DanielKapittel 10

+ Undertekst Grunntekst ← Forrige Neste →

I det tredje året til Kyros, kongen av Persia, vart eit ord openberra for Daniel, som vart kalla Beltsasar. Ordet var sant og handla om ein stor strid. Han forstod ordet og fekk innsikt i synet.

בִּשְׁנַ֣ת שָׁל֗וֹשׁ לְכ֙וֹרֶשׁ֙ מֶ֣לֶךְ פָּרַ֔ס דָּבָר֙ נִגְלָ֣ה לְדָֽנִיֵּ֔אל אֲשֶׁר־נִקְרָ֥א שְׁמ֖וֹ בֵּלְטְשַׁאצַּ֑ר וֶאֱמֶ֤ת הַדָּבָר֙ וְצָבָ֣א גָד֔וֹל וּבִין֙ אֶת־הַדָּבָ֔ר וּבִ֥ינָה ל֖וֹ בַּמַּרְאֶֽה׃ ‬

I dei dagane sørgde eg, Daniel, i tre fulle veker.

בַּיָּמִ֖ים הָהֵ֑ם אֲנִ֤י דָֽנִיֵּאל֙ הָיִ֣יתִי מִתְאַבֵּ֔ל שְׁלֹשָׁ֥ה שָׁבֻעִ֖ים יָמִֽים׃ ‬

Eg åt ikkje god mat, kjøt og vin kom ikkje i munnen min, og eg salva meg ikkje før dei tre vekene var omme.

לֶ֣חֶם חֲמֻד֞וֹת לֹ֣א אָכַ֗לְתִּי וּבָשָׂ֥ר וָיַ֛יִן לֹא־בָ֥א אֶל־פִּ֖י וְס֣וֹךְ לֹא־סָ֑כְתִּי עַד־מְלֹ֕את שְׁלֹ֥שֶׁת שָׁבֻעִ֖ים יָמִֽים׃ פ ‬

På den tjuefjerde dagen i den første månaden var eg ved breidda av den store elva, det er Tigris.

וּבְי֛וֹם עֶשְׂרִ֥ים וְאַרְבָּעָ֖ה לַחֹ֣דֶשׁ הָרִאשׁ֑וֹן וַאֲנִ֗י הָיִ֛יתִי עַ֣ל יַ֧ד הַנָּהָ֛ר הַגָּד֖וֹל ה֥וּא חִדָּֽקֶל׃ ‬

Eg lyfte blikket og såg, og sjå, der stod ein mann kledd i lin, og rundt hoftene hadde han eit belte av gull frå Ufas.

וָאֶשָּׂ֤א אֶת־עֵינַי֙ וָאֵ֔רֶא וְהִנֵּ֥ה אִישׁ־אֶחָ֖ד לָב֣וּשׁ בַּדִּ֑ים וּמָתְנָ֥יו חֲגֻרִ֖ים בְּכֶ֥תֶם אוּפָֽז׃ ‬

Kroppen hans var som krysolitt, andletet hans som eit lyn, auga hans som eldsfaklar, armane og føtene som skinnande bronse, og lyden av orda hans var som lyden av ei folkemengd.

וּגְוִיָּת֣וֹ כְתַרְשִׁ֗ישׁ וּפָנָ֞יו כְּמַרְאֵ֤ה בָרָק֙ וְעֵינָיו֙ כְּלַפִּ֣ידֵי אֵ֔שׁ וּזְרֹֽעֹתָיו֙ וּמַרְגְּלֹתָ֔יו כְּעֵ֖ין נְחֹ֣שֶׁת קָלָ֑ל וְק֥וֹל דְּבָרָ֖יו כְּק֥וֹל הָמֽוֹן׃ ‬

Berre eg, Daniel, såg synet. Mennene som var med meg, såg ikkje synet, men ei stor redsle kom over dei, og dei rømde og gøymde seg.

וְרָאִיתִי֩ אֲנִ֨י דָנִיֵּ֤אל לְבַדִּי֙ אֶת־הַמַּרְאָ֔ה וְהָאֲנָשִׁים֙ אֲשֶׁ֣ר הָי֣וּ עִמִּ֔י לֹ֥א רָא֖וּ אֶת־הַמַּרְאָ֑ה אֲבָ֗ל חֲרָדָ֤ה גְדֹלָה֙ נָפְלָ֣ה עֲלֵיהֶ֔ם וַֽיִּבְרְח֖וּ בְּהֵחָבֵֽא׃ ‬

Så vart eg åleine att og såg dette store synet. Det var inga kraft att i meg, andletsglansen min vart til bleikleik, og eg hadde inga kraft att.

וַאֲנִי֙ נִשְׁאַ֣רְתִּי לְבַדִּ֔י וָֽאֶרְאֶ֗ה אֶת־הַמַּרְאָ֤ה הַגְּדֹלָה֙ הַזֹּ֔את וְלֹ֥א נִשְׁאַר־בִּ֖י כֹּ֑ח וְהוֹדִ֗י נֶהְפַּ֤ךְ עָלַי֙ לְמַשְׁחִ֔ית וְלֹ֥א עָצַ֖רְתִּי כֹּֽחַ׃ ‬

Då høyrde eg lyden av orda hans, og då eg høyrde lyden av orda hans, fall eg i djup svevn med andletet mot jorda.

וָאֶשְׁמַ֖ע אֶת־ק֣וֹל דְּבָרָ֑יו וּכְשָׁמְעִי֙ אֶת־ק֣וֹל דְּבָרָ֔יו וַאֲנִ֗י הָיִ֛יתִי נִרְדָּ֥ם עַל־פָּנַ֖י וּפָנַ֥י אָֽרְצָה׃ ‬

Og sjå, ei hand rørte ved meg og fekk meg skjelvande opp på kne og handflater.

וְהִנֵּה־יָ֖ד נָ֣גְעָה בִּ֑י וַתְּנִיעֵ֥נִי עַל־בִּרְכַּ֖י וְכַפּ֥וֹת יָדָֽי׃ ‬

Han sa til meg: «Daniel, du høgt elska mann, gjev akt på orda eg talar til deg, og reis deg opp, for no er eg send til deg.» Då han sa dette til meg, reiste eg meg skjelvande.

וַיֹּ֣אמֶר אֵלַ֡י דָּנִיֵּ֣אל אִישׁ־חֲ֠מֻדוֹת הָבֵ֨ן בַּדְּבָרִ֜ים אֲשֶׁר֩ אָנֹכִ֨י דֹבֵ֤ר אֵלֶ֙יךָ֙ וַעֲמֹ֣ד עַל־עָמְדֶ֔ךָ כִּ֥י עַתָּ֖ה שֻׁלַּ֣חְתִּי אֵלֶ֑יךָ וּבְדַבְּר֥וֹ עִמִּ֛י אֶת־הַדָּבָ֥ר הַזֶּ֖ה עָמַ֥דְתִּי מַרְעִֽיד׃ ‬

Så sa han til meg: «Ver ikkje redd, Daniel, for frå den første dagen du sette deg føre å forstå og audmjuka deg for din Gud, vart orda dine høyrde, og eg er komen på grunn av orda dine.

וַיֹּ֣אמֶר אֵלַי֮ אַל־תִּירָ֣א דָנִיֵּאל֒ כִּ֣י ׀ מִן־הַיּ֣וֹם הָרִאשׁ֗וֹן אֲשֶׁ֨ר נָתַ֧תָּ אֶֽת־לִבְּךָ֛ לְהָבִ֧ין וּלְהִתְעַנּ֛וֹת לִפְנֵ֥י אֱלֹהֶ֖יךָ נִשְׁמְע֣וּ דְבָרֶ֑יךָ וַאֲנִי־בָ֖אתִי בִּדְבָרֶֽיךָ׃ ‬

Men fyrsten over Persia-riket stod imot meg i tjuéin dagar. Då kom Mikael, ein av dei øvste fyrstane, og hjelpte meg, for eg var att der ved sida av kongane av Persia.

וְשַׂ֣ר ׀ מַלְכ֣וּת פָּרַ֗ס עֹמֵ֤ד לְנֶגְדִּי֙ עֶשְׂרִ֣ים וְאֶחָ֣ד י֔וֹם וְהִנֵּ֣ה מִֽיכָאֵ֗ל אַחַ֛ד הַשָּׂרִ֥ים הָרִאשֹׁנִ֖ים בָּ֣א לְעָזְרֵ֑נִי וַאֲנִי֙ נוֹתַ֣רְתִּי שָׁ֔ם אֵ֖צֶל מַלְכֵ֥י פָרָֽס׃ ‬

No er eg komen for å la deg forstå kva som skal henda folket ditt i dei siste dagane, for synet gjeld framleis dagar som kjem.»

וּבָ֙אתִי֙ לַהֲבִ֣ינְךָ֔ אֵ֛ת אֲשֶׁר־יִקְרָ֥ה לְעַמְּךָ֖ בְּאַחֲרִ֣ית הַיָּמִ֑ים כִּי־ע֥וֹד חָז֖וֹן לַיָּמִֽים׃ ‬

Då han tala desse orda til meg, bøygde eg andletet mot jorda og vart mållaus.

וּבְדַבְּר֣וֹ עִמִּ֔י כַּדְּבָרִ֖ים הָאֵ֑לֶּה נָתַ֧תִּי פָנַ֛י אַ֖רְצָה וְנֶאֱלָֽמְתִּי׃ ‬

Og sjå, ein som likna eit menneske, rørte ved leppene mine. Då opna eg munnen og tala og sa til han som stod framfor meg: «Herre, på grunn av synet har smerter velta over meg, og eg har inga kraft att.

וְהִנֵּ֗ה כִּדְמוּת֙ בְּנֵ֣י אָדָ֔ם נֹגֵ֖עַ עַל־שְׂפָתָ֑י וָאֶפְתַּח־פִּ֗י וָאֲדַבְּרָה֙ וָאֹֽמְרָה֙ אֶל־הָעֹמֵ֣ד לְנֶגְדִּ֔י אֲדֹנִ֗י בַּמַּרְאָה֙ נֶהֶפְכ֤וּ צִירַי֙ עָלַ֔י וְלֹ֥א עָצַ֖רְתִּי כֹּֽחַ׃ ‬

Korleis kan tenaren til min herre tala med min herre? For no er det inga kraft i meg, og det er ikkje pust att i meg.»

וְהֵ֣יךְ יוּכַ֗ל עֶ֤בֶד אֲדֹנִי֙ זֶ֔ה לְדַבֵּ֖ר עִם־אֲדֹ֣נִי זֶ֑ה וַאֲנִ֤י מֵעַ֙תָּה֙ לֹֽא־יַעֲמָד־בִּ֣י כֹ֔חַ וּנְשָׁמָ֖ה לֹ֥א נִשְׁאֲרָה־בִֽי׃ ‬

Då rørte han som såg ut som eit menneske, ved meg att og styrkte meg.

וַיֹּ֧סֶף וַיִּגַּע־בִּ֛י כְּמַרְאֵ֥ה אָדָ֖ם וַֽיְחַזְּקֵֽנִי׃ ‬

Han sa: «Ver ikkje redd, du høgt elska mann! Fred vere med deg! Ver sterk, ja, ver sterk!» Då han tala til meg, vart eg styrkt og sa: «Tal, min herre, for du har styrkt meg.»

וַיֹּ֜אמֶר אַל־תִּירָ֧א אִישׁ־חֲמֻד֛וֹת שָׁל֥וֹם לָ֖ךְ חֲזַ֣ק וַחֲזָ֑ק וּֽבְדַבְּר֤וֹ עִמִּי֙ הִתְחַזַּ֔קְתִּי וָאֹֽמְרָ֛ה יְדַבֵּ֥ר אֲדֹנִ֖י כִּ֥י חִזַּקְתָּֽנִי׃ ‬

Han sa: «Veit du kvifor eg har kome til deg? No må eg attende for å kjempa mot fyrsten av Persia, og når eg dreg ut, sjå, då kjem fyrsten av Hellas.

וַיֹּ֗אמֶר הֲיָדַ֙עְתָּ֙ לָמָּה־בָּ֣אתִי אֵלֶ֔יךָ וְעַתָּ֣ה אָשׁ֔וּב לְהִלָּחֵ֖ם עִם־שַׂ֣ר פָּרָ֑ס וַאֲנִ֣י יוֹצֵ֔א וְהִנֵּ֥ה שַׂר־יָוָ֖ן בָּֽא׃ ‬

Men eg vil fortelja deg det som er skrive i sanningsboka. Det er ingen som står saman med meg mot desse, utan Mikael, fyrsten dykkar.»

אֲבָל֙ אַגִּ֣יד לְךָ֔ אֶת־הָרָשׁ֥וּם בִּכְתָ֖ב אֱמֶ֑ת וְאֵ֨ין אֶחָ֜ד מִתְחַזֵּ֤ק עִמִּי֙ עַל־אֵ֔לֶּה כִּ֥י אִם־מִיכָאֵ֖ל שַׂרְכֶֽם׃ פ ‬

Oppslag

Sammendrag2

Kapittel 10

Hovedtema: Daniel mottar et syn ved Tigris-elven der en himmelsk budbringer åpenbarer den usynlige kampen mellom åndelige makter.

Innhold: I kong Kyros' tredje år sørget og fastet Daniel i tre uker. Ved Tigris-elven fikk han et syn av en mann i lin med kropp som beryll og ansikt som lyn. Mannen forklarte at Daniels bønner ble hørt fra første dag, men at Persias fyrste hadde stått imot ham i 21 dager inntil Mikael kom til hjelp. Budbringeren kom for å åpenbare hva som skal skje med Daniels folk i de siste dager, og fortalte at kampen mot Persias og Grekenlands fyrster fortsetter.

Nøkkelord/bilder:

Mannen i lin: En himmelsk skikkelse med overnaturlig utseende som bringer åpenbaring til Daniel.
Persias fyrste (שַׂר מַלְכוּת פָּרַס): En åndelig makt som står bak det persiske riket og motarbeider Guds budbringer.
Mikael: En av de fremste fyrstene som kjemper for Israel i den åndelige verden.
De siste dager (אַחֲרִית הַיָּמִים): Den fremtidige tiden da profetien skal oppfylles for Daniels folk.

Historisk kontekst

Personer

Kyros (Koresh) av Persia

Kapittelet dateres til «det tredje året av Kyros, perserkongen» (v. 1), altså ca. 536-535 f.Kr. Dette er omtrent tre år etter at Kyros utstedte dekretet som tillot jødene å vende tilbake til Jerusalem (538 f.Kr.). På dette tidspunktet hadde den første gruppen under Serubabel allerede returnert og påbegynt tempelgjenoppbyggingen, men møtte motstand. Daniels tre ukers sorg og faste kan være knyttet til bekymring for disse vanskelighetene.

Mikael

Mikael (מִיכָאֵל, «hvem er som Gud?») beskrives som «en av de fremste fyrstene» (v. 13) og «deres fyrste» (v. 21), altså Israels himmelske beskytter. Han kommer for å hjelpe sendebudet i kampen mot «Persias fyrste».

Mannen i lin (v. 5-6)

Daniel ser en skikkelse kledd i lin med belte av rent gull fra Ufas. Beskrivelsen er majestetisk: kropp som krysolitt, ansikt som lyn, øyne som flammende fakler, armer og føtter som blankt kobber, og stemme som lyden av en folkemengde. Denne fremtoningen har paralleller til beskrivelsen av Guds herlighet i Esekiel 1.

Steder

Tigris (Hiddekel)

Daniel befinner seg ved «den store elven Hiddekel» (v. 4), det hebraiske navnet for Tigris. Store elver var ofte steder for profetiske åpenbaringer (jf. Esekiel ved Kebar).

Hendelser og skikker

Sorg og faste

Daniels tre ukers avholdenhet (v. 2-3) innebar å unngå «kostelig mat» (לֶחֶם חֲמֻדוֹת), kjøtt, vin og salving med olje. Dette representerer delvis faste kombinert med sørgeritualer. Å avstå fra salving var et typisk tegn på sorg, da olje symboliserte glede. Tidspunktet strekker seg over pesach-perioden, som normalt var en festhøytid.

Nøkkelbegreper

«Fyrsten over Persias rike» (שַׂר מַלְכוּת פָּרַס)

Begrepet «fyrste» (שַׂר, sar) brukes her om åndelige vesener som står bak jordiske riker. Sendebudet ble hindret av «Persias fyrste» i 21 dager (v. 13) og må fortsette kampen, mens «Grekenlands fyrste» (v. 20) nevnes som kommende motstander.

«Skriften som er sannhet» (כְתָב אֱמֶת)

Uttrykket i vers 21 refererer til en himmelsk bok hvor fremtidige hendelser er nedtegnet. Sendebudet vil åpenbare for Daniel det som står skrevet der om Israels fremtid.

«Mann av stor verdi» (אִישׁ חֲמֻדוֹת)

Daniel tiltales to ganger som «mann av stor verdi» eller «høyt elsket» (v. 11, 19). Dette uttrykket understreker Daniels spesielle stilling hos Gud.

Personer3

Daniel5 Kyros (persisk konge)1 Mikael2

Alle personer →

Viktige ord8

Daniel — Profeten i Det gamle testamentet som mottok visjoner og tolket drømmer, forfatteren av Daniels bok.
Visjon — En åpenbaring eller guddommelig innsikt som Daniel mottok gjennom drømmer eller syn.
Engel — En overnaturlig skapning, budbringer og tjener for Gud, som hjelper og beskytter mennesker.
Mikael — En av de fremste englene, en erkeengel, som kjemper på Guds side og beskytter Israel.
Persia — Et gammelt rike i Midtøsten som spilte en viktig rolle i Daniels tid, nåværende Iran.
Gresk — En henvisning til det gamle Hellas, som var en betydelig maktfaktor etter Persias fall og påvirket Daniels profetier.
Fastetid — En periode med selvnektelse og bønn, der Daniel søkte guddommelig veiledning og åpenbaring.
Strid — En konflikt eller kamp mellom krefter, både åndelige og jordiske, som påvirker menneskenes skjebne.