Kvinnen ved brønnen
Den samaritanske kvinnen
En samaritansk kvinne som møtte Jesus ved Jakobs brønn i Sykar. Gjennom samtalen med Jesus ble hun den første personen han åpenbarte seg som Messias for, og hun ble en tidlig evangelist som førte mange fra byen sin til tro på Jesus.
Nøkkelhendingar
Møtet ved Jakobs brønn
Jesus ba kvinnen om vann ved brønnen, noe som var oppsiktsvekkende siden jøder normalt ikke hadde omgang med samaritanere. Dette innledet en dyp samtale om levende vann.
4Han laut fara gjennom Samaria.
ἔδει δὲ αὐτὸν διέρχεσθαι διὰ τῆς Σαμαρείας.
5Så kom han til ein by i Samaria som heitte Sykar, nær det jordstykket som Jakob gav til Josef, son sin.
ἔρχεται οὖν εἰς πόλιν τῆς Σαμαρείας λεγομένην Συχὰρ πλησίον τοῦ χωρίου ὃ ἔδωκεν Ἰακὼβ ⸀τῷ Ἰωσὴφ τῷ υἱῷ αὐτοῦ·
6Der var Jakobskjelda. Jesus var trøytt etter ferda og sette seg ned ved kjelda. Det var omkring den sjette timen.
ἦν δὲ ἐκεῖ πηγὴ τοῦ Ἰακώβ. ὁ οὖν Ἰησοῦς κεκοπιακὼς ἐκ τῆς ὁδοιπορίας ἐκαθέζετο οὕτως ἐπὶ τῇ πηγῇ· ὥρα ἦν ⸀ὡς ἕκτη.
7Då kom ei samaritansk kvinne for å henta vatn. Jesus sa til henne: «Gjev meg noko å drikka!»
Ἔρχεται γυνὴ ἐκ τῆς Σαμαρείας ἀντλῆσαι ὕδωρ. λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς· Δός μοι πεῖν·
8For læresveinane hans hadde gått inn i byen for å kjøpa mat.
οἱ γὰρ μαθηταὶ αὐτοῦ ἀπεληλύθεισαν εἰς τὴν πόλιν, ἵνα τροφὰς ἀγοράσωσιν.
9Den samaritanske kvinna sa til han: «Korleis kan du som er jøde, be meg, ei samaritansk kvinne, om drikke?» For jødar har ikkje omgang med samaritanar.
λέγει οὖν αὐτῷ ἡ γυνὴ ἡ Σαμαρῖτις· Πῶς σὺ Ἰουδαῖος ὢν παρʼ ἐμοῦ πεῖν αἰτεῖς ⸂γυναικὸς Σαμαρίτιδος οὔσης⸃; οὐ γὰρ συγχρῶνται Ἰουδαῖοι Σαμαρίταις.
Samtalen om levende vann
Jesus fortalte kvinnen om levende vann som gir evig liv, og vekket hennes åndelige hunger.
10Jesus svara henne: «Om du visste kva Guds gåve er, og kven det er som seier til deg: Gjev meg drikke, så hadde du bede han, og han hadde gjeve deg levande vatn.»
ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῇ· Εἰ ᾔδεις τὴν δωρεὰν τοῦ θεοῦ καὶ τίς ἐστιν ὁ λέγων σοι· Δός μοι πεῖν, σὺ ἂν ᾔτησας αὐτὸν καὶ ἔδωκεν ἄν σοι ὕδωρ ζῶν.
11Kvinna sa til han: «Herre, du har ikkje noko å ausa med, og brunnen er djup. Kvar får du så det levande vatnet frå?»
λέγει αὐτῷ ⸂ἡ γυνή⸃· Κύριε, οὔτε ἄντλημα ἔχεις καὶ τὸ φρέαρ ἐστὶν βαθύ· πόθεν οὖν ἔχεις τὸ ὕδωρ τὸ ζῶν;
12Du er vel ikkje større enn far vår Jakob, som gav oss brunnen? Han drakk sjølv av han, og sønene hans og buskapen hans òg.»
μὴ σὺ μείζων εἶ τοῦ πατρὸς ἡμῶν Ἰακώβ, ὃς ἔδωκεν ἡμῖν τὸ φρέαρ καὶ αὐτὸς ἐξ αὐτοῦ ἔπιεν καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ καὶ τὰ θρέμματα αὐτοῦ;
13Jesus svara henne: «Kvar den som drikk av dette vatnet, vil tørsta att.
ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῇ· Πᾶς ὁ πίνων ἐκ τοῦ ὕδατος τούτου διψήσει πάλιν·
14Men den som drikk av det vatnet eg vil gje han, skal aldri meir tørsta. Det vatnet eg gjev han, skal bli ei kjelde i han med vatn som veller fram til evig liv.»
ὃς δʼ ἂν πίῃ ἐκ τοῦ ὕδατος οὗ ἐγὼ δώσω αὐτῷ, οὐ μὴ ⸀διψήσει εἰς τὸν αἰῶνα, ἀλλὰ τὸ ὕδωρ ὃ δώσω αὐτῷ γενήσεται ἐν αὐτῷ πηγὴ ὕδατος ἁλλομένου εἰς ζωὴν αἰώνιον.
15Kvinna sa til han: «Herre, gjev meg dette vatnet, så eg ikkje tørstar og ikkje treng koma hit for å henta vatn.»
λέγει πρὸς αὐτὸν ἡ γυνή· Κύριε, δός μοι τοῦτο τὸ ὕδωρ, ἵνα μὴ διψῶ μηδὲ ⸀διέρχωμαι ἐνθάδε ἀντλεῖν.
Avsløringen av hennes fortid
Jesus viste profetisk kunnskap om hennes fem tidligere ektemenn og at hun nå levde med en mann som ikke var hennes ektemann.
16Han sa til henne: «Gå og hent mannen din og kom hit att.»
Λέγει ⸀αὐτῇ· Ὕπαγε φώνησον ⸂τὸν ἄνδρα σου⸃ καὶ ἐλθὲ ἐνθάδε.
17Kvinna svara: «Eg har ikkje mann.» Jesus sa til henne: «Du har rett når du seier at du ikkje har mann.
ἀπεκρίθη ἡ γυνὴ καὶ εἶπεν ⸀αὐτῷ· Οὐκ ἔχω ἄνδρα. λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς· Καλῶς εἶπας ὅτι Ἄνδρα οὐκ ἔχω·
18For du har hatt fem menn, og han du no har, er ikkje mannen din. Det du sa, var sant.»
πέντε γὰρ ἄνδρας ἔσχες, καὶ νῦν ὃν ἔχεις οὐκ ἔστιν σου ἀνήρ· τοῦτο ἀληθὲς εἴρηκας.
19Kvinna sa til han: «Herre, eg ser at du er ein profet.
λέγει αὐτῷ ἡ γυνή· Κύριε, θεωρῶ ὅτι προφήτης εἶ σύ.
Samtalen om sann tilbedelse
Jesus lærte kvinnen at sann tilbedelse ikke handler om sted, men om å tilbe Faderen i ånd og sannhet.
20Fedrane våre tilbad på dette fjellet, men de seier at Jerusalem er staden der ein skal tilbe.»
οἱ πατέρες ἡμῶν ἐν τῷ ὄρει τούτῳ προσεκύνησαν· καὶ ὑμεῖς λέγετε ὅτι ἐν Ἱεροσολύμοις ἐστὶν ὁ τόπος ὅπου ⸂προσκυνεῖν δεῖ⸃.
21Jesus sa til henne: «Tru meg, kvinne, den timen kjem då de korkje skal tilbe Far på dette fjellet eller i Jerusalem.
λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς· ⸂Πίστευέ μοι, γύναι⸃, ὅτι ἔρχεται ὥρα ὅτε οὔτε ἐν τῷ ὄρει τούτῳ οὔτε ἐν Ἱεροσολύμοις προσκυνήσετε τῷ πατρί.
22De tilbed det de ikkje kjenner. Vi tilbed det vi kjenner, for frelsa kjem frå jødane.
ὑμεῖς προσκυνεῖτε ὃ οὐκ οἴδατε, ἡμεῖς προσκυνοῦμεν ὃ οἴδαμεν, ὅτι ἡ σωτηρία ἐκ τῶν Ἰουδαίων ἐστίν·
23Men den timen kjem, ja, han er alt komen, då dei sanne tilbedarane skal tilbe Far i ånd og sanning. For slike tilbedarar vil Far ha.
ἀλλὰ ἔρχεται ὥρα καὶ νῦν ἐστιν, ὅτε οἱ ἀληθινοὶ προσκυνηταὶ προσκυνήσουσιν τῷ πατρὶ ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ, καὶ γὰρ ὁ πατὴρ τοιούτους ζητεῖ τοὺς προσκυνοῦντας αὐτόν·
24Gud er ånd, og dei som tilbed han, må tilbe i ånd og sanning.»
πνεῦμα ὁ θεός, καὶ τοὺς προσκυνοῦντας αὐτὸν ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ δεῖ προσκυνεῖν.
Jesus åpenbarer seg som Messias
Da kvinnen nevnte Messias, erklærte Jesus direkte: 'Det er jeg, han som snakker med deg.' Dette var første gang Jesus så tydelig åpenbarte sin identitet.
25Kvinna sa til han: «Eg veit at Messias kjem – han som blir kalla Kristus. Når han kjem, skal han fortelja oss alt.»
λέγει αὐτῷ ἡ γυνή· Οἶδα ὅτι Μεσσίας ἔρχεται, ὁ λεγόμενος χριστός· ὅταν ἔλθῃ ἐκεῖνος, ἀναγγελεῖ ἡμῖν ⸀ἅπαντα.
26Jesus sa til henne: «Det er eg, eg som talar med deg.»
λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς· Ἐγώ εἰμι, ὁ λαλῶν σοι.
Vitnesbyrdet i byen
Kvinnen la igjen vannkrukken sin og gikk til byen for å fortelle om Jesus. Hennes vitnesbyrd førte til at mange samaritanere kom til tro.
28Kvinna let vasskriukka stå og gjekk inn i byen og sa til folket:
ἀφῆκεν οὖν τὴν ὑδρίαν αὐτῆς ἡ γυνὴ καὶ ἀπῆλθεν εἰς τὴν πόλιν καὶ λέγει τοῖς ἀνθρώποις·
29«Kom og sjå ein mann som har fortalt meg alt eg har gjort! Kan han vera Messias?»
Δεῦτε ἴδετε ἄνθρωπον ὃς εἶπέ μοι πάντα ⸀ὅσα ἐποίησα· μήτι οὗτός ἐστιν ὁ χριστός;
30Då gjekk dei ut av byen og kom til han.
ἐξῆλθον ἐκ τῆς πόλεως καὶ ἤρχοντο πρὸς αὐτόν.
39Mange av samaritanane frå den byen kom til tru på han på grunn av vitnemålet frå kvinna: «Han har fortalt meg alt eg har gjort.»
Ἐκ δὲ τῆς πόλεως ἐκείνης πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς αὐτὸν τῶν Σαμαριτῶν διὰ τὸν λόγον τῆς γυναικὸς μαρτυρούσης ὅτι Εἶπέν μοι πάντα ⸀ἃ ἐποίησα.
40Då samaritanane kom til han, bad dei han bli verande hos dei. Og han vart der i to dagar.
ὡς οὖν ἦλθον πρὸς αὐτὸν οἱ Σαμαρῖται, ἠρώτων αὐτὸν μεῖναι παρʼ αὐτοῖς· καὶ ἔμεινεν ἐκεῖ δύο ἡμέρας.
41Og mange fleire kom til tru på grunn av ordet hans.
καὶ πολλῷ πλείους ἐπίστευσαν διὰ τὸν λόγον αὐτοῦ,
42Og dei sa til kvinna: «No trur vi ikkje lenger berre på grunn av det du sa. Vi har sjølve høyrt han, og vi veit at han verkeleg er verdas frelsar.»
τῇ τε γυναικὶ ἔλεγον ὅτι Οὐκέτι διὰ τὴν σὴν λαλιὰν πιστεύομεν· αὐτοὶ γὰρ ἀκηκόαμεν, καὶ οἴδαμεν ὅτι οὗτός ἐστιν ἀληθῶς ὁ σωτὴρ τοῦ ⸀κόσμου.