EsekielKapittel 29

+ Undertekst Grunntekst ← Forrige Neste →

I det tiande året, i den tiande månaden, på den tolvte dagen i månaden, kom Herrens ord til meg og sa:

בַּשָּׁנָה֙ הָעֲשִׂירִ֔ית בָּעֲשִׂרִ֕י בִּשְׁנֵ֥ים עָשָׂ֖ר לַחֹ֑דֶשׁ הָיָ֥ה דְבַר־יְהוָ֖ה אֵלַ֥י לֵאמֹֽר׃ ‬

Menneske, vend andletet ditt mot farao, kongen av Egypt, og profeter mot han og mot heile Egypt.

בֶּן־אָדָ֕ם שִׂ֣ים פָּנֶ֔יךָ עַל־פַּרְעֹ֖ה מֶ֣לֶךְ מִצְרָ֑יִם וְהִנָּבֵ֣א עָלָ֔יו וְעַל־מִצְרַ֖יִם כֻּלָּֽהּ׃ ‬

Tal og sei: Så seier Herren Gud: Sjå, eg kjem mot deg, farao, konge av Egypt, du store sjøuhyre som ligg midt i elvane dine og seier: Nilen er min, eg har skapt meg sjølv.

דַּבֵּ֨ר וְאָמַרְתָּ֜ כֹּֽה־אָמַ֣ר ׀ אֲדֹנָ֣י יְהוִ֗ה הִנְנִ֤י עָלֶ֙יךָ֙ פַּרְעֹ֣ה מֶֽלֶךְ־מִצְרַ֔יִם הַתַּנִּים֙ הַגָּד֔וֹל הָרֹבֵ֖ץ בְּת֣וֹךְ יְאֹרָ֑יו אֲשֶׁ֥ר אָמַ֛ר לִ֥י יְאֹרִ֖י וַאֲנִ֥י עֲשִׂיתִֽנִי׃ ‬

Eg skal setja krokar i kjakane dine og la fiskane i elvane dine festa seg til skjela dine. Eg skal draga deg opp frå elvane dine med alle fiskane i elvane dine som heng fast ved skjela dine.

וְנָתַתִּ֤י *חחיים **חַחִים֙ בִּלְחָיֶ֔יךָ וְהִדְבַּקְתִּ֥י דְגַת־יְאֹרֶ֖יךָ בְּקַשְׂקְשֹׂתֶ֑יךָ וְהַעֲלִיתִ֙יךָ֙ מִתּ֣וֹךְ יְאֹרֶ֔יךָ וְאֵת֙ כָּל־דְּגַ֣ת יְאֹרֶ֔יךָ בְּקַשְׂקְשֹׂתֶ֖יךָ תִּדְבָּֽק׃ ‬

Eg skal kasta deg ut i øydemarka, deg og alle fiskane i elvane dine. Du skal falla på open mark. Du skal ikkje bli samla eller gravlagd. Til dyra på jorda og fuglane under himmelen gjev eg deg til føde.

וּנְטַשְׁתִּ֣יךָ הַמִּדְבָּ֗רָה אוֹתְךָ֙ וְאֵת֙ כָּל־דְּגַ֣ת יְאֹרֶ֔יךָ עַל־פְּנֵ֤י הַשָּׂדֶה֙ תִּפּ֔וֹל לֹ֥א תֵאָסֵ֖ף וְלֹ֣א תִקָּבֵ֑ץ לְחַיַּ֥ת הָאָ֛רֶץ וּלְע֥וֹף הַשָּׁמַ֖יִם נְתַתִּ֥יךָ לְאָכְלָֽה׃ ‬

Då skal alle som bur i Egypt, kjenna at eg er Herren, fordi dei har vore ein støttestav av røyr for Israels hus.

וְיָֽדְעוּ֙ כָּל־יֹשְׁבֵ֣י מִצְרַ֔יִם כִּ֖י אֲנִ֣י יְהוָ֑ה יַ֧עַן הֱיוֹתָ֛ם מִשְׁעֶ֥נֶת קָנֶ֖ה לְבֵ֥ית יִשְׂרָאֵֽל׃ ‬

Då dei greip tak i deg med handa, splintras du og reiv opp heile aksla deira. Då dei støtta seg på deg, brotna du og fekk alle hoftene deira til å skjelva.

בְּתָפְשָׂ֨ם בְּךָ֤ *בכפך **בַכַּף֙ תֵּר֔וֹץ וּבָקַעְתָּ֥ לָהֶ֖ם כָּל־כָּתֵ֑ף וּבְהִֽשָּׁעֲנָ֤ם עָלֶ֙יךָ֙ תִּשָּׁבֵ֔ר וְהַעֲמַדְתָּ֥ לָהֶ֖ם כָּל־מָתְנָֽיִם׃ ס ‬

Difor, så seier Herren Gud: Sjå, eg lèt sverd koma over deg og skal rydda ut både menneske og dyr frå deg.

לָכֵ֗ן כֹּ֤ה אָמַר֙ אֲדֹנָ֣י יְהוִ֔ה הִנְנִ֛י מֵבִ֥יא עָלַ֖יִךְ חָ֑רֶב וְהִכְרַתִּ֥י מִמֶּ֖ךְ אָדָ֥ם וּבְהֵמָֽה׃ ‬

Egypt skal bli til ei øyde og ein ruinhaug, og dei skal kjenna at eg er Herren. Fordi han sa: Nilen er min, og eg har laga han.

וְהָיְתָ֤ה אֶֽרֶץ־מִצְרַ֙יִם֙ לִשְׁמָמָ֣ה וְחָרְבָּ֔ה וְיָדְע֖וּ כִּֽי־אֲנִ֣י יְהוָ֑ה יַ֧עַן אָמַ֛ר יְאֹ֥ר לִ֖י וַאֲנִ֥י עָשִֽׂיתִי׃ ‬

Difor, sjå, eg kjem mot deg og mot elvane dine. Eg skal gjera Egyptarlandet til ein øydelagd ruinhaug, frå Migdol til Syene og heilt til grensa mot Kusj.

לָכֵ֛ן הִנְנִ֥י אֵלֶ֖יךָ וְאֶל־יְאֹרֶ֑יךָ וְנָתַתִּ֞י אֶת־אֶ֣רֶץ מִצְרַ֗יִם לְחָרְבוֹת֙ חֹ֣רֶב שְׁמָמָ֔ה מִמִּגְדֹּ֥ל סְוֵנֵ֖ה וְעַד־גְּב֥וּל כּֽוּשׁ׃ ‬

Ingen menneskeføter skal gå gjennom det, og ingen dyreføter skal gå gjennom det. Det skal ikkje vera folkesett i førti år.

לֹ֤א תַעֲבָר־בָּהּ֙ רֶ֣גֶל אָדָ֔ם וְרֶ֥גֶל בְּהֵמָ֖ה לֹ֣א תַעֲבָר־בָּ֑הּ וְלֹ֥א תֵשֵׁ֖ב אַרְבָּעִ֥ים שָׁנָֽה׃ ‬

Eg skal gjera Egyptarlandet til ei øydemark midt mellom øydelagde land, og byane der skal liggja aude i førti år midt mellom øydelagde byar. Eg skal spreia egyptarane mellom folkeslaga og strø dei utover landa.

וְנָתַתִּ֣י אֶת־אֶרֶץ֩ מִצְרַ֨יִם שְׁמָמָ֜ה בְּת֣וֹךְ ׀ אֲרָצ֣וֹת נְשַׁמּ֗וֹת וְעָרֶ֙יהָ֙ בְּת֨וֹךְ עָרִ֤ים מָֽחֳרָבוֹת֙ תִּֽהְיֶ֣יןָ שְׁמָמָ֔ה אַרְבָּעִ֖ים שָׁנָ֑ה וַהֲפִצֹתִ֤י אֶת־מִצְרַ֙יִם֙ בַּגּוֹיִ֔ם וְֽזֵרִיתִ֖ים בָּאֲרָצֽוֹת׃ פ ‬

For så seier Herren Gud: Etter førti år skal eg samla egyptarane frå dei folka dei vart spreidde mellom.

כִּ֛י כֹּ֥ה אָמַ֖ר אֲדֹנָ֣י יְהוִ֑ה מִקֵּ֞ץ אַרְבָּעִ֤ים שָׁנָה֙ אֲקַבֵּ֣ץ אֶת־מִצְרַ֔יִם מִן־הָעַמִּ֖ים אֲשֶׁר־נָפֹ֥צוּ שָֽׁמָּה׃ ‬

Eg skal venda lagnaden til Egypt og føra dei attende til Patros, til landet dei kjem frå. Der skal dei vera eit lite kongerike.

וְשַׁבְתִּי֙ אֶת־שְׁב֣וּת מִצְרַ֔יִם וַהֲשִׁבֹתִ֤י אֹתָם֙ אֶ֣רֶץ פַּתְר֔וֹס עַל־אֶ֖רֶץ מְכֽוּרָתָ֑ם וְהָ֥יוּ שָׁ֖ם מַמְלָכָ֥ה שְׁפָלָֽה׃ ‬

Det skal vera det ringaste av kongerika og aldri meir heva seg over dei andre folkeslaga. Eg skal gjera dei så få at dei ikkje lenger kan herska over folkeslaga.

מִן־הַמַּמְלָכוֹת֙ תִּהְיֶ֣ה שְׁפָלָ֔ה וְלֹֽא־תִתְנַשֵּׂ֥א ע֖וֹד עַל־הַגּוֹיִ֑ם וְהִ֨מְעַטְתִּ֔ים לְבִלְתִּ֖י רְד֥וֹת בַּגּוֹיִֽם׃ ‬

Israels hus skal aldri meir setja si lit til dei og bli minna om synda dei gjorde då dei vende seg til dei. Då skal dei kjenna at eg er Herren Gud.

וְלֹ֣א יִֽהְיֶה־עוֹד֩ לְבֵ֨ית יִשְׂרָאֵ֤ל לְמִבְטָח֙ מַזְכִּ֣יר עָוֺ֔ן בִּפְנוֹתָ֖ם אַחֲרֵיהֶ֑ם וְיָ֣דְע֔וּ כִּ֥י אֲנִ֖י אֲדֹנָ֥י יְהוִֽה׃ פ ‬

I det tjuesjuande året, i den første månaden, på den første dagen i månaden, kom Herrens ord til meg og sa:

וַיְהִ֗י בְּעֶשְׂרִ֤ים וָשֶׁ֙בַע֙ שָׁנָ֔ה בָּֽרִאשׁ֖וֹן בְּאֶחָ֣ד לַחֹ֑דֶשׁ הָיָ֥ה דְבַר־יְהוָ֖ה אֵלַ֥י לֵאמֹֽר׃ ‬

Menneske, Nebukadnesar, kongen av Babel, let hæren sin utføra eit stort arbeid mot Tyrus. Kvart hovud vart skalla og kvar aksel var flådd. Men korkje han eller hæren hans fekk noko løn frå Tyrus for det arbeidet dei hadde utført mot byen.

בֶּן־אָדָ֗ם נְבוּכַדְרֶאצַּ֣ר מֶֽלֶךְ־בָּ֠בֶל הֶעֱבִ֨יד אֶת־חֵיל֜וֹ עֲבֹדָ֤ה גְדֹלָה֙ אֶל־צֹ֔ר כָּל־רֹ֣אשׁ מֻקְרָ֔ח וְכָל־כָּתֵ֖ף מְרוּטָ֑ה וְ֠שָׂכָר לֹא־הָ֨יָה ל֤וֹ וּלְחֵילוֹ֙ מִצֹּ֔ר עַל־הָעֲבֹדָ֖ה אֲשֶׁר־עָבַ֥ד עָלֶֽיהָ׃ ס ‬

Difor, så seier Herren Gud: Sjå, eg gjev Nebukadnesar, kongen av Babel, Egyptarlandet. Han skal føra bort rikdomen der, ta hærfang og byte. Det skal vera løn for hæren hans.

לָכֵ֗ן כֹּ֤ה אָמַר֙ אֲדֹנָ֣י יְהוִ֔ה הִנְנִ֥י נֹתֵ֛ן לִנְבוּכַדְרֶאצַּ֥ר מֶֽלֶךְ־בָּבֶ֖ל אֶת־אֶ֣רֶץ מִצְרָ֑יִם וְנָשָׂ֨א הֲמֹנָ֜הּ וְשָׁלַ֤ל שְׁלָלָהּ֙ וּבָזַ֣ז בִּזָּ֔הּ וְהָיְתָ֥ה שָׂכָ֖ר לְחֵילֽוֹ׃ ‬

Som løn for arbeidet han utførte, gjev eg han Egyptarlandet, for dei arbeidde for meg, seier Herren Gud.

פְּעֻלָּתוֹ֙ אֲשֶׁר־עָ֣בַד בָּ֔הּ נָתַ֥תִּי ל֖וֹ אֶת־אֶ֣רֶץ מִצְרָ֑יִם אֲשֶׁר֙ עָ֣שׂוּ לִ֔י נְאֻ֖ם אֲדֹנָ֥י יְהוִֽה׃ ס ‬

Den dagen skal eg la eit horn veksa fram for Israels hus, og eg skal la deg opna munnen midt mellom dei. Då skal dei kjenna at eg er Herren.

בַּיּ֣וֹם הַה֗וּא אַצְמִ֤יחַ קֶ֙רֶן֙ לְבֵ֣ית יִשְׂרָאֵ֔ל וּלְךָ֛ אֶתֵּ֥ן פִּתְחֽוֹן־פֶּ֖ה בְּתוֹכָ֑ם וְיָדְע֖וּ כִּי־אֲנִ֥י יְהוָֽה׃ פ ‬

Oppslag

Sammendrag2

Kapittel 29

Hovedtema: Guds dom over Egypt for deres hovmod og upålitelighet som støtte for Israel.

Innhold: Gud befaler Esekiel å profetere mot farao og Egypt. Farao sammenlignes med en stor krokodille i Nilen som hovmodig hevder å ha skapt sin egen makt. Gud vil straffe Egypt med ødeleggelse og 40 års eksil gjennom Nebukadnesar av Babylon, som belønning for hans beleiring av Tyrus. Egypt skal gjenopprettes, men forbli et svakt rike. Kapitlet avsluttes med løfte om at Gud vil la et horn spire fram for Israel.

Nøkkelord/bilder:

Krokodillen i Nilen: Farao fremstilles som et stort sjødyr som hovmodig påstår «Nilen er min, jeg har skapt den» – et bilde på Egypts arroganse.
Sivstøtten: Egypt beskrives som en sivstav som knekker og skader den som støtter seg på den – et bilde på Egypts upålitelighet som alliert.
40 års ødeleggelse: Perioden Egypt skal ligge øde, fra Migdol til Syene, før gjenopprettelse som et svakt rike.
Hornet som spirer: Et løfte om fornyet styrke og håp for Israels hus på den dagen Egypt dømmes.

Historisk kontekst

Historisk og kulturell kontekst for Esekiel 29

Personer

Farao nevnes som adressat for profetien, og ut fra dateringen i vers 1 (587 f.Kr.) dreier det seg sannsynligvis om Hofra (Apries, regjeringstid 589–570 f.Kr.). Hofra var den farao som sendte en egyptisk hær for å hjelpe Jerusalem under Nebukadnesars beleiring, noe som ga midlertidig lettelse før beleiringen ble gjenopptatt (Jer 37:5–8). Hofra er kjent fra egyptiske kilder og den greske historikeren Herodot, som beskriver hans mislykkede militære kampanjer og til slutt hans fall gjennom et internt opprør.

Nebukadnesar (vers 18–20) var konge av Babylon fra 605–562 f.Kr. og den mektigste herskeren i sin tid. Hans beleiring av Tyrus varte i tretten år (ca. 585–572 f.Kr.) og endte uten den rikdommen han hadde forventet, ettersom byen klarte å forhandle frem en avtale. Esekiel presenterer Egypt som Guds kompensasjon til Nebukadnesar for denne innsatsen.

Steder

Nilen (hebraisk: יְאֹר, jeor) er sentral i kapittelets billedspråk. Nilen var ikke bare Egypts livsnerve for jordbruk og handel, men også et religiøst symbol nært knyttet til faraos makt og egyptiske guddommer som Hapi (nilens gud). Faraos påstand «Nilen er min, jeg har skapt meg selv» (vers 3, וַאֲנִי עֲשִׂיתִנִי) og «Nilen er min, og jeg har skapt [den]» (vers 9, וַאֲנִי עָשִׂיתִי) reflekterer egyptisk kongelig ideologi der farao ble betraktet som guddommelig og ansvarlig for Nilens årlige oversvømmelser.

Fra Migdol til Svene (vers 10, מִמִּגְדֹּל סְוֵנֵה) markerer Egypts geografiske utstrekning fra nord til sør. Migdol («tårn») var en festningsby i nordøst, nær grensen mot Sinai. Svene (hebraisk סְוֵנֵה, moderne Aswan) lå ved Egypts sørlige grense mot Kusj (Nubia). Uttrykket tilsvarer det norske «fra nord til sør» og indikerer at hele landet skal rammes.

Patros (vers 14) refererer til Øvre-Egypt, området sør i Nildalen. Dette beskrives som egypternes «opprinnelsesland» (eretz mekuratam), noe som reflekterer historisk bevissthet om at den egyptiske sivilisasjonen hadde sitt utspring i denne regionen.

Hendelser og skikker

Egypt som «sivstav» (vers 6–7) henspiller på Judas politikk med å søke egyptisk militær støtte mot Babylon. Bildet av en sivstav som knekker og skader den som støtter seg på den, var en kjent metafor i Midtøsten (jf. 2 Kong 18:21; Jes 36:6). Egypt hadde gjentatte ganger skuffet sine allierte ved å love hjelp de ikke kunne eller ville gi.

Beleiringen av Tyrus (vers 18) beskrives med livaktige detaljer: soldater med skallede hoder og avskrapte skuldre fra å bære beleiringsutstyr og beskytte seg mot prosjektiler. Denne langvarige beleiringen er bekreftet i babylonske kilder og representerte en enorm ressursbruk uten tilsvarende utbytte, ettersom Tyrus' rikdommer kunne evakueres sjøveien.

Nøkkelbegreper

Tannin (הַתַּנִּם הַגָּדוֹל, vers 3) oversettes ofte «sjøuhyre» eller «krokodille». I egyptisk kontekst var krokodillen et kongelig symbol, og guden Sobek ble avbildet som krokodille. Ved å kalle farao et tannin som skal dras opp med kroker, reverserer Esekiel egyptisk kongelig ikonografi og reduserer farao til et dyr som fanges.

De to dateringene i kapittelet representerer den kronologiske rammen for oraklene: Vers 1 dateres til januar 587 f.Kr., midt under Jerusalems beleiring. Vers 17 dateres til april 571 f.Kr., hele seksten år senere og den seneste dateringen i Esekiels bok. Dette viser at profeten mottok oppdateringer og tillegg til sine profetier over lang tid.

Kapittel-spesifikke funn

Babylonske krøniker og administrative tekster bekrefter Nebukadnesars kampanjer mot både Tyrus og Egypt. En fragmentarisk babylonsk tekst fra Nebukadnesars 37. regjeringsår (568/567 f.Kr.) nevner en kampanje mot Egypt under farao Amasis (Hofras etterfølger), noe som bekrefter at Babylon faktisk angrep Egypt slik Esekiel profeterte. Hofras fall og Amasis' maktovertakelse i 570 f.Kr. stemmer også overens med profetiens bilde av et svekket Egypt.

Personer1

Nebukadnesar2

Alle personer →

Viktige ord10

Esekiel — En profet i Det gamle testamentet som mottok visjoner og budskap fra Gud.
Egypt — Et gammelt kongerike i Nordøst-Afrika, ofte omtalt som en motstander og rival til Israels folk.
Faraon — Tittelen på den øverste herskeren av Egypt, tilsvarende en konge eller keiser.
Nilen — Den lengste elven i Afrika og en viktig kilde til liv og velstand for det gamle Egypt.
Drage — En mytisk skapning brukt som et symbol på faraon og hans makt; representerer også ondskap og ødeleggelse.
Herren — En annen betegnelse for Gud, som understreker hans suverenitet og autoritet over menneskeheten og verden.
Dom — Guds rettferdige straff eller konsekvenser for menneskenes synd og ulydighet.
Babylon — En gammel by og rike i Mesopotamia, ofte assosiert med stolthet, avgudsdyrkelse og fiendskap mot Guds folk.
+ 2 til