Abimelech (Gideons sønn)
Den selvutnevnte kongen over Sikem
Abimelech var en sønn av Gideon (Jerubbaal), født av hans medhustru fra Sikem. Grepet av maktambisjoner etter farens død, skaffet han seg sytti sølvstykker fra Baal-Berits tempel og hyret samvittighetsløse menn til å utføre et massakre på sine halvbrødre i Ofra. Sekstini av Gideons sytti sønner ble drept på én stein – bare den yngste, Jotam, overlevde og forkynte fra Garisim-fjellet en profetisk fabel om trærne som valgte tornebusken til konge, en advarsel om gjensidig ødeleggelse. Etter å ha latt seg utrope til konge ved eiken i Sikem, hersket Abimelech i tre år inntil Gud sendte en ond ånd mellom ham og byens innbyggere. Han slo ned det påfølgende opprøret med nådeløs brutalitet: Sikem ble jevnet med jorden og strødd med salt, og rundt tusen mennesker omkom da han satte fyr på festningstempelet til El-Berit. Under beleiringen av Tebets ble han dødelig truffet av en kvernstein kastet av en kvinne fra et tårn. For å unngå skammen ba han sin våpenbærer gjennombore ham med sverdet. Fortellingen fungerer som en kraftfull advarsel om at makt grunnet i vold og svik bærer i seg sin egen undergang, og at Guds rettferdige dom innhenter den som griper herredømme gjennom illegitime midler.
Familie
Nøkkelhendingar
Abimelechs maktovertagelse
Abimelech overtaler sine slektninger på morssiden i Sikem til å støtte ham som hersker fremfor Gideons sytti øvrige sønner. Han mottar sytti sølvstykker fra Baal-Berits tempel og leier løse og viltre menn som følger ham.
1Abimelek, son til Jerubbaal, gjekk til Sikem, til brørne til mor si. Han tala til dei og til heile slekta til morfaren sin og sa:
וַיֵּ֨לֶךְ אֲבִימֶ֤לֶךְ בֶּן־יְרֻבַּ֙עַל֙ שְׁכֶ֔מָה אֶל־אֲחֵ֖י אִמּ֑וֹ וַיְדַבֵּ֣ר אֲלֵיהֶ֔ם וְאֶל־כָּל־מִשְׁפַּ֛חַת בֵּית־אֲבִ֥י אִמּ֖וֹ לֵאמֹֽר׃
2«Tal no til alle leiarane i Sikem: Kva er best for dykk – at sytti menn, alle sønene til Jerubbaal, herskar over dykk, eller at éin mann herskar over dykk? Hugs at eg er av same kjøt og blod som de.»
דַּבְּרוּ־נָ֞א בְּאָזְנֵ֨י כָל־בַּעֲלֵ֣י שְׁכֶם֮ מַה־טּ֣וֹב לָכֶם֒ הַמְשֹׁ֨ל בָּכֶ֜ם שִׁבְעִ֣ים אִ֗ישׁ כֹּ֚ל בְּנֵ֣י יְרֻבַּ֔עַל אִם־מְשֹׁ֥ל בָּכֶ֖ם אִ֣ישׁ אֶחָ֑ד וּזְכַרְתֶּ֕ם כִּֽי־עַצְמֵכֶם[c] וּבְשַׂרְכֶ֖ם אָנִֽי׃
3Brørne til mor hans tala for han til alle leiarane i Sikem med alle desse orda, og hjarta deira vende seg til Abimelek, for dei sa: «Han er bror vår.»
וַיְדַבְּר֨וּ אֲחֵֽי־אִמּ֜וֹ עָלָ֗יו בְּאָזְנֵי֙ כָּל־בַּעֲלֵ֣י שְׁכֶ֔ם אֵ֥ת כָּל־הַדְּבָרִ֖ים הָאֵ֑לֶּה וַיֵּ֤ט לִבָּם֙ אַחֲרֵ֣י אֲבִימֶ֔לֶךְ כִּ֥י אָמְר֖וּ אָחִ֥ינוּ הֽוּא׃
4Dei gav han sytti sølvstykke frå Baal-Berit-tempelet. Med dei leigde Abimelek lettsindige og dumdristige menn, og dei følgde han.
וַיִּתְּנוּ־לוֹ֙ שִׁבְעִ֣ים כֶּ֔סֶף מִבֵּ֖יתּ בַ֣עַל בְּרִ֑ית וַיִּשְׂכֹּ֨ר בָּהֶ֜ם אֲבִימֶ֗לֶךְ אֲנָשִׁ֤ים רֵיקִים֙ וּפֹ֣חֲזִ֔ים וַיֵּלְכ֖וּ אַחֲרָֽיו׃
Massakren i Ofra
Abimelech lot drepe sine halvbrødre – sekstini av Gideons sytti sønner – på én stein i Ofra, sin fars hjemby. Den yngste, Jotam, unnslapp ved å gjemme seg. Deretter ble Abimelech utropt til konge ved eiken ved støtten i Sikem.
5Han kom til huset til faren sin i Ofra og drap brørne sine, sønene til Jerubbaal, sytti menn, på éin stein. Men Jotam, den yngste sonen til Jerubbaal, overlevde, for han hadde gøymt seg.
וַיָּבֹ֤א בֵית־אָבִיו֙ עָפְרָ֔תָה וַֽיַּהֲרֹ֞ג אֶת־אֶחָ֧יו בְּנֵֽי־יְרֻבַּ֛עַל שִׁבְּעִ֥ים אִ֖ישׁ עַל־אֶ֣בֶן אֶחָ֑ת וַיִּוָּתֵ֞ר יוֹתָ֧ם בֶּן־יְרֻבַּ֛עַל הַקָּטֹ֖ן כִּ֥י נֶחְבָּֽא׃ ס
6Alle leiarane i Sikem og heile Bet-Millo samla seg og gjekk og gjorde Abimelek til konge ved steinstøtta ved eika i Sikem.
וַיֵּאָ֨סְפ֜וּ כָּל־בַּעֲלֵ֤י שְׁכֶם֙ וְכָל־בֵּ֣ית מִלּ֔וֹא וַיֵּ֣לְכ֔וּ וַיַּמְלִ֥יכוּ אֶת־אֲבִימֶ֖לֶךְ לְמֶ֑לֶךְ עִם־אֵל֥וֹן מֻצָּ֖ב אֲשֶׁ֥ר בִּשְׁכֶֽם׃
Jotams fabel på Garisim-fjellet
Jotam stod på toppen av Garisim-fjellet og ropte en profetisk fabel om trærne som valgte den verdiløse tornebusken til konge. Han forkynte at gjensidig ødeleggelse ville ramme Abimelech og Sikems borgere som straff for deres ugjerninger mot Gideons hus.
7Då dei fortalde dette til Jotam, gjekk han og stilte seg på toppen av Gerisim-fjellet. Han lyfte røysta si og ropa og sa til dei: «Høyr på meg, de leiarar i Sikem, så skal Gud høyra på dykk!
וַיַּגִּ֣דוּ לְיוֹתָ֗ם וַיֵּ֙לֶךְ֙ וַֽיַּעֲמֹד֙ בְּרֹ֣אשׁ הַר־גְּרִזִ֔ים וַיִּשָּׂ֥א קוֹל֖וֹ וַיִּקְרָ֑א וַיֹּ֣אמֶר לָהֶ֗ם שִׁמְע֤וּ אֵלַי֙ בַּעֲלֵ֣י שְׁכֶ֔ם וְיִשְׁמַ֥ע אֲלֵיכֶ֖ם אֱלֹהִֽים׃
8Ein gong gjekk trea ut for å salva ein konge over seg. Dei sa til oliventreet: 'Ver konge over oss!'
הָל֤וֹךְ הָֽלְכוּ֙ הָעֵצִ֔ים לִמְשֹׁ֥חַ עֲלֵיהֶ֖ם מֶ֑לֶךְ וַיֹּאמְר֥וּ לַזַּ֖יִת *מלוכה **מָלְכָ֥ה עָלֵֽינוּ׃
9Men oliventreet sa til dei: 'Skulle eg gje opp oljen min, som dei ærar Gud og menneske med, og gå for å svaia over trea?'
וַיֹּ֤אמֶר לָהֶם֙ הַזַּ֔יִת הֶחֳדַ֙לְתִּי֙ אֶת־דִּשְׁנִ֔י אֲשֶׁר־בִּ֛י יְכַבְּד֥וּ אֱלֹהִ֖ים וַאֲנָשִׁ֑ים וְהָ֣לַכְתִּ֔י לָנ֖וּעַ עַל־הָעֵצִֽים׃
10Då sa trea til fikentreet: 'Kom du og ver konge over oss!'
וַיֹּאמְר֥וּ הָעֵצִ֖ים לַתְּאֵנָ֑ה לְכִי־אַ֖תְּ מָלְכִ֥י עָלֵֽינוּ׃
11Men fikentreet sa til dei: 'Skulle eg gje opp søtleiken min og den gode frukta mi, og gå for å svaia over trea?'
וַתֹּ֤אמֶר לָהֶם֙ הַתְּאֵנָ֔ה הֶחֳדַ֙לְתִּי֙ אֶת־מָתְקִ֔י וְאֶת־תְּנוּבָתִ֖י הַטּוֹבָ֑ה וְהָ֣לַכְתִּ֔י לָנ֖וּעַ עַל־הָעֵצִֽים׃
12Då sa trea til vintreet: 'Kom du og ver konge over oss!'
וַיֹּאמְר֥וּ הָעֵצִ֖ים לַגָּ֑פֶן לְכִי־אַ֖תְּ *מלוכי **מָלְכִ֥י עָלֵֽינוּ׃
13Men vintreet sa til dei: 'Skulle eg gje opp druesaften min, som gleder Gud og menneske, og gå for å svaia over trea?'
וַתֹּ֤אמֶר לָהֶם֙ הַגֶּ֔פֶן הֶחֳדַ֙לְתִּי֙ אֶת־תִּ֣ירוֹשִׁ֔י הַֽמְשַׂמֵּ֥חַ אֱלֹהִ֖ים וַאֲנָשִׁ֑ים וְהָ֣לַכְתִּ֔י לָנ֖וּעַ עַל־הָעֵצִֽים׃
14Då sa alle trea til tornebusken: 'Kom du og ver konge over oss!'
וַיֹּאמְר֥וּ כָל־הָעֵצִ֖ים אֶל־הָאָטָ֑ד לֵ֥ךְ אַתָּ֖ה מְלָךְ־עָלֵֽינוּ׃
15Tornebusken sa til trea: 'Om de verkeleg vil salva meg til konge over dykk, så kom og søk ly i skuggen min! Men om ikkje, skal det gå eld ut frå tornebusken og fortæra sedrane i Libanon!'
וַיֹּ֣אמֶר הָאָטָד֮ אֶל־הָעֵצִים֒ אִ֡ם בֶּאֱמֶ֣ת אַתֶּם֩ מֹשְׁחִ֨ים אֹתִ֤י לְמֶ֙לֶךְ֙ עֲלֵיכֶ֔ם בֹּ֖אוּ חֲס֣וּ בְצִלִּ֑י וְאִם־אַ֕יִן תֵּ֤צֵא אֵשׁ֙ מִן־הָ֣אָטָ֔ד וְתֹאכַ֖ל אֶת־אַרְזֵ֥י הַלְּבָנֽוֹן׃
16Har de no handla i sanning og ærlegdom då de gjorde Abimelek til konge? Har de handla godt mot Jerubbaal og huset hans? Har de løna han slik han fortente?
וְעַתָּ֗ה אִם־בֶּאֱמֶ֤ת וּבְתָמִים֙ עֲשִׂיתֶ֔ם וַתַּמְלִ֖יכוּ אֶת־אֲבִימֶ֑לֶךְ וְאִם־טוֹבָ֤ה עֲשִׂיתֶם֙ עִם־יְרֻבַּ֣עַל וְעִם־בֵּית֔וֹ וְאִם־כִּגְמ֥וּל יָדָ֖יו עֲשִׂ֥יתֶם לֽוֹ׃
17For far min kjempa for dykk og sette livet på spel og berga dykk frå midjanitarane.
אֲשֶׁר־נִלְחַ֥ם אָבִ֖י עֲלֵיכֶ֑ם וַיַּשְׁלֵ֤ךְ אֶת־נַפְשׁוֹ֙ מִנֶּ֔גֶד וַיַּצֵּ֥ל אֶתְכֶ֖ם מִיַּ֥ד מִדְיָֽן׃
18Men de har reist dykk mot huset til far min i dag og drepe sønene hans, sytti menn, på éin stein. Og de har gjort Abimelek, son til trælkvinna hans, til konge over leiarane i Sikem, fordi han er bror dykkar.
וְאַתֶּ֞ם קַמְתֶּ֨ם עַל־בֵּ֤ית אָבִי֙ הַיּ֔וֹם וַתַּהַרְג֧וּ אֶת־בָּנָ֛יו שִׁבְעִ֥ים אִ֖ישׁ עַל־אֶ֣בֶן אֶחָ֑ת וַתַּמְלִ֜יכוּ אֶת־אֲבִימֶ֤לֶךְ בֶּן־אֲמָתוֹ֙ עַל־בַּעֲלֵ֣י שְׁכֶ֔ם כִּ֥י אֲחִיכֶ֖ם הֽוּא׃
19Om de då har handla i sanning og ærlegdom mot Jerubbaal og huset hans i dag, så gled dykk over Abimelek, og lat han gleda seg over dykk!
וְאִם־בֶּאֱמֶ֨ת וּבְתָמִ֧ים עֲשִׂיתֶ֛ם עִם־יְרֻבַּ֥עַל וְעִם־בֵּית֖וֹ הַיּ֣וֹם הַזֶּ֑ה שִׂמְחוּ֙ בַּאֲבִימֶ֔לֶךְ וְיִשְׂמַ֥ח גַּם־ה֖וּא בָּכֶֽם׃
20Men om ikkje, skal det gå eld ut frå Abimelek og fortæra leiarane i Sikem og Millo-huset, og det skal gå eld ut frå leiarane i Sikem og frå Millo-huset og fortæra Abimelek.»
וְאִם־אַ֕יִן תֵּ֤צֵא אֵשׁ֙ מֵאֲבִימֶ֔לֶךְ וְתֹאכַ֛ל אֶת־בַּעֲלֵ֥י שְׁכֶ֖ם וְאֶת־בֵּ֣ית מִלּ֑וֹא וְתֵצֵ֨א אֵ֜שׁ מִבַּעֲלֵ֤י שְׁכֶם֙ וּמִבֵּ֣ית מִלּ֔וֹא וְתֹאכַ֖ל אֶת־אֲבִימֶֽלֶךְ׃
Opprøret i Sikem
Etter tre års styre sendte Gud en ond ånd mellom Abimelech og Sikems borgere. De vendte seg mot ham under ledelse av Gaal, sønn av Ebed, som utfordret Abimelechs rett til å herske.
22Abimelek styrte over Israel i tre år.
וַיָּ֧שַׂר אֲבִימֶ֛לֶךְ עַל־יִשְׂרָאֵ֖ל שָׁלֹ֥שׁ שָׁנִֽים׃
23Då sende Gud ei vond ånd mellom Abimelek og leiarane i Sikem, og leiarane i Sikem svikta Abimelek.
וַיִּשְׁלַ֤ח אֱלֹהִים֙ ר֣וּחַ רָעָ֔ה בֵּ֣ין אֲבִימֶ֔לֶךְ וּבֵ֖ין בַּעֲלֵ֣י שְׁכֶ֑ם וַיִּבְגְּד֥וּ בַעֲלֵי־שְׁכֶ֖ם בַּאֲבִימֶֽלֶךְ׃
24Dette skjedde for at valden mot dei sytti sønene til Jerubbaal skulle hemna seg, og at blodet deira skulle koma over Abimelek, bror deira, som drap dei, og over leiarane i Sikem, som støtta han då han drap brørne sine.
לָב֕וֹא חֲמַ֖ס שִׁבְעִ֣ים בְּנֵֽי־יְרֻבָּ֑עַל וְדָמָ֗ם לָשׂ֞וּם עַל־אֲבִימֶ֤לֶךְ אֲחִיהֶם֙ אֲשֶׁ֣ר הָרַ֣ג אוֹתָ֔ם וְעַל֙ בַּעֲלֵ֣י שְׁכֶ֔ם אֲשֶׁר־חִזְּק֥וּ אֶת־יָדָ֖יו לַהֲרֹ֥ג אֶת־אֶחָֽיו׃
25Leiarane i Sikem sette menn i bakhold mot han på fjellryggane, og dei rana alle som kom forbi dei på vegen. Dette vart meldt til Abimelek.
וַיָּשִׂ֣ימוּ לוֹ֩ בַעֲלֵ֨י שְׁכֶ֜ם מְאָרְבִ֗ים עַ֚ל רָאשֵׁ֣י הֶהָרִ֔ים וַיִּגְזְל֗וּ אֵ֛ת כָּל־אֲשֶׁר־יַעֲבֹ֥ר עֲלֵיהֶ֖ם בַּדָּ֑רֶךְ וַיֻּגַּ֖ד לַאֲבִימֶֽלֶךְ׃ פ
26Gaal, son til Ebed, og brørne hans kom og drog inn i Sikem, og leiarane i Sikem sette si lit til han.
וַיָּבֹ֞א גַּ֤עַל בֶּן־עֶ֙בֶד֙ וְאֶחָ֔יו וַיַּעַבְר֖וּ בִּשְׁכֶ֑ם וַיִּבְטְחוּ־ב֖וֹ בַּעֲלֵ֥י שְׁכֶֽם׃
27Dei gjekk ut på marka og hausta druene i vingardane sine og pressa dei og heldt fest. Så gjekk dei inn i huset til guden sin og åt og drakk og forbanna Abimelek.
וַיֵּצְא֨וּ הַשָּׂדֶ֜ה וַֽיִּבְצְר֤וּ אֶת־כַּרְמֵיהֶם֙ וַֽיִּדְרְכ֔וּ וַֽיַּעֲשׂ֖וּ הִלּוּלִ֑ים וַיָּבֹ֙אוּ֙ בֵּ֣ית אֱֽלֹֽהֵיהֶ֔ם וַיֹּֽאכְלוּ֙ וַיִּשְׁתּ֔וּ וַֽיְקַלְל֖וּ אֶת־אֲבִימֶֽלֶךְ׃
28Gaal, son til Ebed, sa: «Kven er Abimelek, og kven er Sikem, at vi skulle tena han? Er han ikkje son til Jerubbaal, og er ikkje Sebul forvaltaren hans? Ten heller mennene til Hamor, far til Sikem! Kvifor skulle vi tena Abimelek?
וַיֹּ֣אמֶר ׀ גַּ֣עַל בֶּן־עֶ֗בֶד מִֽי־אֲבִימֶ֤לֶךְ וּמִֽי־שְׁכֶם֙ כִּ֣י נַעַבְדֶ֔נּוּ הֲלֹ֥א בֶן־יְרֻבַּ֖עַל וּזְבֻ֣ל פְּקִיד֑וֹ עִבְד֗וּ אֶת־אַנְשֵׁ֤י חֲמוֹר֙ אֲבִ֣י שְׁכֶ֔ם וּמַדּ֖וּעַ נַעַבְדֶ֥נּוּ אֲנָֽחְנוּ׃
29Gjev dette folket var under mi hand! Då skulle eg jaga bort Abimelek.» Og han sa til Abimelek: «Auk hæren din og kom ut!»
וּמִ֨י יִתֵּ֜ן אֶת־הָעָ֤ם הַזֶּה֙ בְּיָדִ֔י וְאָסִ֖ירָה אֶת־אֲבִימֶ֑לֶךְ וַיֹּ֙אמֶר֙ לַאֲבִימֶ֔לֶךְ רַבֶּ֥ה צְבָאֲךָ֖ וָצֵֽאָה׃
Ødeleggelsen av Sikem
Abimelech slo ned opprøret med list og militær makt. Han inntok byen, drepte innbyggerne, rev ned Sikem og strødde salt over den. Deretter satte han fyr på festningstårnet i El-Berits tempel, der rundt tusen menn og kvinner hadde søkt tilflukt, og alle omkom.
42Dagen etter gjekk folket ut på marka, og det vart meldt til Abimelek.
וַֽיְהִי֙ מִֽמָּחֳרָ֔ת וַיֵּצֵ֥א הָעָ֖ם הַשָּׂדֶ֑ה וַיַּגִּ֖דוּ לַאֲבִימֶֽלֶךְ׃
43Han tok folket sitt og delte dei i tre flokkar og la seg i bakhold på marka. Då han såg at folket kom ut frå byen, reiste han seg mot dei og slo dei.
וַיִקַּ֣ח אֶת־הָעָ֗ם וַֽיֶּחֱצֵם֙ לִשְׁלֹשָׁ֣ה רָאשִׁ֔ים וַיֶּאֱרֹ֖ב בַּשָּׂדֶ֑ה וַיַּ֗רְא וְהִנֵּ֤ה הָעָם֙ יֹצֵ֣א מִן־הָעִ֔יר וַיָּ֥קָם עֲלֵיהֶ֖ם וַיַּכֵּֽם׃
44Abimelek og flokken som var med han, storma fram og stilte seg ved inngangen til byporten, medan dei to andre flokkane storma mot alle som var på marka og slo dei ned.
וַאֲבִימֶ֗לֶךְ וְהָרָאשִׁים֙ אֲשֶׁ֣ר עִמּ֔וֹ פָּשְׁט֕וּ וַיַּ֣עַמְד֔וּ פֶּ֖תַח שַׁ֣עַר הָעִ֑יר וּשְׁנֵ֣י הֽ͏ָרָאשִׁ֗ים פָּ֥שְׁט֛וּ עַֽל־כָּל־אֲשֶׁ֥ר בַּשָּׂדֶ֖ה וַיַּכּֽוּם׃
45Abimelek kjempa mot byen heile den dagen og tok han. Folket som var der, drap han. Han reiv ned byen og strødde salt over han.
וַאֲבִימֶ֜לֶךְ נִלְחָ֣ם בָּעִ֗יר כֹּ֚ל הַיּ֣וֹם הַה֔וּא וַיִּלְכֹּד֙ אֶת־הָעִ֔יר וְאֶת־הָעָ֥ם אֲשֶׁר־בָּ֖הּ הָרָ֑ג וַיִּתֹּץ֙ אֶת־הָעִ֔יר וַיִּזְרָעֶ֖הָ מֶֽלַח׃ פ
46Då alle leiarane i Sikem-tårnet høyrde dette, gjekk dei inn i kjellarkvelvingen i El-Berit-tempelet.
וַֽיִּשְׁמְע֔וּ כָּֽל־בַּעֲלֵ֖י מִֽגְדַּל־שְׁכֶ֑ם וַיָּבֹ֣אוּ אֶל־צְרִ֔יחַ בֵּ֖ית אֵ֥ל בְּרִֽית׃
47Det vart meldt til Abimelek at alle leiarane i Sikem-tårnet hadde samla seg der.
וַיֻּגַּ֖ד לַאֲבִימֶ֑לֶךְ כִּ֣י הִֽתְקַבְּצ֔וּ כָּֽל־בַּעֲלֵ֖י מִֽגְדַּל־שְׁכֶֽם׃
48Då gjekk Abimelek opp på Salmon-fjellet med alt folket som var med han. Abimelek tok ei øks i handa og hogg av ei grein frå eit tre. Han tok ho opp og la ho på skuldra si og sa til folket som var med han: «Det de har sett meg gjera, skund dykk og gjer det same!»
וַיַּ֨עַל אֲבִימֶ֜לֶךְ הַר־צַלְמ֗וֹן הוּא֮ וְכָל־הָעָ֣ם אֲשֶׁר־אִתּוֹ֒ וַיִּקַּח֩ אֲבִימֶ֨לֶךְ אֶת־הַקַּרְדֻּמּ֜וֹת בְּיָד֗וֹ וַיִּכְרֹת֙ שׂוֹכַ֣ת עֵצִ֔ים וַיִּ֨שָּׂאֶ֔הָ וַיָּ֖שֶׂם עַל־שִׁכְמ֑וֹ וַיֹּ֜אמֶר אֶל־הָעָ֣ם אֲשֶׁר־עִמּ֗וֹ מָ֤ה רְאִיתֶם֙ עָשִׂ֔יתִי מַהֲר֖וּ עֲשׂ֥וּ כָמֽוֹנִי׃
49Så hogg alt folket også kvar si grein og følgde Abimelek. Dei la greinene mot festningsrommet og sette fyr på festningsrommet over dei som var der inne. Slik døydde også alle i Sikem-tårnet, om lag tusen menn og kvinner.
וַיִּכְרְת֨וּ גַם־כָּל־הָעָ֜ם אִ֣ישׁ שׂוֹכֹ֗ה וַיֵּ֨לְכ֜וּ אַחֲרֵ֤י אֲבִימֶ֙לֶךְ֙ וַיָּשִׂ֣ימוּ עַֽל־הַצְּרִ֔יחַ וַיַּצִּ֧יתוּ עֲלֵיהֶ֛ם אֶֽת־הַצְּרִ֖יחַ בָּאֵ֑שׁ וַיָּמֻ֜תוּ גַּ֣ם כָּל־אַנְשֵׁ֧י מִֽגְדַּל־שְׁכֶ֛ם כְּאֶ֖לֶף אִ֥ישׁ וְאִשָּֽׁה׃ פ
Abimelechs død ved Tebets
Under beleiringen av Tebets kastet en kvinne en øvre kvernstein ned fra tårnet og knuste Abimelechs hodeskalle. For å unngå skammen ved å bli drept av en kvinne, ba han sin våpenbærer gjennombore ham med sverdet. Slik oppfyltes Jotams forbannelse, og Gud gjengjeldte den ondskapen Abimelech hadde gjort mot sin fars hus.
50Så drog Abimelek til Tebes og slo leir mot Tebes og tok byen.
וַיֵּ֥לֶךְ אֲבִימֶ֖לֶךְ אֶל־תֵּבֵ֑ץ וַיִּ֥חַן בְּתֵבֵ֖ץ וַֽיִּלְכְּדָֽהּ׃
51Men midt i byen var det eit sterkt tårn, og dit flykta alle mennene og kvinnene og alle leiarane i byen. Dei stengde etter seg og gjekk opp på taket av tårnet.
וּמִגְדַּל־עֹז֮ הָיָ֣ה בְתוֹךְ־הָעִיר֒ וַיָּנֻ֨סוּ שָׁ֜מָּה כָּל־הָאֲנָשִׁ֣ים וְהַנָּשִׁ֗ים וְכֹל֙ בַּעֲלֵ֣י הָעִ֔יר וַֽיִּסְגְּר֖וּ בַּעֲדָ֑ם וַֽיַּעֲל֖וּ עַל־גַּ֥ג הַמִּגְדָּֽל׃
52Abimelek kom til tårnet og gjekk til åtak på det. Han gjekk fram til inngangen til tårnet for å setja eld på det.
וַיָּבֹ֤א אֲבִימֶ֙לֶךְ֙ עַד־הַמִּגְדָּ֔ל וַיִּלָּ֖חֶם בּ֑וֹ וַיִּגַּ֛שׁ עַד־פֶּ֥תַח הַמִּגְדָּ֖ל לְשָׂרְפ֥וֹ בָאֵֽשׁ׃
53Då kasta ei kvinne ein kvernstein ned på hovudet til Abimelek og knuste hovudskallen hans.
וַתַּשְׁלֵ֞ךְ אִשָּׁ֥ה אַחַ֛ת פֶּ֥לַח רֶ֖כֶב עַל־רֹ֣אשׁ אֲבִימֶ֑לֶךְ וַתָּ֖רִץ אֶת־גֻּלְגָּלְתּֽוֹ׃
54Han ropa straks på tenaren sin som bar våpna hans, og sa til han: «Drag sverdet ditt og drep meg, så dei ikkje skal seia om meg: Ei kvinne drap han.» Tenaren stakk han gjennom, og han døydde.
וַיִּקְרָ֨א מְהֵרָ֜ה אֶל־הַנַּ֣עַר ׀ נֹשֵׂ֣א כֵלָ֗יו וַיֹּ֤אמֶר לוֹ֙ שְׁלֹ֤ף חַרְבְּךָ֙ וּמ֣וֹתְתֵ֔נִי פֶּן־יֹ֥אמְרוּ לִ֖י אִשָּׁ֣ה הֲרָגָ֑תְהוּ וַיִּדְקְרֵ֥הוּ נַעֲר֖וֹ וַיָּמֹֽת׃
55Då israelittane såg at Abimelek var død, gjekk kvar mann heim til sin stad.
וַיִּרְא֥וּ אִֽישׁ־יִשְׂרָאֵ֖ל כִּ֣י מֵ֣ת אֲבִימֶ֑לֶךְ וַיֵּלְכ֖וּ אִ֥ישׁ לִמְקֹמֽוֹ׃
56Slik let Gud det vonde Abimelek hadde gjort mot far sin, då han drap dei sytti brørne sine, koma attende over han.
וַיָּ֣שֶׁב אֱלֹהִ֔ים אֵ֖ת רָעַ֣ת אֲבִימֶ֑לֶךְ אֲשֶׁ֤ר עָשָׂה֙ לְאָבִ֔יו לַהֲרֹ֖ג אֶת־שִׁבְעִ֥ים אֶחָֽיו׃
57Og all den vondskapen mennene i Sikem hadde gjort, let Gud koma over deira eigne hovud. Slik gjekk forbanninga frå Jotam, son til Jerubbaal, i oppfylling over dei.
וְאֵ֗ת כָּל־רָעַת֙ אַנְשֵׁ֣י שְׁכֶ֔ם הֵשִׁ֥יב אֱלֹהִ֖ים בְּרֹאשָׁ֑ם וַתָּבֹ֣א אֲלֵיהֶ֔ם קִֽלֲלַ֖ת יוֹתָ֥ם בֶּן־יְרֻבָּֽעַל׃ פ