Jesu liv
Jesus lærer om urenskap og Korban
Fariseerne og skriftlærde fra Jerusalem konfronterer Jesus fordi disiplene spiser med uvaskede hender. Jesus svarer med å sitere Jesaja om hyklere som ærer Gud med leppene, og anklager dem for å sette Guds bud til side til fordel for menneskers overlevering. Han bruker eksempelet med Korban, der folk erklærer eiendeler som gave til Gud for å slippe å hjelpe foreldrene sine. Til folkemengden forklarer han at det ikke er det som kommer inn i mennesket utenfra som gjør det urent, men det som kommer ut av hjertet – onde tanker, utukt, tyveri, mord og mer. Slik erklærer han all mat for ren.
Markus 7,1-23
1Farisearane og nokre av dei skriftlærde som var komne frå Jerusalem, samla seg kring han.
Καὶ συνάγονται πρὸς αὐτὸν οἱ Φαρισαῖοι καί τινες τῶν γραμματέων ἐλθόντες ἀπὸ Ἱεροσολύμων
2Dei såg at nokre av læresveinane hans åt brød med ureine hender, det vil seia utan å ha vaska dei.
καὶ ἰδόντες τινὰς τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ⸂ὅτι κοιναῖς χερσίν, τοῦτʼ ἔστιν ἀνίπτοις, ἐσθίουσιν⸃ ⸀τοὺς ⸀ἄρτους—
3For farisearane og alle jødane et ikkje utan å først ha vaska hendene grundig, sidan dei held fast på overleveringa frå dei eldste.
οἱ γὰρ Φαρισαῖοι καὶ πάντες οἱ Ἰουδαῖοι ἐὰν μὴ πυγμῇ νίψωνται τὰς χεῖρας οὐκ ἐσθίουσιν, κρατοῦντες τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέρων,
4Og når dei kjem frå torget, et dei ikkje utan å ha vatna seg. Det er òg mange andre skikkar dei har teke imot og held fast på, som vasking av beger, mugger, koparkar og benker.
καὶ ἀπʼ ⸀ἀγορᾶς ἐὰν μὴ ⸀βαπτίσωνται οὐκ ἐσθίουσιν, καὶ ἄλλα πολλά ἐστιν ἃ παρέλαβον κρατεῖν, βαπτισμοὺς ποτηρίων καὶ ξεστῶν καὶ χαλκίων ⸂καὶ κλινῶν⸃—
5Farisearane og dei skriftlærde spurde han: «Kvifor følgjer ikkje læresveinane dine overleveringa frå dei eldste, men et brød med ureine hender?»
⸀καὶ ἐπερωτῶσιν αὐτὸν οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ γραμματεῖς· Διὰ τί ⸂οὐ περιπατοῦσιν οἱ μαθηταί σου⸃ κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέρων, ἀλλὰ ⸀κοιναῖς χερσὶν ἐσθίουσιν τὸν ἄρτον;
6Han svara dei: «Jesaja profeterte rett om dykk, hyklarar, slik det står skrive: 'Dette folket ærar meg med leppene, men hjartet deira er langt borte frå meg.
ὁ ⸀δὲ εἶπεν ⸀αὐτοῖς· Καλῶς ἐπροφήτευσεν Ἠσαΐας περὶ ὑμῶν τῶν ὑποκριτῶν, ὡς γέγραπται ⸀ὅτι Οὗτος ὁ λαὸς τοῖς χείλεσίν με τιμᾷ, ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω ἀπέχει ἀπʼ ἐμοῦ·
7Fåfengt dyrkar dei meg, for det dei lærer, er berre menneskebod.'
μάτην δὲ σέβονταί με, διδάσκοντες διδασκαλίας ἐντάλματα ἀνθρώπων·
8De har forlate Guds bod og held fast på overleveringa frå menneske.»
⸀ἀφέντες τὴν ἐντολὴν τοῦ θεοῦ κρατεῖτε τὴν παράδοσιν τῶν ⸀ἀνθρώπων.
9Og han sa til dei: «De er verkeleg flinke til å setja Guds bod til side for å halda fast på dykkar eiga overlevering!
Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Καλῶς ἀθετεῖτε τὴν ἐντολὴν τοῦ θεοῦ, ἵνα τὴν παράδοσιν ὑμῶν ⸀τηρήσητε·
10For Moses sa: 'Æra far din og mor di,' og: 'Den som talar vondt om far eller mor, skal døy.'
Μωϋσῆς γὰρ εἶπεν· Τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου, καί· Ὁ κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα θανάτῳ τελευτάτω·
11Men de seier: 'Om ein mann seier til far sin eller mor si: Korban – det tyder gåve – det du kunne ha fått av meg til hjelp,'
ὑμεῖς δὲ λέγετε· Ἐὰν εἴπῃ ἄνθρωπος τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρί· Κορβᾶν, ὅ ἐστιν Δῶρον, ὃ ἐὰν ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῇς,
12då lèt de han ikkje lenger få gjera noko for far eller mor.
⸀οὐκέτι ἀφίετε αὐτὸν οὐδὲν ποιῆσαι τῷ ⸀πατρὶ ἢ τῇ ⸀μητρί,
13Slik set de Guds ord ut av kraft med overleveringa dykkar som de har gjeve vidare. Og mykje anna av same slag gjer de.»
ἀκυροῦντες τὸν λόγον τοῦ θεοῦ τῇ παραδόσει ὑμῶν ᾗ παρεδώκατε· καὶ παρόμοια τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε.
14Så kalla han folket til seg att og sa til dei: «Høyr på meg, alle, og forstå!
Καὶ προσκαλεσάμενος ⸀πάλιν τὸν ὄχλον ἔλεγεν αὐτοῖς· ⸀Ἀκούσατέ μου πάντες καὶ ⸀σύνετε.
15Det finst ikkje noko utanfrå som går inn i mennesket, som kan gjera det ureint. Men det som går ut frå mennesket, det er det som gjer mennesket ureint.»
οὐδέν ἐστιν ἔξωθεν τοῦ ἀνθρώπου εἰσπορευόμενον εἰς αὐτὸν ὃ δύναται ⸂κοινῶσαι αὐτόν⸃· ἀλλὰ τὰ ⸂ἐκ τοῦ ἀνθρώπου ἐκπορευόμενά⸃ ἐστιν τὰ κοινοῦντα τὸν ⸀ἄνθρωπον.
16Den som har øyre å høyra med, lat han høyra!
Εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω
17Då han hadde gått frå folkemengda og inn i eit hus, spurde læresveinane han om likninga.
Καὶ ὅτε εἰσῆλθεν ⸀εἰς οἶκον ἀπὸ τοῦ ὄχλου, ἐπηρώτων αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ⸂τὴν παραβολήν⸃.
18Han sa til dei: «Er de òg så uforstandige? Skjønar de ikkje at ingenting som kjem utanfrå og går inn i mennesket, kan gjera det ureint?
καὶ λέγει αὐτοῖς· Οὕτως καὶ ὑμεῖς ἀσύνετοί ἐστε; οὐ νοεῖτε ὅτι πᾶν τὸ ἔξωθεν εἰσπορευόμενον εἰς τὸν ἄνθρωπον οὐ δύναται αὐτὸν κοινῶσαι,
19For det går ikkje inn i hjartet, men ned i magen, og går ut att.» Med dette erklærte han all mat for rein.
ὅτι οὐκ εἰσπορεύεται αὐτοῦ εἰς τὴν καρδίαν ἀλλʼ εἰς τὴν κοιλίαν, καὶ εἰς τὸν ἀφεδρῶνα ἐκπορεύεται;— ⸀καθαρίζων πάντα τὰ βρώματα.
20Og han sa: «Det som går ut frå mennesket, det er det som gjer mennesket ureint.
ἔλεγεν δὲ ὅτι Τὸ ἐκ τοῦ ἀνθρώπου ἐκπορευόμενον ἐκεῖνο κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον·
21For innanfrå, frå menneskehjartet, kjem dei vonde tankane: hor, tjuveri, mord,
ἔσωθεν γὰρ ἐκ τῆς καρδίας τῶν ἀνθρώπων οἱ διαλογισμοὶ οἱ κακοὶ ἐκπορεύονται, ⸂πορνεῖαι, κλοπαί, φόνοι,
22ekteskapsbrot, grådugskap, vondskap, svik, utskeiingar, misunneleg auge, spott, hovmod og dårskap.
μοιχεῖαι⸃, πλεονεξίαι, πονηρίαι, δόλος, ἀσέλγεια, ὀφθαλμὸς πονηρός, βλασφημία, ὑπερηφανία, ἀφροσύνη·
23Alt dette vonde kjem innanfrå og gjer mennesket ureint.»
πάντα ταῦτα τὰ πονηρὰ ἔσωθεν ἐκπορεύεται καὶ κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον.