Jonadab
Rekabittenes stamfar og rådgiver
Òg kjend som: Jehonadab, Jonadab ben Sjimea
Jonadab, sønn av Rekab, var en innflytelsesrik skikkelse i Israels historie som er kjent for to svært forskjellige roller. I 2. Samuelsbok opptrer en Jonadab som Amnons listige rådgiver, mens Jonadab sønn av Rekab i 2. Kongebok er kjent for sin nidkjærhet for Herren og for å ha grunnlagt rekabittenes strenge leveregler, som ble rost av profeten Jeremia.
Familie
Nøkkelhendingar
Jonadabs råd til Amnon
Jonadab, sønn av Sjimea og Davids nevø, ga det listige rådet til Amnon om hvordan han kunne lokke Tamar til seg, noe som førte til en forferdelig forbrytelse.
3Amnon hadde ein ven som heitte Jonadab, son til Sjima, bror til David. Jonadab var ein svært listig mann.
וּלְאַמְנ֣וֹן רֵ֗עַ וּשְׁמוֹ֙ יֽוֹנָדָ֔ב בֶּן־שִׁמְעָ֖ה אֲחִ֣י דָוִ֑ד וְי֣וֹנָדָ֔ב אִ֥ישׁ חָכָ֖ם מְאֹֽד׃
4Han sa til han: «Kvifor ser du så avmagra ut, du som er kongsson, morgon etter morgon? Vil du ikkje fortelja meg det?» Amnon sa til han: «Eg elskar Tamar, syster til Absalom, bror min.»
וַיֹּ֣אמֶר ל֗וֹ מַדּ֣וּעַ אַ֠תָּה כָּ֣כָה דַּ֤ל בֶּן־הַמֶּ֙לֶךְ֙ בַּבֹּ֣קֶר בַּבֹּ֔קֶר הֲל֖וֹא תַּגִּ֣יד לִ֑י וַיֹּ֤אמֶר לוֹ֙ אַמְנ֔וֹן אֶת־תָּמָ֗ר אֲח֛וֹת אַבְשָׁלֹ֥ם אָחִ֖י אֲנִ֥י אֹהֵֽב׃
5Jonadab sa til han: «Legg deg i senga og lat som du er sjuk. Når far din kjem for å sjå til deg, skal du seia til han: 'Lat syster mi Tamar koma og gje meg mat. Lat henne laga maten framfor auga mine, så eg kan sjå på, og eta av hennar hand.'»
וַיֹּ֤אמֶר לוֹ֙ יְה֣וֹנָדָ֔ב שְׁכַ֥ב עַל־מִשְׁכָּבְךָ֖ וְהִתְחָ֑ל וּבָ֧א אָבִ֣יךָ לִרְאוֹתֶ֗ךָ וְאָמַרְתָּ֣ אֵלָ֡יו תָּ֣בֹא נָא֩ תָמָ֨ר אֲחוֹתִ֜י וְתַבְרֵ֣נִי לֶ֗חֶם וְעָשְׂתָ֤ה לְעֵינַי֙ אֶת־הַבִּרְיָ֔ה לְמַ֙עַן֙ אֲשֶׁ֣ר אֶרְאֶ֔ה וְאָכַלְתִּ֖י מִיָּדָֽהּ׃
Jonadab forklarer drapet på Amnon
Etter at Absalom drepte Amnon, forklarte Jonadab for kong David at bare Amnon var drept, ikke alle kongens sønner.
32Jonadab, son til Sjima, bror til David, tok til orde og sa: «Min herre må ikkje tru at dei har drepe alle dei unge mennene, kongssønene. Berre Amnon er død. Dette har lege i Absaloms tankar heilt sidan den dagen Amnon vanæra Tamar, syster hans.»
וַיַּ֡עַן יוֹנָדָ֣ב ׀ בֶּן־שִׁמְעָ֨ה אֲחִֽי־דָוִ֜ד וַיֹּ֗אמֶר אַל־יֹאמַ֤ר אֲדֹנִי֙ אֵ֣ת כָּל־הַנְּעָרִ֤ים בְּנֵֽי־הַמֶּ֙לֶךְ֙ הֵמִ֔יתוּ כִּֽי־אַמְנ֥וֹן לְבַדּ֖וֹ מֵ֑ת כִּֽי־עַל־פִּ֤י אַבְשָׁלוֹם֙ הָיְתָ֣ה שׂוּמָ֔ה מִיּוֹם֙ עַנֹּת֔וֹ אֵ֖ת תָּמָ֥ר אֲחֹתֽוֹ׃
33«Så må ikkje min herre kongen ta seg dette så nær og tru at alle kongssønene er døde. Berre Amnon er død.»
וְעַתָּ֡ה אַל־יָשֵׂם֩ אֲדֹנִ֨י הַמֶּ֤לֶךְ אֶל־לִבּוֹ֙ דָּבָ֣ר לֵאמֹ֔ר כָּל־בְּנֵ֥י הַמֶּ֖לֶךְ מֵ֑תוּ כִּֽי־*אִם־אַמְנ֥וֹן לְבַדּ֖וֹ מֵֽת׃ פ
35Jonadab sa til kongen: «Sjå, kongssønene kjem! Det er som tenaren din sa.»
וַיֹּ֤אמֶר יֽוֹנָדָב֙ אֶל־הַמֶּ֔לֶךְ הִנֵּ֥ה בְנֵֽי־הַמֶּ֖לֶךְ בָּ֑אוּ כִּדְבַ֥ר עַבְדְּךָ֖ כֵּ֥ן הָיָֽה׃
Jonadab slutter seg til Jehu
Jonadab sønn av Rekab møtte kong Jehu og sluttet seg til ham i hans kamp mot Baal-dyrkelsen i Israel, og de dro sammen inn i Samaria.
15Då han drog derifrå, møtte han Jonadab, son til Rekab, som kom imot han. Han helsa på han og sa til han: «Er hjartet ditt oppriktig mot meg, slik mitt hjarte er mot ditt?» Jonadab svara: «Ja, det er det.» «Gjev meg då handa di!» Han gav han handa, og Jehu drog han opp til seg i vogna.
וַיֵּ֣לֶךְ מִשָּׁ֡ם וַיִּמְצָ֣א אֶת־יְהוֹנָדָב֩ בֶּן־רֵכָ֨ב לִקְרָאת֜וֹ וַֽיְבָרְכֵ֗הוּ וַיֹּ֨אמֶר אֵלָ֜יו הֲיֵ֧שׁ אֶת־לְבָבְךָ֣ יָשָׁ֗ר כַּאֲשֶׁ֤ר לְבָבִי֙ עִם־לְבָבֶ֔ךָ וַיֹּ֨אמֶר יְהוֹנָדָ֥ב יֵ֛שׁ וָיֵ֖שׁ תְּנָ֣ה אֶת־יָדֶ֑ךָ וַיִּתֵּ֣ן יָד֔וֹ וַיַּעֲלֵ֥הוּ אֵלָ֖יו אֶל־הַמֶּרְכָּבָֽה׃
16Han sa: «Kom med meg og sjå min brennande iver for Herren!» Så lét han han køyra med i vogna si.
וַיֹּ֙אמֶר֙ לְכָ֣ה אִתִּ֔י וּרְאֵ֖ה בְּקִנְאָתִ֣י לַיהוָ֑ה וַיַּרְכִּ֥בוּ אֹת֖וֹ בְּרִכְבּֽוֹ׃
17Då han kom til Samaria, slo han i hel alle som var att av Akabs ætt i Samaria, til han hadde utsletta dei, etter det ordet Herren hadde tala til Elia.
וַיָּבֹא֙ שֹֽׁמְר֔וֹן וַ֠יַּךְ אֶת־כָּל־הַנִּשְׁאָרִ֧ים לְאַחְאָ֛ב בְּשֹׁמְר֖וֹן עַד־הִשְׁמִיד֑וֹ כִּדְבַ֣ר יְהוָ֔ה אֲשֶׁ֥ר דִּבֶּ֖ר אֶל־אֵלִיָּֽהוּ׃ פ
Utryddelsen av Baal-dyrkerne
Sammen med Jehu deltok Jonadab i den dramatiske utryddelsen av Baals profeter og tilhengere i Samaria, og Baals tempel ble revet ned.
23Så gjekk Jehu og Jonadab, son til Rekab, inn i Baal-tempelet. Han sa til dei som dyrka Baal: «Leita og sjå til at det ikkje er nokon av Herrens tenarar her blant dykk, berre dei som dyrkar Baal.»
וַיָּבֹ֥א יֵה֛וּא וִיהוֹנָדָ֥ב בֶּן־רֵכָ֖ב בֵּ֣ית הַבָּ֑עַל וַיֹּ֜אמֶר לְעֹבְדֵ֣י הַבַּ֗עַל חַפְּשׂ֤וּ וּרְאוּ֙ פֶּן־יֶשׁ־פֹּ֤ה עִמָּכֶם֙ מֵעַבְדֵ֣י יְהוָ֔ה כִּ֛י אִם־עֹבְדֵ֥י הַבַּ֖עַל לְבַדָּֽם׃
25Då han var ferdig med å bera fram brennofferet, sa Jehu til livvaktene og offiserane: «Gå inn og slå dei ned! Lat ingen sleppa ut!» Dei slo dei ned med sverd, og livvaktene og offiserane kasta dei ut. Så gjekk dei inn i det indre rommet i Baal-tempelet.
וַיְהִ֞י כְּכַלֹּת֣וֹ ׀ לַעֲשׂ֣וֹת הָעֹלָ֗ה וַיֹּ֣אמֶר יֵ֠הוּא לָרָצִ֨ים וְלַשָּׁלִשִׁ֜ים בֹּ֤אוּ הַכּוּם֙ אִ֣ישׁ אַל־יֵצֵ֔א וַיַּכּ֖וּם לְפִי־חָ֑רֶב וַיַּשְׁלִ֗כוּ הָֽרָצִים֙ וְהַשָּׁ֣לִשִׁ֔ים וַיֵּלְכ֖וּ עַד־עִ֥יר בֵּית־הַבָּֽעַל׃
27Dei reiv ned steinstøtta til Baal og reiv ned Baal-tempelet og gjorde det til eit latrin, som det er den dag i dag.
וַֽיִּתְּצ֔וּ אֵ֖ת מַצְּבַ֣ת הַבָּ֑עַל וַֽיִּתְּצוּ֙ אֶת־בֵּ֣ית הַבַּ֔עַל וַיְשִׂמֻ֥הוּ *למחראות **לְמֽוֹצָא֖וֹת עַד־הַיּֽוֹם׃
Rekabittenes leveregler
Jonadab sønn av Rekab innstiftet strenge leveregler for sine etterkommere: de skulle ikke drikke vin, ikke bygge hus, ikke så eller plante vingårder, men bo i telt.
6Men dei svara: «Vi drikk ikkje vin, for Jonadab, son til Rekab, stamfaren vår, gav oss dette bodet: 'De skal aldri drikka vin, korkje de eller etterkomarane dykkar.'
וַיֹּאמְר֖וּ לֹ֣א נִשְׁתֶּה־יָּ֑יִן כִּי֩ יוֹנָדָ֨ב בֶּן־רֵכָ֜ב אָבִ֗ינוּ צִוָּ֤ה עָלֵ֙ינוּ֙ לֵאמֹ֔ר לֹ֧א תִשְׁתּוּ־יַ֛יִן אַתֶּ֥ם וּבְנֵיכֶ֖ם עַד־עוֹלָֽם׃
7De skal ikkje byggja hus, ikkje så korn og ikkje planta eller eiga vinmarker. De skal bu i telt alle dagar, så de kan leva lenge i det landet der de bur som framande.'
וּבַ֣יִת לֹֽא־תִבְנ֗וּ וְזֶ֤רַע לֹֽא־תִזְרָ֙עוּ֙ וְכֶ֣רֶם לֹֽא־תִטָּ֔עוּ וְלֹ֥א יִֽהְיֶ֖ה לָכֶ֑ם כִּ֠י בָּאֳהָלִ֤ים תֵּֽשְׁבוּ֙ כָּל־יְמֵיכֶ֔ם לְמַ֨עַן תִּֽחְי֜וּ יָמִ֤ים רַבִּים֙ עַל־פְּנֵ֣י הָאֲדָמָ֔ה אֲשֶׁ֥ר אַתֶּ֖ם גָּרִ֥ים שָֽׁם׃
8Vi har lydt Jonadab, son til Rekab, stamfaren vår, i alt han baud oss.
וַנִּשְׁמַ֗ע בְּק֨וֹל יְהוֹנָדָ֤ב בֶּן־רֵכָב֙ אָבִ֔ינוּ לְכֹ֖ל אֲשֶׁ֣ר צִוָּ֑נוּ לְבִלְתִּ֤י שְׁתֽוֹת־יַ֙יִן֙ כָּל־יָמֵ֔ינוּ אֲנַ֣חְנוּ נָשֵׁ֔ינוּ בָּנֵ֖ינוּ וּבְנֹתֵֽינוּ׃
Gud priser rekabittenes troskap
Profeten Jeremia brukte rekabittenes lydighet mot Jonadabs bud som et forbilde og kontrast til Israels ulydighet mot Gud. Herren lovet at Jonadabs ætt alltid skulle ha en mann til å stå for hans åsyn.
14Orda til Jonadab, son til Rekab, som han baud sønene sine – at dei ikkje skulle drikka vin – er haldne. Til denne dag har dei ikkje drukke vin, for dei har lydt bodet frå stamfaren sin. Men eg har tala til dykk, tidleg og seint, og de har ikkje høyrt på meg.
הוּקַ֡ם אֶת־דִּבְרֵ֣י יְהוֹנָדָ֣ב בֶּן־רֵ֠כָב אֲשֶׁר־צִוָּ֨ה אֶת־בָּנָ֜יו לְבִלְתִּ֣י שְׁתֽוֹת־יַ֗יִן וְלֹ֤א שָׁתוּ֙ עַד־הַיּ֣וֹם הַזֶּ֔ה כִּ֣י שָֽׁמְע֔וּ אֵ֖ת מִצְוַ֣ת אֲבִיהֶ֑ם וְאָ֨נֹכִ֜י דִּבַּ֤רְתִּי אֲלֵיכֶם֙ הַשְׁכֵּ֣ם וְדַבֵּ֔ר וְלֹ֥א שְׁמַעְתֶּ֖ם אֵלָֽי׃
16Sønene til Jonadab, son til Rekab, har halde bodet som stamfaren deira gav dei, men dette folket har ikkje høyrt på meg.
כִּ֣י הֵקִ֗ימוּ בְּנֵי֙ יְהוֹנָדָ֣ב בֶּן־רֵכָ֔ב אֶת־מִצְוַ֥ת אֲבִיהֶ֖ם אֲשֶׁ֣ר צִוָּ֑ם וְהָעָ֣ם הַזֶּ֔ה לֹ֥א שָׁמְע֖וּ אֵלָֽי׃ ס
18Til rekabittane sa Jeremia: «Så seier Herren over hærskarane, Israels Gud: Fordi de har lydt Jonadab, stamfaren dykkar, halde alle boda hans og gjort alt det han baud dykk,
וּלְבֵ֨ית הָרֵכָבִ֜ים אָמַ֣ר יִרְמְיָ֗הוּ כֹּֽה־אָמַ֞ר יְהוָ֤ה צְבָאוֹת֙ אֱלֹהֵ֣י יִשְׂרָאֵ֔ל יַ֚עַן אֲשֶׁ֣ר שְׁמַעְתֶּ֔ם עַל־מִצְוַ֖ת יְהוֹנָדָ֣ב אֲבִיכֶ֑ם וַֽתִּשְׁמְרוּ֙ אֶת־כָּל־מִצְוֺתָ֔יו וַֽתַּעֲשׂ֔וּ כְּכֹ֥ל אֲשֶׁר־צִוָּ֖ה אֶתְכֶֽם׃ ס
19difor seier Herren over hærskarane, Israels Gud: Det skal aldri mangla ein mann av Jonadabs, son til Rekabs, ætt som står for mitt andlet alle dagar.»
לָכֵ֗ן כֹּ֥ה אָמַ֛ר יְהוָ֥ה צְבָא֖וֹת אֱלֹהֵ֣י יִשְׂרָאֵ֑ל לֹֽא־יִכָּרֵ֨ת אִ֜ישׁ לְיוֹנָדָ֧ב בֶּן־רֵכָ֛ב עֹמֵ֥ד לְפָנַ֖י כָּל־הַיָּמִֽים׃ פ