Lasarus
Han som ble oppvekket
Lasarus fra Betania var bror til Marta og Maria, og en nær venn av Jesus. Da han døde, ventet Jesus fire dager før han kom - for så å vekke ham opp fra de døde i et av Bibelens mest dramatiske mirakler. Dette underet var den direkte årsaken til at lederne bestemte seg for å drepe Jesus.
Familie
Nøkkelhendingar
Lasarus' sykdom og død
Søstrene sendte bud til Jesus at Lasarus var syk, men Jesus ventet med å komme.
1Det var ein mann som var sjuk, Lasarus frå Betania, landsbyen der Maria og syster hennar Marta budde.
Ἦν δέ τις ἀσθενῶν, Λάζαρος ἀπὸ Βηθανίας ἐκ τῆς κώμης Μαρίας καὶ Μάρθας τῆς ἀδελφῆς αὐτῆς.
3Systrene sende då bod til Jesus og sa: «Herre, han du er glad i, er sjuk.»
ἀπέστειλαν οὖν αἱ ἀδελφαὶ πρὸς αὐτὸν λέγουσαι· Κύριε, ἴδε ὃν φιλεῖς ἀσθενεῖ.
4Då Jesus høyrde det, sa han: «Denne sjukdomen fører ikkje til døden, men er til Guds ære, så Guds Son skal bli herleggjord gjennom han.»
ἀκούσας δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· Αὕτη ἡ ἀσθένεια οὐκ ἔστιν πρὸς θάνατον ἀλλʼ ὑπὲρ τῆς δόξης τοῦ θεοῦ ἵνα δοξασθῇ ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ διʼ αὐτῆς.
6Då han høyrde at Lasarus var sjuk, vart han verande to dagar til på staden der han var.
ὡς οὖν ἤκουσεν ὅτι ἀσθενεῖ, τότε μὲν ἔμεινεν ἐν ᾧ ἦν τόπῳ δύο ἡμέρας·
11Dette sa han, og så sa han til dei: «Lasarus, venen vår, har sovna, men eg går for å vekkja han.»
ταῦτα εἶπεν, καὶ μετὰ τοῦτο λέγει αὐτοῖς· Λάζαρος ὁ φίλος ἡμῶν κεκοίμηται, ἀλλὰ πορεύομαι ἵνα ἐξυπνίσω αὐτόν.
14Då sa Jesus beint ut til dei: «Lasarus er død.
τότε οὖν εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς παρρησίᾳ· Λάζαρος ἀπέθανεν,
Jesus gråt
Ved graven gråt Jesus - det korteste og mest rørende verset i Bibelen.
33Då Jesus såg henne gråta, og såg at jødane som var med henne, også gråt, vart han opprørt i ånda og skaka i sitt indre.
Ἰησοῦς οὖν ὡς εἶδεν αὐτὴν κλαίουσαν καὶ τοὺς συνελθόντας αὐτῇ Ἰουδαίους κλαίοντας ἐνεβριμήσατο τῷ πνεύματι καὶ ἐτάραξεν ἑαυτόν,
35Jesus gret.
ἐδάκρυσεν ὁ Ἰησοῦς.
36Då sa jødane: «Sjå kor glad han var i han!»
ἔλεγον οὖν οἱ Ἰουδαῖοι· Ἴδε πῶς ἐφίλει αὐτόν.
38Jesus var igjen opprørt i sitt indre og gjekk til grava. Det var ei hole, og ein stein låg framfor opninga.
Ἰησοῦς οὖν πάλιν ἐμβριμώμενος ἐν ἑαυτῷ ἔρχεται εἰς τὸ μνημεῖον· ἦν δὲ σπήλαιον, καὶ λίθος ἐπέκειτο ἐπʼ αὐτῷ.
Oppvekkelsen
Jesus ropte Lasarus ut av graven etter fire dager, og mange kom til tro.
39Jesus sa: «Ta bort steinen!» Marta, syster til den døde, sa til han: «Herre, det luktar alt, for han har lege der i fire dagar.»
λέγει ὁ Ἰησοῦς· Ἄρατε τὸν λίθον. λέγει αὐτῷ ἡ ἀδελφὴ τοῦ ⸀τετελευτηκότος Μάρθα· Κύριε, ἤδη ὄζει, τεταρταῖος γάρ ἐστιν.
41Så tok dei bort steinen. Jesus lyfte blikket mot himmelen og sa: «Far, eg takkar deg fordi du har høyrt meg.
ἦραν οὖν τὸν ⸀λίθον. ὁ δὲ Ἰησοῦς ἦρεν τοὺς ὀφθαλμοὺς ἄνω καὶ εἶπεν· Πάτερ, εὐχαριστῶ σοι ὅτι ἤκουσάς μου,
43Då han hadde sagt dette, ropa han med høg røyst: «Lasarus, kom ut!»
καὶ ταῦτα εἰπὼν φωνῇ μεγάλῃ ἐκραύγασεν· Λάζαρε, δεῦρο ἔξω.
44Då kom den døde ut, med føter og hender bundne med gravbind og med eit tørkle over andletet. Jesus sa til dei: «Løys han og lat han gå!»
⸀ἐξῆλθεν ὁ τεθνηκὼς δεδεμένος τοὺς πόδας καὶ τὰς χεῖρας κειρίαις, καὶ ἡ ὄψις αὐτοῦ σουδαρίῳ περιεδέδετο. λέγει ⸂αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς⸃· Λύσατε αὐτὸν καὶ ἄφετε ⸀αὐτὸν ὑπάγειν.
45Mange av jødane som var komne til Maria og hadde sett det Jesus gjorde, kom til tru på han.
Πολλοὶ οὖν ἐκ τῶν Ἰουδαίων, οἱ ἐλθόντες πρὸς τὴν ⸀Μαριὰμ καὶ θεασάμενοι ⸀ἃ ⸀ἐποίησεν, ἐπίστευσαν εἰς αὐτόν·
Mordplanene
På grunn av Lasarus kom mange jøder til tro, så lederne planla å drepe ham også.
9Ein stor flokk av jødane fekk vita at Jesus var der, og dei kom ikkje berre for Jesus si skuld, men også for å sjå Lasarus, som han hadde reist opp frå dei døde.
Ἔγνω ⸀οὖν ὄχλος πολὺς ἐκ τῶν Ἰουδαίων ὅτι ἐκεῖ ἐστιν, καὶ ἦλθον οὐ διὰ τὸν Ἰησοῦν μόνον, ἀλλʼ ἵνα καὶ τὸν Λάζαρον ἴδωσιν ὃν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν.
10Då la overprestane planar om å drepa Lasarus også,
ἐβουλεύσαντο δὲ οἱ ἀρχιερεῖς ἵνα καὶ τὸν Λάζαρον ἀποκτείνωσιν,
11for på grunn av han gjekk mange av jødane bort og trudde på Jesus.
ὅτι πολλοὶ διʼ αὐτὸν ὑπῆγον τῶν Ἰουδαίων καὶ ἐπίστευον εἰς τὸν Ἰησοῦν.