Sjetar-Bosnai
Persisk stattholders utsending
Òg kjend som: Shethar-Bozenai, Shethar-boznai, Shetar-Bozenai
Sjetar-Bosnai var en persisk embetsmann som tjente under stattholderen Tattenai i provinsen hinsides elven (vest for Eufrat). Han var involvert i å undersøke og stille spørsmål ved jødenes gjenoppbygging av tempelet i Jerusalem etter eksilet, og sendte et brev til kong Dareios for å bekrefte om jødene hadde tillatelse til å bygge.
Nøkkelhendingar
Undersøkelse av tempelbyggingen
Sjetar-Bosnai kom sammen med Tattenai til Jerusalem for å undersøke hvem som hadde gitt jødene tillatelse til å gjenoppbygge tempelet og gjenreise murene.
3På same tid kom Tattenai, statthaldaren i landet bortenfor elva, og Sjetar-Bosenai og embetsmennene deira til dei og sa: «Kven har gjeve dykk løyve til å byggja dette huset og fullføra denne muren?»
בֵּהּ־זִמְנָא֩ אֲתָ֨א עֲלֵיה֜וֹן תַּ֠תְּנַי פַּחַ֧ת עֲבַֽר־נַהֲרָ֛ה וּשְׁתַ֥ר בּוֹזְנַ֖י וּכְנָוָתְה֑וֹן וְכֵן֙ אָמְרִ֣ין לְהֹ֔ם מַן־שָׂ֨ם לְכֹ֜ם טְעֵ֗ם בַּיְתָ֤א דְנָה֙ לִבְּנֵ֔א וְאֻשַּׁרְנָ֥א דְנָ֖ה לְשַׁכְלָלָֽה׃ ס
4Då sa vi òg til dei: «Kva er namna på mennene som byggjer på denne bygningen?»
אֱדַ֥יִן כְּנֵ֖מָא אֲמַ֣רְנָא לְּהֹ֑ם מַן־אִנּוּן֙ שְׁמָהָ֣ת גֻּבְרַיָּ֔א דִּֽי־דְנָ֥ה בִנְיָנָ֖א בָּנַֽיִן׃
Forhør av jødenes eldste
Sjetar-Bosnai og Tattenai spurte de jødiske eldste om navnene på dem som ledet byggearbeidet, og jødene svarte at de handlet på Guds befaling og med tillatelse fra kong Kyros.
5Men Guds auge vaka over dei eldste av jødane, så dei ikkje vart stogga før saka kunne koma fram for Dareios og det kom eit skriftleg svar på dette.
וְעֵ֣ין אֱלָהֲהֹ֗ם הֲוָת֙ עַל־שָׂבֵ֣י יְהוּדָיֵ֔א וְלָא־בַטִּ֣לוּ הִמּ֔וֹ עַד־טַעְמָ֖א לְדָרְיָ֣וֶשׁ יְהָ֑ךְ וֶאֱדַ֛יִן יְתִיב֥וּן נִשְׁתְּוָנָ֖א עַל־דְּנָֽה׃ פ
6Dette er ei avskrift av brevet som Tattenai, statthaldaren i landet bortenfor elva, og Sjetar-Bosenai og embetsmennene hans, afarsakittane som budde bortenfor elva, sende til kong Dareios.
פַּרְשֶׁ֣גֶן אִ֠גַּרְתָּא דִּֽי־שְׁלַ֞ח תַּתְּנַ֣י ׀ פַּחַ֣ת עֲבַֽר־נַהֲרָ֗ה וּשְׁתַ֤ר בּוֹזְנַי֙ וּכְנָ֣וָתֵ֔הּ אֲפַ֨רְסְכָיֵ֔א דִּ֖י בַּעֲבַ֣ר נַהֲרָ֑ה עַל־דָּרְיָ֖וֶשׁ מַלְכָּֽא׃
9Då spurde vi dei eldste og sa til dei: 'Kven har gjeve dykk løyve til å byggja dette huset og fullføra denne muren?'
אֱדַ֗יִן שְׁאֵ֙לְנָא֙ לְשָׂבַיָּ֣א אִלֵּ֔ךְ כְּנֵ֖מָא אֲמַ֣רְנָא לְּהֹ֑ם מַן־שָׂ֨ם לְכֹ֜ם טְעֵ֗ם בַּיְתָ֤א דְנָה֙ לְמִבְנְיָ֔ה וְאֻשַּׁרְנָ֥א דְנָ֖ה לְשַׁכְלָלָֽה׃
10Vi spurde dei òg om namna deira for å kunna melda deg det, så vi kunne skriva opp namna på mennene som er leiarane deira.
וְאַ֧ף שְׁמָהָתְהֹ֛ם שְׁאֵ֥לְנָא לְּהֹ֖ם לְהוֹדָעוּתָ֑ךְ דִּ֛י נִכְתֻּ֥ב שֻׁם־גֻּבְרַיָּ֖א דִּ֥י בְרָאשֵׁיהֹֽם׃ ס
Brevet til kong Dareios
Sjetar-Bosnai var medavsender av brevet som ble sendt til kong Dareios i Persia, der de rapporterte om byggearbeidet i Jerusalem og ba kongen undersøke arkivene for å finne ut om Kyros virkelig hadde gitt tillatelse.
6Dette er ei avskrift av brevet som Tattenai, statthaldaren i landet bortenfor elva, og Sjetar-Bosenai og embetsmennene hans, afarsakittane som budde bortenfor elva, sende til kong Dareios.
פַּרְשֶׁ֣גֶן אִ֠גַּרְתָּא דִּֽי־שְׁלַ֞ח תַּתְּנַ֣י ׀ פַּחַ֣ת עֲבַֽר־נַהֲרָ֗ה וּשְׁתַ֤ר בּוֹזְנַי֙ וּכְנָ֣וָתֵ֔הּ אֲפַ֨רְסְכָיֵ֔א דִּ֖י בַּעֲבַ֣ר נַהֲרָ֑ה עַל־דָּרְיָ֖וֶשׁ מַלְכָּֽא׃
7Dei sende ei melding til han, og dette var skrive i henne: «Til kong Dareios, all fred!
פִּתְגָמָ֖א שְׁלַ֣חוּ עֲל֑וֹהִי וְכִדְנָה֙ כְּתִ֣יב בְּגַוֵּ֔הּ לְדָרְיָ֥וֶשׁ מַלְכָּ֖א שְׁלָמָ֥א כֹֽלָּא׃ ס
8Det skal vera kjent for kongen at vi drog til provinsen Juda, til huset åt den store Gud. Det vert bygt med store steinar, og tømmer vert lagt inn i veggene. Dette arbeidet går raskt fram og lukkast under hendene deira.
יְדִ֣יעַ ׀ לֶהֱוֵ֣א לְמַלְכָּ֗א דִּֽי־אֲזַ֜לְנָא לִיה֤וּד מְדִֽינְתָּא֙ לְבֵית֙ אֱלָהָ֣א רַבָּ֔א וְה֤וּא מִתְבְּנֵא֙ אֶ֣בֶן גְּלָ֔ל וְאָ֖ע מִתְּשָׂ֣ם בְּכֻתְלַיָּ֑א וַעֲבִ֥ידְתָּא דָ֛ךְ אָסְפַּ֥רְנָא מִתְעַבְדָ֖א וּמַצְלַ֥ח בְּיֶדְהֹֽם׃ ס
17Om det no er til lags for kongen, lat det då verta granska i det kongelege skattkammeret der i Babel, om det er så at kong Kyros gav påbod om å byggja dette Guds hus i Jerusalem. Og lat kongen senda oss sin vilje i denne saka.»
וּכְעַ֞ן הֵ֧ן עַל־מַלְכָּ֣א טָ֗ב יִ֠תְבַּקַּר בְּבֵ֨ית גִּנְזַיָּ֜א דִּי־מַלְכָּ֣א תַמָּה֮ דִּ֣י בְּבָבֶל֒ הֵ֣ן אִיתַ֗י דִּֽי־מִן־כּ֤וֹרֶשׁ מַלְכָּא֙ שִׂ֣ים טְעֵ֔ם לְמִבְנֵ֛א בֵּית־אֱלָהָ֥א דֵ֖ךְ בִּירוּשְׁלֶ֑ם וּרְע֥וּת מַלְכָּ֛א עַל־דְּנָ֖ה יִשְׁלַ֥ח עֲלֶֽינָא׃ ס
Guds øye over de jødiske eldste
Mens brevet var på vei til Dareios, lot Sjetar-Bosnai og Tattenai jødene fortsette arbeidet fordi Guds øye våket over de jødiske eldste.
5Men Guds auge vaka over dei eldste av jødane, så dei ikkje vart stogga før saka kunne koma fram for Dareios og det kom eit skriftleg svar på dette.
וְעֵ֣ין אֱלָהֲהֹ֗ם הֲוָת֙ עַל־שָׂבֵ֣י יְהוּדָיֵ֔א וְלָא־בַטִּ֣לוּ הִמּ֔וֹ עַד־טַעְמָ֖א לְדָרְיָ֣וֶשׁ יְהָ֑ךְ וֶאֱדַ֛יִן יְתִיב֥וּן נִשְׁתְּוָנָ֖א עַל־דְּנָֽה׃ פ
Mottok kong Dareios' svar
Kong Dareios fant Kyros' opprinnelige dekret og befalte Sjetar-Bosnai og Tattenai å holde seg borte fra Jerusalem og la jødene fullføre tempelbyggingen, samt å støtte dem med midler fra skattkammeret.
6Difor skal du, Tattenai, statthaldar i landet vest for Eufrat, Sjetar-Bosenai og medarbeidarane dykkar, persiske embetsmenn i landet vest for Eufrat, halda dykk borte frå den staden.
כְּעַ֡ן תַּ֠תְּנַי פַּחַ֨ת עֲבַֽר־נַהֲרָ֜ה שְׁתַ֤ר בּוֹזְנַי֙ וּכְנָוָ֣תְה֔וֹן אֲפַרְסְכָיֵ֔א דִּ֖י בַּעֲבַ֣ר נַהֲרָ֑ה רַחִיקִ֥ין הֲו֖וֹ מִן־תַּמָּֽה׃
7Lat arbeidet på dette Guds hus vera i fred. Lat statthaldaren over jødane og dei eldste blant jødane byggja dette Guds hus på den staden det stod før.
שְׁבֻ֕קוּ לַעֲבִידַ֖ת בֵּית־אֱלָהָ֣א דֵ֑ךְ פַּחַ֤ת יְהוּדָיֵא֙ וּלְשָׂבֵ֣י יְהוּדָיֵ֔א בֵּית־אֱלָהָ֥א דֵ֖ךְ יִבְנ֥וֹן עַל־אַתְרֵֽהּ׃
8Og eg gjev ordre om kva de skal gjera for dei eldste blant jødane når dei byggjer dette Guds hus: Av kongens inntekter, det vil seia skatten frå landet vest for Eufrat, skal kostnadene straks betalast til desse mennene, så arbeidet ikkje blir hindra.
וּמִנִּי֮ שִׂ֣ים טְעֵם֒ לְמָ֣א דִֽי־תֽ͏ַעַבְד֗וּן עִם־שָׂבֵ֤י יְהוּדָיֵא֙ אִלֵּ֔ךְ לְמִבְנֵ֖א בֵּית־אֱלָהָ֣א דֵ֑ךְ וּמִנִּכְסֵ֣י מַלְכָּ֗א דִּ֚י מִדַּת֙ עֲבַ֣ר נַהֲרָ֔ה אָסְפַּ֗רְנָא נִפְקְתָ֛א תֶּהֱוֵ֧א מִֽתְיַהֲבָ֛א לְגֻבְרַיָּ֥א אִלֵּ֖ךְ דִּי־לָ֥א לְבַטָּלָֽא׃
13Då gjorde Tattenai, statthaldaren i landet vest for Eufrat, Sjetar-Bosenai og medarbeidarane deira nøyaktig som kong Dareios hadde sendt bod om.
אֱ֠דַיִן תַּתְּנַ֞י פַּחַ֧ת עֲבַֽר־נַהֲרָ֛ה שְׁתַ֥ר בּוֹזְנַ֖י וּכְנָוָתְה֑וֹן לָקֳבֵ֗ל דִּֽי־שְׁלַ֞ח דָּרְיָ֧וֶשׁ מַלְכָּ֛א כְּנֵ֖מָא אָסְפַּ֥רְנָא עֲבַֽדוּ׃
Lydighet mot kongens befaling
Sjetar-Bosnai og Tattenai adlød kong Dareios' befaling og lot jødene bygge videre uten hindring, noe som bidro til at tempelet ble fullført.
13Då gjorde Tattenai, statthaldaren i landet vest for Eufrat, Sjetar-Bosenai og medarbeidarane deira nøyaktig som kong Dareios hadde sendt bod om.
אֱ֠דַיִן תַּתְּנַ֞י פַּחַ֧ת עֲבַֽר־נַהֲרָ֛ה שְׁתַ֥ר בּוֹזְנַ֖י וּכְנָוָתְה֑וֹן לָקֳבֵ֗ל דִּֽי־שְׁלַ֞ח דָּרְיָ֧וֶשׁ מַלְכָּ֛א כְּנֵ֖מָא אָסְפַּ֥רְנָא עֲבַֽדוּ׃
14Dei eldste blant jødane heldt fram med å byggja, og dei hadde framgang gjennom profetiane til profeten Haggai og Sakarja, son til Iddo. Dei fullførte byggverket etter påbod frå Israels Gud og etter påbod frå Kyros, Dareios og Artaxerxes, kongen av Persia.
וְשָׂבֵ֤י יְהוּדָיֵא֙ בָּנַ֣יִן וּמַצְלְחִ֔ין בִּנְבוּאַת֙ חַגַּ֣י *נביאה **נְבִיָּ֔א וּזְכַרְיָ֖ה בַּר־עִדּ֑וֹא וּבְנ֣וֹ וְשַׁכְלִ֗לוּ מִן־טַ֙עַם֙ אֱלָ֣הּ יִשְׂרָאֵ֔ל וּמִטְּעֵם֙ כּ֣וֹרֶשׁ וְדָרְיָ֔וֶשׁ וְאַרְתַּחְשַׁ֖שְׂתְּא מֶ֥לֶךְ פָּרָֽס׃
15Tempelet stod ferdig den tredje dagen i månaden adar, i det sjette året av regjeringstida til kong Dareios.
וְשֵׁיצִיא֙ בַּיְתָ֣ה דְנָ֔ה עַ֛ד י֥וֹם תְּלָתָ֖ה לִירַ֣ח אֲדָ֑ר דִּי־הִ֣יא שְׁנַת־שֵׁ֔ת לְמַלְכ֖וּת דָּרְיָ֥וֶשׁ מַלְכָּֽא׃ פ