Bildad
Sjuhitten – Jobs venn
Òg kjend som: Bildad fra Sjuah
Bildad fra Sjuah var en av Jobs tre venner som kom for å trøste ham i hans lidelse. Han er kjent for sine taler der han forsvarer Guds rettferdighet og hevder at Jobs lidelse må skyldes synd. Bildad representerer en tradisjonell visdomstradisjon som vektlegger gjengjeldelseslæren.
Nøkkelhendingar
Besøker Job i hans lidelse
Bildad kom sammen med Elifas og Sofar for å vise medfølelse og trøste Job etter at han ble rammet av ulykker og sykdom. De satt stille med ham i syv dager og syv netter.
11Då dei tre venene til Job høyrde om all denne ulukka som hadde kome over han, kom dei kvar frå sin stad: Elifas frå Teman, Bildad frå Sjuah og Sofar frå Naama. Dei avtalte seg imellom å koma for å syrgja med han og trøysta han.
וַֽיִּשְׁמְע֞וּ שְׁלֹ֣שֶׁת ׀ רֵעֵ֣י אִיּ֗וֹב אֵ֣ת כָּל־הָרָעָ֣ה הַזֹּאת֮ הַבָּ֣אָה עָלָיו֒ וַיָּבֹ֙אוּ֙ אִ֣ישׁ מִמְּקֹמ֔וֹ אֱלִיפַ֤ז הַתֵּימָנִי֙ וּבִלְדַּ֣ד הַשּׁוּחִ֔י וְצוֹפַ֖ר הַנַּֽעֲמָתִ֑י וַיִּוָּעֲד֣וּ יַחְדָּ֔ו לָב֥וֹא לָנֽוּד־ל֖וֹ וּֽלְנַחֲמֽוֹ׃
12Då dei lyfte blikket på lang avstand, kjende dei han ikkje att. Dei lyfte røysta si og gret, og kvar av dei reiv sund kappa si og kasta støv over hovudet sitt mot himmelen.
וַיִּשְׂא֨וּ אֶת־עֵינֵיהֶ֤ם מֵרָחוֹק֙ וְלֹ֣א הִכִּירֻ֔הוּ וַיִּשְׂא֥וּ קוֹלָ֖ם וַיִּבְכּ֑וּ וַֽיִּקְרְעוּ֙ אִ֣ישׁ מְעִל֔וֹ וַיִּזְרְק֥וּ עָפָ֛ר עַל־רָאשֵׁיהֶ֖ם הַשָּׁמָֽיְמָה׃
13Så sat dei saman med han på jorda i sju dagar og sju netter, og ingen sa eit ord til han, for dei såg at smerta var svært stor.
וַיֵּשְׁב֤וּ אִתּוֹ֙ לָאָ֔רֶץ שִׁבְעַ֥ת יָמִ֖ים וְשִׁבְעַ֣ת לֵיל֑וֹת וְאֵין־דֹּבֵ֤ר אֵלָיו֙ דָּבָ֔ר כִּ֣י רָא֔וּ כִּֽי־גָדַ֥ל הַכְּאֵ֖ב מְאֹֽד׃
Bildads første tale
Bildad utfordrer Job og hevder at Gud ikke fordreier retten. Han antyder at Jobs barn døde på grunn av sin synd, og oppfordrer Job til å søke Gud og leve rettskaffent.
1Då tok Bildad frå Sjuah til orde og sa:
וַ֭יַּעַן בִּלְדַּ֥ד הַשּׁוּחִ֗י וַיֹאמַֽר׃
2Kor lenge vil du halda på med slikt? Orda frå munnen din er som ein sterk vind.
עַד־אָ֥ן תְּמַלֶּל־אֵ֑לֶּה וְר֥וּחַ כַּ֝בִּיר אִמְרֵי־פִֽיךָ׃
3Skulle Gud forvrengja retten? Skulle Den Allmektige forvrengja det som er rett?
הַ֭אֵל יְעַוֵּ֣ת מִשְׁפָּ֑ט וְאִם־שַׁ֝דַּ֗י יְעַוֵּֽת־צֶֽדֶק׃
4Om borna dine synda mot han, overgav han dei til brotsverka deira.
אִם־בָּנֶ֥יךָ חָֽטְאוּ־ל֑וֹ וַֽ֝יְשַׁלְּחֵ֗ם בְּיַד־פִּשְׁעָֽם׃
5Men om du søkjer Gud og bed Den Allmektige om nåde,
אִם־אַ֭תָּה תְּשַׁחֵ֣ר אֶל־אֵ֑ל וְאֶל־שַׁ֝דַּ֗י תִּתְחַנָּֽן׃
6om du er rein og rettvis, då vil han sannelig vakna opp for di skuld og gjenreisa din rettferdige bustad.
אִם־זַ֥ךְ וְיָשָׁ֗ר אָ֥תָּה כִּי־עַ֭תָּה יָעִ֣יר עָלֶ֑יךָ וְ֝שִׁלַּ֗ם נְוַ֣ת צִדְקֶֽךָ׃
7Og sjølv om byrjinga di var lita, skal framtida di bli stor.
וְהָיָ֣ה רֵאשִׁיתְךָ֣ מִצְעָ֑ר וְ֝אַחֲרִיתְךָ֗ יִשְׂגֶּ֥ה מְאֹֽד׃
8Spør berre tidlegare slekter og grunna på det fedrane deira fann ut.
כִּֽי־שְׁאַל־נָ֭א לְדֹ֣ר רִישׁ֑וֹן וְ֝כוֹנֵ֗ן לְחֵ֣קֶר אֲבוֹתָֽם׃
9For vi er berre frå i går og veit ingenting, for dagane våre på jorda er ein skugge.
כִּֽי־תְמ֣וֹל אֲ֭נַחְנוּ וְלֹ֣א נֵדָ֑ע כִּ֤י צֵ֖ל יָמֵ֣ינוּ עֲלֵי־אָֽרֶץ׃
10Skal ikkje dei læra deg og tala til deg, og henta fram ord frå sitt hjarte?
הֲלֹא־הֵ֣ם י֭וֹרוּךָ יֹ֣אמְרוּ לָ֑ךְ וּ֝מִלִּבָּ֗ם יוֹצִ֥אוּ מִלִּֽים׃
11Kan sivgras veksa høgt utan myr? Kan elvesiv gro utan vatn?
הֲיִֽגְאֶה־גֹּ֭מֶא בְּלֹ֣א בִצָּ֑ה יִשְׂגֶּה־אָ֥חוּ בְלִי־מָֽיִם׃
12Medan det enno er grønt og ikkje hausta, visnar det før alt anna gras.
עֹדֶ֣נּוּ בְ֭אִבּוֹ לֹ֣א יִקָּטֵ֑ף וְלִפְנֵ֖י כָל־חָצִ֣יר יִיבָֽשׁ׃
13Slik går det med alle som gløymer Gud; vona til den gudlause går til grunne.
כֵּ֗ן אָ֭רְחוֹת כָּל־שֹׁ֣כְחֵי אֵ֑ל וְתִקְוַ֖ת חָנֵ֣ף תֹּאבֵֽד׃
14Tryggleiken hans blir kutta av, og tilliten hans er eit edderkoppnett.
אֲשֶׁר־יָק֥וֹט כִּסְל֑וֹ וּבֵ֥ית עַ֝כָּבִ֗ישׁ מִבְטַחֽוֹ׃
15Han støttar seg til huset sitt, men det står ikkje fast; han held seg fast i det, men det held ikkje.
יִשָּׁעֵ֣ן עַל־בֵּ֭יתוֹ וְלֹ֣א יַעֲמֹ֑ד יַחֲזִ֥יק בּ֝֗וֹ וְלֹ֣א יָקֽוּם׃
16Han er saftig grøn i solskin, og skota hans breier seg ut over hagen.
רָטֹ֣ב ה֭וּא לִפְנֵי־שָׁ֑מֶשׁ וְעַ֥ל גַּ֝נָּת֗וֹ יֹֽנַקְתּ֥וֹ תֵצֵֽא׃
17Røtene hans flettar seg rundt steinrøysa; dei ser eit hus av stein.
עַל־גַּ֭ל שָֽׁרָשָׁ֣יו יְסֻבָּ֑כוּ בֵּ֖ית אֲבָנִ֣ים יֶחֱזֶֽה׃
18Men om han blir riven bort frå plassen sin, vil staden fornekta han: 'Eg har aldri sett deg.'
אִם־יְבַלְּעֶ֥נּוּ מִמְּקוֹמ֑וֹ וְכִ֥חֶשׁ בּ֝֗וֹ לֹ֣א רְאִיתִֽיךָ׃
19Sjå, dette er gleda på hans veg, og frå støvet veks andre fram.
הֶן־ה֭וּא מְשׂ֣וֹשׂ דַּרְכּ֑וֹ וּ֝מֵעָפָ֗ר אַחֵ֥ר יִצְמָֽחוּ׃
20Sjå, Gud forkastar ikkje den ulasteige, og han støttar ikkje dei som gjer vondt.
הֶן־אֵ֭ל לֹ֣א יִמְאַס־תָּ֑ם וְלֹֽא־יַ֝חֲזִ֗יק בְּיַד־מְרֵעִֽים׃
21Han vil endå fylla munnen din med latter og leppene dine med jubelrop.
עַד־יְמַלֵּ֣ה שְׂח֣וֹק פִּ֑יךָ וּשְׂפָתֶ֥יךָ תְרוּעָֽה׃
22Dei som hatar deg, skal kledast i skam, og teltet til dei ugudelege skal ikkje meir finnast.
שֹׂנְאֶ֥יךָ יִלְבְּשׁוּ־בֹ֑שֶׁת וְאֹ֖הֶל רְשָׁעִ֣ים אֵינֶֽנּוּ׃ פ
Bildads andre tale
Bildad beskriver de ugudeliges skjebne i sterke ordelag. Han skildrer hvordan den ugudelige mister alt og blir glemt, og antyder indirekte at dette gjelder Jobs situasjon.
1Då tok Bildad frå Sjuah til orde og sa:
וַ֭יַּעַן בִּלְדַּ֥ד הַשֻּׁחִ֗י וַיֹּאמַֽר׃
2Kor lenge vil de setja endar for ord? Forstå først, så kan vi tala.
עַד־אָ֤נָה ׀ תְּשִׂימ֣וּן קִנְצֵ֣י לְמִלִּ֑ין תָּ֝בִ֗ינוּ וְאַחַ֥ר נְדַבֵּֽר׃
3Kvifor vert vi rekna som fe, som dumme i dykkar auge?
מַ֭דּוּעַ נֶחְשַׁ֣בְנוּ כַבְּהֵמָ֑ה נִ֝טְמִ֗ינוּ בְּעֵינֵיכֶֽם׃
4Du som riv deg sjølv i sund i din vreide, skal jorda verta forlaten for di skuld? Skal fjellet flyttast frå sin stad?
טֹֽרֵ֥ף נַפְשׁ֗וֹ בְּאַ֫פּ֥וֹ הַ֭לְמַעַנְךָ תֵּעָ֣זַב אָ֑רֶץ וְיֶעְתַּק־צ֝֗וּר מִמְּקֹמֽוֹ׃
5Ja, lyset åt den gudlause skal sløkkjast, og flammen frå elden hans skal ikkje lysa.
גַּ֤ם א֣וֹר רְשָׁעִ֣ים יִדְעָ֑ךְ וְלֹֽא־יִ֝גַּ֗הּ שְׁבִ֣יב אִשּֽׁוֹ׃
6Lyset vert mørkt i teltet hans, og lampa hans skal sløkkjast over han.
א֭וֹר חָשַׁ֣ךְ בְּאָהֳל֑וֹ וְ֝נֵר֗וֹ עָלָ֥יו יִדְעָֽךְ׃
7Hans kraftfulle steg vert hemma, og hans eigne planar kastar han til fall.
יֵֽ֭צְרוּ צַעֲדֵ֣י אוֹנ֑וֹ וְֽתַשְׁלִיכֵ֥הוּ עֲצָתֽוֹ׃
8For med føtene sine vert han send inn i eit nett, og han vandrar over eit gitter.
כִּֽי־שֻׁלַּ֣ח בְּרֶ֣שֶׁת בְּרַגְלָ֑יו וְעַל־שְׂ֝בָכָ֗ה יִתְהַלָּֽךְ׃
9Ei snare grip hælen hans, ei felle held han fast.
יֹאחֵ֣ז בְּעָקֵ֣ב פָּ֑ח יַחֲזֵ֖ק עָלָ֣יו צַמִּֽים׃
10Eit reip ligg gøymt for han i jorda, og ei felle ventar på stigen.
טָמ֣וּן בָּאָ֣רֶץ חַבְל֑וֹ וּ֝מַלְכֻּדְתּ֗וֹ עֲלֵ֣י נָתִֽיב׃
11Redsler skremmer han frå alle kantar og jagar han ved kvart steg.
סָ֭בִיב בִּֽעֲתֻ֣הוּ בַלָּה֑וֹת וֶהֱפִיצֻ֥הוּ לְרַגְלָֽיו׃
12Krafta hans vert uttærd av svolt, og ulukka står klar ved sida hans.
יְהִי־רָעֵ֥ב אֹנ֑וֹ וְ֝אֵ֗יד נָכ֥וֹן לְצַלְעֽוֹ׃
13Sjukdom et opp huda hans, dødens førstefødde fortærer lemene hans.
יֹ֭אכַל בַּדֵּ֣י עוֹר֑וֹ יֹאכַ֥ל בַּ֝דָּ֗יו בְּכ֣וֹר מָֽוֶת׃
14Han vert riven bort frå teltet sitt, der han kjende seg trygg, og ført fram for redslekongen.
יִנָּתֵ֣ק מֵ֭אָהֳלוֹ מִבְטַח֑וֹ וְ֝תַצְעִדֵ֗הוּ לְמֶ֣לֶךְ בַּלָּהֽוֹת׃
15I teltet hans bur det som ikkje er hans, svovel vert strødd over bustaden hans.
תִּשְׁכּ֣וֹן בְּ֭אָהֳלוֹ מִבְּלִי־ל֑וֹ יְזֹרֶ֖ה עַל־נָוֵ֣הוּ גָפְרִֽית׃
16Nedanfrå tørkar røtene hans ut, og ovanfrå visnar greinene hans.
מִ֭תַּחַת שָֽׁרָשָׁ֣יו יִבָ֑שׁוּ וּ֝מִמַּ֗עַל יִמַּ֥ל קְצִירֽוֹ׃
17Minnet om han forsvinn frå jorda, og han har ikkje namn ute mellom folk.
זִֽכְרוֹ־אָ֭בַד מִנִּי־אָ֑רֶץ וְלֹא־שֵׁ֥ם ל֝֗וֹ עַל־פְּנֵי־חֽוּץ׃
18Han vert driven frå lyset til mørkret, og jaga bort frå verda.
יֶ֭הְדְּפֻהוּ מֵא֣וֹר אֶל־חֹ֑שֶׁךְ וּֽמִתֵּבֵ֥ל יְנִדֻּֽהוּ׃
19Han har korkje barn eller barneborn mellom folket sitt, ingen overlevande der han budde.
לֹ֘א נִ֤ין ל֣וֹ וְלֹא־נֶ֣כֶד בְּעַמּ֑וֹ וְאֵ֥ין שָׂ֝רִ֗יד בִּמְגוּרָֽיו׃
20Dei som kjem etter, vert forfærde over hans dag, og dei som gjekk føre, vert gripne av redsle.
עַל־י֭וֹמוֹ נָשַׁ֣מּוּ אַחֲרֹנִ֑ים וְ֝קַדְמֹנִ֗ים אָ֣חֲזוּ שָֽׂעַר׃
21Sanneleg, slik er det med bustaden åt den urettferdige, og slik er staden åt den som ikkje kjenner Gud.
אַךְ־אֵ֭לֶּה מִשְׁכְּנ֣וֹת עַוָּ֑ל וְ֝זֶ֗ה מְק֣וֹם לֹא־יָדַֽע־אֵֽל׃ ס
Bildads tredje tale
I sin korteste tale fremhever Bildad Guds majestet og menneskets ringhet. Han spør hvordan et menneske kan være rettferdig for Gud, og understreker at selv månen og stjernene ikke er rene i Guds øyne.
1Då tok Bildad frå Sjuah til orde og sa:
וַ֭יַּעַן בִּלְדַּ֥ד הַשֻּׁחִ֗י וַיֹּאמַֽר׃
2Herredøme og age er hjå han, han som skaper fred i sine himlar.
הַמְשֵׁ֣ל וָפַ֣חַד עִמּ֑וֹ עֹשֶׂ֥ה שָׁ֝ל֗וֹם בִּמְרוֹמָֽיו׃
3Kan nokon telja hærskarane hans? Og kven når ikkje lyset hans?
הֲיֵ֣שׁ מִ֭סְפָּר לִגְדוּדָ֑יו וְעַל־מִ֝֗י לֹא־יָק֥וּם אוֹרֵֽהוּ׃
4Korleis kan då eit menneske vera rettferdig for Gud? Korleis kan den som er fødd av ei kvinne, vera rein?
וּמַה־יִּצְדַּ֣ק אֱנ֣וֹשׁ עִם־אֵ֑ל וּמַה־יִּ֝זְכֶּ֗ה יְל֣וּד אִשָּֽׁה׃
5Sjå, sjølv månen lyser ikkje sterkt nok, og stjernene er ikkje reine i hans auge.
הֵ֣ן עַד־יָ֭רֵחַ וְלֹ֣א יַאֲהִ֑יל וְ֝כוֹכָבִ֗ים לֹא־זַכּ֥וּ בְעֵינָֽיו׃
6Kor mykje mindre då eit menneske, som er ein makk, eit menneskebarn, som er ein orm!
אַ֭ף כִּֽי־אֱנ֣וֹשׁ רִמָּ֑ה וּבֶן־אָ֝דָ֗ם תּוֹלֵעָֽה׃ פ
Gud irettesetter Jobs venner
Gud taler til Elifas og inkluderer Bildad i sin irettesettelse. Gud sier at de ikke har talt rett om ham slik som Job, og befaler dem å ofre brennoffer mens Job ber for dem.
7Etter at Herren hadde sagt desse orda til Job, sa Herren til Elifas frå Teman: «Vreiden min har loga opp mot deg og dei to venene dine, for de har ikkje tala rett om meg, slik tenaren min Job har gjort.
וַיְהִ֗י אַחַ֨ר דִּבֶּ֧ר יְהוָ֛ה אֶת־הַדְּבָרִ֥ים הָאֵ֖לֶּה אֶל־אִיּ֑וֹב וַיֹּ֨אמֶר יְהוָ֜ה אֶל־אֱלִיפַ֣ז הַתֵּֽימָנִ֗י חָרָ֨ה אַפִּ֤י בְךָ֙ וּבִשְׁנֵ֣י רֵעֶ֔יךָ כִּ֠י לֹ֣א דִבַּרְתֶּ֥ם אֵלַ֛י נְכוֹנָ֖ה כְּעַבְדִּ֥י אִיּֽוֹב׃
8Ta no med dykk sju oksar og sju vêrar og gå til tenaren min Job. Ber fram brennoffer for dykk sjølve, og tenaren min Job skal be for dykk. For berre om eg tek omsyn til han, vil eg ikkje gjera skam på dykk. For de har ikkje tala rett om meg, slik tenaren min Job har gjort.»
וְעַתָּ֡ה קְחֽוּ־לָכֶ֣ם שִׁבְעָֽה־פָרִים֩ וְשִׁבְעָ֨ה אֵילִ֜ים וּלְכ֣וּ ׀ אֶל־עַבְדִּ֣י אִיּ֗וֹב וְהַעֲלִיתֶ֤ם עוֹלָה֙ בּֽ͏ַעַדְכֶ֔ם וְאִיּ֣וֹב עַבְדִּ֔י יִתְפַּלֵּ֖ל עֲלֵיכֶ֑ם כִּ֧י אִם־פָּנָ֣יו אֶשָּׂ֗א לְבִלְתִּ֞י עֲשׂ֤וֹת עִמָּכֶם֙ נְבָלָ֔ה כִּ֠י לֹ֣א דִבַּרְתֶּ֥ם אֵלַ֛י נְכוֹנָ֖ה כְּעַבְדִּ֥י אִיּֽוֹב׃
9Så gjekk Elifas frå Teman, Bildad frå Sjuah og Sofar frå Naama og gjorde som Herren hadde sagt til dei. Og Herren såg til Job med velvilje.
וַיֵּלְכוּ֩ אֱלִיפַ֨ז הַתֵּֽימָנִ֜י וּבִלְדַּ֣ד הַשּׁוּחִ֗י צֹפַר֙ הַנַּ֣עֲמָתִ֔י וַֽיַּעֲשׂ֔וּ כַּאֲשֶׁ֛ר דִּבֶּ֥ר אֲלֵיהֶ֖ם יְהוָ֑ה וַיִּשָּׂ֥א יְהוָ֖ה אֶת־פְּנֵ֥י אִיּֽוֹב׃