Arjok

Navn båret av to bibelske skikkelser: kongen av Ellasar og Nebukadnesars livvaktsjef

Òg kjend som: Ariok, Arioch

PatriarkaneKongeLivvaktsjefMilitær lederHoffembetsmannPatriarktiden (ca. 2000-tallet f.Kr.) og eksilet (ca. 600-tallet f.Kr.)

Navnet Arjok knyttes i Bibelen til to helt ulike skikkelser, adskilt av godt over tusen år. Den første er kongen av Ellasar, som deltok i en militær koalisjon ledet av Kedorlaomer av Elam. Denne alliansen førte krig mot fem konger i Siddim-dalen, seiret og bortførte blant andre Abrahams nevø Lot — noe som utløste Abrahams dristige militære motangrep og befrielse av fangene. Den andre Arjok tjenestegjorde ved kong Nebukadnesars hoff i Babylon som sjef for livvakten. Da kongen krevde at vismennene ikke bare skulle tyde en drøm, men også gjengi dens innhold — og ingen klarte det — fikk Arjok ordre om å henrette dem alle. I denne kritiske situasjonen oppsøkte Daniel Arjok med klokskap og forsiktighet, og Arjok forklarte ham situasjonen og førte ham senere frem for kongen. Daniels guddommelig inspirerte åpenbaring av drømmen reddet vismennenes liv og demonstrerte Guds suverenitet over jordens riker.

Nøkkelhendingar

Arjok som konge av Ellasar i krigen mot Siddim-dalen

Arjok, kongen av Ellasar, allierte seg med Kedorlaomer av Elam, Amrafel av Sinear og Tideal av Gojim i krigen mot de fem kongene i Siddim-dalen, inkludert kongene av Sodoma og Gomorra.

1Mos 14:1 Vis i kontekst →

1Det hende i den tida då Amrafel var konge i Sinear, Arjok var konge i Ellasar, Kedorlaomer var konge i Elam, og Tidal var konge over Gojim.

וַיְהִ֗י בִּימֵי֙ אַמְרָפֶ֣ל מֶֽלֶךְ־שִׁנְעָ֔ר אַרְי֖וֹךְ מֶ֣לֶךְ אֶלָּסָ֑ר כְּדָרְלָעֹ֙מֶר֙ מֶ֣לֶךְ עֵילָ֔ם וְתִדְעָ֖ל מֶ֥לֶךְ גּוֹיִֽם׃ ‬

1Mos 14:2 Vis i kontekst →

2Dei gjekk til krig mot Bera, kongen i Sodoma, Birsja, kongen i Gomorra, Sjinab, kongen i Adma, Sjemeber, kongen i Sebojim, og kongen i Bela, det vil seia Soar.

עָשׂ֣וּ מִלְחָמָ֗ה אֶת־בֶּ֙רַע֙ מֶ֣לֶךְ סְדֹ֔ם וְאֶת־בִּרְשַׁ֖ע מֶ֣לֶךְ עֲמֹרָ֑ה שִׁנְאָ֣ב ׀ מֶ֣לֶךְ אַדְמָ֗ה וְשֶׁמְאֵ֙בֶר֙ מֶ֣לֶךְ *צביים **צְבוֹיִ֔ים וּמֶ֥לֶךְ בֶּ֖לַע הִיא־צֹֽעַר׃ ‬

1Mos 14:3 Vis i kontekst →

3Alle desse slo seg saman i Siddim-dalen, der Saltsjøen no ligg.

כָּל־אֵ֙לֶּה֙ חָֽבְר֔וּ אֶל־עֵ֖מֶק הַשִּׂדִּ֑ים ה֖וּא יָ֥ם הַמֶּֽלַח׃ ‬

1Mos 14:4 Vis i kontekst →

4I tolv år hadde dei vore underlagde Kedorlaomer, men i det trettande året gjorde dei opprør.

שְׁתֵּ֤ים עֶשְׂרֵה֙ שָׁנָ֔ה עָבְד֖וּ אֶת־כְּדָרְלָעֹ֑מֶר וּשְׁלֹשׁ־עֶשְׂרֵ֥ה שָׁנָ֖ה מָרָֽדוּ׃ ‬

1Mos 14:5 Vis i kontekst →

5Dei slo refaittane i Asjterot-Karnajim, zusittane i Ham, og emittane i Sjave-Kirjatajim.

וּבְאַרְבַּע֩ עֶשְׂרֵ֨ה שָׁנָ֜ה בָּ֣א כְדָרְלָעֹ֗מֶר וְהַמְּלָכִים֙ אֲשֶׁ֣ר אִתּ֔וֹ וַיַּכּ֤וּ אֶת־רְפָאִים֙ בְּעַשְׁתְּרֹ֣ת קַרְנַ֔יִם וְאֶת־הַזּוּזִ֖ים בְּהָ֑ם וְאֵת֙ הֽ͏ָאֵימִ֔ים בְּשָׁוֵ֖ה קִרְיָתָֽיִם׃ ‬

1Mos 14:6 Vis i kontekst →

6Dei slo også horittane i fjella deira i Seir, heilt til El-Paran, som ligg ved øydemarka.

וְאֶת־הַחֹרִ֖י בְּהַרְרָ֣ם שֵׂעִ֑יר עַ֚ד אֵ֣יל פָּארָ֔ן אֲשֶׁ֖ר עַל־הַמִּדְבָּֽר׃ ‬

1Mos 14:7 Vis i kontekst →

7Så snudde dei og kom til En-Misjpat, det vil seia Kadesj. Dei slo heile området til amalekittane og dessutan amorittane som budde i Hasason-Tamar.

וַ֠יָּשֻׁבוּ וַיָּבֹ֜אוּ אֶל־עֵ֤ין מִשְׁפָּט֙ הִ֣וא קָדֵ֔שׁ וַיַּכּ֕וּ אֶֽת־כָּל־שְׂדֵ֖ה הָעֲמָלֵקִ֑י וְגַם֙ אֶת־הָ֣אֱמֹרִ֔י הַיֹּשֵׁ֖ב בְּחַֽצְצֹ֥ן תָּמָֽר׃ ‬

1Mos 14:8 Vis i kontekst →

8Då drog kongen i Sodoma ut, saman med kongen i Gomorra, kongen i Adma, kongen i Sebojim og kongen i Bela, det vil seia Soar. Dei stilte opp til strid mot dei i Siddim-dalen.

וַיֵּצֵ֨א מֶֽלֶךְ־סְדֹ֜ם וּמֶ֣לֶךְ עֲמֹרָ֗ה וּמֶ֤לֶךְ אַדְמָה֙ וּמֶ֣לֶךְ *צביים **צְבוֹיִ֔ם וּמֶ֥לֶךְ בֶּ֖לַע הִוא־צֹ֑עַר וַיַּֽעַרְכ֤וּ אִתָּם֙ מִלְחָמָ֔ה בְּעֵ֖מֶק הַשִּׂדִּֽים׃ ‬

1Mos 14:9 Vis i kontekst →

9Dei kjempa mot Kedorlaomer, kongen i Elam, Tidal, kongen over Gojim, Amrafel, kongen i Sinear, og Arjok, kongen i Ellasar – fire kongar mot fem.

אֵ֣ת כְּדָרְלָעֹ֜מֶר מֶ֣לֶךְ עֵילָ֗ם וְתִדְעָל֙ מֶ֣לֶךְ גּוֹיִ֔ם וְאַמְרָפֶל֙ מֶ֣לֶךְ שִׁנְעָ֔ר וְאַרְי֖וֹךְ מֶ֣לֶךְ אֶלָּסָ֑ר אַרְבָּעָ֥ה מְלָכִ֖ים אֶת־הַחֲמִשָּֽׁה׃ ‬

Seieren i Siddim-dalen og bortføringen av Lot

Arjok og hans allierte seiret over kongene i Siddim-dalen og tok med seg rikdom og fanger, inkludert Lot, Abrahams nevø.

1Mos 14:10 Vis i kontekst →

10Siddim-dalen var full av tjøregroper. Då kongane i Sodoma og Gomorra flykta, fall somme ned i dei, medan dei andre rømde til fjells.

וְעֵ֣מֶק הַשִׂדִּ֗ים בּֽ͏ֶאֱרֹ֤ת בֶּאֱרֹת֙ חֵמָ֔ר וַיָּנֻ֛סוּ מֶֽלֶךְ־סְדֹ֥ם וַעֲמֹרָ֖ה וַיִּפְּלוּ־שָׁ֑מָּה וְהַנִּשְׁאָרִ֖ים הֶ֥רָה נָּֽסוּ׃ ‬

1Mos 14:11 Vis i kontekst →

11Dei tok med seg alt godset i Sodoma og Gomorra og all maten deira, og drog bort.

וַ֠יִּקְחוּ אֶת־כָּל־רְכֻ֨שׁ סְדֹ֧ם וַעֲמֹרָ֛ה וְאֶת־כָּל־אָכְלָ֖ם וַיֵּלֵֽכוּ׃ ‬

1Mos 14:12 Vis i kontekst →

12Dei tok også med seg Lot, brorsonen til Abram, og eigedomane hans, og drog av stad. For Lot budde i Sodoma.

וַיִּקְח֨וּ אֶת־ל֧וֹט וְאֶת־רְכֻשׁ֛וֹ בֶּן־אֲחִ֥י אַבְרָ֖ם וַיֵּלֵ֑כוּ וְה֥וּא יֹשֵׁ֖ב בִּסְדֹֽם׃ ‬

Abraham forfølger og beseirer Arjok og hans allierte

Abraham samlet 318 av sine trente menn og forfulgte Arjok og de allierte kongene for å befri sin nevø Lot, og slo dem helt til Hoba nord for Damaskus.

1Mos 14:13 Vis i kontekst →

13Ein som hadde kome seg unna, kom og fortalde det til Abram, hebrearen. Han budde ved eikelundane til amoritten Mamre, bror til Esjkol og Aner. Desse var forbundsfellar med Abram.

וַיָּבֹא֙ הַפָּלִ֔יט וַיַּגֵּ֖ד לְאַבְרָ֣ם הָעִבְרִ֑י וְהוּא֩ שֹׁכֵ֨ן בְּאֵֽלֹנֵ֜י מַמְרֵ֣א הָאֱמֹרִ֗י אֲחִ֤י אֶשְׁכֹּל֙ וַאֲחִ֣י עָנֵ֔ר וְהֵ֖ם בַּעֲלֵ֥י בְרִית־אַבְרָֽם׃ ‬

1Mos 14:14 Vis i kontekst →

14Då Abram høyrde at slektningen hans var teken til fange, mønstra han dei trena mennene sine, tre hundre og atten, fødde i huset hans, og forfølgde fienden heilt til Dan.

וַיִּשְׁמַ֣ע אַבְרָ֔ם כִּ֥י נִשְׁבָּ֖ה אָחִ֑יו וַיָּ֨רֶק אֶת־חֲנִיכָ֜יו יְלִידֵ֣י בֵית֗וֹ שְׁמֹנָ֤ה עָשָׂר֙ וּשְׁלֹ֣שׁ מֵא֔וֹת וַיִּרְדֹּ֖ף עַד־דָּֽן׃ ‬

1Mos 14:15 Vis i kontekst →

15Om natta delte han styrkane sine og gjekk til åtak mot dei, han og tenarane hans. Han slo dei og forfølgde dei heilt til Hoba, nord for Damaskus.

וַיֵּחָלֵ֨ק עֲלֵיהֶ֧ם ׀ לַ֛יְלָה ה֥וּא וַעֲבָדָ֖יו וַיַּכֵּ֑ם וֽ͏ַיִּרְדְּפֵם֙ עַד־חוֹבָ֔ה אֲשֶׁ֥ר מִשְּׂמֹ֖אל לְדַמָּֽשֶׂק׃ ‬

1Mos 14:16 Vis i kontekst →

16Han henta tilbake alt godset. Han førte også tilbake Lot, slektningen sin, med eigedomane hans, og dessutan kvinnene og folket.

וַיָּ֕שֶׁב אֵ֖ת כָּל־הָרְכֻ֑שׁ וְגַם֩ אֶת־ל֨וֹט אָחִ֤יו וּרְכֻשׁוֹ֙ הֵשִׁ֔יב וְגַ֥ם אֶת־הַנָּשִׁ֖ים וְאֶת־הָעָֽם׃ ‬

Arjok beordret å drepe vismennene i Babylon

I Daniels tid fikk Arjok, sjefen for Nebukadnesars livvakt, ordre om å henrette alle vismennene i Babylon fordi ingen kunne fortelle kongen hva drømmen inneholdt eller tyde den.

Dan 2:12 Vis i kontekst →

12Då vart kongen rasande og svært harm, og han baud at alle dei vise i Babel skulle drepast.

כָּל־קֳבֵ֣ל דְּנָ֔ה מַלְכָּ֕א בְּנַ֖ס וּקְצַ֣ף שַׂגִּ֑יא וַאֲמַר֙ לְה֣וֹבָדָ֔ה לְכֹ֖ל חַכִּימֵ֥י בָבֶֽל׃ ‬

Dan 2:13 Vis i kontekst →

13Påbodet gjekk ut, og dei vise skulle drepast. Dei leita også etter Daniel og venene hans for å drepa dei.

וְדָתָ֣א נֶפְקַ֔ת וְחַכִּֽימַיָּ֖א מִֽתְקַטְּלִ֑ין וּבְע֛וֹ דָּנִיֵּ֥אל וְחַבְר֖וֹהִי לְהִתְקְטָלָֽה׃ פ ‬

Dan 2:14 Vis i kontekst →

14Då vende Daniel seg med klokskap og forstand til Arjok, høvdingen over livvakta til kongen, som hadde drege ut for å drepa dei vise i Babel.

בֵּאדַ֣יִן דָּנִיֵּ֗אל הֲתִיב֙ עֵטָ֣א וּטְעֵ֔ם לְאַרְי֕וֹךְ רַב־טַבָּחַיָּ֖א דִּ֣י מַלְכָּ֑א דִּ֚י נְפַ֣ק לְקַטָּלָ֔ה לְחַכִּימֵ֖י בָּבֶֽל׃ ‬

Daniel henvender seg til Arjok

Daniel henvendte seg til Arjok med klokskap og forsiktighet og spurte om grunnen til den strenge ordren fra kongen. Arjok forklarte situasjonen for Daniel.

Dan 2:15 Vis i kontekst →

15Han spurde Arjok, kongens offiser: «Kvifor er påbodet frå kongen så strengt?» Då fortalde Arjok Daniel kva som hadde hendt.

עָנֵ֣ה וְאָמַ֗ר לְאַרְיוֹךְ֙ שַׁלִּיטָ֣א דִֽי־מַלְכָּ֔א עַל־מָ֥ה דָתָ֛א מְהַחְצְפָ֖ה מִן־קֳדָ֣ם מַלְכָּ֑א אֱדַ֣יִן מִלְּתָ֔א הוֹדַ֥ע אַרְי֖וֹךְ לְדָנִיֵּֽאל׃ ‬

Dan 2:16 Vis i kontekst →

16Daniel gjekk inn til kongen og bad om å få tid, så han kunne gje kongen tydinga.

וְדָ֣נִיֵּ֔אל עַ֖ל וּבְעָ֣ה מִן־מַלְכָּ֑א דִּ֚י זְמָ֣ן יִנְתֵּן־לֵ֔הּ וּפִשְׁרָ֖א לְהַֽחֲוָיָ֥ה לְמַלְכָּֽא׃ פ ‬

Arjok fører Daniel frem for Nebukadnesar

Etter at Gud åpenbarte drømmens hemmelighet for Daniel i et nattlig syn, førte Arjok ham frem for kong Nebukadnesar og presenterte ham som en som kunne tyde drømmen.

Dan 2:24 Vis i kontekst →

24Difor gjekk Daniel til Arjok, som kongen hadde sett til å drepa dei vise i Babel. Han gjekk og sa til han: «Drep ikkje dei vise i Babel! Før meg fram for kongen, så skal eg gje han tydinga.»

כָּל־קֳבֵ֣ל דְּנָ֗ה דָּֽנִיֵּאל֙ עַ֣ל עַל־אַרְי֔וֹךְ דִּ֚י מַנִּ֣י מַלְכָּ֔א לְהוֹבָדָ֖ה לְחַכִּימֵ֣י בָבֶ֑ל אֲזַ֣ל ׀ וְכֵ֣ן אֲמַר־לֵ֗הּ לְחַכִּימֵ֤י בָבֶל֙ אַל־תְּהוֹבֵ֔ד הַעֵ֙לְנִי֙ קֳדָ֣ם מַלְכָּ֔א וּפִשְׁרָ֖א לְמַלְכָּ֥א אֲחַוֵּֽא׃ ס ‬

Dan 2:25 Vis i kontekst →

25Arjok skunda seg og førte Daniel inn for kongen og sa: «Eg har funne ein mann blant dei bortførte frå Juda som kan kunngjera tydinga for kongen.»

אֱדַ֤יִן אַרְיוֹךְ֙ בְּהִתְבְּהָלָ֔ה הַנְעֵ֥ל לְדָנִיֵּ֖אל קֳדָ֣ם מַלְכָּ֑א וְכֵ֣ן אֲמַר־לֵ֗הּ דִּֽי־הַשְׁכַּ֤חַת גְּבַר֙ מִן־בְּנֵ֤י גָֽלוּתָא֙ דִּ֣י יְה֔וּד דִּ֥י פִשְׁרָ֖א לְמַלְכָּ֥א יְהוֹדַֽע׃ ‬

Nemnd i Bibelen (6)

1. Mosebok 14:1 1. Mosebok 14:9 Daniel 2:14 Daniel 2:15 Daniel 2:24 Daniel 2:25