Jesu likningar
Den fortapte sønn
En sønn sløser bort sin arv, men vender hjem til en far som tar imot ham med åpne armer og holder fest.
Lukas 15,11-32
11Han sa: «Ein mann hadde to søner.
Εἶπεν δέ· Ἄνθρωπός τις εἶχεν δύο υἱούς.
12Den yngste av dei sa til faren: 'Far, gjev meg den delen av eigedomen som fell på meg.' Så delte han formuen sin mellom dei.
καὶ εἶπεν ὁ νεώτερος αὐτῶν τῷ πατρί· Πάτερ, δός μοι τὸ ἐπιβάλλον μέρος τῆς οὐσίας· ⸂ὁ δὲ⸃ διεῖλεν αὐτοῖς τὸν βίον.
13Ikkje mange dagar etter samla den yngste sonen alt sitt og drog til eit land langt borte. Der sløste han bort formuen sin med eit utsvevande liv.
καὶ μετʼ οὐ πολλὰς ἡμέρας συναγαγὼν ⸀πάντα ὁ νεώτερος υἱὸς ἀπεδήμησεν εἰς χώραν μακράν, καὶ ἐκεῖ διεσκόρπισεν τὴν οὐσίαν αὐτοῦ ζῶν ἀσώτως.
14Då han hadde brukt opp alt, kom det ein svær hungersnaud over det landet, og han byrja å lida naud.
δαπανήσαντος δὲ αὐτοῦ πάντα ἐγένετο λιμὸς ⸀ἰσχυρὰ κατὰ τὴν χώραν ἐκείνην, καὶ αὐτὸς ἤρξατο ὑστερεῖσθαι.
15Han gjekk då og slo seg saman med ein av borgarane i det landet, og han sende han ut på markene sine for å gjeta svin.
καὶ πορευθεὶς ἐκολλήθη ἑνὶ τῶν πολιτῶν τῆς χώρας ἐκείνης, καὶ ἔπεμψεν αὐτὸν εἰς τοὺς ἀγροὺς αὐτοῦ βόσκειν χοίρους·
16Han ønskte å fylla magen sin med dei belgfruktene som svina åt, men ingen gav han noko.
καὶ ἐπεθύμει ⸂γεμίσαι τὴν κοιλίαν αὐτοῦ ἀπὸ⸃ τῶν κερατίων ὧν ἤσθιον οἱ χοῖροι, καὶ οὐδεὶς ἐδίδου αὐτῷ.
17Då kom han til seg sjølv og sa: 'Kor mange leigesveinar hjå far min har meir enn nok brød, medan eg går her og døyr av svolt!
εἰς ἑαυτὸν δὲ ἐλθὼν ⸀ἔφη· Πόσοι μίσθιοι τοῦ πατρός μου ⸀περισσεύονται ἄρτων, ἐγὼ δὲ ⸂λιμῷ ὧδε⸃ ἀπόλλυμαι·
18Eg vil stå opp og gå til far min og seia til han: Far, eg har synda mot himmelen og mot deg.
ἀναστὰς πορεύσομαι πρὸς τὸν πατέρα μου καὶ ἐρῶ αὐτῷ· Πάτερ, ἥμαρτον εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἐνώπιόν σου,
19Eg er ikkje lenger verdig å kallast son din. Lat meg få vera som ein av leigesveinane dine.'
⸀οὐκέτι εἰμὶ ἄξιος κληθῆναι υἱός σου· ποίησόν με ὡς ἕνα τῶν μισθίων σου.
20Og han stod opp og gjekk til far sin. Medan han endå var langt borte, fekk faren auge på han og vart fylt av medkjensle. Han sprang imot han, kasta seg om halsen hans og kyste han.
καὶ ἀναστὰς ἦλθεν πρὸς τὸν πατέρα ⸀ἑαυτοῦ. ἔτι δὲ αὐτοῦ μακρὰν ἀπέχοντος εἶδεν αὐτὸν ὁ πατὴρ αὐτοῦ καὶ ἐσπλαγχνίσθη καὶ δραμὼν ἐπέπεσεν ἐπὶ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ κατεφίλησεν αὐτόν.
21Sonen sa til han: 'Far, eg har synda mot himmelen og mot deg. Eg er ikkje lenger verdig å kallast son din.'
εἶπεν δὲ ⸂ὁ υἱὸς αὐτῷ⸃· Πάτερ, ἥμαρτον εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἐνώπιόν σου, ⸀οὐκέτι εἰμὶ ἄξιος κληθῆναι υἱός ⸀σου.
22Men faren sa til tenarane sine: 'Skund dykk! Hent den finaste kappa og kle han i den, og gjev han ein ring på handa og sko på føtene.'
εἶπεν δὲ ὁ πατὴρ πρὸς τοὺς δούλους αὐτοῦ· ⸀Ταχὺ ⸀ἐξενέγκατε στολὴν τὴν πρώτην καὶ ἐνδύσατε αὐτόν, καὶ δότε δακτύλιον εἰς τὴν χεῖρα αὐτοῦ καὶ ὑποδήματα εἰς τοὺς πόδας,
23Og hent gjøkalven og slakt han, så vi kan eta og vera glade.
καὶ ⸀φέρετε τὸν μόσχον τὸν σιτευτόν, θύσατε, καὶ φαγόντες εὐφρανθῶμεν,
24For denne sonen min var død og har vorte levande att, han var bortkomen og er funnen.' Og dei byrja å festa.
ὅτι οὗτος ὁ υἱός μου νεκρὸς ἦν καὶ ἀνέζησεν, ⸂ἦν ἀπολωλὼς⸃ καὶ εὑρέθη. καὶ ἤρξαντο εὐφραίνεσθαι.
25Den eldste sonen hans var ute på marka. Då han kom og nærma seg huset, høyrde han musikk og dans.
Ἦν δὲ ὁ υἱὸς αὐτοῦ ὁ πρεσβύτερος ἐν ἀγρῷ· καὶ ὡς ἐρχόμενος ἤγγισεν τῇ οἰκίᾳ, ἤκουσεν συμφωνίας καὶ χορῶν,
26Han kalla til seg ein av tenarane og spurde kva dette kunne vera.
καὶ προσκαλεσάμενος ἕνα τῶν παίδων ἐπυνθάνετο τί ⸀ἂν εἴη ταῦτα·
27Han svara: 'Bror din er komen, og far din har slakta gjøkalven fordi han har fått han att frisk og sund.'
ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ ὅτι Ὁ ἀδελφός σου ἥκει, καὶ ἔθυσεν ὁ πατήρ σου τὸν μόσχον τὸν σιτευτόν, ὅτι ὑγιαίνοντα αὐτὸν ἀπέλαβεν.
28Då vart han sint og ville ikkje gå inn. Faren hans kom ut og tala vel til han.
ὠργίσθη δὲ καὶ οὐκ ἤθελεν εἰσελθεῖν. ὁ ⸀δὲ πατὴρ αὐτοῦ ἐξελθὼν παρεκάλει αὐτόν.
29Men han svara faren sin: 'Sjå, i så mange år har eg tent deg, og aldri har eg brote eit bod frå deg. Likevel har du aldri gjeve meg eit kje så eg kunne festa med venene mine.
ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν τῷ πατρὶ ⸀αὐτοῦ· Ἰδοὺ τοσαῦτα ἔτη δουλεύω σοι καὶ οὐδέποτε ἐντολήν σου παρῆλθον, καὶ ἐμοὶ οὐδέποτε ἔδωκας ἔριφον ἵνα μετὰ τῶν φίλων μου εὐφρανθῶ·
30Men når denne sonen din kjem, han som har sløst bort formuen din med horer, då slaktar du gjøkalven for han!'
ὅτε δὲ ὁ υἱός σου οὗτος ὁ καταφαγών σου τὸν βίον ⸀μετὰ πορνῶν ἦλθεν, ἔθυσας αὐτῷ τὸν ⸂σιτευτὸν μόσχον⸃.
31Då sa faren til han: 'Barnet mitt, du er alltid hjå meg, og alt mitt er ditt.
ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ· Τέκνον, σὺ πάντοτε μετʼ ἐμοῦ εἶ, καὶ πάντα τὰ ἐμὰ σά ἐστιν·
32Men vi måtte vera glade og gleda oss, for denne broren din var død og har vorte levande, han var bortkomen og er funnen.'»
εὐφρανθῆναι δὲ καὶ χαρῆναι ἔδει, ὅτι ὁ ἀδελφός σου οὗτος νεκρὸς ἦν καὶ ⸀ἔζησεν, καὶ ⸀ἀπολωλὼς καὶ εὑρέθη.