Paulus
Paulus og Silas i fengsel i Filippi
Paulus og Silas blir kastet i fengsel i Filippi etter å ha drevet ut en spådomsånd av en slavejente. Ved midnatt synger de lovsanger, et jordskjelv åpner dørene, og fangevokteren kommer til tro og blir døpt med hele sitt hus. Neste dag krever Paulus oppreisning som romersk borger.
Apostelgjerningane 16,16-40
16Ein gong vi var på veg til bønestaden, møtte vi ei slavejente som hadde ei spådomsånd. Ho tente mykje pengar for eigarane sine med å spå.
Ἐγένετο δὲ πορευομένων ἡμῶν εἰς ⸀τὴν προσευχὴν παιδίσκην τινὰ ἔχουσαν πνεῦμα ⸀πύθωνα ⸀ὑπαντῆσαι ἡμῖν, ἥτις ἐργασίαν πολλὴν παρεῖχεν τοῖς κυρίοις αὐτῆς μαντευομένη·
17Ho følgde etter Paulus og oss og ropa: «Desse mennene er tenarar for Den høgste Gud! Dei forkynner dykk vegen til frelse!»
αὕτη ⸀κατακολουθοῦσα τῷ Παύλῳ καὶ ἡμῖν ἔκραζεν λέγουσα· Οὗτοι οἱ ἄνθρωποι δοῦλοι τοῦ θεοῦ τοῦ ὑψίστου εἰσίν, οἵτινες καταγγέλλουσιν ⸀ὑμῖν ὁδὸν σωτηρίας.
18Dette heldt ho på med i mange dagar. Til slutt vart Paulus så plaga at han snudde seg og sa til ånda: «I Jesu Kristi namn byd eg deg å fara ut av henne!» Og ånda fór ut i same stund.
τοῦτο δὲ ἐποίει ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας. διαπονηθεὶς ⸀δὲ Παῦλος καὶ ἐπιστρέψας τῷ πνεύματι εἶπεν· Παραγγέλλω σοι ⸀ἐν ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐξελθεῖν ἀπʼ αὐτῆς· καὶ ἐξῆλθεν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ.
19Då eigarane hennar såg at håpet om forteneste var borte, greip dei Paulus og Silas og drog dei til torget, fram for styresmaktene.
Ἰδόντες δὲ οἱ κύριοι αὐτῆς ὅτι ἐξῆλθεν ἡ ἐλπὶς τῆς ἐργασίας αὐτῶν ἐπιλαβόμενοι τὸν Παῦλον καὶ τὸν Σιλᾶν εἵλκυσαν εἰς τὴν ἀγορὰν ἐπὶ τοὺς ἄρχοντας,
20Dei førte dei fram for bydommarane og sa: «Desse mennene lagar uro i byen vår. Dei er jødar,
καὶ προσαγαγόντες αὐτοὺς τοῖς στρατηγοῖς εἶπαν· Οὗτοι οἱ ἄνθρωποι ἐκταράσσουσιν ἡμῶν τὴν πόλιν Ἰουδαῖοι ὑπάρχοντες,
21og dei forkynner skikkar som vi som romarar ikkje har lov til å ta imot eller følgja.»
καὶ καταγγέλλουσιν ἔθη ἃ οὐκ ἔξεστιν ἡμῖν παραδέχεσθαι οὐδὲ ποιεῖν Ῥωμαίοις οὖσιν.
22Bydommarane reiv av dei kleda og gav ordre om å slå dei med stavar.
καὶ συνεπέστη ὁ ὄχλος κατʼ αὐτῶν, καὶ οἱ στρατηγοὶ περιρήξαντες αὐτῶν τὰ ἱμάτια ἐκέλευον ῥαβδίζειν,
23Etter at dei hadde slege dei mange gonger, kasta dei dei i fengsel og baud fangevaktaren å halda dei trygt forvarte.
πολλάς ⸀τε ἐπιθέντες αὐτοῖς πληγὰς ἔβαλον εἰς φυλακήν, παραγγείλαντες τῷ δεσμοφύλακι ἀσφαλῶς τηρεῖν αὐτούς·
24Då han fekk denne ordren, kasta han dei i det inste fengselet og sette føtene deira fast i stokken.
ὃς παραγγελίαν τοιαύτην ⸀λαβὼν ἔβαλεν αὐτοὺς εἰς τὴν ἐσωτέραν φυλακὴν καὶ τοὺς πόδας ⸂ἠσφαλίσατο αὐτῶν⸃ εἰς τὸ ξύλον.
25Ved midnatt bad Paulus og Silas og song lovsongar til Gud, og fangane lytta til dei.
Κατὰ δὲ τὸ μεσονύκτιον Παῦλος καὶ Σιλᾶς προσευχόμενοι ὕμνουν τὸν θεόν, ἐπηκροῶντο δὲ αὐτῶν οἱ δέσμιοι·
26Brått kom det eit kraftig jordskjelv, så grunnvollen til fengselet riste. Med ein gong sprang alle dørene opp, og lenkjene fall av alle fangane.
ἄφνω δὲ σεισμὸς ἐγένετο μέγας ὥστε σαλευθῆναι τὰ θεμέλια τοῦ δεσμωτηρίου, ἠνεῴχθησαν ⸀δὲ παραχρῆμα αἱ θύραι πᾶσαι, καὶ πάντων τὰ δεσμὰ ἀνέθη.
27Fangevaktaren vakna og såg at fengselsdørene stod opne. Han drog sverdet og var i ferd med å drepa seg sjølv, for han trudde at fangane hadde rømt.
ἔξυπνος δὲ γενόμενος ὁ δεσμοφύλαξ καὶ ἰδὼν ἀνεῳγμένας τὰς θύρας τῆς φυλακῆς σπασάμενος ⸀τὴν μάχαιραν ἤμελλεν ἑαυτὸν ἀναιρεῖν, νομίζων ἐκπεφευγέναι τοὺς δεσμίους.
28Men Paulus ropa med høg røyst: «Gjer ikkje deg sjølv noko vondt! Vi er her alle saman!»
ἐφώνησεν δὲ ⸂φωνῇ μεγάλῃ ὁ Παῦλος⸃ λέγων· Μηδὲν πράξῃς σεαυτῷ κακόν, ἅπαντες γάρ ἐσμεν ἐνθάδε.
29Fangevaktaren bad om lys, sprang inn og fall skjelvande ned for Paulus og Silas.
αἰτήσας δὲ φῶτα εἰσεπήδησεν καὶ ἔντρομος γενόμενος προσέπεσεν τῷ Παύλῳ καὶ ⸀τῷ Σιλᾷ,
30Så førte han dei ut og spurde: «Herrar, kva må eg gjera for å bli frelst?»
καὶ προαγαγὼν αὐτοὺς ἔξω ἔφη· Κύριοι, τί με δεῖ ποιεῖν ἵνα σωθῶ;
31Dei svara: «Tru på Herren Jesus, så skal du bli frelst, du og hushaldet ditt.»
οἱ δὲ εἶπαν· Πίστευσον ἐπὶ τὸν κύριον ⸀Ἰησοῦν, καὶ σωθήσῃ σὺ καὶ ὁ οἶκός σου.
32Og dei forkynte Herrens ord for han og alle som var i huset hans.
καὶ ἐλάλησαν αὐτῷ τὸν λόγον τοῦ ⸀κυρίου ⸀σὺν πᾶσι τοῖς ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ.
33I same stund på natta tok han dei med seg og vaska såra deira. Og straks vart han sjølv døypt med alle sine.
καὶ παραλαβὼν αὐτοὺς ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ τῆς νυκτὸς ἔλουσεν ἀπὸ τῶν πληγῶν, καὶ ἐβαπτίσθη αὐτὸς καὶ οἱ αὐτοῦ ⸀πάντες παραχρῆμα,
34Så førte han dei opp til huset sitt og dekte bord for dei. Han og heile hushaldet hans gledde seg stort, for dei hadde kome til tru på Gud.
ἀναγαγών τε αὐτοὺς εἰς τὸν ⸀οἶκον παρέθηκεν τράπεζαν καὶ ⸀ἠγαλλιάσατο πανοικεὶ πεπιστευκὼς τῷ θεῷ.
35Då det vart dag, sende bydommarane rettsbetjentane med denne meldinga: «Lat desse mennene gå.»
Ἡμέρας δὲ γενομένης ἀπέστειλαν οἱ στρατηγοὶ τοὺς ῥαβδούχους λέγοντες· Ἀπόλυσον τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους.
36Fangevaktaren melde dette til Paulus: «Bydommarane har sendt bod om at de skal setjast fri. Gå no ut og reis i fred.»
ἀπήγγειλεν δὲ ὁ δεσμοφύλαξ τοὺς λόγους ⸀τούτους πρὸς τὸν Παῦλον, ὅτι Ἀπέσταλκαν οἱ στρατηγοὶ ἵνα ἀπολυθῆτε· νῦν οὖν ἐξελθόντες πορεύεσθε ἐν εἰρήνῃ.
37Men Paulus sa til dei: «Dei har piska oss offentleg utan dom, endå vi er romerske borgarar, og kasta oss i fengsel. Og no vil dei senda oss bort i det løynde? Nei, dei må koma sjølve og føra oss ut!»
ὁ δὲ Παῦλος ἔφη πρὸς αὐτούς· Δείραντες ἡμᾶς δημοσίᾳ ἀκατακρίτους, ἀνθρώπους Ῥωμαίους ὑπάρχοντας, ἔβαλαν εἰς φυλακήν· καὶ νῦν λάθρᾳ ἡμᾶς ἐκβάλλουσιν; οὐ γάρ, ἀλλὰ ἐλθόντες αὐτοὶ ⸀ἡμᾶς ἐξαγαγέτωσαν.
38Rettsbetjentane melde dette til bydommarane, og dei vart redde då dei høyrde at dei var romarar.
⸀ἀπήγγειλαν δὲ τοῖς στρατηγοῖς οἱ ῥαβδοῦχοι τὰ ῥήματα ταῦτα· ⸂ἐφοβήθησαν δὲ⸃ ἀκούσαντες ὅτι Ῥωμαῖοί εἰσιν,
39Så kom dei og tala dei til rette, og etter at dei hadde ført dei ut, bad dei dei forlata byen.
καὶ ἐλθόντες παρεκάλεσαν αὐτούς, καὶ ἐξαγαγόντες ἠρώτων ⸂ἀπελθεῖν ἀπὸ⸃ τῆς πόλεως.
40Då dei kom ut av fengselet, gjekk dei heim til Lydia. Der såg dei syskena, oppmuntra dei og drog vidare.
ἐξελθόντες δὲ ⸀ἀπὸ τῆς φυλακῆς εἰσῆλθον πρὸς τὴν Λυδίαν, καὶ ἰδόντες ⸂παρεκάλεσαν τοὺς ἀδελφοὺς⸃ καὶ ἐξῆλθαν.