Tamar (Judas svigerdatter)
Den rettferdige enken
Tamar var en kanaaneisk kvinne som ble gift med Judas eldste sønn Er. Etter at både Er og hans bror Onan døde, tok hun saken i egne hender for å sikre sin rett til etterkommere. Hun ble mor til tvillingene Peres og Serah, og er en av fire kvinner nevnt i Jesu ættelinje.
Familie
Nøkkelhendingar
Giftemål med Er
Tamar ble gift med Judas eldste sønn Er, men Herren lot ham dø fordi han var ond.
6Juda tok ei kone til Er, den førstefødde son sin. Ho heitte Tamar.
וַיִּקַּ֧ח יְהוּדָ֛ה אִשָּׁ֖ה לְעֵ֣ר בְּכוֹר֑וֹ וּשְׁמָ֖הּ תָּמָֽר׃
7Men Er, den førstefødde sonen til Juda, var vond i Herrens auge, og Herren lét han døy.
וַיְהִ֗י עֵ֚ר בְּכ֣וֹר יְהוּדָ֔ה רַ֖ע בְּעֵינֵ֣י יְהוָ֑ה וַיְמִתֵ֖הוּ יְהוָֽה׃
Svigerinnens plikt med Onan
Juda ga Tamar til sin andre sønn Onan for å oppfylle svigerinnens plikt, men Onan nektet å gi henne barn og døde også.
8Då sa Juda til Onan: «Gå inn til kona åt bror din og gjer svogerplikta di, så du kan reisa opp ætt for bror din.»
וַיֹּ֤אמֶר יְהוּדָה֙ לְאוֹנָ֔ן בֹּ֛א אֶל־אֵ֥שֶׁת אָחִ֖יךָ וְיַבֵּ֣ם אֹתָ֑הּ וְהָקֵ֥ם זֶ֖רַע לְאָחִֽיךָ׃
9Men Onan visste at ætta ikkje ville verta hans. Og kvar gong han låg med kona åt bror sin, lét han sæden gå til jorda, så han ikkje skulle gje bror sin ætt.
וַיֵּ֣דַע אוֹנָ֔ן כִּ֛י לֹּ֥א ל֖וֹ יִהְיֶ֣ה הַזָּ֑רַע וְהָיָ֞ה אִם־בָּ֨א אֶל־אֵ֤שֶׁת אָחִיו֙ וְשִׁחֵ֣ת אַ֔רְצָה לְבִלְתִּ֥י נְתָן־זֶ֖רַע לְאָחִֽיו׃
10Det han gjorde, var vondt i Herrens auge, og Herren lét han òg døy.
וַיֵּ֛רַע בְּעֵינֵ֥י יְהוָ֖ה אֲשֶׁ֣ר עָשָׂ֑ה וַיָּ֖מֶת גַּם־אֹתֽוֹ׃
Sendt tilbake til sin fars hus
Juda sendte Tamar hjem som enke med løfte om at hun skulle få hans yngste sønn Shela når han ble voksen, men holdt ikke løftet.
11Då sa Juda til Tamar, svigerdottera si: «Bu som enkje i huset til far din til Sjela, son min, har vorte vaksen.» For han tenkte: «Elles døyr kanskje han òg, som brørne sine.» Så gjekk Tamar og budde i huset til far sin.
וַיֹּ֣אמֶר יְהוּדָה֩ לְתָמָ֨ר כַּלָּת֜וֹ שְׁבִ֧י אַלְמָנָ֣ה בֵית־אָבִ֗יךְ עַד־יִגְדַּל֙ שֵׁלָ֣ה בְנְ֔י כִּ֣י אָמַ֔ר פֶּן־יָמ֥וּת גַּם־ה֖וּא כְּאֶחָ֑יו וַתֵּ֣לֶךְ תָּמָ֔ר וַתֵּ֖שֶׁב בֵּ֥ית אָבִֽיהָ׃
14Då tok ho av seg enkjekleda sine, dekte seg til med eit slør og sette seg ved inngangen til Enajim, som ligg ved vegen til Timna. For ho såg at Sjela hadde vorte vaksen, men ho var ikkje gjeven til han som kone.
וַתָּסַר֩ בִּגְדֵ֨י אַלְמְנוּתָ֜הּ מֵֽעָלֶ֗יהָ וַתְּכַ֤ס בַּצָּעִיף֙ וַתִּתְעַלָּ֔ף וַתֵּ֙שֶׁב֙ בְּפֶ֣תַח עֵינַ֔יִם אֲשֶׁ֖ר עַל־דֶּ֣רֶךְ תִּמְנָ֑תָה כִּ֤י רָאֲתָה֙ כִּֽי־גָדַ֣ל שֵׁלָ֔ה וְהִ֕וא לֹֽא־נִתְּנָ֥ה ל֖וֹ לְאִשָּֽׁה׃
Forkledningen ved Timna
Da Tamar innså at Juda ikke ville gi henne Shela, forkledde hun seg som en prostituert og ventet på ham ved veien til Timna.
13Nokon fortalde Tamar: «Svigerfar din er på veg opp til Timna for å klippa sauene sine.»
וַיֻּגַּ֥ד לְתָמָ֖ר לֵאמֹ֑ר הִנֵּ֥ה חָמִ֛יךְ עֹלֶ֥ה תִמְנָ֖תָה לָגֹ֥ז צֹאנֽוֹ׃
14Då tok ho av seg enkjekleda sine, dekte seg til med eit slør og sette seg ved inngangen til Enajim, som ligg ved vegen til Timna. For ho såg at Sjela hadde vorte vaksen, men ho var ikkje gjeven til han som kone.
וַתָּסַר֩ בִּגְדֵ֨י אַלְמְנוּתָ֜הּ מֵֽעָלֶ֗יהָ וַתְּכַ֤ס בַּצָּעִיף֙ וַתִּתְעַלָּ֔ף וַתֵּ֙שֶׁב֙ בְּפֶ֣תַח עֵינַ֔יִם אֲשֶׁ֖ר עַל־דֶּ֣רֶךְ תִּמְנָ֑תָה כִּ֤י רָאֲתָה֙ כִּֽי־גָדַ֣ל שֵׁלָ֔ה וְהִ֕וא לֹֽא־נִתְּנָ֥ה ל֖וֹ לְאִשָּֽׁה׃
15Då Juda såg henne, trudde han ho var ei hore, for ho hadde dekt til andletet.
וַיִּרְאֶ֣הָ יְהוּדָ֔ה וֽ͏ַיַּחְשְׁבֶ֖הָ לְזוֹנָ֑ה כִּ֥י כִסְּתָ֖ה פָּנֶֽיהָ׃
16Han gjekk bort til henne ved vegen og sa: «Lat meg få liggja med deg.» Han visste ikkje at det var svigerdottera si. Ho sa: «Kva gjev du meg om du får liggja med meg?»
וַיֵּ֨ט אֵלֶ֜יהָ אֶל־הַדֶּ֗רֶךְ וַיֹּ֙אמֶר֙ הָֽבָה־נָּא֙ אָב֣וֹא אֵלַ֔יִךְ כִּ֚י לֹ֣א יָדַ֔ע כִּ֥י כַלָּת֖וֹ הִ֑וא וַתֹּ֙אמֶר֙ מַה־תִּתֶּן־לִּ֔י כִּ֥י תָב֖וֹא אֵלָֽי׃
17Han svara: «Eg skal senda deg eit kje frå flokken.» Ho sa: «Ja, om du gjev meg pant til du sender det.»
וַיֹּ֕אמֶר אָנֹכִ֛י אֲשַׁלַּ֥ח גְּדִֽי־עִזִּ֖ים מִן־הַצֹּ֑אן וַתֹּ֕אמֶר אִם־תִּתֵּ֥ן עֵרָב֖וֹן עַ֥ד שָׁלְחֶֽךָ׃
18«Kva skal eg gje deg i pant?» spurde han. Ho svara: «Signetringen din, snora di og staven du har i handa.» Han gav henne det og låg med henne, og ho vart med barn.
וַיֹּ֗אמֶר מָ֣ה הֽ͏ָעֵרָבוֹן֮ אֲשֶׁ֣ר אֶתֶּן־לָּךְ֒ וַתֹּ֗אמֶר חֹתָֽמְךָ֙ וּפְתִילֶ֔ךָ וּמַטְּךָ֖ אֲשֶׁ֣ר בְּיָדֶ֑ךָ וַיִּתֶּן־לָּ֛הּ וַיָּבֹ֥א אֵלֶ֖יהָ וַתַּ֥הַר לֽוֹ׃
Avsløringen og rettferdiggjørelsen
Da Juda ville straffe henne for utukt, viste hun frem hans segl, snor og stav som bevis. Juda erklærte at hun var mer rettferdig enn ham.
24Omlag tre månader seinare fekk Juda vita: «Tamar, svigerdottera di, har drive hor, og no er ho med barn.» Då sa Juda: «Før henne ut og lat henne brennast!»
וַיְהִ֣י ׀ כְּמִשְׁלֹ֣שׁ חֳדָשִׁ֗ים וַיֻּגַּ֨ד לִֽיהוּדָ֤ה לֽ͏ֵאמֹר֙ זָֽנְתָה֙ תָּמָ֣ר כַּלָּתֶ֔ךָ וְגַ֛ם הִנֵּ֥ה הָרָ֖ה לִזְנוּנִ֑ים וַיֹּ֣אמֶר יְהוּדָ֔ה הוֹצִיא֖וּהָ וְתִשָּׂרֵֽף׃
25Men då ho vart førd ut, sende ho bod til svigerfar sin og sa: «Det er mannen som eig desse tinga, som har gjort meg med barn.» Og ho la til: «Sjå etter kven som eig denne signetringen, snora og staven.»
הִ֣וא מוּצֵ֗את וְהִ֨יא שָׁלְחָ֤ה אֶל־חָמִ֙יהָ֙ לֵאמֹ֔ר לְאִישׁ֙ אֲשֶׁר־אֵ֣לֶּה לּ֔וֹ אָנֹכִ֖י הָרָ֑ה וַתֹּ֙אמֶר֙ הַכֶּר־נָ֔א לְמִ֞י הַחֹתֶ֧מֶת וְהַפְּתִילִ֛ים וְהַמַּטֶּ֖ה הָאֵֽלֶּה׃
26Juda kjende dei att og sa: «Ho har meir rett enn eg, for eg gav henne ikkje til Sjela, son min.» Og han låg aldri meir med henne.
וַיַּכֵּ֣ר יְהוּדָ֗ה וַיֹּ֙אמֶר֙ צָֽדְקָ֣ה מִמֶּ֔נִּי כִּֽי־עַל־כֵּ֥ן לֹא־נְתַתִּ֖יהָ לְשֵׁלָ֣ה בְנִ֑י וְלֹֽא־יָסַ֥ף ע֖וֹד לְדַעְתָּֽה׃
Fødselen av Peres og Serah
Tamar fødte tvillinger, og Peres ble stamfar i Davids og Jesu ættelinje.
27Då tida kom for henne å føda, var det tvillingar i magen hennar.
וַיְהִ֖י בְּעֵ֣ת לִדְתָּ֑הּ וְהִנֵּ֥ה תְאוֹמִ֖ים בְּבִטְנָֽהּ׃
28Under fødselen stakk den eine handa ut. Jordmora tok handa og batt ein raud tråd om ho og sa: «Denne kom ut først.»
וַיְהִ֥י בְלִדְתָּ֖הּ וַיִּתֶּן־יָ֑ד וַתִּקַּ֣ח הַמְיַלֶּ֗דֶת וַתִּקְשֹׁ֨ר עַל־יָד֤וֹ שָׁנִי֙ לֵאמֹ֔ר זֶ֖ה יָצָ֥א רִאשֹׁנָֽה׃
29Men han drog handa attende, og bror hans kom ut. Då sa ho: «Slik braut du deg fram!» Og han fekk namnet Peres.
וַיְהִ֣י ׀ כְּמֵשִׁ֣יב יָד֗וֹ וְהִנֵּה֙ יָצָ֣א אָחִ֔יו וַתֹּ֕אמֶר מַה־פָּרַ֖צְתָּ עָלֶ֣יךָ פָּ֑רֶץ וַיִּקְרָ֥א שְׁמ֖וֹ פָּֽרֶץ׃
30Etterpå kom bror hans ut, han som hadde den raude tråden om handa. Han fekk namnet Serah.
וְאַחַר֙ יָצָ֣א אָחִ֔יו אֲשֶׁ֥ר עַל־יָד֖וֹ הַשָּׁנִ֑י וַיִּקְרָ֥א שְׁמ֖וֹ זָֽרַח׃ ס