FLOGVIT
.bible

OrdspråkeneKapittel 23

+ UndertekstGrunntekst← ForrigeNeste →
Når du sit til bords med ein herskar, legg nøye merke til det som er framfor deg.
כִּֽי־תֵ֭שֵׁב לִלְח֣וֹם אֶת־מוֹשֵׁ֑ל בִּ֥ין תָּ֝בִ֗ין אֶת־אֲשֶׁ֥ר לְפָנֶֽיךָ׃ ‬
Set ein kniv mot strupen din om du har stor appetitt.
וְשַׂמְתָּ֣ שַׂכִּ֣ין בְּלֹעֶ֑ךָ אִם־בַּ֖עַל נֶ֣פֶשׁ אָֽתָּה׃ ‬
Trå ikkje etter godbitane hans, for det er mat som bedrar.
אַל־תִּ֭תְאָו לְמַטְעַמּוֹתָ֑יו וְ֝ה֗וּא לֶ֣חֶם כְּזָבִֽים׃ ‬
Slit deg ikkje ut for å bli rik, bruk vitet ditt og hald opp med det.
אַל־תִּיגַ֥ע לְֽהַעֲשִׁ֑יר מִֽבִּינָתְךָ֥ חֲדָֽל׃ ‬
Straks du kastar blikket på rikdomen, er han borte, for han lagar seg venger og flyg som ein ørn mot himmelen.
*התעוף **הֲתָ֤עִיף עֵינֶ֥יךָ בּ֗וֹ וְֽאֵ֫ינֶ֥נּוּ כִּ֤י עָשֹׂ֣ה יַעֲשֶׂה־לּ֣וֹ כְנָפַ֑יִם כְּ֝נֶ֗שֶׁר *ועיף **יָע֥וּף הַשָּׁמָֽיִם׃ פ ‬
Et ikkje maten til den som er misunneleg, og trå ikkje etter godbitane hans.
אַל־תִּלְחַ֗ם אֶת־לֶ֭חֶם רַ֣ע עָ֑יִן וְאַל־*תתאו **תִּ֝תְאָ֗יו לְמַטְעַמֹּתָֽיו׃ ‬
For som han kalkulerer i sitt sinn, slik er han. «Et og drikk!» seier han til deg, men hjartet hans er ikkje med deg.
כִּ֤י ׀ כְּמוֹ־שָׁעַ֥ר בְּנַפְשׁ֗וֹ כֶּ֫ן־ה֥וּא אֱכֹ֣ל וּ֭שְׁתֵה יֹ֣אמַר לָ֑ךְ וְ֝לִבּ֗וֹ בַּל־עִמָּֽךְ׃ ‬
Matbiten du har ete, må du spy opp att, og du har øydelagt dei venlege orda dine.
פִּֽתְּךָ־אָכַ֥לְתָּ תְקִיאֶ֑נָּה וְ֝שִׁחַ֗תָּ דְּבָרֶ֥יךָ הַנְּעִימִֽים׃ ‬
Tal ikkje for øyra til ein dåre, for han vil forakte visdomen i orda dine.
בְּאָזְנֵ֣י כְ֭סִיל אַל־תְּדַבֵּ֑ר כִּֽי־יָ֝ב֗וּז לְשֵׂ֣כֶל מִלֶּֽיךָ׃ ‬
Flytt ikkje gamle grensesteinar, og gå ikkje inn på marka til farlause.
אַל־תַּ֭סֵּג גְּב֣וּל עוֹלָ֑ם וּבִשְׂדֵ֥י יְ֝תוֹמִ֗ים אַל־תָּבֹֽא׃ ‬
For løysaren deira er sterk, han vil føra saka deira mot deg.
כִּֽי־גֹאֲלָ֥ם חָזָ֑ק הֽוּא־יָרִ֖יב אֶת־רִיבָ֣ם אִתָּֽךְ׃ ‬
Vend hjartet ditt til formaning og øyret ditt til kunnskapsord.
הָבִ֣יאָה לַמּוּסָ֣ר לִבֶּ֑ךָ וְ֝אָזְנֶ֗ךָ לְאִמְרֵי־דָֽעַת׃ ‬
Hald ikkje tilbake tukt frå barnet, for om du slår det med riset, vil det ikkje døy.
אַל־תִּמְנַ֣ע מִנַּ֣עַר מוּסָ֑ר כִּֽי־תַכֶּ֥נּוּ בַ֝שֵּׁ֗בֶט לֹ֣א יָמֽוּת׃ ‬
Du slår det med riset og bergar sjela hans frå dødsriket.
אַ֭תָּה בַּשֵּׁ֣בֶט תַּכֶּ֑נּוּ וְ֝נַפְשׁ֗וֹ מִשְּׁא֥וֹל תַּצִּֽיל׃ ‬
Son min, om hjartet ditt blir vist, då gleder mitt hjarte seg òg.
בְּ֭נִי אִם־חָכַ֣ם לִבֶּ֑ךָ יִשְׂמַ֖ח לִבִּ֣י גַם־אָֽנִי׃ ‬
Det indre i meg jublar når leppene dine talar det som er rett.
וְתַעְלֹ֥זְנָה כִלְיוֹתָ֑י בְּדַבֵּ֥ר שְׂ֝פָתֶ֗יךָ מֵישָׁרִֽים׃ ‬
Lat ikkje hjartet ditt misunna syndarar, men ver i age for Herren heile dagen.
אַל־יְקַנֵּ֣א לִ֭בְּךָ בַּֽחַטָּאִ֑ים כִּ֥י אִם־בְּיִרְאַת־יְ֝הוָ֗ה כָּל־הַיּֽוֹם׃ ‬
For det finst ei framtid, og vona di skal ikkje bli avskoren.
כִּ֭י אִם־יֵ֣שׁ אַחֲרִ֑ית וְ֝תִקְוָתְךָ֗ לֹ֣א תִכָּרֵֽת׃ ‬
Høyr, son min, og bli vis, og styr hjartet ditt på rett veg.
שְׁמַע־אַתָּ֣ה בְנִ֣י וַחֲכָ֑ם וְאַשֵּׁ֖ר בַּדֶּ֣רֶךְ לִבֶּֽךָ׃ ‬
Ver ikkje mellom vindrikkarar, mellom fråtsarar i kjøt.
אַל־תְּהִ֥י בְסֹֽבְאֵי־יָ֑יִן בְּזֹלֲלֵ֖י בָשָׂ֣ר לָֽמוֹ׃ ‬
For drankaren og fråtsaren blir fattige, og søvn kler dei i filler.
כִּי־סֹבֵ֣א וְ֭זוֹלֵל יִוָּרֵ֑שׁ וּ֝קְרָעִ֗ים תַּלְבִּ֥ישׁ נוּמָֽה׃ ‬
Høyr på far din som gav deg livet, og forakt ikkje mor di når ho blir gammal.
שְׁמַ֣ע לְ֭אָבִיךָ זֶ֣ה יְלָדֶ֑ךָ וְאַל־תָּ֝ב֗וּז כִּֽי־זָקְנָ֥ה אִמֶּֽךָ׃ ‬
Kjøp sanning og sel henne ikkje, kjøp visdom, tukt og forstand.
אֱמֶ֣ת קְ֭נֵה וְאַל־תִּמְכֹּ֑ר חָכְמָ֖ה וּמוּסָ֣ר וּבִינָֽה׃ ‬
Far til ein rettferdig skal gleda seg stort, og den som føder ein vis son, skal fryda seg over han.
*גול **גִּ֣יל *יגול **יָ֭גִיל אֲבִ֣י צַדִּ֑יק *יולד **וְיוֹלֵ֥ד חָ֝כָ֗ם *וישמח־**יִשְׂמַח־בּֽוֹ׃ ‬
Lat far din og mor di gleda seg, lat henne som fødde deg, fryda seg!
יִֽשְׂמַח־אָבִ֥יךָ וְאִמֶּ֑ךָ וְ֝תָגֵ֗ל יֽוֹלַדְתֶּֽךָ׃ ‬
Son min, gjev meg hjartet ditt, og lat augo dine vakta vegane mine.
תְּנָֽה־בְנִ֣י לִבְּךָ֣ לִ֑י וְ֝עֵינֶ֗יךָ דְּרָכַ֥י *תרצנה **תִּצֹּֽרְנָה׃ ‬
For ei hore er ei djup grav, og ei framand kvinne er ein trong brønn.
כִּֽי־שׁוּחָ֣ה עֲמֻקָּ֣ה זוֹנָ֑ה וּבְאֵ֥ר צָ֝רָ֗ה נָכְרִיָּֽה׃ ‬
Ja, ho ligg på lur som ein røvar og aukar talet på dei trulause mellom menneska.
אַף־הִ֭יא כְּחֶ֣תֶף תֶּֽאֱרֹ֑ב וּ֝בוֹגְדִ֗ים בְּאָדָ֥ם תּוֹסִֽף׃ ‬
Kven ropar «Ai!»? Kven ropar «Ve meg!»? Kven har strid? Kven har klage? Kven har sår utan grunn? Kven har dimme augo?
לְמִ֨י א֥וֹי לְמִ֪י אֲב֡וֹי לְמִ֤י *מדונים **מִדְיָנִ֨ים ׀ לְמִ֥י שִׂ֗יחַ לְ֭מִי פְּצָעִ֣ים חִנָּ֑ם לְ֝מִ֗י חַכְלִל֥וּת עֵינָֽיִם׃ ‬
Det er dei som sit lenge over vinen, dei som kjem for å smaka blanda vin.
לַֽמְאַחֲרִ֥ים עַל־הַיָּ֑יִן לַ֝בָּאִ֗ים לַחְקֹ֥ר מִמְסָֽךְ׃ ‬
Sjå ikkje på vinen når han er raud, når han funklar i begeret og glir lett ned.
אַל־תֵּ֥רֶא יַיִן֮ כִּ֢י יִתְאַ֫דָּ֥ם כִּֽי־יִתֵּ֣ן *בכיס **בַּכּ֣וֹס עֵינ֑וֹ יִ֝תְהַלֵּ֗ךְ בְּמֵישָׁרִֽים׃ ‬
Til slutt bit han som ein slange og stikk som ein hoggorm.
אַ֭חֲרִיתוֹ כְּנָחָ֣שׁ יִשָּׁ֑ךְ וּֽכְצִפְעֹנִ֥י יַפְרִֽשׁ׃ ‬
Augo dine skal sjå underlege syner, og hjartet ditt skal tala forvrengde ting.
עֵ֭ינֶיךָ יִרְא֣וּ זָר֑וֹת וְ֝לִבְּךָ֗ יְדַבֵּ֥ר תַּהְפֻּכֽוֹת׃ ‬
Du blir som ein som ligg midt ute på havet, som ein som ligg øvst i riggen.
וְ֭הָיִיתָ כְּשֹׁכֵ֣ב בְּלֶב־יָ֑ם וּ֝כְשֹׁכֵ֗ב בְּרֹ֣אשׁ חִבֵּֽל׃ ‬
«Dei slo meg, men eg kjende ingen smerte. Dei banka meg, men eg merka det ikkje. Når vaknar eg? Eg vil leita etter meir vin.»
הִכּ֥וּנִי בַל־חָלִיתִי֮ הֲלָמ֗וּנִי בַּל־יָ֫דָ֥עְתִּי מָתַ֥י אָקִ֑יץ א֝וֹסִ֗יף אֲבַקְשֶׁ֥נּוּ עֽוֹד׃ ‬
←→