Harumaf
Murbygger i Jerusalem
Harumaf var en av dem som deltok i gjenoppbyggingen av Jerusalems murer under Nehemjas ledelse. Han nevnes i Nehemja 3:10 som far til Jedaja, som reparerte muren rett overfor sitt eget hus. Harumaf representerer de trofaste jødene som vendte tilbake fra eksilet og bidro til å gjenreise byen.
Familie
Nøkkelhendingar
Gjenoppbygging av Jerusalems mur
Harumaf er nevnt som far til Jedaja, som reparerte et stykke av Jerusalems mur rett overfor sitt eget hus under Nehemjas murbyggingsprosjekt.
10Ved sida av dei arbeidde Jedaja, son til Harumaf, rett framfor huset sitt. Ved sida av han arbeidde Hattusj, son til Hasjabneja.
וְעַל־יָדָ֧ם הֶחֱזִ֛יק יְדָיָ֥ה בֶן־חֲרוּמַ֖ף וְנֶ֣גֶד בֵּית֑וֹ ס וְעַל־יָד֣וֹ הֶחֱזִ֔יק חַטּ֖וּשׁ בֶּן־חֲשַׁבְנְיָֽה׃
Fellesskapets innsats for murene
Harumaf og hans familie var del av et større fellesskap av jødiske familier og ledere som sammen gjenoppbygde Jerusalems murer etter eksilet.
1Øvstepresten Eljasjib og prestane, brørne hans, tok til å byggja Saueporten. Dei vigde henne og sette inn dørene. Dei bygde vidare til Hundretårnet, som dei vigde, og heilt til Hananeltårnet.
וַיָּ֡קָם אֶלְיָשִׁיב֩ הַכֹּהֵ֨ן הַגָּד֜וֹל וְאֶחָ֣יו הַכֹּהֲנִ֗ים וַיִּבְנוּ֙ אֶת־שַׁ֣עַר הַצֹּ֔אן הֵ֣מָּה קִדְּשׁ֔וּהוּ וֽ͏ַיַּעֲמִ֖ידוּ דַּלְתֹתָ֑יו וְעַד־מִגְדַּ֤ל הַמֵּאָה֙ קִדְּשׁ֔וּהוּ עַ֖ד מִגְדַּ֥ל חֲנַנְאֵֽל׃ ס
2Ved sida av han bygde mennene frå Jeriko, og ved sida av dei bygde Sakkur, son til Imri.
וְעַל־יָד֥וֹ בָנ֖וּ אַנְשֵׁ֣י יְרֵח֑וֹ ס וְעַל־יָד֣וֹ בָנָ֔ה זַכּ֖וּר בֶּן־אִמְרִֽי׃ ס
3Fiskeporten bygde Hassenaas søner. Dei la bjelkane og sette inn dørene med låsar og slåar.
וְאֵת֙ שַׁ֣עַר הַדָּגִ֔ים בָּנ֖וּ בְּנֵ֣י הַסְּנָאָ֑ה הֵ֣מָּה קֵר֔וּהוּ וֽ͏ַיַּעֲמִ֙ידוּ֙ דַּלְתֹתָ֔יו מַנְעוּלָ֖יו וּבְרִיחָֽיו׃ ס
4Ved sida av dei arbeidde Meremot, son til Uria, son til Hakkos. Ved sida av dei arbeidde Mesullam, son til Berekja, son til Mesjesabel. Ved sida av dei arbeidde Sadok, son til Baana.
וְעַל־יָדָ֣ם הֶחֱזִ֗יק מְרֵמ֤וֹת בֶּן־אוּרִיָּה֙ בֶּן־הַקּ֔וֹץ ס וְעַל־יָדָ֣ם הֶחֱזִ֔יק מְשֻׁלָּ֥ם בֶּן־בֶּרֶכְיָ֖ה בֶּן־מְשֵׁיזַבְאֵ֑ל ס וְעַל־יָדָ֣ם הֶֽחֱזִ֔יק צָד֖וֹק בֶּֽן־בַּעֲנָֽא׃ ס
5Ved sida av dei arbeidde tekoaittane, men stormennene deira ville ikkje bøya nakken for tenesta til Herren sin.
וְעַל־יָדָ֖ם הֶחֱזִ֣יקוּ הַתְּקוֹעִ֑ים וְאַדִּֽירֵיהֶם֙ לֹא־הֵבִ֣יאוּ צַוָּרָ֔ם בַּעֲבֹדַ֖ת אֲדֹנֵיהֶֽם׃ ס
6Den gamle porten vart sett i stand av Jojada, son til Paseah, og Mesullam, son til Besodja. Dei la bjelkane og sette inn dørene med låsar og slåar.
וְאֵת֩ שַׁ֨עַר הַיְשָׁנָ֜ה הֶחֱזִ֗יקוּ יֽוֹיָדָע֙ בֶּן־פָּסֵ֔חַ וּמְשֻׁלָּ֖ם בֶּן־בְּסֽוֹדְיָ֑ה הֵ֣מָּה קֵר֔וּהוּ וֽ͏ַיַּעֲמִ֙ידוּ֙ דַּלְתֹתָ֔יו וּמַנְעֻלָ֖יו וּבְרִיחָֽיו׃ ס
7Ved sida av dei arbeidde Melatja frå Gibeon og Jadon frå Meronot, saman med mennene frå Gibeon og Mispa, som høyrde under setet åt statthaldaren på hi sida av elva.
וְעַל־יָדָ֨ם הֶחֱזִ֜יק מְלַטְיָ֣ה הַגִּבְעֹנִ֗י וְיָדוֹן֙ הַמֵּרֹ֣נֹתִ֔י אַנְשֵׁ֥י גִבְע֖וֹן וְהַמִּצְפָּ֑ה לְכִסֵּ֕א פַּחַ֖ת עֵ֥בֶר הַנָּהָֽר׃ ס
8Ved sida av dei arbeidde Ussiel, son til Harhaja, ein av gullsmedane. Ved sida av han arbeidde Hananja, ein av salvelagerarane. Dei bygde opp att Jerusalem heilt til den breie muren.
עַל־יָד֣וֹ הֶחֱזִ֗יק עֻזִּיאֵ֤ל בֶּֽן־חַרְהֲיָה֙ צֽוֹרְפִ֔ים ס וְעַל־יָד֣וֹ הֶחֱזִ֔יק חֲנַנְיָ֖ה בֶּן־הָרַקָּחִ֑ים וַיַּֽעַזְבוּ֙ יְר֣וּשָׁלִַ֔ם עַ֖ד הַחוֹמָ֥ה הָרְחָבָֽה׃ ס
9Ved sida av dei arbeidde Refaja, son til Hur, som var leiar for den eine halvdelen av Jerusalem-distriktet.
וְעַל־יָדָ֤ם הֶחֱזִיק֙ רְפָיָ֣ה בֶן־ח֔וּר שַׂ֕ר חֲצִ֖י פֶּ֥לֶךְ יְרוּשָׁלָֽ͏ִם׃ ס
10Ved sida av dei arbeidde Jedaja, son til Harumaf, rett framfor huset sitt. Ved sida av han arbeidde Hattusj, son til Hasjabneja.
וְעַל־יָדָ֧ם הֶחֱזִ֛יק יְדָיָ֥ה בֶן־חֲרוּמַ֖ף וְנֶ֣גֶד בֵּית֑וֹ ס וְעַל־יָד֣וֹ הֶחֱזִ֔יק חַטּ֖וּשׁ בֶּן־חֲשַׁבְנְיָֽה׃
11Ein annan del vart sett i stand av Malkia, son til Harim, og Hassub, son til Pahat-Moab. Dei arbeidde òg på Omntårnet.
מִדָּ֣ה שֵׁנִ֗ית הֶחֱזִיק֙ מַלְכִּיָּ֣ה בֶן־חָרִ֔ם וְחַשּׁ֖וּב בֶּן־פַּחַ֣ת מוֹאָ֑ב וְאֵ֖ת מִגְדַּ֥ל הַתַּנּוּרִֽים׃ ס
12Ved sida av dei arbeidde Sjallum, son til Hallohesj, som var leiar for den andre halvdelen av Jerusalem-distriktet, han og døtrene hans.
וְעַל־יָד֣וֹ הֶחֱזִ֗יק שַׁלּוּם֙ בֶּן־הַלּוֹחֵ֔שׁ שַׂ֕ר חֲצִ֖י פֶּ֣לֶךְ יְרוּשָׁלָ֑͏ִם ה֖וּא וּבְנוֹתָֽיו׃ ס
Nehemjas inspeksjon av murene
Før gjenoppbyggingsarbeidet begynte, inspiserte Nehemja de ødelagte murene om natten og mobiliserte folket til arbeidet.
12Så stod eg opp om natta, eg og nokre få menn med meg. Eg hadde ikkje fortalt nokon kva Gud hadde lagt meg på hjartet å gjera for Jerusalem. Eg hadde ikkje noko dyr med meg, bortsett frå det eg reid på.
וָאָק֣וּם ׀ לַ֗יְלָה אֲנִי֮ וַאֲנָשִׁ֣ים ׀ מְעַט֮ עִמִּי֒ וְלֹא־הִגַּ֣דְתִּי לְאָדָ֔ם מָ֗ה אֱלֹהַי֙ נֹתֵ֣ן אֶל־לִבִּ֔י לַעֲשׂ֖וֹת לִירוּשָׁלָ֑͏ִם וּבְהֵמָה֙ אֵ֣ין עִמִּ֔י כִּ֚י אִם־הַבְּהֵמָ֔ה אֲשֶׁ֥ר אֲנִ֖י רֹכֵ֥ב בָּֽהּ׃
13Eg drog ut om natta gjennom Dalporten, mot Dragekjelda og til Møkkporten. Eg granska murbresjane i Jerusalem, og portane som var fortærte av eld.
וָאֵצְאָ֨ה בְשַֽׁעַר־הַגַּ֜יא לַ֗יְלָה וְאֶל־פְּנֵי֙ עֵ֣ין הַתַּנִּ֔ין וְאֶל־שַׁ֖עַר הָאַשְׁפֹּ֑ת וָאֱהִ֨י שֹׂבֵ֜ר בְּחוֹמֹ֤ת יְרוּשָׁלִַ֙ם֙ אֲשֶׁר־*המפרוצים **הֵ֣ם ׀ **פְּרוּצִ֔ים וּשְׁעָרֶ֖יהָ אֻכְּל֥וּ בָאֵֽשׁ׃
14Eg heldt fram til Kjeldeporten og til Kongedammen, men der var det ikkje rom for dyret eg reid på, til å koma fram.
וָאֶֽעֱבֹר֙ אֶל־שַׁ֣עַר הָעַ֔יִן וְאֶל־בְּרֵכַ֖ת הַמֶּ֑לֶךְ וְאֵין־מָק֥וֹם לַבְּהֵמָ֖ה לַעֲבֹ֥ר תַּחְתָּֽי׃
15Så gjekk eg opp langs bekken om natta og undersøkte muren. Så snudde eg og kom inn att gjennom Dalporten og vende heim.
וָאֱהִ֨י עֹלֶ֤ה בַנַּ֙חַל֙ לַ֔יְלָה וָאֱהִ֥י שֹׂבֵ֖ר בַּחוֹמָ֑ה וָאָשׁ֗וּב וָאָב֛וֹא בְּשַׁ֥עַר הַגַּ֖יְא וָאָשֽׁוּב׃
16Styresmennene visste ikkje kvar eg hadde gått eller kva eg hadde gjort. Eg hadde enno ikkje fortalt noko til jødane, prestane, adelsfolka, styresmennene eller dei andre som skulle gjera arbeidet.
וְהַסְּגָנִ֗ים לֹ֤א יָדְעוּ֙ אָ֣נָה הָלַ֔כְתִּי וּמָ֖ה אֲנִ֣י עֹשֶׂ֑ה וְלַיְּהוּדִ֨ים וְלַכֹּהֲנִ֜ים וְלַחֹרִ֣ים וְלַסְּגָנִ֗ים וּלְיֶ֙תֶר֙ עֹשֵׂ֣ה הַמְּלָאכָ֔ה עַד־כֵּ֖ן לֹ֥א הִגַּֽדְתִּי׃
17Då sa eg til dei: «De ser den vonde tilstanden vi er i – Jerusalem ligg i ruinar og portane er brende. Kom, lat oss byggja opp att muren i Jerusalem, så vi ikkje lenger skal vera til spott!»
וָאוֹמַ֣ר אֲלֵהֶ֗ם אַתֶּ֤ם רֹאִים֙ הָרָעָה֙ אֲשֶׁ֣ר אֲנַ֣חְנוּ בָ֔הּ אֲשֶׁ֤ר יְרוּשָׁלִַ֙ם֙ חֲרֵבָ֔ה וּשְׁעָרֶ֖יהָ נִצְּת֣וּ בָאֵ֑שׁ לְכ֗וּ וְנִבְנֶה֙ אֶת־חוֹמַ֣ת יְרוּשָׁלִַ֔ם וְלֹא־נִהְיֶ֥ה ע֖וֹד חֶרְפָּֽה׃
18Eg fortalde dei om Guds hand som hadde vore god mot meg, og om det kongen hadde sagt til meg. Då sa dei: «Lat oss ta til og byggja!» Og dei styrkte hendene sine til det gode arbeidet.
וָאַגִּ֨יד לָהֶ֜ם אֶת־יַ֣ד אֱלֹהַ֗י אֲשֶׁר־הִיא֙ טוֹבָ֣ה עָלַ֔י וְאַף־דִּבְרֵ֥י הַמֶּ֖לֶךְ אֲשֶׁ֣ר אָֽמַר־לִ֑י וַיֹּֽאמְרוּ֙ נָק֣וּם וּבָנִ֔ינוּ וַיְחַזְּק֥וּ יְדֵיהֶ֖ם לַטּוֹבָֽה׃ פ
Motstand mot gjenoppbyggingen
Arbeiderne, inkludert familier som Harumafs, møtte motstand fra Sanballat, Tobia og andre fiender, men fortsatte tross truslene.
1Då Sanballat, Tobia, arabarane, ammonittane og asjdodittane høyrde at arbeidet med murane i Jerusalem gjekk framover og at rivnene tok til å tettast, vart dei brennande harme.
וַיְהִ֣י כַאֲשֶׁ֣ר שָׁמַ֣ע סַנְבַלַּ֡ט וְ֠טוֹבִיָּה וְהָעַרְבִ֨ים וְהָעַמֹּנִ֜ים וְהָאַשְׁדּוֹדִ֗ים כִּֽי־עָלְתָ֤ה אֲרוּכָה֙ לְחֹמ֣וֹת יְרוּשָׁלִַ֔ם כִּי־הֵחֵ֥לּוּ הַפְּרֻצִ֖ים לְהִסָּתֵ֑ם וַיִּ֥חַר לָהֶ֖ם מְאֹֽד׃
2Dei slo seg saman, alle i lag, for å dra ut og kjempa mot Jerusalem og skapa forviring der.
וַיִּקְשְׁר֤וּ כֻלָּם֙ יַחְדָּ֔ו לָב֖וֹא לְהִלָּחֵ֣ם בִּירוּשָׁלָ֑͏ִם וְלַעֲשׂ֥וֹת ל֖וֹ תּוֹעָֽה׃
3Då bad vi til vår Gud og sette ut vakter mot dei, både dag og natt.
וַנִּתְפַּלֵּ֖ל אֶל־אֱלֹהֵ֑ינוּ וַנַּעֲמִ֨יד מִשְׁמָ֧ר עֲלֵיהֶ֛ם יוֹמָ֥ם וָלַ֖יְלָה מִפְּנֵיהֶֽם׃
4Men folket i Juda sa: «Krafta til berarane sviktar, og det er så mykje grus. Vi maktar ikkje å byggja på muren.»
וַיֹּ֣אמֶר יְהוּדָ֗ה כָּשַׁל֙ כֹּ֣חַ הַסַּבָּ֔ל וְהֶעָפָ֖ר הַרְבֵּ֑ה וַאֲנַ֙חְנוּ֙ לֹ֣א נוּכַ֔ל לִבְנ֖וֹת בַּחוֹמָֽה׃
5Fiendane våre sa: «Dei skal ikkje få vita eller sjå noko før vi kjem midt inn blant dei og drep dei og stansar arbeidet.»
וַיֹּאמְר֣וּ צָרֵ֗ינוּ לֹ֤א יֵדְעוּ֙ וְלֹ֣א יִרְא֔וּ עַ֛ד אֲשֶׁר־נָב֥וֹא אֶל־תּוֹכָ֖ם וַהֲרַגְנ֑וּם וְהִשְׁבַּ֖תְנוּ אֶת־הַמְּלָאכָֽה׃
6Dei jødane som budde i nærleiken av dei, kom og sa til oss gong på gong: «Frå alle stader der de snur dykk, går dei mot oss.»
וַֽיְהִי֙ כַּאֲשֶׁר־בָּ֣אוּ הַיְּהוּדִ֔ים הַיֹּשְׁבִ֖ים אֶצְלָ֑ם וַיֹּ֤אמְרוּ לָ֙נוּ֙ עֶ֣שֶׂר פְּעָמִ֔ים מִכָּל־הַמְּקֹמ֖וֹת אֲשֶׁר־תָּשׁ֥וּבוּ עָלֵֽינוּ׃
Fullførelsen av muren
Til tross for motstand ble muren fullført på 52 dager, et vitnesbyrd om samarbeidet mellom alle familiene som deltok i arbeidet.
15Muren stod ferdig den tjuefemte dagen i månaden elul, etter femtito dagar.
וַתִּשְׁלַם֙ הַֽחוֹמָ֔ה בְּעֶשְׂרִ֥ים וַחֲמִשָּׁ֖ה לֶאֱל֑וּל לַחֲמִשִּׁ֥ים וּשְׁנַ֖יִם יֽוֹם׃ פ
16Då alle fiendane våre høyrde dette, og alle folkeslaga rundt oss såg det, vart dei svært nedslåtte. Dei forstod at dette arbeidet var gjort av vår Gud.
וַיְהִ֗י כַּאֲשֶׁ֤ר שָֽׁמְעוּ֙ כָּל־א֣וֹיְבֵ֔ינוּ וַיִּֽרְא֗וּ כָּל־הַגּוֹיִם֙ אֲשֶׁ֣ר סְבִֽיבֹתֵ֔ינוּ וַיִּפְּל֥וּ מְאֹ֖ד בְּעֵינֵיהֶ֑ם וַיֵּ֣דְע֔וּ כִּ֚י מֵאֵ֣ת אֱלֹהֵ֔ינוּ נֶעֶשְׂתָ֖ה הַמְּלָאכָ֥ה הַזֹּֽאת׃