Naaman (syrisk hærfører)
Den helbredede hedning
Naaman var hærfører for den syriske kongen og en mektig kriger, men led av spedalskhet. Gjennom vitnesbyrdet til en israelittisk slavepike og profeten Elisjas tjeneste ble han helbredet og kom til tro på Israels Gud. Hans historie er et tidlig eksempel på Guds nåde mot hedningefolkene.
Nøkkelhendingar
Den israelittiske slavepikens vitnesbyrd
En ung israelittisk jente som tjente Naamans kone, fortalte om profeten i Samaria som kunne helbrede spedalskhet. Dette satte i gang Naamans reise mot helbredelse.
1Na'aman, hærføraren til kongen i Aram, var ein mektig mann hos herren sin og høgt æra, for gjennom han hadde Herren gjeve Aram siger. Han var ein modig krigar, men han var spedalsk.
וְ֠נַעֲמָן שַׂר־צְבָ֨א מֶֽלֶךְ־אֲרָ֜ם הָיָ֣ה אִישׁ֩ גָּד֨וֹל לִפְנֵ֤י אֲדֹנָיו֙ וּנְשֻׂ֣א פָנִ֔ים כִּֽי־ב֛וֹ נָֽתַן־יְהוָ֥ה תְּשׁוּעָ֖ה לַאֲרָ֑ם וְהָאִ֗ישׁ הָיָ֛ה גִּבּ֥וֹר חַ֖יִל מְצֹרָֽע׃
2Aramarane hadde drege ut i flokkar og teke til fange ei ung jente frå Israel. Ho tente hos kona til Na'aman.
וַאֲרָם֙ יָצְא֣וּ גְדוּדִ֔ים וַיִּשְׁבּ֛וּ מֵאֶ֥רֶץ יִשְׂרָאֵ֖ל נַעֲרָ֣ה קְטַנָּ֑ה וַתְּהִ֕י לִפְנֵ֖י אֵ֥שֶׁת נַעֲמָֽן׃
3Ho sa til frua si: «Å, om herren min kunne koma til profeten i Samaria! Då ville han lækja han for spedalsken hans.»
וַתֹּ֙אמֶר֙ אֶל־גְּבִרְתָּ֔הּ אַחֲלֵ֣י אֲדֹנִ֔י לִפְנֵ֥י הַנָּבִ֖יא אֲשֶׁ֣ר בְּשֹׁמְר֑וֹן אָ֛ז יֶאֱסֹ֥ף אֹת֖וֹ מִצָּרַעְתּֽוֹ׃
Naaman kommer til Elisja
Naaman reiste til Israel med gaver og et brev fra Syrias konge. Elisja sendte bud om at han skulle bade seg sju ganger i Jordan-elven.
9Så kom Na'aman med hestane og vogna si og stansa framfor huset til Elisja.
וַיָּבֹ֥א נַעֲמָ֖ן *בסוסו **בְּסוּסָ֣יו וּבְרִכְבּ֑וֹ וַיַּעֲמֹ֥ד פֶּֽתַח־הַבַּ֖יִת לֶאֱלִישָֽׁע׃
10Elisja sende ein bodberar ut til han og sa: «Gå og bad deg sju gonger i Jordan, så skal kroppen din bli frisk att, og du skal vera rein.»
וַיִּשְׁלַ֥ח אֵלָ֛יו אֱלִישָׁ֖ע מַלְאָ֣ךְ לֵאמֹ֑ר הָל֗וֹךְ וְרָחַצְתָּ֤ שֶֽׁבַע־פְּעָמִים֙ בַּיַּרְדֵּ֔ן וְיָשֹׁ֧ב בְּשָׂרְךָ֛ לְךָ֖ וּטְהָֽר׃
11Men Na'aman vart sint og gjekk bort. Han sa: «Sjå, eg tenkte han ville koma ut til meg, stå der og ropa på namnet til Herren sin Gud, føra handa si over det sjuke staden og lækja spedalsken.»
וַיִּקְצֹ֥ף נַעֲמָ֖ן וַיֵּלַ֑ךְ וַיֹּאמֶר֩ הִנֵּ֨ה אָמַ֜רְתִּי אֵלַ֣י ׀ יֵצֵ֣א יָצ֗וֹא וְעָמַד֙ וְקָרָא֙ בְּשֵׁם־יְהוָ֣ה אֱלֹהָ֔יו וְהֵנִ֥יף יָד֛וֹ אֶל־הַמָּק֖וֹם וְאָסַ֥ף הַמְּצֹרָֽע׃
12Er ikkje Amana og Parpar, elvane i Damaskus, betre enn alle vatna i Israel? Kunne eg ikkje bada meg i dei og bli rein?» Så snudde han seg og gjekk bort i sinne.
הֲלֹ֡א טוֹב֩ *אבנה **אֲמָנָ֨ה וּפַרְפַּ֜ר נַהֲר֣וֹת דַּמֶּ֗שֶׂק מִכֹּל֙ מֵימֵ֣י יִשְׂרָאֵ֔ל הֲלֹֽא־אֶרְחַ֥ץ בָּהֶ֖ם וְטָהָ֑רְתִּי וַיִּ֖פֶן וַיֵּ֥לֶךְ בְּחֵמָֽה׃
Naamans vrede og ydmykelse
Naaman ble først sint over Elisjas enkle instruksjon, men hans tjenere overtalte ham til å adlyde. Han badet i Jordan og ble fullstendig helbredet.
13Men tenarane hans gjekk bort til han og sa: «Far, om profeten hadde bede deg gjera noko stort, ville du ikkje ha gjort det? Kor mykje meir då, når han berre seier til deg: Bad deg og bli rein!»
וַיִּגְּשׁ֣וּ עֲבָדָיו֮ וַיְדַבְּר֣וּ אֵלָיו֒ וַיֹּאמְר֗וּ אָבִי֙ דָּבָ֣ר גָּד֗וֹל הַנָּבִ֛יא דִּבֶּ֥ר אֵלֶ֖יךָ הֲל֣וֹא תַעֲשֶׂ֑ה וְאַ֛ף כִּֽי־אָמַ֥ר אֵלֶ֖יךָ רְחַ֥ץ וּטְהָֽר׃
14Så gjekk han ned og dukka seg sju gonger i Jordan, slik gudsmannen hadde sagt. Og kroppen hans vart frisk att som kroppen til ein liten gut, og han vart rein.
וַיֵּ֗רֶד וַיִּטְבֹּ֤ל בַּיַּרְדֵּן֙ שֶׁ֣בַע פְּעָמִ֔ים כִּדְבַ֖ר אִ֣ישׁ הָאֱלֹהִ֑ים וַיָּ֣שָׁב בְּשָׂר֗וֹ כִּבְשַׂ֛ר נַ֥עַר קָטֹ֖ן וַיִּטְהָֽר׃
Bekjennelsen av tro på Israels Gud
Etter helbredelsen vendte Naaman tilbake til Elisja og bekjente at det ikke finnes noen Gud i hele verden unntatt i Israel. Han ba om å få ta med jord fra Israel.
15Så vende han attende til gudsmannen, han og heile følgjet hans. Han kom og stod framfor han og sa: «Sjå, no veit eg at det ikkje finst nokon Gud på heile jorda utan i Israel. Tak difor imot ei gåve frå tenaren din!»
וַיָּשָׁב֩ אֶל־אִ֨ישׁ הָאֱלֹהִ֜ים ה֣וּא וְכָֽל־מַחֲנֵ֗הוּ וַיָּבֹא֮ וַיַּעֲמֹ֣ד לְפָנָיו֒ וַיֹּ֗אמֶר הִנֵּה־נָ֤א יָדַ֙עְתִּי֙ כִּ֣י אֵ֤ין אֱלֹהִים֙ בְּכָל־הָאָ֔רֶץ כִּ֖י אִם־בְּיִשְׂרָאֵ֑ל וְעַתָּ֛ה קַח־נָ֥א בְרָכָ֖ה מֵאֵ֥ת עַבְדֶּֽךָ׃
16Men Elisja sa: «Så sant Herren lever, han som eg tener: Eg vil ikkje ta imot noko.» Na'aman bad han inntrengjande om å ta imot, men han nekta.
וַיֹּ֕אמֶר חַי־יְהוָ֛ה אֲשֶׁר־עָמַ֥דְתִּי לְפָנָ֖יו אִם־אֶקָּ֑ח וַיִּפְצַר־בּ֥וֹ לָקַ֖חַת וַיְמָאֵֽן׃
17Då sa Na'aman: «Om ikkje, så lat tenaren din få så mykje jord som to muldyr kan bera. For tenaren din vil ikkje lenger bera fram brennoffer eller slaktoffer til andre gudar, men berre til Herren.
וַיֹּאמֶר֮ נַעֲמָן֒ וָלֹ֕א יֻתַּן־נָ֣א לְעַבְדְּךָ֔ מַשָּׂ֥א צֶֽמֶד־פְּרָדִ֖ים אֲדָמָ֑ה כִּ֡י לֽוֹא־יַעֲשֶׂה֩ ע֨וֹד עַבְדְּךָ֜ עֹלָ֤ה וָזֶ֙בַח֙ לֵאלֹהִ֣ים אֲחֵרִ֔ים כִּ֖י אִם־לַיהוָֽה׃
Elisja nekter gaver
Naaman tilbød rike gaver til Elisja, men profeten nektet å ta imot noe. Dette viste at Guds nåde ikke kan kjøpes.
15Så vende han attende til gudsmannen, han og heile følgjet hans. Han kom og stod framfor han og sa: «Sjå, no veit eg at det ikkje finst nokon Gud på heile jorda utan i Israel. Tak difor imot ei gåve frå tenaren din!»
וַיָּשָׁב֩ אֶל־אִ֨ישׁ הָאֱלֹהִ֜ים ה֣וּא וְכָֽל־מַחֲנֵ֗הוּ וַיָּבֹא֮ וַיַּעֲמֹ֣ד לְפָנָיו֒ וַיֹּ֗אמֶר הִנֵּה־נָ֤א יָדַ֙עְתִּי֙ כִּ֣י אֵ֤ין אֱלֹהִים֙ בְּכָל־הָאָ֔רֶץ כִּ֖י אִם־בְּיִשְׂרָאֵ֑ל וְעַתָּ֛ה קַח־נָ֥א בְרָכָ֖ה מֵאֵ֥ת עַבְדֶּֽךָ׃
16Men Elisja sa: «Så sant Herren lever, han som eg tener: Eg vil ikkje ta imot noko.» Na'aman bad han inntrengjande om å ta imot, men han nekta.
וַיֹּ֕אמֶר חַי־יְהוָ֛ה אֲשֶׁר־עָמַ֥דְתִּי לְפָנָ֖יו אִם־אֶקָּ֑ח וַיִּפְצַר־בּ֥וֹ לָקַ֖חַת וַיְמָאֵֽן׃
Jesus bruker Naaman som eksempel
Jesus nevnte Naaman i synagogen i Nasaret som et eksempel på hvordan Gud viste nåde mot hedninger når Israel avviste profetene.
27Og det var mange spedalske i Israel på profeten Elisjas tid, men ingen av dei vart reinsa, berre syraren Naaman.»
καὶ πολλοὶ λεπροὶ ἦσαν ⸂ἐν τῷ Ἰσραὴλ ἐπὶ Ἐλισαίου τοῦ προφήτου⸃, καὶ οὐδεὶς αὐτῶν ἐκαθαρίσθη, εἰ μὴ Ναιμὰν ὁ Σύρος.