SefanjaKapittel 3

+ Undertekst Grunntekst ← Forrige Haggai →

Ve over den opprørske og ureine byen, undertrykkjarbyen!

ה֥וֹי מֹרְאָ֖ה וְנִגְאָלָ֑ה הָעִ֖יר הַיּוֹנָֽה׃ ‬

Ho lydde ikkje på røysta, ho tok ikkje imot tukt. Ho sette ikkje si lit til Herren, ho kom ikkje nær til sin Gud.

לֹ֤א שָֽׁמְעָה֙ בְּק֔וֹל לֹ֥א לָקְחָ֖ה מוּסָ֑ר בַּֽיהוָה֙ לֹ֣א בָטָ֔חָה אֶל־אֱלֹהֶ֖יהָ לֹ֥א קָרֵֽבָה׃ ‬

Fyrstane hennar er brølande løver, domarane hennar er kveldsulvar som ikkje let noko liggja att til morgonen.

שָׂרֶ֣יהָ בְקִרְבָּ֔הּ אֲרָי֖וֹת שֹֽׁאֲגִ֑ים שֹׁפְטֶ֙יהָ֙ זְאֵ֣בֵי עֶ֔רֶב לֹ֥א גָרְמ֖וּ לַבֹּֽקֶר׃ ‬

Profetane hennar er lettferdige og svikefulle menn. Prestane hennar har vanhelga det heilage og gjort vald mot lova.

נְבִיאֶ֙יהָ֙ פֹּֽחֲזִ֔ים אַנְשֵׁ֖י בֹּֽגְד֑וֹת כֹּהֲנֶ֙יהָ֙ חִלְּלוּ־קֹ֔דֶשׁ חָמְס֖וּ תּוֹרָֽה׃ ‬

Herren er rettferdig midt i byen, han gjer ikkje urett. Kvar morgon let han sin dom koma fram i lyset, han sviktar aldri. Men den urettferdige kjenner ikkje skam.

יְהוָ֤ה צַדִּיק֙ בְּקִרְבָּ֔הּ לֹ֥א יַעֲשֶׂ֖ה עַוְלָ֑ה בַּבֹּ֨קֶר בַּבֹּ֜קֶר מִשְׁפָּט֨וֹ יִתֵּ֤ן לָאוֹר֙ לֹ֣א נֶעְדָּ֔ר וְלֹֽא־יוֹדֵ֥עַ עַוָּ֖ל בֹּֽשֶׁת׃ ‬

Eg har utrydda folkeslag, festningstårnane deira ligg i ruinar. Eg har lagt gatene deira aude, så ingen går der. Byane deira er øydelagde, utan menneske, utan innbyggjarar.

הִכְרַ֣תִּי גוֹיִ֗ם נָשַׁ֙מּוּ֙ פִּנּוֹתָ֔ם הֶחֱרַ֥בְתִּי חֽוּצוֹתָ֖ם מִבְּלִ֣י עוֹבֵ֑ר נִצְדּ֧וּ עָרֵיהֶ֛ם מִבְּלִי־אִ֖ישׁ מֵאֵ֥ין יוֹשֵֽׁב׃ ‬

Eg sa: «Frykt meg då, ta imot tukt!» Då skulle bustaden hennar ikkje bli utrydda, slik eg hadde fastsett for henne. Men dei stod tidleg opp og forderva alle sine gjerningar.

אָמַ֜רְתִּי אַךְ־תִּירְאִ֤י אוֹתִי֙ תִּקְחִ֣י מוּסָ֔ר וְלֹֽא־יִכָּרֵ֣ת מְעוֹנָ֔הּ כֹּ֥ל אֲשֶׁר־פָּקַ֖דְתִּי עָלֶ֑יהָ אָכֵן֙ הִשְׁכִּ֣ימוּ הִשְׁחִ֔יתוּ כֹּ֖ל עֲלִילוֹתָֽם׃ ‬

Vent difor på meg, seier Herren, til den dagen eg reiser meg som vitne. For det er min dom å samla folkeslag, å føra saman kongerike, for å ausa min harme over dei, heile min brennande vreide. For i min nidkjærleiks eld skal heile jorda bli fortært.

לָכֵ֤ן חַכּוּ־לִי֙ נְאֻם־יְהוָ֔ה לְי֖וֹם קוּמִ֣י לְעַ֑ד כִּ֣י מִשְׁפָּטִי֩ לֶאֱסֹ֨ף גּוֹיִ֜ם לְקָבְצִ֣י מַמְלָכ֗וֹת לִשְׁפֹּ֨ךְ עֲלֵיהֶ֤ם זַעְמִי֙ כֹּ֚ל חֲר֣וֹן אַפִּ֔י כִּ֚י בְּאֵ֣שׁ קִנְאָתִ֔י תֵּאָכֵ֖ל כָּל־הָאָֽרֶץ׃ ‬

Då vil eg gje folka reine lepper, så dei alle skal kalla på Herrens namn og tena han skulder ved skulder.

כִּֽי־אָ֛ז אֶהְפֹּ֥ךְ אֶל־עַמִּ֖ים שָׂפָ֣ה בְרוּרָ֑ה לִקְרֹ֤א כֻלָּם֙ בְּשֵׁ֣ם יְהוָ֔ה לְעָבְד֖וֹ שְׁכֶ֥ם אֶחָֽד׃ ‬

Frå andre sida av elvane i Kusj skal mine tilbedarar, mitt spreidde folk, bera fram offergåva mi.

מֵעֵ֖בֶר לְנַֽהֲרֵי־כ֑וּשׁ עֲתָרַי֙ בַּת־פוּצַ֔י יוֹבִל֖וּן מִנְחָתִֽי׃ ‬

På den dagen skal du ikkje lenger skjemmast over alle dine gjerningar som du sette deg opp mot meg med. For då vil eg fjerna frå deg dei som jublar i hovmod, og du skal ikkje lenger vera stolt på mitt heilage fjell.

בַּיּ֣וֹם הַה֗וּא לֹ֤א תֵב֙וֹשִׁי֙ מִכֹּ֣ל עֲלִילֹתַ֔יִךְ אֲשֶׁ֥ר פָּשַׁ֖עַתְּ בִּ֑י כִּי־אָ֣ז ׀ אָסִ֣יר מִקִּרְבֵּ֗ךְ עַלִּיזֵי֙ גַּאֲוָתֵ֔ךְ וְלֹֽא־תוֹסִ֧פִי לְגָבְהָ֛ה ע֖וֹד בְּהַ֥ר קָדְשִֽׁי׃ ‬

Eg vil la det vera att i deg eit folk som er audmjukt og ringe, og dei skal søkja tilflukt i Herrens namn.

וְהִשְׁאַרְתִּ֣י בְקִרְבֵּ֔ךְ עַ֥ם עָנִ֖י וָדָ֑ל וְחָס֖וּ בְּשֵׁ֥ם יְהוָֽה׃ ‬

Leivningen av Israel skal ikkje gjera urett og ikkje tala løgn, og ei svikefull tunge skal ikkje finnast i munnen deira. Dei skal beita og kvila, og ingen skal skremma dei.

שְׁאֵרִ֨ית יִשְׂרָאֵ֜ל לֹֽא־יַעֲשׂ֤וּ עַוְלָה֙ וְלֹא־יְדַבְּר֣וּ כָזָ֔ב וְלֹֽא־יִמָּצֵ֥א בְּפִיהֶ֖ם לְשׁ֣וֹן תַּרְמִ֑ית כִּֽי־הֵ֛מָּה יִרְע֥וּ וְרָבְצ֖וּ וְאֵ֥ין מַחֲרִֽיד׃ ס ‬

Syng av glede, dotter Sion! Rop høgt, Israel! Gled deg og jubla av heile ditt hjarte, dotter Jerusalem!

רָנִּי֙ בַּת־צִיּ֔וֹן הָרִ֖יעוּ יִשְׂרָאֵ֑ל שִׂמְחִ֤י וְעָלְזִי֙ בְּכָל־לֵ֔ב בַּ֖ת יְרוּשָׁלָֽ͏ִם׃ ‬

Herren har teke bort dommane over deg, han har rydda bort fienden din. Herren, Israels konge, er midt i deg, du skal ikkje lenger frykta noko vondt.

הֵסִ֤יר יְהוָה֙ מִשְׁפָּטַ֔יִךְ פִּנָּ֖ה אֹֽיְבֵ֑ךְ מֶ֣לֶךְ יִשְׂרָאֵ֤ל ׀ יְהוָה֙ בְּקִרְבֵּ֔ךְ לֹא־תִֽירְאִ֥י רָ֖ע עֽוֹד׃ ‬

På den dagen skal det seiast til Jerusalem: «Ver ikkje redd, Sion! Lat ikkje hendene dine siga ned!»

בַּיּ֣וֹם הַה֔וּא יֵאָמֵ֥ר לִירֽוּשָׁלַ֖͏ִם אַל־תִּירָ֑אִי צִיּ֖וֹן אַל־יִרְפּ֥וּ יָדָֽיִךְ׃ ‬

Herren din Gud er midt i deg, ein mektig helt som frelser. Han gleder seg over deg med fryd, han er stille i sin kjærleik, han jublar over deg med lovsong.

יְהוָ֧ה אֱלֹהַ֛יִךְ בְּקִרְבֵּ֖ך גִּבּ֣וֹר יוֹשִׁ֑יעַ יָשִׂ֨ישׂ עָלַ֜יִךְ בְּשִׂמְחָ֗ה יַחֲרִישׁ֙ בְּאַ֣הֲבָת֔וֹ יָגִ֥יל עָלַ֖יִךְ בְּרִנָּֽה׃ ‬

Dei som sørgjer borte frå høgtidene, samlar eg frå deg – dei som bar vanæra som ei bør.

נוּגֵ֧י מִמּוֹעֵ֛ד אָסַ֖פְתִּי מִמֵּ֣ךְ הָי֑וּ מַשְׂאֵ֥ת עָלֶ֖יהָ חֶרְפָּֽה׃ ‬

Sjå, på den tida vil eg ta meg av alle som plagar deg. Eg vil frelsa den haltande og samla den bortdrivne, og eg vil gjera dei til lov og ære over heile jorda der dei var til skam.

הִנְנִ֥י עֹשֶׂ֛ה אֶת־כָּל־מְעַנַּ֖יִךְ בָּעֵ֣ת הַהִ֑יא וְהוֹשַׁעְתִּ֣י אֶת־הַצֹּלֵעָ֗ה וְהַנִּדָּחָה֙ אֲקַבֵּ֔ץ וְשַׂמְתִּים֙ לִתְהִלָּ֣ה וּלְשֵׁ֔ם בְּכָל־הָאָ֖רֶץ בָּשְׁתָּֽם׃ ‬

På den tida skal eg føra dykk heim, og då vil eg samla dykk. For eg vil gjera dykk til ære og lov mellom alle folk på jorda, når eg vender skjebnen dykkar framfor auga dykkar, seier Herren.

בָּעֵ֤ת הַהִיא֙ אָבִ֣יא אֶתְכֶ֔ם וּבָעֶ֖ת קַבְּצִ֣י אֶתְכֶ֑ם כִּֽי־אֶתֵּ֨ן אֶתְכֶ֜ם לְשֵׁ֣ם וְלִתְהִלָּ֗ה בְּכֹל֙ עַמֵּ֣י הָאָ֔רֶץ בְּשׁוּבִ֧י אֶת־שְׁבוּתֵיכֶ֛ם לְעֵינֵיכֶ֖ם אָמַ֥ר יְהוָֽה׃ ‬

Oppslag

Sammendrag2

Kapittel 3

Hovedtema: Gud dømmer det opprørske Jerusalem, men lover å rense folket og gjenopprette en ydmyk rest som han fryder seg over.

Innhold: Kapitlet begynner med en dom over Jerusalem for dens opprør – lederne er som brølende løver og ulver, profetene er upålitelige, og prestene vanhelliger det hellige. Gud kunngjør at han vil samle nasjonene til dom, men deretter gi folkene et rent språk så de kan tjene ham sammen. Han lover å fjerne de hovmodige og etterlate et ydmykt folk som søker tilflukt i Herrens navn. Kapitlet avsluttes med jubel: Herren selv er midt iblant dem som en mektig frelser som fryder seg over sitt folk med sang.

Nøkkelord/bilder:

Brølende løver og ulver (v.3): Bildet beskriver Jerusalems korrupte ledere og dommere som rovdyr som utnytter folket.
Rent språk (v.9): Gud vil forvandle folkene så de kan påkalle hans navn og tjene ham samstemt.
En ydmyk og ringe rest (v.12): Den rensede gruppen som blir igjen, vil søke tilflukt i Herren.
Gud fryder seg med jubel (v.17): Det overraskende bildet av Gud som synger av glede over sitt folk uttrykker hans dype kjærlighet.

Historisk kontekst

Steder

Kapittel 3 nevner flere spesifikke steder som krever forklaring. Jerusalem (omtalt som «byen» i vers 1, og direkte som «Sion» og «Jerusalems datter» i vers 14-16) er hovedfokus for både dommen og løftene. Byen beskrives med tittelen «den opprørske og besmittede» (מֹרְאָה וְנִגְאָלָה), noe som reflekterer dens åndelige tilstand.

«Elvene i Kusj» (vers 10) refererer til området sør for Egypt, i dagens Sudan og Etiopia. Nilen og dens bielver (den Blå og Hvite Nil) markerte den sørlige grensen for den kjente verden i det gamle Israel. Uttrykket symboliserer at tilbedere vil komme fra jordens ytterste ender.

Nøkkelbegreper

Uttrykket «ren leppe» (שָׂפָה בְרוּרָה) i vers 9 er teologisk betydningsfullt. Det står i kontrast til Babels språkforvirring (1 Mos 11) og peker mot en eskatologisk tid da folkeslagene vil forenes i tilbedelse av Herren. Begrepet innebærer både renhet i tale og enhet i bekjennelse.

«Kveldsulver» (זְאֵבֵי עֶרֶב) i vers 3 beskriver Jerusalems dommere. Ulven var kjent som et nattdyr som jaktet i skumringen. Uttrykket «de sparer ikke til morgenen» (לֹא גָרְמוּ לַבֹּקֶר) betyr enten at de er så grådige at ingenting er igjen til neste dag, eller at de aldri utsetter sin rovdrift.

«Det ydmyke og ringe folket» (עַם עָנִי וָדָל) i vers 12 representerer den trofaste rest. Disse begrepene ble viktige i senere jødisk fromhetstradisjon og betegner dem som er avhengige av Gud snarere enn egen makt eller rikdom.

Hendelser og skikker

Beskrivelsen av byens ledere i vers 3-4 reflekterer fire samfunnsgrupper med spesifikt ansvar: Fyrster (שָׂרֶיהָ) hadde politisk og militær makt, dommere (שֹׁפְטֶיהָ) skulle sikre rettferdighet, profeter (נְבִיאֶיהָ) formidlet Guds ord, og prester (כֹּהֲנֶיהָ) ivaretok kulten og lærte loven. At alle fire grupper hadde sviktet, viser en total institusjonell kollaps. Anklagen om at prestene «vanhelliget det hellige og gjorde vold mot loven» peker mot brudd på kultiske forskrifter og feilaktig lovtolkning.

Høytidene nevnt i vers 18 (מוֹעֵד) refererer til de årlige pilegrimsfestene som krevde reise til Jerusalem. Under eksil og forfølgelse ble manglende evne til å feire disse en kilde til dyp sorg og skam for det jødiske folket.

Personer

Ingen kjente personer i dette kapittelet.

Viktige ord

Ingen viktige ord ennå for dette kapittelet.

Tidslinje1