Natan
Kongens profet
Òg kjend som: Natana, Nathan
Natan var hoffprofet under David og Salomo. Han er mest kjent for å konfrontere David med synden mot Uria og Batseba gjennom lignelsen om den fattige mannens lam. Han formidlet også Guds løfte om et evig kongedømme til David og hjalp Salomo til tronen.
Nøkkelhendingar
Løftet om Davids hus
Natan formidlet Guds løfte til David om at hans hus og kongedømme skulle stå fast for evig.
4Men same natta kom Herrens ord til Natan:
וַיְהִ֖י בַּלַּ֣יְלָה הַה֑וּא וַֽיְהִי֙ דְּבַר־יְהוָ֔ה אֶל־נָתָ֖ן לֵאמֹֽר׃
11slik det har vore frå den dagen eg sette dommarar over folket mitt Israel. Eg vil gje deg fred frå alle fiendane dine. Herren kunngjer for deg at Herren vil byggja eit hus for deg.
וּלְמִן־הַיּ֗וֹם אֲשֶׁ֨ר צִוִּ֤יתִי שֹֽׁפְטִים֙ עַל־עַמִּ֣י יִשְׂרָאֵ֔ל וַהֲנִיחֹ֥תִי לְךָ֖ מִכָּל־אֹיְבֶ֑יךָ וְהִגִּ֤יד לְךָ֙ יְהוָ֔ה כִּי־בַ֖יִת יַעֲשֶׂה־לְּךָ֥ יְהוָֽה׃
12Når dagane dine er til ende og du kviler hos fedrane dine, vil eg reisa opp ætlingen din etter deg, ein som skal koma frå ditt eige liv, og eg vil grunnfesta kongeriket hans.
כִּ֣י ׀ יִמְלְא֣וּ יָמֶ֗יךָ וְשָֽׁכַבְתָּ֙ אֶת־אֲבֹתֶ֔יךָ וַהֲקִימֹתִ֤י אֶֽת־זַרְעֲךָ֙ אַחֲרֶ֔יךָ אֲשֶׁ֥ר יֵצֵ֖א מִמֵּעֶ֑יךָ וַהֲכִינֹתִ֖י אֶת־מַמְלַכְתּֽוֹ׃
13Han skal byggja eit hus for mitt namn, og eg vil grunnfesta trona til kongeriket hans til evig tid.
ה֥וּא יִבְנֶה־בַּ֖יִת לִשְׁמִ֑י וְכֹנַנְתִּ֛י אֶת־כִּסֵּ֥א מַמְלַכְתּ֖וֹ עַד־עוֹלָֽם׃
16Ditt hus og ditt kongerike skal stå fast for alltid framfor deg. Trona di skal vera grunnfest til evig tid.»
וְנֶאְמַ֨ן בֵּיתְךָ֧ וּמַֽמְלַכְתְּךָ֛ עַד־עוֹלָ֖ם לְפָנֶ֑יךָ כִּֽסְאֲךָ֔ יִהְיֶ֥ה נָכ֖וֹן עַד־עוֹלָֽם׃
Lignelsen om lammet
Natan konfronterte David med synden mot Batseba og Uria gjennom lignelsen om den rike mannen som tok den fattiges eneste lam.
1Herren sende Natan til David. Då han kom til han, sa han: «Det var to menn i same byen, ein rik og ein fattig.
וַיִּשְׁלַ֧ח יְהוָ֛ה אֶת־נָתָ֖ן אֶל־דָּוִ֑ד וַיָּבֹ֣א אֵלָ֗יו וַיֹּ֤אמֶר לוֹ֙ שְׁנֵ֣י אֲנָשִׁ֗ים הָיוּ֙ בְּעִ֣יר אֶחָ֔ת אֶחָ֥ד עָשִׁ֖יר וְאֶחָ֥ד רָֽאשׁ׃
2Den rike hadde svært mange sauer og storfe.
לְעָשִׁ֗יר הָיָ֛ה צֹ֥אן וּבָקָ֖ר הַרְבֵּ֥ה מְאֹֽד׃
3Men den fattige hadde ikkje anna enn eitt lite lam som han hadde kjøpt. Han fostra det opp, og det voks opp hos han saman med borna hans. Det åt av maten hans og drakk av begeret hans og låg i fanget hans. Det var som ei dotter for han.
וְלָרָ֣שׁ אֵֽין־כֹּ֗ל כִּי֩ אִם־כִּבְשָׂ֨ה אַחַ֤ת קְטַנָּה֙ אֲשֶׁ֣ר קָנָ֔ה וַיְחַיֶּ֕הָ וַתִּגְדַּ֥ל עִמּ֛וֹ וְעִם־בָּנָ֖יו יַחְדָּ֑ו מִפִּתּ֨וֹ תֹאכַ֜ל וּמִכֹּס֤וֹ תִשְׁתֶּה֙ וּבְחֵיק֣וֹ תִשְׁכָּ֔ב וַתְּהִי־ל֖וֹ כְּבַֽת׃
4Så kom det ein reisande til den rike mannen. Men han ville ikkje ta av sine eigne sauer og storfe for å laga til mat for gjesten som var komen til han. I staden tok han lammet til den fattige mannen og laga det til for mannen som var komen til han.»
וַיָּ֣בֹא הֵלֶךְ֮ לְאִ֣ישׁ הֽ͏ֶעָשִׁיר֒ וַיַּחְמֹ֗ל לָקַ֤חַת מִצֹּאנוֹ֙ וּמִבְּקָר֔וֹ לַעֲשׂ֕וֹת לָאֹרֵ֖חַ הַבָּא־ל֑וֹ וַיִּקַּ֗ח אֶת־כִּבְשַׂת֙ הָאִ֣ישׁ הָרָ֔אשׁ וַֽיַּעֲשֶׂ֔הָ לָאִ֖ישׁ הַבָּ֥א אֵלָֽיו׃
5Då vart David brennande harm på mannen og sa til Natan: «Så sant Herren lever, den mannen som gjorde dette, fortener å døy!
וַיִּֽחַר־אַ֥ף דָּוִ֛ד בָּאִ֖ישׁ מְאֹ֑ד וַיֹּ֙אמֶר֙ אֶל־נָתָ֔ן חַי־יְהוָ֕ה כִּ֣י בֶן־מָ֔וֶת הָאִ֖ישׁ הָעֹשֶׂ֥ה זֹֽאת׃
7Då sa Natan til David: «Du er den mannen! Så seier Herren, Israels Gud: Eg salva deg til konge over Israel, og eg berga deg frå Saul.
וַיֹּ֧אמֶר נָתָ֛ן אֶל־דָּוִ֖ד אַתָּ֣ה הָאִ֑ישׁ כֹּה־אָמַ֨ר יְהוָ֜ה אֱלֹהֵ֣י יִשְׂרָאֵ֗ל אָנֹכִ֞י מְשַׁחְתִּ֤יךָֽ לְמֶ֙לֶךְ֙ עַל־יִשְׂרָאֵ֔ל וְאָנֹכִ֥י הִצַּלְתִּ֖יךָ מִיַּ֥ד שָׁאֽוּל׃
Dommen over David
Natan forkynte konsekvensene av Davids synd: sverd skulle aldri vike fra hans hus, og barnet skulle dø.
9Kvifor har du forakta Herrens ord og gjort det som er vondt i mine auge? Uria, hetitten, slo du i hel med sverd, og kona hans tok du til kone for deg sjølv. Han drap du med sverdet til ammonittane.
מַדּ֜וּעַ בָּזִ֣יתָ ׀ אֶת־דְּבַ֣ר יְהוָ֗ה לַעֲשׂ֣וֹת הָרַע֮ *בעינו **בְּעֵינַי֒ אֵ֣ת אוּרִיָּ֤ה הַֽחִתִּי֙ הִכִּ֣יתָ בַחֶ֔רֶב וְאֶ֨ת־אִשְׁתּ֔וֹ לָקַ֥חְתָּ לְּךָ֖ לְאִשָּׁ֑ה וְאֹת֣וֹ הָרַ֔גְתָּ בְּחֶ֖רֶב בְּנֵ֥י עַמּֽוֹן׃
10Difor skal sverdet aldri vika frå huset ditt, fordi du har forakta meg og teke kona til Uria, hetitten, til kone for deg sjølv.
וְעַתָּ֗ה לֹא־תָס֥וּר חֶ֛רֶב מִבֵּיתְךָ֖ עַד־עוֹלָ֑ם עֵ֚קֶב כִּ֣י בְזִתָ֔נִי וַתִּקַּ֗ח אֶת־אֵ֙שֶׁת֙ אוּרִיָּ֣ה הַחִתִּ֔י לִהְי֥וֹת לְךָ֖ לְאִשָּֽׁה׃ ס
11Så seier Herren: Sjå, eg vil reisa ulukke mot deg frå ditt eige hus. Eg vil ta konene dine framfor auga dine og gje dei til ein annan, og han skal liggja med konene dine midt på lyse dagen.
כֹּ֣ה ׀ אָמַ֣ר יְהוָ֗ה הִנְנִי֩ מֵקִ֨ים עָלֶ֤יךָ רָעָה֙ מִבֵּיתֶ֔ךָ וְלָקַחְתִּ֤י אֶת־נָשֶׁ֙יךָ֙ לְעֵינֶ֔יךָ וְנָתַתִּ֖י לְרֵעֶ֑יךָ וְשָׁכַב֙ עִם־נָשֶׁ֔יךָ לְעֵינֵ֖י הַשֶּׁ֥מֶשׁ הַזֹּֽאת׃
13Då sa David til Natan: «Eg har synda mot Herren.» Natan sa til David: «Herren har òg teke bort synda di. Du skal ikkje døy.
וַיֹּ֤אמֶר דָּוִד֙ אֶל־נָתָ֔ן חָטָ֖אתִי לַֽיהוָ֑ה ס וַיֹּ֨אמֶר נָתָ֜ן אֶל־דָּוִ֗ד גַּם־יְהוָ֛ה הֶעֱבִ֥יר חַטָּאתְךָ֖ לֹ֥א תָמֽוּת׃
14Men fordi du med denne gjerning har vanæra Herren så fiendane hans kan spotta, skal sonen som er fødd deg, vissast døy.»
אֶ֗פֶס כִּֽי־נִאֵ֤ץ נִאַ֙צְתָּ֙ אֶת־אֹיְבֵ֣י יְהוָ֔ה בַּדָּבָ֖ר הַזֶּ֑ה גַּ֗ם הַבֵּ֛ן הַיִּלּ֥וֹד לְךָ֖ מ֥וֹת יָמֽוּת׃
Jedidja - elsket av Gud
Da Salomo ble født, sendte Gud bud gjennom Natan at barnet skulle kalles Jedidja - 'elsket av Herren'.
24Så trøysta David Batseba, kona si. Han gjekk inn til henne og låg med henne. Ho fødde ein son, og ho kalla han Salomo. Herren elska han.
וַיְנַחֵ֣ם דָּוִ֗ד אֵ֚ת בַּת־שֶׁ֣בַע אִשְׁתּ֔וֹ וַיָּבֹ֥א אֵלֶ֖יהָ וַיִּשְׁכַּ֣ב עִמָּ֑הּ וַתֵּ֣לֶד בֵּ֗ן *ויקרא **וַתִּקְרָ֤א אֶת־שְׁמוֹ֙ שְׁלֹמֹ֔ה וַיהוָ֖ה אֲהֵבֽוֹ׃
25Herren sende bod gjennom profeten Natan, og han kalla guten Jedidja, for Herrens skuld.
וַיִּשְׁלַ֗ח בְּיַד֙ נָתָ֣ן הַנָּבִ֔יא וַיִּקְרָ֥א אֶת־שְׁמ֖וֹ יְדִ֣ידְיָ֑הּ בַּעֲב֖וּר יְהוָֽה׃ פ
Salomo til tronen
Da Adonja grep etter tronen, hjalp Natan Batseba med å minne David om løftet til Salomo.
11Då sa Natan til Batseba, mor til Salomo: «Har du ikkje høyrt at Adonja, son til Haggit, har gjort seg til konge? Og David, herren vår, veit det ikkje.»
וַיֹּ֣אמֶר נָתָ֗ן אֶל־בַּת־שֶׁ֤בַע אֵם־שְׁלֹמֹה֙ לֵאמֹ֔ר הֲל֣וֹא שָׁמַ֔עַתְּ כִּ֥י מָלַ֖ךְ אֲדֹנִיָּ֣הוּ בֶן־חַגִּ֑ית וַאֲדֹנֵ֥ינוּ דָוִ֖ד לֹ֥א יָדָֽע׃
12Kom no, lat meg gje deg eit råd, så du kan berga livet ditt og livet til son din, Salomo.
וְעַתָּ֕ה לְכִ֛י אִיעָצֵ֥ךְ נָ֖א עֵצָ֑ה וּמַלְּטִי֙ אֶת־נַפְשֵׁ֔ךְ וְאֶת־נֶ֥פֶשׁ בְּנֵ֖ךְ שְׁלֹמֹֽה׃
13Gå inn til kong David og sei til han: 'Har ikkje du, herre min og konge, svore for tenestkvinna di og sagt: Salomo, son din, skal vera konge etter meg, og han skal sitja på trona mi? Kvifor er då Adonja blitt konge?'»
לְכִ֞י וּבֹ֣אִי ׀ אֶל־הַמֶּ֣לֶךְ דָּוִ֗ד וְאָמַ֤רְתְּ אֵלָיו֙ הֲלֹֽא־אַתָּ֞ה אֲדֹנִ֣י הַמֶּ֗לֶךְ נִשְׁבַּ֤עְתָּ לַאֲמָֽתְךָ֙ לֵאמֹ֔ר כִּֽי־שְׁלֹמֹ֤ה בְנֵךְ֙ יִמְלֹ֣ךְ אַחֲרַ֔י וְה֖וּא יֵשֵׁ֣ב עַל־כִּסְאִ֑י וּמַדּ֖וּעַ מָלַ֥ךְ אֲדֹנִיָֽהוּ׃
22Medan ho enno tala med kongen, kom profeten Natan.
וְהִנֵּ֛ה עוֹדֶ֥נָּה מְדַבֶּ֖רֶת עִם־הַמֶּ֑לֶךְ וְנָתָ֥ן הַנָּבִ֖יא בָּֽא׃
23Dei melde til kongen: «Her er profeten Natan.» Og han kom inn til kongen og kasta seg ned for kongen med andletet mot jorda.
וַיַּגִּ֤ידוּ לַמֶּ֙לֶךְ֙ לֵאמֹ֔ר הִנֵּ֖ה נָתָ֣ן הַנָּבִ֑יא וַיָּבֹא֙ לִפְנֵ֣י הַמֶּ֔לֶךְ וַיִּשְׁתַּ֧חוּ לַמֶּ֛לֶךְ עַל־אַפָּ֖יו אָֽרְצָה׃
34Der skal presten Sadok og profeten Natan salva han til konge over Israel. Blås i horn og rop: 'Lenge leve kong Salomo!'
וּמָשַׁ֣ח אֹת֣וֹ שָׁ֠ם צָד֨וֹק הַכֹּהֵ֜ן וְנָתָ֧ן הַנָּבִ֛יא לְמֶ֖לֶךְ עַל־יִשְׂרָאֵ֑ל וּתְקַעְתֶּם֙ בַּשּׁוֹפָ֔ר וַאֲמַרְתֶּ֕ם יְחִ֖י הַמֶּ֥לֶךְ שְׁלֹמֹֽה׃
Nemnd i Bibelen (39)
2. Samuel 5:142. Samuel 7:22. Samuel 7:32. Samuel 7:42. Samuel 7:172. Samuel 12:12. Samuel 12:52. Samuel 12:72. Samuel 12:132. Samuel 12:152. Samuel 12:252. Samuel 23:361. Kongebok 1:81. Kongebok 1:101. Kongebok 1:111. Kongebok 1:231. Kongebok 1:241. Kongebok 1:321. Kongebok 1:341. Kongebok 1:381. Kongebok 1:441. Kongebok 1:451. Kongebok 4:51. Krønikebok 2:361. Krønikebok 3:51. Krønikebok 11:381. Krønikebok 14:41. Krønikebok 17:11. Krønikebok 17:21. Krønikebok 17:31. Krønikebok 17:151. Krønikebok 29:292. Krønikebok 9:292. Krønikebok 29:25Esra 8:16Esra 10:39Salmane 51:2Sakarja 12:12Lukas 3:31