Manoah (Samsons far)
Den trofaste far fra Dan
Manoah var en mann fra Dans stamme som ble far til dommeren Samson. Han og hans hustru mottok et englebesøk som kunngjorde Samsons fødsel, og de fikk instruksjoner om at barnet skulle være en nasireer fra mors liv. Manoah viste seg som en gudfryktig mann som søkte Herrens veiledning.
Familie
Nøkkelhendingar
Engelens første åpenbaring
Herrens engel viste seg for Manoahs hustru og fortalte at hun skulle føde en sønn som skulle begynne å frelse Israel fra filisterne.
2Det var ein mann frå Sora, av Dan-ætta, som heitte Manoah. Kona hans var barnlaus og hadde ikkje fødd born.
וַיְהִי֩ אִ֨ישׁ אֶחָ֧ד מִצָּרְעָ֛ה מִמִּשְׁפַּ֥חַת הַדָּנִ֖י וּשְׁמ֣וֹ מָנ֑וֹחַ וְאִשְׁתּ֥וֹ עֲקָרָ֖ה וְלֹ֥א יָלָֽדָה׃
3Herrens engel synte seg for kvinna og sa til henne: «Sjå, du er barnlaus og har ikkje fødd born, men du skal verta med barn og føda ein son.
וַיֵּרָ֥א מַלְאַךְ־יְהוָ֖ה אֶל־הָאִשָּׁ֑ה וַיֹּ֣אמֶר אֵלֶ֗יהָ הִנֵּה־נָ֤א אַתְּ־עֲקָרָה֙ וְלֹ֣א יָלַ֔דְתְּ וְהָרִ֖ית וְיָלַ֥דְתְּ בֵּֽן׃
4Så ver no varsam og drikk ikkje vin eller sterk drikk, og et ikkje noko ureint.
וְעַתָּה֙ הִשָּׁ֣מְרִי נָ֔א וְאַל־תִּשְׁתִּ֖י יַ֣יִן וְשֵׁכָ֑ר וְאַל־תֹּאכְלִ֖י כָּל־טָמֵֽא׃
5For sjå, du skal verta med barn og føda ein son. Ingen rakekniv skal koma på hovudet hans, for guten skal vera ein Guds nasirear frå mors liv. Han skal byrja å frelsa Israel frå filistrane si makt.»
כִּי֩ הִנָּ֨ךְ הָרָ֜ה וְיֹלַ֣דְתְּ בֵּ֗ן וּמוֹרָה֙ לֹא־יַעֲלֶ֣ה עַל־רֹאשׁ֔וֹ כִּֽי־נְזִ֧יר אֱלֹהִ֛ים יִהְיֶ֥ה הַנַּ֖עַר מִן־הַבָּ֑טֶן וְה֗וּא יָחֵ֛ל לְהוֹשִׁ֥יעַ אֶת־יִשְׂרָאֵ֖ל מִיַּ֥ד פְּלִשְׁתִּֽים׃
Manoahs bønn om veiledning
Manoah ba til Herren om at engelen måtte komme tilbake og lære dem hvordan de skulle oppdra barnet som skulle bli født.
8Då bad Manoah til Herren og sa: «Å, Herre, lat Guds mann som du sende, koma til oss ein gong til og læra oss kva vi skal gjera med guten som skal fødast.»
וַיֶּעְתַּ֥ר מָנ֛וֹחַ אֶל־יְהוָ֖ה וַיֹּאמַ֑ר בִּ֣י אֲדוֹנָ֔י אִ֣ישׁ הָאֱלֹהִ֞ים אֲשֶׁ֣ר שָׁלַ֗חְתָּ יָבוֹא־נָ֥א עוֹד֙ אֵלֵ֔ינוּ וְיוֹרֵ֕נוּ מַֽה־נַּעֲשֶׂ֖ה לַנַּ֥עַר הַיּוּלָּֽד׃
9Gud høyrde Manoah si røyst, og Guds engel kom igjen til kvinna medan ho sat ute på marka. Manoah, mannen hennar, var ikkje med henne.
וַיִּשְׁמַ֥ע הָאֱלֹהִ֖ים בְּק֣וֹל מָנ֑וֹחַ וַיָּבֹ֣א מַלְאַךְ֩ הָאֱלֹהִ֨ים ע֜וֹד אֶל־הָאִשָּׁ֗ה וְהִיא֙ יוֹשֶׁ֣בֶת בַּשָּׂדֶ֔ה וּמָנ֥וֹחַ אִישָׁ֖הּ אֵ֥ין עִמָּֽהּ׃
Engelens andre besøk
Gud hørte Manoahs bønn, og engelen kom tilbake og gjentok instruksjonene om nasireeløftet for den kommende sønnen.
9Gud høyrde Manoah si røyst, og Guds engel kom igjen til kvinna medan ho sat ute på marka. Manoah, mannen hennar, var ikkje med henne.
וַיִּשְׁמַ֥ע הָאֱלֹהִ֖ים בְּק֣וֹל מָנ֑וֹחַ וַיָּבֹ֣א מַלְאַךְ֩ הָאֱלֹהִ֨ים ע֜וֹד אֶל־הָאִשָּׁ֗ה וְהִיא֙ יוֹשֶׁ֣בֶת בַּשָּׂדֶ֔ה וּמָנ֥וֹחַ אִישָׁ֖הּ אֵ֥ין עִמָּֽהּ׃
10Kvinna skunda seg og sprang og fortalde det til mannen sin. Ho sa til han: «Sjå, mannen som kom til meg den dagen, har synt seg for meg.»
וַתְּמַהֵר֙ הָֽאִשָּׁ֔ה וַתָּ֖רָץ וַתַּגֵּ֣ד לְאִישָׁ֑הּ וַתֹּ֣אמֶר אֵלָ֔יו הִנֵּ֨ה נִרְאָ֤ה אֵלַי֙ הָאִ֔ישׁ אֲשֶׁר־בָּ֥א בַיּ֖וֹם אֵלָֽי׃
11Manoah stod opp og gjekk etter kona si. Han kom til mannen og sa til han: «Er du den mannen som tala til kvinna?» Han svara: «Ja, det er eg.»
וַיָּ֛קָם וַיֵּ֥לֶךְ מָנ֖וֹחַ אַחֲרֵ֣י אִשְׁתּ֑וֹ וַיָּבֹא֙ אֶל־הָאִ֔ישׁ וַיֹּ֣אמֶר ל֗וֹ הַאַתָּ֥ה הָאִ֛ישׁ אֲשֶׁר־דִּבַּ֥רְתָּ אֶל־הָאִשָּׁ֖ה וַיֹּ֥אמֶר אָֽנִי׃
12Manoah sa: «Når no orda dine går i oppfylling, korleis skal guten leva, og kva skal han gjera?»
וַיֹּ֣אמֶר מָנ֔וֹחַ עַתָּ֖ה יָבֹ֣א דְבָרֶ֑יךָ מַה־יִּֽהְיֶ֥ה מִשְׁפַּט־הַנַּ֖עַר וּמַעֲשֵֽׂהוּ׃
13Herrens engel sa til Manoah: «Kvinna må halda seg frå alt det eg sa til henne.
וַיֹּ֛אמֶר מַלְאַ֥ךְ יְהוָ֖ה אֶל־מָנ֑וֹחַ מִכֹּ֛ל אֲשֶׁר־אָמַ֥רְתִּי אֶל־הָאִשָּׁ֖ה תִּשָּׁמֵֽר׃
14Ho skal ikkje eta noko som kjem frå vintreet, og ho skal ikkje drikka vin eller sterk drikk, og ho skal ikkje eta noko ureint. Alt det eg har pålagt henne, skal ho halda.»
מִכֹּ֣ל אֲשֶׁר־יֵצֵא֩ מִגֶּ֨פֶן הַיַּ֜יִן לֹ֣א תֹאכַ֗ל וְיַ֤יִן וְשֵׁכָר֙ אַל־תֵּ֔שְׁתְּ וְכָל־טֻמְאָ֖ה אַל־תֹּאכַ֑ל כֹּ֥ל אֲשֶׁר־צִוִּיתִ֖יהָ תִּשְׁמֹֽר׃
Offeret og engelens himmelfart
Manoah ofret et brennoffer til Herren, og engelen steg opp mot himmelen i flammen fra alteret. Da forsto Manoah og hans hustru at de hadde sett Guds engel.
19Manoah tok kjeet og grødeofferet og ofra det på berget til Herren. Og engelen gjorde underfulle ting medan Manoah og kona hans såg på.
וַיִּקַּ֨ח מָנ֜וֹחַ אֶת־גְּדִ֤י הָעִזִּים֙ וְאֶת־הַמִּנְחָ֔ה וַיַּ֥עַל עַל־הַצּ֖וּר לַֽיהוָ֑ה וּמַפְלִ֣א לַעֲשׂ֔וֹת וּמָנ֥וֹחַ וְאִשְׁתּ֖וֹ רֹאִֽים׃
20Då logen steig opp frå altaret mot himmelen, fór Herrens engel opp i logen frå altaret. Manoah og kona hans såg det og kasta seg ned med andletet mot jorda.
וַיְהִי֩ בַעֲל֨וֹת הַלַּ֜הַב מֵעַ֤ל הַמִּזְבֵּ֙חַ֙ הַשָּׁמַ֔יְמָה וַיַּ֥עַל מַלְאַךְ־יְהוָ֖ה בְּלַ֣הַב הַמִּזְבֵּ֑חַ וּמָנ֤וֹחַ וְאִשְׁתּוֹ֙ רֹאִ֔ים וַיִּפְּל֥וּ עַל־פְּנֵיהֶ֖ם אָֽרְצָה׃
21Herrens engel synte seg ikkje meir for Manoah og kona hans. Då skjøna Manoah at det var Herrens engel.
וְלֹא־יָ֤סַף עוֹד֙ מַלְאַ֣ךְ יְהוָ֔ה לְהֵרָאֹ֖ה אֶל־מָנ֣וֹחַ וְאֶל־אִשְׁתּ֑וֹ אָ֚ז יָדַ֣ע מָנ֔וֹחַ כִּֽי־מַלְאַ֥ךְ יְהוָ֖ה הֽוּא׃
Manoahs frykt for døden
Manoah fryktet at de skulle dø fordi de hadde sett Gud, men hans hustru trøstet ham med at Herren ikke ville tatt imot deres offer hvis han ville drepe dem.
22Manoah sa til kona si: «Vi kjem til å døy, for vi har sett Gud.»
וַיֹּ֧אמֶר מָנ֛וֹחַ אֶל־אִשְׁתּ֖וֹ מ֣וֹת נָמ֑וּת כִּ֥י אֱלֹהִ֖ים רָאִֽינוּ׃
23Men kona hans sa til han: «Om Herren ville drepa oss, ville han ikkje ha teke imot brennoffer og grødeoffer frå handa vår. Han ville ikkje ha synt oss alt dette, og han ville ikkje no ha late oss høyra slikt.»
וַתֹּ֧אמֶר ל֣וֹ אִשְׁתּ֗וֹ לוּ֩ חָפֵ֨ץ יְהוָ֤ה לַהֲמִיתֵ֙נוּ֙ לֹֽא־לָקַ֤ח מִיָּדֵ֙נוּ֙ עֹלָ֣ה וּמִנְחָ֔ה וְלֹ֥א הֶרְאָ֖נוּ אֶת־כָּל־אֵ֑לֶּה וְכָעֵ֕ת לֹ֥א הִשְׁמִיעָ֖נוּ כָּזֹֽאת׃
Samsons fødsel
Hustruen fødte en sønn og kalte ham Samson. Gutten vokste opp, og Herren velsignet ham.
24Kvinna fødde ein son og kalla han Samson. Guten voks opp, og Herren velsigna han.
וַתֵּ֤לֶד הָֽאִשָּׁה֙ בֵּ֔ן וַתִּקְרָ֥א אֶת־שְׁמ֖וֹ שִׁמְשׁ֑וֹן וַיִּגְדַּ֣ל הַנַּ֔עַר וַֽיְבָרְכֵ֖הוּ יְהוָֽה׃
25Herrens Ande byrja å driva han i Dan-leiren, mellom Sora og Estaol.
וַתָּ֙חֶל֙ ר֣וּחַ יְהוָ֔ה לְפַעֲמ֖וֹ בְּמַחֲנֵה־דָ֑ן בֵּ֥ין צָרְעָ֖ה וּבֵ֥ין אֶשְׁתָּאֹֽל׃ פ