymde ordet i hjartet mitt.
עַד־כָּ֖ה סוֹפָ֣א דִֽי־מִלְּתָ֑א אֲנָ֨ה דָֽנִיֵּ֜אל שַׂגִּ֣יא ׀ רַעְיוֹנַ֣י יְבַהֲלֻנַּ֗נִי וְזִיוַי֙ יִשְׁתַּנּ֣וֹן עֲלַ֔י וּמִלְּתָ֖א בְּלִבִּ֥י נִטְרֵֽת׃ פ
Messias' gjenkomstEndetiden
Profeti: Dan 7:13-14NT-referanse: Matt 24:30, Matt 26:64, Op 1:7
Daniel så en som lignet en menneskesønn komme på himmelens skyer og motta evig herredømme. Jesus brukte denne tittelen om seg selv og profeterte at Menneskesønnen skal komme på himmelens skyer med stor makt og herlighet.
Vis bibelvers
Profetien (Dan 7:13-14)
13Eg såg i nattsynene, og sjå, med skyene på himmelen kom ein som likna ein menneskeson. Han kom fram til Den gamle av dagar og vart ført fram for han.
חָזֵ֤ה הֲוֵית֙ בְּחֶזְוֵ֣י לֵֽילְיָ֔א וַאֲרוּ֙ עִם־עֲנָנֵ֣י שְׁמַיָּ֔א כְּבַ֥ר אֱנָ֖שׁ אָתֵ֣ה הֲוָ֑ה וְעַד־עַתִּ֤יק יֽוֹמַיָּא֙ מְטָ֔ה וּקְדָמ֖וֹהִי הַקְרְבֽוּהִי׃
14Han fekk herredøme, ære og rike, og alle folk, nasjonar og tungemål skal tena han. Herredømet hans er eit evig herredøme som ikkje skal forgå, og riket hans skal aldri gå til grunne.
וְלֵ֨הּ יְהִ֤יב שָׁלְטָן֙ וִיקָ֣ר וּמַלְכ֔וּ וְכֹ֣ל עַֽמְמַיָּ֗א אֻמַיָּ֛א וְלִשָּׁנַיָּ֖א לֵ֣הּ יִפְלְח֑וּן שָׁלְטָנֵ֞הּ שָׁלְטָ֤ן עָלַם֙ דִּֽי־לָ֣א יֶעְדֵּ֔ה וּמַלְכוּתֵ֖הּ דִּי־לָ֥א תִתְחַבַּֽל׃ פ
NT-referanse (Matt 24:30)
30Då skal teiknet til Menneskesonen syna seg på himmelen, og alle folkeslag på jorda skal gråta. Dei skal sjå Menneskesonen koma på himmelskyene med stor makt og herlegdom.
καὶ τότε φανήσεται τὸ σημεῖον τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου ἐν ⸀τῷ οὐρανῷ, καὶ τότε κόψονται πᾶσαι αἱ φυλαὶ τῆς γῆς καὶ ὄψονται τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ μετὰ δυνάμεως καὶ δόξης πολλῆς·
NT-referanse (Matt 26:64)
64Jesus svara: «Du har sagt det. Men eg seier dykk: Frå no av skal de sjå Menneskesonen sitja ved høgre handa til Makta og koma på himmelskyene.»
λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Σὺ εἶπας· πλὴν λέγω ὑμῖν, ἀπʼ ἄρτι ὄψεσθε τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου καθήμενον ἐκ δεξιῶν τῆς δυνάμεως καὶ ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ.
NT-referanse (Op 1:7)
7Sjå, han kjem med skyene, og kvart auga skal sjå han, også dei som gjennomstinga han. Alle ætter på jorda skal gråta over han. Ja, amen.
Ἰδοὺ ἔρχεται μετὰ τῶν νεφελῶν, καὶ ὄψεται αὐτὸν πᾶς ὀφθαλμὸς καὶ οἵτινες αὐτὸν ἐξεκέντησαν, καὶ κόψονται ἐπʼ αὐτὸν πᾶσαι αἱ φυλαὶ τῆς γῆς. ναί, ἀμήν.
Ny himmel og ny jordEndetiden
Jesaja profeterte at Gud skulle skape en ny himmel og en ny jord, der det tidligere ikke skal huskes. Åpenbaringen avslutter Bibelen med visjonen av den nye skapelsen der Gud bor hos sitt folk.
Vis bibelvers
Profetien (Jes 65:17)
17For sjå, eg skaper nye himlar og ei ny jord. Dei tidlegare tinga skal ikkje minnast og ikkje koma opp i hjarta.
כִּֽי־הִנְנִ֥י בוֹרֵ֛א שָׁמַ֥יִם חֲדָשִׁ֖ים וָאָ֣רֶץ חֲדָשָׁ֑ה וְלֹ֤א תִזָּכַ֙רְנָה֙ הָרִ֣אשֹׁנ֔וֹת וְלֹ֥א תַעֲלֶ֖ינָה עַל־לֵֽב׃
NT-referanse (2Pet 3:13)
13Men etter hans lovnad ventar vi på nye himlar og ei ny jord, der rettferd bur.
καινοὺς δὲ οὐρανοὺς καὶ γῆν καινὴν κατὰ τὸ ἐπάγγελμα αὐτοῦ προσδοκῶμεν, ἐν οἷς δικαιοσύνη κατοικεῖ.
NT-referanse (Op 21:1-4)
1Og eg såg ein ny himmel og ei ny jord. For den første himmelen og den første jorda var borte, og havet fanst ikkje meir.
Καὶ εἶδον οὐρανὸν καινὸν καὶ γῆν καινήν· ὁ γὰρ πρῶτος οὐρανὸς καὶ ἡ πρώτη γῆ ἀπῆλθαν, καὶ ἡ θάλασσα οὐκ ἔστιν ἔτι.
2Og eg såg den heilage byen, det nye Jerusalem, koma ned frå himmelen, frå Gud, gjord i stand som ei brur som er pynta for sin brudgom.
καὶ τὴν πόλιν τὴν ἁγίαν Ἰερουσαλὴμ καινὴν εἶδον καταβαίνουσαν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἀπὸ τοῦ θεοῦ, ἡτοιμασμένην ὡς νύμφην κεκοσμημένην τῷ ἀνδρὶ αὐτῆς.
3Og eg høyrde ei høg røyst frå trona som sa: «Sjå, Guds bustad er hos menneska. Han skal bu hos dei, og dei skal vera hans folk, og Gud sjølv skal vera hos dei.
καὶ ἤκουσα φωνῆς μεγάλης ἐκ τοῦ ⸀θρόνου λεγούσης· Ἰδοὺ ἡ σκηνὴ τοῦ θεοῦ μετὰ τῶν ἀνθρώπων, καὶ σκηνώσει μετʼ αὐτῶν, καὶ αὐτοὶ ⸀λαοὶ αὐτοῦ ἔσονται, καὶ αὐτὸς ὁ θεὸς ⸂μετʼ αὐτῶν ἔσται⸃,
4Han skal tørka kvar tåre frå auga deira, og døden skal ikkje vera meir. Heller ikkje sorg eller skrik eller pine skal vera meir. For det som ein gong var, er borte.»
καὶ ἐξαλείψει πᾶν δάκρυον ⸀ἐκ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν, καὶ ὁ θάνατος οὐκ ἔσται ἔτι· οὔτε πένθος οὔτε κραυγὴ οὔτε πόνος οὐκ ἔσται ⸀ἔτι. τὰ πρῶτα ἀπῆλθαν.
De dødes oppstandelseEndetiden
Profeti: Dan 12:2NT-referanse: Joh 5:28-29, Op 20:12-13
Daniel profeterte at mange av dem som sover i jordens støv skal våkne - noen til evig liv, andre til evig avsky. Jesus bekreftet denne doble oppstandelsen, og Åpenbaringen beskriver den endelige dommen.
Vis bibelvers
Profetien (Dan 12:2)
2Mange av dei som søv i molda, skal vakna opp, somme til evig liv, andre til skam og evig avsky.
וְרַבִּ֕ים מִיְּשֵׁנֵ֥י אַדְמַת־עָפָ֖ר יָקִ֑יצוּ אֵ֚לֶּה לְחַיֵּ֣י עוֹלָ֔ם וְאֵ֥לֶּה לַחֲרָפ֖וֹת לְדִרְא֥וֹן עוֹלָֽם׃ ס
NT-referanse (Joh 5:28-29)
28Undre dykk ikkje over dette, for det kjem ein time då alle som er i gravene, skal høyre røysta hans
μὴ θαυμάζετε τοῦτο, ὅτι ἔρχεται ὥρα ἐν ᾗ πάντες οἱ ἐν τοῖς μνημείοις ⸀ἀκούσουσιν τῆς φωνῆς αὐτοῦ
29og kome ut – dei som har gjort det gode, til ei oppstode til liv, men dei som har gjort det vonde, til ei oppstode til dom.
καὶ ἐκπορεύσονται οἱ τὰ ἀγαθὰ ποιήσαντες εἰς ἀνάστασιν ζωῆς, οἱ ⸀δὲ τὰ φαῦλα πράξαντες εἰς ἀνάστασιν κρίσεως.
NT-referanse (Op 20:12-13)
12Og eg såg dei døde, store og små, stå framfor trona. Bøker vart opna, og endå ei bok vart opna, livsens bok. Dei døde vart dømde etter det som stod skrive i bøkene, etter gjerningane sine.
καὶ εἶδον τοὺς νεκρούς, τοὺς μεγάλους καὶ τοὺς μικρούς, ἑστῶτας ἐνώπιον τοῦ θρόνου, καὶ βιβλία ἠνοίχθησαν· καὶ ἄλλο βιβλίον ἠνοίχθη, ὅ ἐστιν τῆς ζωῆς· καὶ ἐκρίθησαν οἱ νεκροὶ ἐκ τῶν γεγραμμένων ἐν τοῖς βιβλίοις κατὰ τὰ ἔργα αὐτῶν.
13Havet gav frå seg dei døde som var i det, og døden og dødsriket gav frå seg dei døde som var i dei. Og kvar og ein vart dømd etter gjerningane sine.
καὶ ἔδωκεν ἡ θάλασσα τοὺς νεκροὺς τοὺς ἐν αὐτῇ, καὶ ὁ θάνατος καὶ ὁ ᾅδης ἔδωκαν τοὺς νεκροὺς τοὺς ἐν αὐτοῖς, καὶ ἐκρίθησαν ἕκαστος κατὰ τὰ ἔργα αὐτῶν.