Mattias
Judas' erstatter
Mattias ble valgt til å erstatte Judas Iskariot som den tolvte apostel. Han hadde fulgt Jesus fra Johannes' dåp til himmelfarten og var dermed vitne til oppstandelsen. Valget mellom ham og Josef Barsabbas ble avgjort ved loddkasting etter bønn.
Nøkkelhendingar
Behovet for en erstatter
Peter forklarte at en måtte ta Judas' plass som vitne om oppstandelsen, i henhold til Skriften.
15I desse dagane reiste Peter seg midt blant syskena – det var samla om lag hundre og tjue personar – og sa:
Καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις ταύταις ἀναστὰς Πέτρος ἐν μέσῳ τῶν ⸀ἀδελφῶν εἶπεν (ἦν τε ὄχλος ὀνομάτων ἐπὶ τὸ αὐτὸ ⸀ὡς ἑκατὸν εἴκοσι)·
16«Brør, det måtte oppfyllast, det skriftordet som Den Heilage Ande tala gjennom David om Judas, han som viste veg for dei som tok Jesus til fange.
Ἄνδρες ἀδελφοί, ἔδει πληρωθῆναι τὴν ⸀γραφὴν ἣν προεῖπε τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον διὰ στόματος Δαυὶδ περὶ Ἰούδα τοῦ γενομένου ὁδηγοῦ τοῖς συλλαβοῦσιν ⸀Ἰησοῦν,
20For det står skrive i Salmane: 'Lat garden hans liggja aud, lat ingen bu der!' Og: 'Lat ein annan overta oppsynstenesta hans!'»
γέγραπται γὰρ ἐν βίβλῳ ψαλμῶν· Γενηθήτω ἡ ἔπαυλις αὐτοῦ ἔρημος καὶ μὴ ἔστω ὁ κατοικῶν ἐν αὐτῇ, καί· Τὴν ἐπισκοπὴν αὐτοῦ ⸀λαβέτω ἕτερος.
21«Difor må ein av dei mennene som har vore med oss heile den tida Herren Jesus gjekk inn og ut blant oss,
δεῖ οὖν τῶν συνελθόντων ἡμῖν ἀνδρῶν ἐν παντὶ χρόνῳ ⸀ᾧ εἰσῆλθεν καὶ ἐξῆλθεν ἐφʼ ἡμᾶς ὁ κύριος Ἰησοῦς,
22frå han vart døypt av Johannes til den dagen han vart teken opp frå oss – ein av dei må saman med oss vera vitne om oppstoda hans.»
ἀρξάμενος ἀπὸ τοῦ βαπτίσματος Ἰωάννου ἕως τῆς ἡμέρας ἧς ἀνελήμφθη ἀφʼ ἡμῶν, μάρτυρα τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ ⸂σὺν ἡμῖν γενέσθαι⸃ ἕνα τούτων.
Kvalifikasjonene
Kandidaten måtte ha fulgt Jesus hele veien fra Johannes' dåp til himmelfarten.
21«Difor må ein av dei mennene som har vore med oss heile den tida Herren Jesus gjekk inn og ut blant oss,
δεῖ οὖν τῶν συνελθόντων ἡμῖν ἀνδρῶν ἐν παντὶ χρόνῳ ⸀ᾧ εἰσῆλθεν καὶ ἐξῆλθεν ἐφʼ ἡμᾶς ὁ κύριος Ἰησοῦς,
22frå han vart døypt av Johannes til den dagen han vart teken opp frå oss – ein av dei må saman med oss vera vitne om oppstoda hans.»
ἀρξάμενος ἀπὸ τοῦ βαπτίσματος Ἰωάννου ἕως τῆς ἡμέρας ἧς ἀνελήμφθη ἀφʼ ἡμῶν, μάρτυρα τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ ⸂σὺν ἡμῖν γενέσθαι⸃ ἕνα τούτων.
To kandidater
Menigheten stilte fram to menn: Josef Barsabbas, som ble kalt Justus, og Mattias.
23Dei sette fram to: Josef, som vart kalla Barsabbas og hadde tilnamnet Justus, og Mattias.
καὶ ἔστησαν δύο, Ἰωσὴφ τὸν καλούμενον Βαρσαββᾶν, ὃς ἐπεκλήθη Ἰοῦστος, καὶ Μαθθίαν.
Bønnen
De ba: 'Herre, du som kjenner alles hjerter, vis oss hvem av disse to du har utvalgt.'
24Så bad dei: «Herre, du som kjenner hjarta til alle menneske, syn oss kven av desse to du har valt ut
καὶ προσευξάμενοι εἶπαν Σὺ κύριε καρδιογνῶστα πάντων, ἀνάδειξον ὃν ἐξελέξω, ἐκ τούτων τῶν δύο ἕνα,
25til å få den plassen i denne tenesta og apostelgjerninga som Judas forlét for å gå til sin eigen stad.»
λαβεῖν τὸν ⸀τόπον τῆς διακονίας ταύτης καὶ ἀποστολῆς, ⸀ἀφʼ ἧς παρέβη Ἰούδας πορευθῆναι εἰς τὸν τόπον τὸν ἴδιον.
Valget ved lodd
De kastet lodd, og loddet falt på Mattias. Han ble regnet som en av de tolv apostlene.
26Så kasta dei lodd, og loddet fall på Mattias. Han vart rekna med blant dei elleve apostlane.
καὶ ἔδωκαν κλήρους ⸀αὐτοῖς, καὶ ἔπεσεν ὁ κλῆρος ἐπὶ Μαθθίαν, καὶ συγκατεψηφίσθη μετὰ τῶν ἕνδεκα ἀποστόλων.