Rekab
Stamfar til rekabittene
Òg kjend som: Rechab, Rekabs
Rekab er best kjent som far til Jonadab (også kalt Jehonadab), som grunnla rekabittenes leveregler. Rekabittene var kjent for sin strenge livsstil: de drakk ikke vin, bygde ikke hus, sådde ikke korn og plantet ikke vingårder, men bodde i telt. Deres trofasthet mot disse budene ble brukt av profeten Jeremia som et forbilde på lydighet mot Gud.
Familie
Nøkkelhendingar
Rekab som stamfar til rekabittene
Rekab er nevnt som stamfar til den klanen som ble kjent som rekabittene, en gruppe som levde etter strenge asketiske regler.
15Då han drog derifrå, møtte han Jonadab, son til Rekab, som kom imot han. Han helsa på han og sa til han: «Er hjartet ditt oppriktig mot meg, slik mitt hjarte er mot ditt?» Jonadab svara: «Ja, det er det.» «Gjev meg då handa di!» Han gav han handa, og Jehu drog han opp til seg i vogna.
וַיֵּ֣לֶךְ מִשָּׁ֡ם וַיִּמְצָ֣א אֶת־יְהוֹנָדָב֩ בֶּן־רֵכָ֨ב לִקְרָאת֜וֹ וַֽיְבָרְכֵ֗הוּ וַיֹּ֨אמֶר אֵלָ֜יו הֲיֵ֧שׁ אֶת־לְבָבְךָ֣ יָשָׁ֗ר כַּאֲשֶׁ֤ר לְבָבִי֙ עִם־לְבָבֶ֔ךָ וַיֹּ֨אמֶר יְהוֹנָדָ֥ב יֵ֛שׁ וָיֵ֖שׁ תְּנָ֣ה אֶת־יָדֶ֑ךָ וַיִּתֵּ֣ן יָד֔וֹ וַיַּעֲלֵ֥הוּ אֵלָ֖יו אֶל־הַמֶּרְכָּבָֽה׃
23Så gjekk Jehu og Jonadab, son til Rekab, inn i Baal-tempelet. Han sa til dei som dyrka Baal: «Leita og sjå til at det ikkje er nokon av Herrens tenarar her blant dykk, berre dei som dyrkar Baal.»
וַיָּבֹ֥א יֵה֛וּא וִיהוֹנָדָ֥ב בֶּן־רֵכָ֖ב בֵּ֣ית הַבָּ֑עַל וַיֹּ֜אמֶר לְעֹבְדֵ֣י הַבַּ֗עַל חַפְּשׂ֤וּ וּרְאוּ֙ פֶּן־יֶשׁ־פֹּ֤ה עִמָּכֶם֙ מֵעַבְדֵ֣י יְהוָ֔ה כִּ֛י אִם־עֹבְדֵ֥י הַבַּ֖עַל לְבַדָּֽם׃
Jonadabs forbund med Jehu
Rekabs sønn Jonadab (Jehonadab) sluttet seg til kong Jehu i hans kamp mot Baals-dyrkelsen i Israel, noe som viser klanens iver for Herren.
15Då han drog derifrå, møtte han Jonadab, son til Rekab, som kom imot han. Han helsa på han og sa til han: «Er hjartet ditt oppriktig mot meg, slik mitt hjarte er mot ditt?» Jonadab svara: «Ja, det er det.» «Gjev meg då handa di!» Han gav han handa, og Jehu drog han opp til seg i vogna.
וַיֵּ֣לֶךְ מִשָּׁ֡ם וַיִּמְצָ֣א אֶת־יְהוֹנָדָב֩ בֶּן־רֵכָ֨ב לִקְרָאת֜וֹ וַֽיְבָרְכֵ֗הוּ וַיֹּ֨אמֶר אֵלָ֜יו הֲיֵ֧שׁ אֶת־לְבָבְךָ֣ יָשָׁ֗ר כַּאֲשֶׁ֤ר לְבָבִי֙ עִם־לְבָבֶ֔ךָ וַיֹּ֨אמֶר יְהוֹנָדָ֥ב יֵ֛שׁ וָיֵ֖שׁ תְּנָ֣ה אֶת־יָדֶ֑ךָ וַיִּתֵּ֣ן יָד֔וֹ וַיַּעֲלֵ֥הוּ אֵלָ֖יו אֶל־הַמֶּרְכָּבָֽה׃
16Han sa: «Kom med meg og sjå min brennande iver for Herren!» Så lét han han køyra med i vogna si.
וַיֹּ֙אמֶר֙ לְכָ֣ה אִתִּ֔י וּרְאֵ֖ה בְּקִנְאָתִ֣י לַיהוָ֑ה וַיַּרְכִּ֥בוּ אֹת֖וֹ בְּרִכְבּֽוֹ׃
17Då han kom til Samaria, slo han i hel alle som var att av Akabs ætt i Samaria, til han hadde utsletta dei, etter det ordet Herren hadde tala til Elia.
וַיָּבֹא֙ שֹֽׁמְר֔וֹן וַ֠יַּךְ אֶת־כָּל־הַנִּשְׁאָרִ֧ים לְאַחְאָ֛ב בְּשֹׁמְר֖וֹן עַד־הִשְׁמִיד֑וֹ כִּדְבַ֣ר יְהוָ֔ה אֲשֶׁ֥ר דִּבֶּ֖ר אֶל־אֵלִיָּֽהוּ׃ פ
23Så gjekk Jehu og Jonadab, son til Rekab, inn i Baal-tempelet. Han sa til dei som dyrka Baal: «Leita og sjå til at det ikkje er nokon av Herrens tenarar her blant dykk, berre dei som dyrkar Baal.»
וַיָּבֹ֥א יֵה֛וּא וִיהוֹנָדָ֥ב בֶּן־רֵכָ֖ב בֵּ֣ית הַבָּ֑עַל וַיֹּ֜אמֶר לְעֹבְדֵ֣י הַבַּ֗עַל חַפְּשׂ֤וּ וּרְאוּ֙ פֶּן־יֶשׁ־פֹּ֤ה עִמָּכֶם֙ מֵעַבְדֵ֣י יְהוָ֔ה כִּ֛י אִם־עֹבְדֵ֥י הַבַּ֖עַל לְבַדָּֽם׃
Rekabittenes leveregler
Profeten Jeremia beskriver de strenge levereglene som Jonadab, Rekabs sønn, påla sine etterkommere: å avstå fra vin, ikke bygge hus og bo i telt.
6Men dei svara: «Vi drikk ikkje vin, for Jonadab, son til Rekab, stamfaren vår, gav oss dette bodet: 'De skal aldri drikka vin, korkje de eller etterkomarane dykkar.'
וַיֹּאמְר֖וּ לֹ֣א נִשְׁתֶּה־יָּ֑יִן כִּי֩ יוֹנָדָ֨ב בֶּן־רֵכָ֜ב אָבִ֗ינוּ צִוָּ֤ה עָלֵ֙ינוּ֙ לֵאמֹ֔ר לֹ֧א תִשְׁתּוּ־יַ֛יִן אַתֶּ֥ם וּבְנֵיכֶ֖ם עַד־עוֹלָֽם׃
7De skal ikkje byggja hus, ikkje så korn og ikkje planta eller eiga vinmarker. De skal bu i telt alle dagar, så de kan leva lenge i det landet der de bur som framande.'
וּבַ֣יִת לֹֽא־תִבְנ֗וּ וְזֶ֤רַע לֹֽא־תִזְרָ֙עוּ֙ וְכֶ֣רֶם לֹֽא־תִטָּ֔עוּ וְלֹ֥א יִֽהְיֶ֖ה לָכֶ֑ם כִּ֠י בָּאֳהָלִ֤ים תֵּֽשְׁבוּ֙ כָּל־יְמֵיכֶ֔ם לְמַ֨עַן תִּֽחְי֜וּ יָמִ֤ים רַבִּים֙ עַל־פְּנֵ֣י הָאֲדָמָ֔ה אֲשֶׁ֥ר אַתֶּ֖ם גָּרִ֥ים שָֽׁם׃
8Vi har lydt Jonadab, son til Rekab, stamfaren vår, i alt han baud oss.
וַנִּשְׁמַ֗ע בְּק֨וֹל יְהוֹנָדָ֤ב בֶּן־רֵכָב֙ אָבִ֔ינוּ לְכֹ֖ל אֲשֶׁ֣ר צִוָּ֑נוּ לְבִלְתִּ֤י שְׁתֽוֹת־יַ֙יִן֙ כָּל־יָמֵ֔ינוּ אֲנַ֣חְנוּ נָשֵׁ֔ינוּ בָּנֵ֖ינוּ וּבְנֹתֵֽינוּ׃
9Vi byggjer ikkje hus til å bu i, og vi eig korkje vinmark, åker eller såkorn.
וּלְבִלְתִּ֛י בְּנ֥וֹת בָּתִּ֖ים לְשִׁבְתֵּ֑נוּ וְכֶ֧רֶם וְשָׂדֶ֛ה וָזֶ֖רַע לֹ֥א יִֽהְיֶה־לָּֽנוּ׃
10Vi har budd i telt og har lydt og gjort alt det Jonadab, stamfaren vår, baud oss.
וַנֵּ֖שֶׁב בָּֽאֳהָלִ֑ים וַנִּשְׁמַ֣ע וַנַּ֔עַשׂ כְּכֹ֥ל אֲשֶׁר־צִוָּ֖נוּ יוֹנָדָ֥ב אָבִֽינוּ׃
Jeremia prøver rekabittene
Gud ba Jeremia invitere rekabittene til tempelet og tilby dem vin. De nektet å drikke og viste sin trofasthet mot Jonadabs bud.
1Dette er ordet som kom til Jeremia frå Herren i dei dagane Jojakim, son til Josjia, var konge i Juda:
הַדָּבָ֛ר אֲשֶׁר־הָיָ֥ה אֶֽל־יִרְמְיָ֖הוּ מֵאֵ֣ת יְהוָ֑ה בִּימֵ֨י יְהוֹיָקִ֧ים בֶּן־יֹאשִׁיָּ֛הוּ מֶ֥לֶךְ יְהוּדָ֖ה לֵאמֹֽר׃
2«Gå til huset åt rekabittane og tal med dei. Før dei inn i Herrens hus, til eitt av romma, og by dei vin.»
הָלוֹךְ֮ אֶל־בֵּ֣ית הָרֵכָבִים֒ וְדִבַּרְתָּ֣ אוֹתָ֔ם וַהֲבִֽאוֹתָם֙ בֵּ֣ית יְהוָ֔ה אֶל־אַחַ֖ת הַלְּשָׁכ֑וֹת וְהִשְׁקִיתָ֥ אוֹתָ֖ם יָֽיִן׃
3Då henta eg Jaasanja, son til Jeremia, son til Habasinja, og brørne hans og alle sønene hans og heile rekabitt-ætta.
וָאֶקַּ֞ח אֶת־יַאֲזַנְיָ֤ה בֶֽן־יִרְמְיָ֙הוּ֙ בֶּן־חֲבַצִּנְיָ֔ה וְאֶת־אֶחָ֖יו וְאֶת־כָּל־בָּנָ֑יו וְאֵ֖ת כָּל־בֵּ֥ית הָרֵכָבִֽים׃
4Eg førte dei inn i Herrens hus, til rommet åt sønene til Hanan, son til Jigdalja, gudsmannen. Det låg ved sida av rommet til stormennene, ovanfor rommet til Maaseja, son til Sjallum, dørvaktaren.
וָאָבִ֤א אֹתָם֙ בֵּ֣ית יְהוָ֔ה אֶל־לִשְׁכַּ֗ת בְּנֵ֛י חָנָ֥ן בֶּן־יִגְדַּלְיָ֖הוּ אִ֣ישׁ הָאֱלֹהִ֑ים אֲשֶׁר־אֵ֙צֶל֙ לִשְׁכַּ֣ת הַשָּׂרִ֔ים אֲשֶׁ֣ר מִמַּ֗עַל לְלִשְׁכַּ֛ת מַעֲשֵׂיָ֥הוּ בֶן־שַׁלֻּ֖ם שֹׁמֵ֥ר הַסַּֽף׃
5Eg sette fram skåler fulle av vin og beger for rekabittane og sa til dei: «Drikk vin!»
וָאֶתֵּ֞ן לִפְנֵ֣י ׀ בְּנֵ֣י בֵית־הָרֵכָבִ֗ים גְּבִעִ֛ים מְלֵאִ֥ים יַ֖יִן וְכֹס֑וֹת וָאֹמַ֥ר אֲלֵיהֶ֖ם שְׁתוּ־יָֽיִן׃
6Men dei svara: «Vi drikk ikkje vin, for Jonadab, son til Rekab, stamfaren vår, gav oss dette bodet: 'De skal aldri drikka vin, korkje de eller etterkomarane dykkar.'
וַיֹּאמְר֖וּ לֹ֣א נִשְׁתֶּה־יָּ֑יִן כִּי֩ יוֹנָדָ֨ב בֶּן־רֵכָ֜ב אָבִ֗ינוּ צִוָּ֤ה עָלֵ֙ינוּ֙ לֵאמֹ֔ר לֹ֧א תִשְׁתּוּ־יַ֛יִן אַתֶּ֥ם וּבְנֵיכֶ֖ם עַד־עוֹלָֽם׃
Rekabittenes lydighet som forbilde
Gud brukte rekabittenes lydighet mot sin stamfars bud som en kontrast til Judas ulydighet mot Herrens ord. Deres troskap ble stilt opp som et forbilde.
12Då kom Herrens ord til Jeremia:
וַֽיְהִי֙ דְּבַר־יְהוָ֔ה אֶֽל־יִרְמְיָ֖הוּ לֵאמֹֽר׃
13«Så seier Herren over hærskarane, Israels Gud: Gå og sei til mennene i Juda og dei som bur i Jerusalem: Vil de ikkje ta imot tukt og lyda orda mine? seier Herren.
כֹּֽה־אָמַ֞ר יְהוָ֤ה צְבָאוֹת֙ אֱלֹהֵ֣י יִשְׂרָאֵ֔ל הָלֹ֤ךְ וְאָֽמַרְתָּ֙ לְאִ֣ישׁ יְהוּדָ֔ה וּלְיֽוֹשְׁבֵ֖י יְרֽוּשָׁלָ֑͏ִם הֲל֨וֹא תִקְח֥וּ מוּסָ֛ר לִשְׁמֹ֥עַ אֶל־דְּבָרַ֖י נְאֻם־יְהוָֽה׃
14Orda til Jonadab, son til Rekab, som han baud sønene sine – at dei ikkje skulle drikka vin – er haldne. Til denne dag har dei ikkje drukke vin, for dei har lydt bodet frå stamfaren sin. Men eg har tala til dykk, tidleg og seint, og de har ikkje høyrt på meg.
הוּקַ֡ם אֶת־דִּבְרֵ֣י יְהוֹנָדָ֣ב בֶּן־רֵ֠כָב אֲשֶׁר־צִוָּ֨ה אֶת־בָּנָ֜יו לְבִלְתִּ֣י שְׁתֽוֹת־יַ֗יִן וְלֹ֤א שָׁתוּ֙ עַד־הַיּ֣וֹם הַזֶּ֔ה כִּ֣י שָֽׁמְע֔וּ אֵ֖ת מִצְוַ֣ת אֲבִיהֶ֑ם וְאָ֨נֹכִ֜י דִּבַּ֤רְתִּי אֲלֵיכֶם֙ הַשְׁכֵּ֣ם וְדַבֵּ֔ר וְלֹ֥א שְׁמַעְתֶּ֖ם אֵלָֽי׃
15Eg har sendt alle tenarane mine, profetane, til dykk, tidleg og seint, og sagt: 'Vend om, kvar og ein, frå den vonde vegen dykkar! Gjer gjerningane dykkar gode! Følg ikkje andre gudar og ten dei! Så skal de få bu i det landet eg gav til dykk og fedrane dykkar.' Men de bøygde ikkje øyra dykkar og høyrde ikkje på meg.
וָאֶשְׁלַ֣ח אֲלֵיכֶ֣ם אֶת־כָּל־עֲבָדַ֣י הַנְּבִאִ֣ים ׀ הַשְׁכֵּ֣ים וְשָׁלֹ֣חַ ׀ לֵאמֹ֡ר שֻׁבוּ־נָ֡א אִישׁ֩ מִדַּרְכּ֨וֹ הָרָעָ֜ה וְהֵיטִ֣יבוּ מַֽעַלְלֵיכֶ֗ם וְאַל־תֵּ֨לְכ֜וּ אַחֲרֵ֨י אֱלֹהִ֤ים אֲחֵרִים֙ לְעָבְדָ֔ם וּשְׁבוּ֙ אֶל־הָ֣אֲדָמָ֔ה אֲשֶׁר־נָתַ֥תִּי לָכֶ֖ם וְלַאֲבֹֽתֵיכֶ֑ם וְלֹ֤א הִטִּיתֶם֙ אֶֽת־אָזְנְכֶ֔ם וְלֹ֥א שְׁמַעְתֶּ֖ם אֵלָֽי׃
16Sønene til Jonadab, son til Rekab, har halde bodet som stamfaren deira gav dei, men dette folket har ikkje høyrt på meg.
כִּ֣י הֵקִ֗ימוּ בְּנֵי֙ יְהוֹנָדָ֣ב בֶּן־רֵכָ֔ב אֶת־מִצְוַ֥ת אֲבִיהֶ֖ם אֲשֶׁ֣ר צִוָּ֑ם וְהָעָ֣ם הַזֶּ֔ה לֹ֥א שָׁמְע֖וּ אֵלָֽי׃ ס
Guds velsignelse over rekabittene
På grunn av deres trofasthet lovet Gud at det alltid skulle finnes en etterkommer av Jonadab, Rekabs sønn, som sto for Herrens åsyn.
18Til rekabittane sa Jeremia: «Så seier Herren over hærskarane, Israels Gud: Fordi de har lydt Jonadab, stamfaren dykkar, halde alle boda hans og gjort alt det han baud dykk,
וּלְבֵ֨ית הָרֵכָבִ֜ים אָמַ֣ר יִרְמְיָ֗הוּ כֹּֽה־אָמַ֞ר יְהוָ֤ה צְבָאוֹת֙ אֱלֹהֵ֣י יִשְׂרָאֵ֔ל יַ֚עַן אֲשֶׁ֣ר שְׁמַעְתֶּ֔ם עַל־מִצְוַ֖ת יְהוֹנָדָ֣ב אֲבִיכֶ֑ם וַֽתִּשְׁמְרוּ֙ אֶת־כָּל־מִצְוֺתָ֔יו וַֽתַּעֲשׂ֔וּ כְּכֹ֥ל אֲשֶׁר־צִוָּ֖ה אֶתְכֶֽם׃ ס
19difor seier Herren over hærskarane, Israels Gud: Det skal aldri mangla ein mann av Jonadabs, son til Rekabs, ætt som står for mitt andlet alle dagar.»
לָכֵ֗ן כֹּ֥ה אָמַ֛ר יְהוָ֥ה צְבָא֖וֹת אֱלֹהֵ֣י יִשְׂרָאֵ֑ל לֹֽא־יִכָּרֵ֨ת אִ֜ישׁ לְיוֹנָדָ֧ב בֶּן־רֵכָ֛ב עֹמֵ֥ד לְפָנַ֖י כָּל־הַיָּמִֽים׃ פ