Asalja

Far til Sjafan, skriveren under kong Josjia

Òg kjend som: Azalja

Det delte kongeriketFar til SjafanStamfar til en fremtredende embetsmannsfamilie i Judaca. slutten av 700-tallet til midten av 600-tallet f.Kr.

Asalja, sønn av Mesjullam, er en bibelsk skikkelse primært kjent som far til Sjafan – den kongelige skriveren som hadde en avgjørende rolle under kong Josjias religiøse reformarbeid i Juda. Selv om Asalja ikke opptrer som en aktiv aktør i de bibelske beretningene, danner han opphav til en av de mest innflytelsesrike embetsmannsfamiliene i Judas siste fase. Det var gjennom sønnen Sjafan at lovboken som ble funnet under tempelarbeidene ble overbrakt til kongen, en begivenhet som resulterte i en dyptgripende religiøs og kultisk reformasjon rundt 622 f.Kr. Asaljas ettermæle ble videreført av barnebarn og oldebarn som Ahikam, Gemarja og Gedalja – menn som alle kom til å prege Judas politiske og religiøse utvikling i den dramatiske perioden frem til Jerusalems fall og den babylonske eksilperioden.

Familie

Nøkkelhendingar

Sjafan sendes til tempelet

Kong Josjia sendte Sjafan, sønn av Asalja, sønn av Mesjullam, til tempelet for å administrere reparasjonsarbeidet. Dette oppdraget ledet direkte til det skjellsettende funnet av lovboken.

3I det attande styringsåret til kong Josjia sende kongen skrivaren Sjafan, son til Asalja, son til Mesjullam, til Herrens hus med dette bodet:
וַיְהִ֗י בִּשְׁמֹנֶ֤ה עֶשְׂרֵה֙ שָׁנָ֔ה לַמֶּ֖לֶךְ יֹאשִׁיָּ֑הוּ שָׁלַ֣ח הַ֠מֶּלֶךְ אֶת־שָׁפָ֨ן בֶּן־אֲצַלְיָ֤הוּ בֶן־מְשֻׁלָּם֙ הַסֹּפֵ֔ר בֵּ֥ית יְהוָ֖ה לֵאמֹֽר׃ ‬
4«Gå opp til øvstepresten Hilkia og la han gjera opp pengane som er førte til Herrens hus, dei som dørvaktarane har samla inn frå folket.
עֲלֵ֗ה אֶל־חִלְקִיָּ֙הוּ֙ הַכֹּהֵ֣ן הַגָּד֔וֹל וְיַתֵּ֣ם אֶת־הַכֶּ֔סֶף הַמּוּבָ֖א בֵּ֣ית יְהוָ֑ה אֲשֶׁ֥ר אָסְפ֛וּ שֹׁמְרֵ֥י הַסַּ֖ף מֵאֵ֥ת הָעָֽם׃ ‬
5Lat dei gje dei til arbeidsleiarane som har tilsyn med Herrens hus, så dei kan gje dei til arbeidarane som er i Herrens hus for å reparera skadane på huset,
*ויתנה **וְיִתְּנֻ֗הוּ עַל־יַד֙ עֹשֵׂ֣י הַמְּלָאכָ֔ה הַמֻּפְקָדִ֖ים *בבית **בֵּ֣ית יְהוָ֑ה וְיִתְּנ֣וּ אֹת֗וֹ לְעֹשֵׂ֤י הַמְּלָאכָה֙ אֲשֶׁר֙ בְּבֵ֣ית יְהוָ֔ה לְחַזֵּ֖ק בֶּ֥דֶק הַבָּֽיִת׃ ‬

Lovboken blir funnet og overlevert

Øverstepresten Hilkia fant lovboken i Herrens hus og overrakte den til Sjafan, sønn av Asalja. Sjafan leste deretter bokens innhold for kong Josjia.

8Øvstepresten Hilkia sa til skrivaren Sjafan: «Eg har funne lovboka i Herrens hus.» Og Hilkia gav boka til Sjafan, og han las henne.
וַ֠יֹּאמֶר חִלְקִיָּ֜הוּ הַכֹּהֵ֤ן הַגָּדוֹל֙ עַל־שָׁפָ֣ן הַסֹּפֵ֔ר סֵ֧פֶר הַתּוֹרָ֛ה מָצָ֖אתִי בְּבֵ֣ית יְהוָ֑ה וַיִּתֵּ֨ן חִלְקִיָּ֧ה אֶת־הַסֵּ֛פֶר אֶל־שָׁפָ֖ן וַיִּקְרָאֵֽהוּ׃ ‬
9Skrivaren Sjafan kom til kongen og gav han melding: «Tenarane dine har smelta ned pengane som fanst i huset, og gjeve dei til arbeidsleiarane som har tilsyn med Herrens hus.»
וַיָּבֹ֞א שָׁפָ֤ן הַסֹּפֵר֙ אֶל־הַמֶּ֔לֶךְ וַיָּ֥שֶׁב אֶת־הַמֶּ֖לֶךְ דָּבָ֑ר וַיֹּ֗אמֶר הִתִּ֤יכוּ עֲבָדֶ֙יךָ֙ אֶת־הַכֶּ֙סֶף֙ הַנִּמְצָ֣א בַבַּ֔יִת וַֽיִּתְּנֻ֗הוּ עַל־יַד֙ עֹשֵׂ֣י הַמְּלָאכָ֔ה הַמֻּפְקָדִ֖ים בֵּ֥ית יְהוָֽה׃ ‬
10Så fortalde skrivaren Sjafan kongen: «Presten Hilkia har gjeve meg ei bok.» Og Sjafan las henne opp for kongen.
וַיַּגֵּ֞ד שָׁפָ֤ן הַסֹּפֵר֙ לַמֶּ֣לֶךְ לֵאמֹ֔ר סֵ֚פֶר נָ֣תַן לִ֔י חִלְקִיָּ֖ה הַכֹּהֵ֑ן וַיִּקְרָאֵ֥הוּ שָׁפָ֖ן לִפְנֵ֥י הַמֶּֽלֶךְ׃ ‬

Kongens reaksjon på lovboken

Da Sjafan leste lovboken høyt for kong Josjia, rev kongen i stykker klærne sine i dyp sorg over folkets ulydighet mot Guds ord, og dette ble startskuddet for en omfattende reform.

11Då kongen høyrde orda i lovboka, reiv han sund kleda sine.
וַֽיְהִי֙ כִּשְׁמֹ֣עַ הַמֶּ֔לֶךְ אֶת־דִּבְרֵ֖י סֵ֣פֶר הַתּוֹרָ֑ה וַיִּקְרַ֖ע אֶת־בְּגָדָֽיו׃ ‬

Delegasjon til profetinnen Hulda

I kjølvannet av lovbokfunnet sendte kongen en delegasjon som blant andre inkluderte Ahikam, sønn av Sjafan og dermed barnebarn av Asalja, for å rådspørre Herren gjennom profetinnen Hulda.

12Kongen gav denne ordren til presten Hilkia, til Ahikam, son til Sjafan, til Akbor, son til Mikaja, til skrivaren Sjafan og til Asaja, kongens tenar:
וַיְצַ֣ו הַמֶּ֡לֶךְ אֶת־חִלְקִיָּ֣ה הַכֹּהֵ֡ן וְאֶת־אֲחִיקָ֣ם בֶּן־שָׁ֠פָן וְאֶת־עַכְבּ֨וֹר בֶּן־מִיכָיָ֜ה וְאֵ֣ת ׀ שָׁפָ֣ן הַסֹּפֵ֗ר וְאֵ֛ת עֲשָׂיָ֥ה עֶֽבֶד־הַמֶּ֖לֶךְ לֵאמֹֽר׃ ‬
13«Gå og spør Herren for meg, for folket og for heile Juda om det som står i denne boka som er funnen. For Herrens vreide er stor, den som er tend mot oss fordi fedrane våre ikkje høyrde på orda i denne boka og ikkje gjorde etter alt det som er skrive om oss.»
לְכוּ֩ דִרְשׁ֨וּ אֶת־יְהוָ֜ה בַּעֲדִ֣י וּבְעַד־הָעָ֗ם וּבְעַד֙ כָּל־יְהוּדָ֔ה עַל־דִּבְרֵ֛י הַסֵּ֥פֶר הַנִּמְצָ֖א הַזֶּ֑ה כִּֽי־גְדוֹלָ֞ה חֲמַ֣ת יְהוָ֗ה אֲשֶׁר־הִיא֙ נִצְּתָ֣ה בָ֔נוּ עַל֩ אֲשֶׁ֨ר לֹֽא־שָׁמְע֜וּ אֲבֹתֵ֗ינוּ עַל־דִּבְרֵי֙ הַסֵּ֣פֶר הַזֶּ֔ה לַעֲשׂ֖וֹת כְּכָל־הַכָּת֥וּב עָלֵֽינוּ׃ ‬
14Presten Hilkia, Ahikam, Akbor, Sjafan og Asaja gjekk til profetkvinna Hulda, kona til Sjallum, son til Tikva, son til Harhas, han som hadde tilsyn med kleda. Ho budde i Jerusalem, i den nye bydelen. Dei tala med henne.
וַיֵּ֣לֶךְ חִלְקִיָּ֣הוּ הַ֠כֹּהֵן וַאֲחִיקָ֨ם וְעַכְבּ֜וֹר וְשָׁפָ֣ן וַעֲשָׂיָ֗ה אֶל־חֻלְדָּ֨ה הַנְּבִיאָ֜ה אֵ֣שֶׁת ׀ שַׁלֻּ֣ם בֶּן־תִּקְוָ֗ה בֶּן־חַרְחַס֙ שֹׁמֵ֣ר הַבְּגָדִ֔ים וְהִ֛יא יֹשֶׁ֥בֶת בִּירוּשָׁלַ֖͏ִם בַּמִּשְׁנֶ֑ה וַֽיְדַבְּר֖וּ אֵלֶֽיהָ׃ ‬

Parallellberetningen i Krønikebøkene

Sjafan, sønn av Asalja, nevnes også i parallellberetningen i Andre Krønikebok, der tempelreparasjonen og lovbokfunnet skildres med noen avvikende detaljer.

8I det attande året han var konge, då han skulle reinsa landet og tempelet, sende han Sjafan, son til Asalja, og Maaseja, styraren over byen, og Joah, son til Joahas, kanslaren, for å reparera huset til Herren, sin Gud.
וּבִשְׁנַ֨ת שְׁמוֹנֶ֤ה עֶשְׂרֵה֙ לְמָלְכ֔וֹ לְטַהֵ֥ר הָאָ֖רֶץ וְהַבָּ֑יִת שָׁ֠לַח אֶת־שָׁפָ֨ן בֶּן־אֲצַלְיָ֜הוּ וְאֶת־מַעֲשֵׂיָ֣הוּ שַׂר־הָעִ֗יר וְ֠אֵת יוֹאָ֤ח בֶּן־יֽוֹאָחָז֙ הַמַּזְכִּ֔יר לְחַזֵּ֕ק אֶת־בֵּ֖ית יְהוָ֥ה אֱלֹהָֽיו׃ ‬
15Då tok Hilkia til orde og sa til skrivaren Sjafan: «Eg har funne lovboka i Herrens hus.» Og Hilkia gav boka til Sjafan.
וַיַּ֣עַן חִלְקִיָּ֗הוּ וַיֹּ֙אמֶר֙ אֶל־שָׁפָ֣ן הַסּוֹפֵ֔ר סֵ֧פֶר הַתּוֹרָ֛ה מָצָ֖אתִי בְּבֵ֣ית יְהוָ֑ה וַיִּתֵּ֧ן חִלְקִיָּ֛הוּ אֶת־הַסֵּ֖פֶר אֶל־שָׁפָֽן׃ ‬
18Så fortalde skrivaren Sjafan til kongen: «Presten Hilkia gav meg ei bok.» Og Sjafan las opp frå henne framfor kongen.
וַיַּגֵּ֞ד שָׁפָ֤ן הַסּוֹפֵר֙ לַמֶּ֣לֶךְ לֵאמֹ֔ר סֵ֚פֶר נָ֣תַן לִ֔י חִלְקִיָּ֖הוּ הַכֹּהֵ֑ן וַיִּקְרָא־ב֥וֹ שָׁפָ֖ן לִפְנֵ֥י הַמֶּֽלֶךְ׃ ‬

Nemnd i Bibelen (2)