Gehasi (Elisas tjener)
Den grådige tjeneren
Gehasi var profeten Elisas personlige tjener og assistent. Han var vitne til mange av Elisas mirakler, men hans grådighet førte til at han ble rammet av spedalskhet etter å ha løyet for å skaffe seg gaver fra Na'aman den syriske hærføreren.
Nøkkelhendingar
Tjener for sjunemitterkvinnen
Gehasi foreslo for Elisa at den gjestfrie sjunemitterkvinnen kunne velsignes med en sønn, siden hun var barnløs og hadde en gammel mann.
14Han spurde: «Kva kan vi då gjera for henne?» Gehasi svara: «Ho har ikkje nokon son, og mannen hennar er gammal.»
וַיֹּ֕אמֶר וּמֶ֖ה לַעֲשׂ֣וֹת לָ֑הּ וַיֹּ֣אמֶר גֵּיחֲזִ֗י אֲבָ֛ל בֵּ֥ן אֵֽין־לָ֖הּ וְאִישָׁ֥הּ זָקֵֽן׃
15Då sa han: «Kall på henne.» Han kalla på henne, og ho kom og stod i døra.
וַיֹּ֖אמֶר קְרָא־לָ֑הּ וַיִּקְרָא־לָ֔הּ וַֽתַּעֲמֹ֖ד בַּפָּֽתַח׃
16Han sa: «Om eitt år, på denne tida, skal du halda ein son i armane.» Ho svara: «Nei, herre, gudsmann! Ikkje lur tenestekvinne di.»
וַיֹּ֗אמֶר לַמּוֹעֵ֤ד הַזֶּה֙ כָּעֵ֣ת חַיָּ֔ה *אתי **אַ֖תְּ חֹבֶ֣קֶת בֵּ֑ן וַתֹּ֗אמֶר אַל־אֲדֹנִי֙ אִ֣ישׁ הָאֱלֹהִ֔ים אַל־תְּכַזֵּ֖ב בְּשִׁפְחָתֶֽךָ׃
Forsøk på å vekke opp gutten
Da sjunemitterkvinnens sønn døde, sendte Elisa Gehasi med sin stav for å legge den på guttens ansikt, men dette virket ikke.
29Han sa til Gehasi: «Bind opp kappa di, ta staven min i handa og gå! Om du møter nokon, skal du ikkje helsa, og om nokon helsar på deg, skal du ikkje svara. Legg staven min over andletet til guten.»
וַיֹּ֨אמֶר לְגֵיחֲזִ֜י חֲגֹ֣ר מָתְנֶ֗יךָ וְקַ֨ח מִשְׁעַנְתִּ֣י בְיָדְךָ֮ וָלֵךְ֒ כִּֽי־תִמְצָ֥א אִישׁ֙ לֹ֣א תְבָרְכֶ֔נּוּ וְכִֽי־יְבָרֶכְךָ֥ אִ֖ישׁ לֹ֣א תַעֲנֶ֑נּוּ וְשַׂמְתָּ֥ מִשְׁעַנְתִּ֖י עַל־פְּנֵ֥י הַנָּֽעַר׃
30Men mor til guten sa: «Så sant Herren lever, og så sant du lever: Eg går ikkje frå deg!» Då stod han opp og følgde henne.
וַתֹּ֙אמֶר֙ אֵ֣ם הַנַּ֔עַר חַי־יְהוָ֥ה וְחֵֽי־נַפְשְׁךָ֖ אִם־אֶעֶזְבֶ֑ךָּ וַיָּ֖קָם וַיֵּ֥לֶךְ אַחֲרֶֽיהָ׃
31Gehasi hadde gått føre dei og lagt staven over andletet til guten, men det kom ingen lyd og ikkje noko teikn til liv. Så gjekk han tilbake og møtte Elisja og sa: «Guten vakna ikkje.»
וְגֵחֲזִ֞י עָבַ֣ר לִפְנֵיהֶ֗ם וַיָּ֤שֶׂם אֶת־הַמִּשְׁעֶ֙נֶת֙ עַל־פְּנֵ֣י הַנַּ֔עַר וְאֵ֥ין ק֖וֹל וְאֵ֣ין קָ֑שֶׁב וַיָּ֤שָׁב לִקְרָאתוֹ֙ וַיַּגֶּד־ל֣וֹ לֵאמֹ֔ר לֹ֥א הֵקִ֖יץ הַנָּֽעַר׃
Grådighet overfor Na'aman
Etter at Elisa helbredet Na'aman og nektet å ta imot gaver, løp Gehasi etter ham og løy for å få sølv og klær.
20Men Gehasi, tenaren til Elisja, gudsmannen, sa med seg sjølv: «Sjå, herren min sparte denne aramaaren Na'aman og tok ikkje imot det han hadde med seg. Så sant Herren lever, eg spring etter han og får noko av han.»
וַיֹּ֣אמֶר גֵּיחֲזִ֗י נַעַר֮ אֱלִישָׁ֣ע אִישׁ־הָאֱלֹהִים֒ הִנֵּ֣ה ׀ חָשַׂ֣ךְ אֲדֹנִ֗י אֶֽת־נַעֲמָ֤ן הָֽאֲרַמִּי֙ הַזֶּ֔ה מִקַּ֥חַת מִיָּד֖וֹ אֵ֣ת אֲשֶׁר־הֵבִ֑יא חַי־יְהוָה֙ כִּֽי־אִם־רַ֣צְתִּי אַחֲרָ֔יו וְלָקַחְתִּ֥י מֵאִתּ֖וֹ מְאֽוּמָה׃
21Så sprang Gehasi etter Na'aman. Då Na'aman såg at nokon sprang etter han, hoppa han ned frå vogna og gjekk imot han og sa: «Er alt vel?»
וַיִּרְדֹּ֥ף גֵּיחֲזִ֖י אַחֲרֵ֣י נַֽעֲמָ֑ן וַיִּרְאֶ֤ה נַֽעֲמָן֙ רָ֣ץ אַחֲרָ֔יו וַיִּפֹּ֞ל מֵעַ֧ל הַמֶּרְכָּבָ֛ה לִקְרָאת֖וֹ וַיֹּ֥אמֶר הֲשָׁלֽוֹם׃
22Han svara: «Alt vel. Herren min har sendt meg for å seia: Sjå, akkurat no kom det to unge menn til meg frå Efraim-fjella, frå profetlærlingane. Gjev dei ein talent sølv og to klesdrakter.»
וַיֹּ֣אמֶר ׀ שָׁל֗וֹם אֲדֹנִי֮ שְׁלָחַ֣נִי לֵאמֹר֒ הִנֵּ֣ה עַתָּ֡ה זֶ֠ה בָּ֣אוּ אֵלַ֧י שְׁנֵֽי־נְעָרִ֛ים מֵהַ֥ר אֶפְרַ֖יִם מִבְּנֵ֣י הַנְּבִיאִ֑ים תְּנָה־נָּ֤א לָהֶם֙ כִּכַּר־כֶּ֔סֶף וּשְׁתֵּ֖י חֲלִפ֥וֹת בְּגָדִֽים׃
23Na'aman sa: «Ver så god, tak to talentar.» Han bad han inntrengjande, og batt to talentar sølv i to pungar saman med to klesdrakter, og gav det til to av tenarane sine. Dei bar det framfor Gehasi.
וַיֹּ֣אמֶר נַעֲמָ֔ן הוֹאֵ֖ל קַ֣ח כִּכָּרָ֑יִם וַיִּפְרָץ־בּ֗וֹ וַיָּצַר֩ כִּכְּרַ֨יִם כֶּ֜סֶף בִּשְׁנֵ֣י חֲרִטִ֗ים וּשְׁתֵּי֙ חֲלִפ֣וֹת בְּגָדִ֔ים וַיִּתֵּן֙ אֶל־שְׁנֵ֣י נְעָרָ֔יו וַיִּשְׂא֖וּ לְפָנָֽיו׃
24Då han kom til høgda, tok han det frå dei og gøymde det i huset. Så sende han mennene bort, og dei gjekk.
וַיָּבֹא֙ אֶל־הָעֹ֔פֶל וַיִּקַּ֥ח מִיָּדָ֖ם וַיִּפְקֹ֣ד בַּבָּ֑יִת וַיְשַׁלַּ֥ח אֶת־הָאֲנָשִׁ֖ים וַיֵּלֵֽכוּ׃
Straffet med spedalskhet
Da Gehasi løy for Elisa om hvor han hadde vært, avslørte profeten hans bedrag, og Na'amans spedalskhet kom over Gehasi og hans ætt for alltid.
25Så gjekk han inn og stod framfor herren sin. Elisja sa til han: «Kvar kjem du frå, Gehasi?» Han svara: «Tenaren din har ikkje vore nokon stad.»
וְהוּא־בָא֙ וַיַּעֲמֹ֣ד אֶל־אֲדֹנָ֔יו וַיֹּ֤אמֶר אֵלָיו֙ אֱלִישָׁ֔ע *מאן **מֵאַ֖יִן גֵּחֲזִ֑י וַיֹּ֕אמֶר לֹֽא־הָלַ֥ךְ עַבְדְּךָ֖ אָ֥נֶה וָאָֽנָה׃
26Men Elisja sa til han: «Gjekk ikkje hjarta mitt med deg då mannen snudde seg på vogna si og kom mot deg? Er det tid for å ta imot sølv og klede, olivenlundar og vinmarker, sauer og oksar, tenarar og tenestekvinner?
וַיֹּ֤אמֶר אֵלָיו֙ לֹא־לִבִּ֣י הָלַ֔ךְ כַּאֲשֶׁ֧ר הָֽפַךְ־אִ֛ישׁ מֵעַ֥ל מֶרְכַּבְתּ֖וֹ לִקְרָאתֶ֑ךָ הַעֵ֞ת לָקַ֤חַת אֶת־הַכֶּ֙סֶף֙ וְלָקַ֣חַת בְּגָדִ֔ים וְזֵיתִ֤ים וּכְרָמִים֙ וְצֹ֣אן וּבָקָ֔ר וַעֲבָדִ֖ים וּשְׁפָחֽוֹת׃
27Difor skal spedalsken til Na'aman festa seg til deg og etterkomarane dine for alltid.» Og Gehasi gjekk bort frå han, spedalsk, kvit som snø.
וְצָרַ֤עַת נַֽעֲמָן֙ תִּֽדְבַּק־בְּךָ֔ וּֽבְזַרְעֲךָ לְעוֹלָ֑ם וַיֵּצֵ֥א מִלְּפָנָ֖יו מְצֹרָ֥ע כַּשָּֽׁלֶג׃ ס
Forteller kongen om Elisas undergjerninger
Gehasi fortalte kong Joram om alle de store gjerningene Elisa hadde gjort, inkludert oppvekkelsen av sjunemitterkvinnens sønn.
4Kongen heldt nettopp på å tala med Gehasi, tenaren til gudsmannen, og sa: «Fortel meg om alle dei store gjerningane Elisja har gjort!»
וְהַמֶּ֗לֶךְ מְדַבֵּר֙ אֶל־גֵּ֣חֲזִ֔י נַ֥עַר אִישׁ־הָאֱלֹהִ֖ים לֵאמֹ֑ר סַפְּרָה־נָּ֣א לִ֔י אֵ֥ת כָּל־הַגְּדֹל֖וֹת אֲשֶׁר־עָשָׂ֥ה אֱלִישָֽׁע׃
5Og medan han fortalde kongen om korleis Elisja hadde vekt den døde til liv att, kom den kvinna som hadde fått sonen sin til liv att, og ropa til kongen om huset sitt og marka si. Då sa Gehasi: «Herre konge, dette er kvinna, og dette er sonen hennar, han som Elisja vekte til liv att.»
וַ֠יְהִי ה֥וּא מְסַפֵּ֣ר לַמֶּלֶךְ֮ אֵ֣ת אֲשֶׁר־הֶחֱיָ֣ה אֶת־הַמֵּת֒ וְהִנֵּ֨ה הָאִשָּׁ֜ה אֲשֶׁר־הֶחֱיָ֤ה אֶת־בְּנָהּ֙ צֹעֶ֣קֶת אֶל־הַמֶּ֔לֶךְ עַל־בֵּיתָ֖הּ וְעַל־שָׂדָ֑הּ וַיֹּ֤אמֶר גֵּֽחֲזִי֙ אֲדֹנִ֣י הַמֶּ֔לֶךְ זֹ֚את הָֽאִשָּׁ֔ה וְזֶה־בְּנָ֖הּ אֲשֶׁר־הֶחֱיָ֥ה אֱלִישָֽׁע׃
6Kongen spurde kvinna, og ho fortalde han alt. Så sette kongen ein hoffmann til å ta seg av saka hennar og sa: «Sjå til at ho får att alt som høyrer henne til, og all avlinga frå marka frå den dagen ho forlet landet og til no.»
וַיִּשְׁאַ֥ל הַמֶּ֛לֶךְ לָאִשָּׁ֖ה וַתְּסַפֶּר־ל֑וֹ וַיִּתֶּן־לָ֣הּ הַמֶּלֶךְ֩ סָרִ֨יס אֶחָ֜ד לֵאמֹ֗ר הָשֵׁ֤יב אֶת־כָּל־אֲשֶׁר־לָהּ֙ וְאֵת֙ כָּל־תְּבוּאֹ֣ת הַשָּׂדֶ֔ה מִיּ֛וֹם עָזְבָ֥ה אֶת־הָאָ֖רֶץ וְעַד־עָֽתָּה׃ פ