Urkyrkja
Peters tale i Salomos søylegang
Etter helbredelsen av den lamme taler Peter frimodig til folket i Salomos søylegang om at Jesus er den profet Moses forutsa, og kaller folket til omvendelse.
Apostelgjerningane 3,11-26
11Medan han heldt seg til Peter og Johannes, kom heile folket springande mot dei i søylegangen som vert kalla Salomos søylegang. Dei var fulle av undring.
Κρατοῦντος δὲ ⸀αὐτοῦ τὸν Πέτρον καὶ ⸀τὸν Ἰωάννην συνέδραμεν ⸂πᾶς ὁ λαὸς πρὸς αὐτοὺς⸃ ἐπὶ τῇ στοᾷ τῇ καλουμένῃ Σολομῶντος ἔκθαμβοι.
12Då Peter såg det, sa han til folket: «Israelittar, kvifor undrar de dykk over dette? Kvifor stirar de på oss, som om vi med vår eiga kraft eller gudsfrykt hadde fått han til å gå?»
ἰδὼν δὲ ⸀ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο πρὸς τὸν λαόν· Ἄνδρες Ἰσραηλῖται, τί θαυμάζετε ἐπὶ τούτῳ, ἢ ἡμῖν τί ἀτενίζετε ὡς ἰδίᾳ δυνάμει ἢ εὐσεβείᾳ πεποιηκόσιν τοῦ περιπατεῖν αὐτόν;
13Abrahams, Isaks og Jakobs Gud, våre fedrar sin Gud, har herleggjort tenaren sin, Jesus, han som de gav over og fornekta framfor Pilatus, då han hadde bestemt seg for å setja han fri.
ὁ θεὸς Ἀβραὰμ καὶ ⸂Ἰσαὰκ καὶ⸃ Ἰακώβ, ὁ θεὸς τῶν πατέρων ἡμῶν, ἐδόξασεν τὸν παῖδα αὐτοῦ Ἰησοῦν, ὃν ὑμεῖς ⸀μὲν παρεδώκατε καὶ ⸀ἠρνήσασθε κατὰ πρόσωπον Πιλάτου, κρίναντος ἐκείνου ἀπολύειν·
14De fornekta Den heilage og rettferdige og bad om å få ein mordar utlevert til dykk.
ὑμεῖς δὲ τὸν ἅγιον καὶ δίκαιον ἠρνήσασθε καὶ ᾐτήσασθε ἄνδρα φονέα χαρισθῆναι ὑμῖν,
15Livets opphavsmann drap de, men Gud reiste han opp frå dei døde. Det er vi vitne om.
τὸν δὲ ἀρχηγὸν τῆς ζωῆς ἀπεκτείνατε, ὃν ὁ θεὸς ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν, οὗ ἡμεῖς μάρτυρές ἐσμεν.
16Ved trua på namnet hans har namnet hans gjort denne mannen sterk, han som de ser og kjenner. Trua som kjem gjennom Jesus, har gjeve han denne fulle helsa framfor auga på dykk alle.
καὶ ⸀ἐπὶ τῇ πίστει τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ τοῦτον ὃν θεωρεῖτε καὶ οἴδατε ἐστερέωσεν τὸ ὄνομα αὐτοῦ, καὶ ἡ πίστις ἡ διʼ αὐτοῦ ἔδωκεν αὐτῷ τὴν ὁλοκληρίαν ταύτην ἀπέναντι πάντων ὑμῶν.
17Og no, sysken, eg veit at de handla i uvitenheit, liksom leiarane dykkar òg gjorde.
Καὶ νῦν, ἀδελφοί, οἶδα ὅτι κατὰ ἄγνοιαν ἐπράξατε, ὥσπερ καὶ οἱ ἄρχοντες ὑμῶν·
18Men det Gud på førehand hadde kunngjort gjennom munnen til alle profetane, at hans Messias skulle lida, det har han oppfylt på denne måten.
ὁ δὲ θεὸς ἃ προκατήγγειλεν διὰ στόματος πάντων τῶν ⸀προφητῶν παθεῖν τὸν χριστὸν ⸀αὐτοῦ ἐπλήρωσεν οὕτως.
19Så angra og vend om, så syndene dykkar kan bli sletta ut.
μετανοήσατε οὖν καὶ ἐπιστρέψατε ⸀πρὸς τὸ ἐξαλειφθῆναι ὑμῶν τὰς ἁμαρτίας,
20Då skal det koma tider med vederkveiing frå Herrens åsyn, og han skal senda den Messias som er utvald for dykk, Jesus.
ὅπως ἂν ἔλθωσιν καιροὶ ἀναψύξεως ἀπὸ προσώπου τοῦ κυρίου καὶ ἀποστείλῃ τὸν προκεχειρισμένον ὑμῖν χριστὸν Ἰησοῦν,
21Han må himmelen ta imot til tida kjem då alt skal gjenopprettast, det som Gud har tala om gjennom sine heilage profetar frå eldgamle tider.
ὃν δεῖ οὐρανὸν μὲν δέξασθαι ἄχρι χρόνων ἀποκαταστάσεως πάντων ὧν ἐλάλησεν ὁ θεὸς διὰ ⸀στόματος τῶν ἁγίων ⸂ἀπʼ αἰῶνος αὐτοῦ προφητῶν⸃.
22Moses sa: 'Herren dykkar Gud skal reisa opp ein profet som meg for dykk mellom brørne dykkar. Han skal de lytta til i alt han seier til dykk.'
Μωϋσῆς ⸀μὲν εἶπεν ὅτι Προφήτην ὑμῖν ἀναστήσει κύριος ὁ ⸀θεὸς ἐκ τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν ὡς ἐμέ· αὐτοῦ ἀκούσεσθε κατὰ πάντα ὅσα ἂν λαλήσῃ πρὸς ὑμᾶς.
23Og det skal skje at kvar sjel som ikkje høyrer på den profeten, skal rydjast ut frå folket.'
ἔσται δὲ πᾶσα ψυχὴ ἥτις ⸀ἂν μὴ ἀκούσῃ τοῦ προφήτου ἐκείνου ἐξολεθρευθήσεται ἐκ τοῦ λαοῦ.
24Alle profetane frå Samuel av og dei som kom etter, så mange som har tala, har òg forkynt om desse dagane.
καὶ πάντες δὲ οἱ προφῆται ἀπὸ Σαμουὴλ καὶ τῶν καθεξῆς ὅσοι ἐλάλησαν καὶ κατήγγειλαν τὰς ἡμέρας ταύτας.
25De er born av profetane og av pakta som Gud gjorde med fedrane dykkar då han sa til Abraham: 'I di ætt skal alle slekter på jorda velsignast.'
ὑμεῖς ἐστε ⸀οἱ υἱοὶ τῶν προφητῶν καὶ τῆς διαθήκης ἧς ⸂διέθετο ὁ θεὸς⸃ πρὸς τοὺς πατέρας ⸀ὑμῶν, λέγων πρὸς Ἀβραάμ· Καὶ ἐν τῷ σπέρματί σου ⸀ἐνευλογηθήσονται πᾶσαι αἱ πατριαὶ τῆς γῆς.
26Det var for dykk først Gud reiste opp tenaren sin og sende han for å velsigna dykk ved å venda kvar og ein av dykk bort frå vondskapen dykkar.
ὑμῖν πρῶτον ⸂ἀναστήσας ὁ θεὸς⸃ τὸν παῖδα ⸀αὐτοῦ ἀπέστειλεν αὐτὸν εὐλογοῦντα ὑμᾶς ἐν τῷ ἀποστρέφειν ἕκαστον ἀπὸ τῶν πονηριῶν ὑμῶν.