Sjimei
Benjaminitten som forbannet David
Sjimei var en mann fra Benjamins stamme og av Sauls slekt. Han er mest kjent for å ha forbannet og kastet stein på kong David da han flyktet fra Absalom, og senere ble han henrettet av Salomo for å ha brutt sin ed om å holde seg i Jerusalem.
Familie
Nøkkelhendingar
Forbanner David under flukten
Da David flyktet fra Jerusalem under Absaloms opprør, kom Sjimei ut og forbannet ham, kastet stein og kalte ham en blodhund og en ugjerningsmann.
5Då kong David kom til Bahurim, kom det ein mann ut derifrå. Han var av same ætta som Sauls hus og heitte Sjimi, son til Gera. Han kom ut, og han heldt fram med å forbanna.
וּבָ֛א הַמֶּ֥לֶךְ דָּוִ֖ד עַד־בַּֽחוּרִ֑ים וְהִנֵּ֣ה מִשָּׁם֩ אִ֨ישׁ יוֹצֵ֜א מִמִּשְׁפַּ֣חַת בֵּית־שָׁא֗וּל וּשְׁמוֹ֙ שִׁמְעִ֣י בֶן־גֵּרָ֔א יֹצֵ֥א יָצ֖וֹא וּמְקַלֵּֽל׃
6Han kasta steinar mot David og mot alle tenarane til kong David, medan alt folket og alle krigarane gjekk på høgre og venstre sida hans.
וַיְסַקֵּ֤ל בָּֽאֲבָנִים֙ אֶת־דָּוִ֔ד וְאֶת־כָּל־עַבְדֵ֖י הַמֶּ֣לֶךְ דָּוִ֑ד וְכָל־הָעָם֙ וְכָל־הַגִּבֹּרִ֔ים מִימִינ֖וֹ וּמִשְּׂמֹאלֽוֹ׃
7Sjimi ropte og forbanna: «Bort, bort med deg, du blodsmann og du niding!»
וְכֹֽה־אָמַ֥ר שִׁמְעִ֖י בְּקַֽלְל֑וֹ צֵ֥א צֵ֛א אִ֥ישׁ הַדָּמִ֖ים וְאִ֥ישׁ הַבְּלִיָּֽעַל׃
8Herren har late alt blodet frå Sauls hus koma attende over deg, du som vart konge i hans stad. Herren har gjeve kongedømet i handa på Absalom, son din. Sjå, no er du ramma av di eiga ulukke, for du er ein blodsmann!»
הֵשִׁיב֩ עָלֶ֨יךָ יְהוָ֜ה כֹּ֣ל ׀ דְּמֵ֣י בֵית־שָׁא֗וּל אֲשֶׁ֤ר מָלַ֙כְתָּ֙ *תחתו **תַּחְתָּ֔יו וַיִּתֵּ֤ן יְהוָה֙ אֶת־הַמְּלוּכָ֔ה בְּיַ֖ד אַבְשָׁל֣וֹם בְּנֶ֑ךָ וְהִנְּךָ֙ בְּרָ֣עָתֶ֔ךָ כִּ֛י אִ֥ישׁ דָּמִ֖ים אָֽתָּה׃
9Då sa Abisjai, son til Seruja, til kongen: «Kvifor skal denne døde hunden få forbanna herren min, kongen? Lat meg gå bort og hogga hovudet av han!»
וַיֹּ֨אמֶר אֲבִישַׁ֤י בֶּן־צְרוּיָה֙ אֶל־הַמֶּ֔לֶךְ לָ֣מָּה יְקַלֵּ֞ל הַכֶּ֤לֶב הַמֵּת֙ הַזֶּ֔ה אֶת־אֲדֹנִ֖י הַמֶּ֑לֶךְ אֶעְבְּרָה־נָּ֖א וְאָסִ֥ירָה אֶת־רֹאשֽׁוֹ׃ ס
10Men kongen sa: «Kva har eg med dykk å gjera, de søner av Seruja? Lat han forbanna! For Herren har sagt til han at han skal forbanna David. Kven kan då seia: Kvifor gjer du dette?»
וַיֹּ֣אמֶר הַמֶּ֔לֶךְ מַה־לִּ֥י וְלָכֶ֖ם בְּנֵ֣י צְרֻיָ֑ה *כי **כֹּ֣ה יְקַלֵּ֗ל *וכי **כִּ֤י יְהוָה֙ אָ֤מַר לוֹ֙ קַלֵּ֣ל אֶת־דָּוִ֔ד וּמִ֣י יֹאמַ֔ר מַדּ֖וּעַ עָשִׂ֥יתָה כֵּֽן׃ ס
11David sa til Abisjai og til alle tenarane sine: «Sjå, min eigen son, som er komen frå mitt eige skaut, står meg etter livet. Kor mykje meir då denne benjaminitten! Lat han vera og lat han forbanna, for Herren har sagt det til han.
וַיֹּ֨אמֶר דָּוִ֤ד אֶל־אֲבִישַׁי֙ וְאֶל־כָּל־עֲבָדָ֔יו הִנֵּ֥ה בְנִ֛י אֲשֶׁר־יָצָ֥א מִמֵּעַ֖י מְבַקֵּ֣שׁ אֶת־נַפְשִׁ֑י וְאַ֨ף כִּֽי־עַתָּ֜ה בֶּן־הַיְמִינִ֗י הַנִּ֤חוּ לוֹ֙ וִֽיקַלֵּ֔ל כִּ֥י אָֽמַר־ל֖וֹ יְהוָֽה׃
12Kanskje Herren vil sjå til meg og løna meg med godt for den forbanninga som råkar meg i dag.»
אוּלַ֛י יִרְאֶ֥ה יְהוָ֖ה *בעוני **בְּעֵינִ֑י וְהֵשִׁ֨יב יְהוָ֥ה לִי֙ טוֹבָ֔ה תַּ֥חַת קִלְלָת֖וֹ הַיּ֥וֹם הַזֶּֽה׃
13Så gjekk David og mennene hans vidare på vegen, medan Sjimi gjekk langs fjellsida jamsides med han. Han forbanna og kasta steinar mot han og kasta jord på han.
וַיֵּ֧לֶךְ דָּוִ֛ד וַאֲנָשָׁ֖יו בַּדָּ֑רֶךְ ס וְשִׁמְעִ֡י הֹלֵךְ֩ בְּצֵ֨לַע הָהָ֜ר לְעֻמָּת֗וֹ הָלוֹךְ֙ וַיְקַלֵּ֔ל וַיְסַקֵּ֤ל בָּֽאֲבָנִים֙ לְעֻמָּת֔וֹ וְעִפַּ֖ר בֶּעָפָֽר׃ פ
David nekter hevn
Abisjaj ville drepe Sjimei for hans forbannelser, men David nektet og sa at kanskje Herren hadde befalt Sjimei å forbanne ham.
9Då sa Abisjai, son til Seruja, til kongen: «Kvifor skal denne døde hunden få forbanna herren min, kongen? Lat meg gå bort og hogga hovudet av han!»
וַיֹּ֨אמֶר אֲבִישַׁ֤י בֶּן־צְרוּיָה֙ אֶל־הַמֶּ֔לֶךְ לָ֣מָּה יְקַלֵּ֞ל הַכֶּ֤לֶב הַמֵּת֙ הַזֶּ֔ה אֶת־אֲדֹנִ֖י הַמֶּ֑לֶךְ אֶעְבְּרָה־נָּ֖א וְאָסִ֥ירָה אֶת־רֹאשֽׁוֹ׃ ס
10Men kongen sa: «Kva har eg med dykk å gjera, de søner av Seruja? Lat han forbanna! For Herren har sagt til han at han skal forbanna David. Kven kan då seia: Kvifor gjer du dette?»
וַיֹּ֣אמֶר הַמֶּ֔לֶךְ מַה־לִּ֥י וְלָכֶ֖ם בְּנֵ֣י צְרֻיָ֑ה *כי **כֹּ֣ה יְקַלֵּ֗ל *וכי **כִּ֤י יְהוָה֙ אָ֤מַר לוֹ֙ קַלֵּ֣ל אֶת־דָּוִ֔ד וּמִ֣י יֹאמַ֔ר מַדּ֖וּעַ עָשִׂ֥יתָה כֵּֽן׃ ס
11David sa til Abisjai og til alle tenarane sine: «Sjå, min eigen son, som er komen frå mitt eige skaut, står meg etter livet. Kor mykje meir då denne benjaminitten! Lat han vera og lat han forbanna, for Herren har sagt det til han.
וַיֹּ֨אמֶר דָּוִ֤ד אֶל־אֲבִישַׁי֙ וְאֶל־כָּל־עֲבָדָ֔יו הִנֵּ֥ה בְנִ֛י אֲשֶׁר־יָצָ֥א מִמֵּעַ֖י מְבַקֵּ֣שׁ אֶת־נַפְשִׁ֑י וְאַ֨ף כִּֽי־עַתָּ֜ה בֶּן־הַיְמִינִ֗י הַנִּ֤חוּ לוֹ֙ וִֽיקַלֵּ֔ל כִּ֥י אָֽמַר־ל֖וֹ יְהוָֽה׃
12Kanskje Herren vil sjå til meg og løna meg med godt for den forbanninga som råkar meg i dag.»
אוּלַ֛י יִרְאֶ֥ה יְהוָ֖ה *בעוני **בְּעֵינִ֑י וְהֵשִׁ֨יב יְהוָ֥ה לִי֙ טוֹבָ֔ה תַּ֥חַת קִלְלָת֖וֹ הַיּ֥וֹם הַזֶּֽה׃
Ber David om tilgivelse
Etter Absaloms nederlag kom Sjimei raskt for å møte David ved Jordan og ba om tilgivelse for sine forbannelser. David sverget at han ikke skulle drepe ham.
16Så vende kongen heim og kom til Jordan. Juda-folket var komne til Gilgal for å møta kongen og føra han over Jordan.
וַיָּ֣שָׁב הַמֶּ֔לֶךְ וַיָּבֹ֖א עַד־הַיַּרְדֵּ֑ן וִיהוּדָ֞ה בָּ֣א הַגִּלְגָּ֗לָה לָלֶ֙כֶת֙ לִקְרַ֣את הַמֶּ֔לֶךְ לְהַעֲבִ֥יר אֶת־הַמֶּ֖לֶךְ אֶת־הַיַּרְדֵּֽן׃
17Sjimi, son til Gera, benjaminitten frå Bahurim, skunda seg og drog ned saman med Juda-mennene for å møta kong David.
וַיְמַהֵ֗ר שִׁמְעִ֤י בֶן־גֵּרָא֙ בֶּן־הַיְמִינִ֔י אֲשֶׁ֖ר מִבַּֽחוּרִ֑ים וַיֵּ֙רֶד֙ עִם־אִ֣ישׁ יְהוּדָ֔ה לִקְרַ֖את הַמֶּ֥לֶךְ דָּוִֽד׃
18Med han var tusen mann frå Benjamin. Også Siba, tenaren til Sauls hus, med dei femten sønene og tjue tenarane sine, var med han. Dei vada over Jordan for å møta kongen.
וְאֶ֨לֶף אִ֣ישׁ עִמּוֹ֮ מִבִּנְיָמִן֒ וְצִיבָ֗א נַ֚עַר בֵּ֣ית שָׁא֔[t]וּל וַחֲמֵ֨שֶׁת עָשָׂ֥ר בָּנָ֛יו וְעֶשְׂרִ֥ים עֲבָדָ֖יו אִתּ֑וֹ וְצָלְח֥וּ הַיַּרְדֵּ֖ן לִפְנֵ֥י הַמֶּֽלֶךְ׃
19Ferja gjekk over for å hjelpa kongens familie over og gjera det han ønskte. Og Sjimi, son til Gera, fall ned framfor kongen då han skulle gå over Jordan.
וְעָבְרָ֣ה הָעֲבָרָ֗ה לַֽעֲבִיר֙ אֶת־בֵּ֣ית הַמֶּ֔לֶךְ וְלַעֲשׂ֥וֹת הַטּ֖וֹב *בעינו **בְּעֵינָ֑יו וְשִׁמְעִ֣י בֶן־גֵּרָ֗א נָפַל֙ לִפְנֵ֣י הַמֶּ֔לֶךְ בְּעָבְר֖וֹ בַּיַּרְדֵּֽן׃
20Han sa til kongen: «Måtte ikkje herren min rekna meg skuldig. Ikkje tenk på det galne tenaren din gjorde den dagen herren min kongen drog ut frå Jerusalem. Måtte ikkje kongen ta det til hjarte.
וַיֹּ֣אמֶר אֶל־הַמֶּ֗לֶךְ אַל־יַחֲשָׁב־לִ֣י אֲדֹנִי֮ עָוֺן֒ וְאַל־תִּזְכֹּ֗ר אֵ֚ת אֲשֶׁ֣ר הֶעֱוָ֣ה עַבְדְּךָ֔ בַּיּ֕וֹם אֲשֶׁר־יָׄצָ֥ׄאׄ[4] אֲדֹנִֽי־הַמֶּ֖לֶךְ מִירֽוּשָׁלָ֑͏ִם לָשׂ֥וּם הַמֶּ֖לֶךְ אֶל־לִבּֽוֹ׃
21For tenaren din veit at eg har synda. Men sjå, i dag er eg den første av heile Josefs hus som har kome ned for å møta herren min kongen.»
כִּ֚י יָדַ֣ע עַבְדְּךָ֔ כִּ֖י אֲנִ֣י חָטָ֑אתִי וְהִנֵּֽה־בָ֣אתִי הַיּ֗וֹם רִאשׁוֹן֙ לְכָל־בֵּ֣ית יוֹסֵ֔ף לָרֶ֕דֶת לִקְרַ֖את אֲדֹנִ֥י הַמֶּֽלֶךְ׃ ס
22Då tok Abisjai, son til Seruja, til orde og sa: «Skal ikkje Sjimi døy for dette, sidan han forbanna Herrens salva?»
וַיַּ֨עַן אֲבִישַׁ֤י בֶּן־צְרוּיָה֙ וַיֹּ֔אמֶר הֲתַ֣חַת זֹ֔את לֹ֥א יוּמַ֖ת שִׁמְעִ֑י כִּ֥י קִלֵּ֖ל אֶת־מְשִׁ֥יחַ יְהוָֽה׃ ס
23Men David sa: «Kva har eg med dykk å gjera, de søner av Seruja? Skal de vera motstandarar for meg i dag? Skulle nokon bli drepen i Israel i dag? Veit eg ikkje at eg i dag er konge over Israel?»
וַיֹּ֣אמֶר דָּוִ֗ד מַה־לִּ֤י וְלָכֶם֙ בְּנֵ֣י צְרוּיָ֔ה כִּי־תִֽהְיוּ־לִ֥י הַיּ֖וֹם לְשָׂטָ֑ן הַיּ֗וֹם י֤וּמַת אִישׁ֙ בְּיִשְׂרָאֵ֔ל כִּ֚י הֲל֣וֹא יָדַ֔עְתִּי כִּ֥י הַיּ֖וֹם אֲנִי־מֶ֥לֶךְ עַל־יִשְׂרָאֵֽל׃
Davids instruksjoner til Salomo
På dødsleiet instruerte David sin sønn Salomo om å ikke la Sjimeis grå hår gå i fred ned i dødsriket, men vise visdom i hvordan han håndterte ham.
8Og sjå, hos deg er Sjimi, son til Gera, benjaminitten frå Bahurim. Han forbanna meg med ei grufull forbanning den dagen eg gjekk til Mahanaim. Men han kom ned og møtte meg ved Jordan, og eg svor ved Herren og sa: Eg skal ikkje drepa deg med sverd.
וְהִנֵּ֣ה עִ֠מְּךָ שִֽׁמְעִ֨י בֶן־גֵּרָ֥א בֶן־הַיְמִינִי֮ מִבַּחֻרִים֒ וְה֤וּא קִֽלְלַ֙נִי֙ קְלָלָ֣ה נִמְרֶ֔צֶת בְּי֖וֹם לֶכְתִּ֣י מַחֲנָ֑יִם וְהֽוּא־יָרַ֤ד לִקְרָאתִי֙ הַיַּרְדֵּ֔ן וָאֶשָּׁ֨בַֽע ל֤וֹ בַֽיהוָה֙ לֵאמֹ֔ר אִם־אֲמִֽיתְךָ֖ בֶּחָֽרֶב׃
9Men no skal du ikkje la han gå fri for straff. Du er ein vis mann og veit kva du skal gjera med han. Lat det grå håret hans fara ned til dødsriket med blod.»
וְעַתָּה֙ אַל־תְּנַקֵּ֔הוּ כִּ֛י אִ֥ישׁ חָכָ֖ם אָ֑תָּה וְיָֽדַעְתָּ֙ אֵ֣ת אֲשֶׁ֣ר תַּֽעֲשֶׂה־לּ֔וֹ וְהוֹרַדְתָּ֧ אֶת־שֵׂיבָת֛וֹ בְּדָ֖ם שְׁאֽוֹל׃
Pålagt å bo i Jerusalem
Salomo kalte Sjimei til seg og befalte ham å bygge et hus i Jerusalem og aldri forlate byen. Hvis han krysset Kedron-bekken, ville han dø. Sjimei aksepterte betingelsene.
36Så sende kongen bod og kalla på Sjimi og sa til han: «Bygg deg eit hus i Jerusalem og bu der. Du skal ikkje gå ut derifrå, korkje hit eller dit.
וַיִּשְׁלַ֤ח הַמֶּ֙לֶךְ֙ וַיִּקְרָ֣א לְשִׁמְעִ֔י וַיֹּ֣אמֶר ל֗וֹ בְּֽנֵה־לְךָ֥ בַ֙יִת֙ בִּיר֣וּשָׁלִַ֔ם וְיָשַׁבְתָּ֖ שָׁ֑ם וְלֹֽא־תֵצֵ֥א מִשָּׁ֖ם אָ֥נֶה וָאָֽנָה׃
37Den dagen du går ut og kryssar Kedron-bekken, skal du vita for visst at du skal døy. Blodet ditt skal koma over ditt eige hovud.»
וְהָיָ֣ה ׀ בְּי֣וֹם צֵאתְךָ֗ וְעָֽבַרְתָּ֙ אֶת־נַ֣חַל קִדְר֔וֹן יָדֹ֥עַ תֵּדַ֖ע כִּ֣י מ֣וֹת תָּמ֑וּת דָּמְךָ֖ יִהְיֶ֥ה בְרֹאשֶֽׁךָ׃
38Sjimi sa til kongen: «Det er eit godt ord. Som min herre kongen har sagt, så skal tenaren din gjera.» Og Sjimi budde i Jerusalem i lang tid.
וַיֹּ֨אמֶר שִׁמְעִ֤י לַמֶּ֙לֶךְ֙ ט֣וֹב הַדָּבָ֔ר כַּאֲשֶׁ֤ר דִּבֶּר֙ אֲדֹנִ֣י הַמֶּ֔לֶךְ כֵּ֖ן יַעֲשֶׂ֣ה עַבְדֶּ֑ךָ וַיֵּ֧שֶׁב שִׁמְעִ֛י בִּירוּשָׁלַ֖͏ִם יָמִ֥ים רַבִּֽים׃ ס
Henrettet av Salomo
Etter tre år forlot Sjimei Jerusalem for å hente tilbake sine rømte slaver fra Gat. Da Salomo fikk vite dette, lot han Benaja henrette Sjimei for å ha brutt sin ed.
39Men etter tre år hende det at to av tenarane til Sjimi rømde til Akisj, son til Maaka, kongen i Gat. Då det vart meldt til Sjimi: «Tenarane dine er i Gat»,
וַיְהִ֗י מִקֵּץ֙ שָׁלֹ֣שׁ שָׁנִ֔ים וַיִּבְרְח֤וּ שְׁנֵֽי־עֲבָדִים֙ לְשִׁמְעִ֔י אֶל־אָכִ֥ישׁ בֶּֽן־מַעֲכָ֖ה מֶ֣לֶךְ גַּ֑ת וַיַּגִּ֤ידוּ לְשִׁמְעִי֙ לֵאמֹ֔ר הִנֵּ֥ה עֲבָדֶ֖יךָ בְּגַֽת׃
40stod Sjimi opp, sala eselet sitt og drog til Gat, til Akisj, for å leita etter tenarane sine. Sjimi drog av stad og henta tenarane sine frå Gat.
וַיָּ֣קָם שִׁמְעִ֗י וַֽיַּחֲבֹשׁ֙ אֶת־חֲמֹר֔וֹ וַיֵּ֤לֶךְ גַּ֙תָה֙ אֶל־אָכִ֔ישׁ לְבַקֵּ֖שׁ אֶת־עֲבָדָ֑יו וַיֵּ֣לֶךְ שִׁמְעִ֔י וַיָּבֵ֥א אֶת־עֲבָדָ֖יו מִגַּֽת׃
41Då det vart meldt til Salomo at Sjimi hadde fare frå Jerusalem til Gat og kome attende,
וַיֻּגַּ֖ד לִשְׁלֹמֹ֑ה כִּי־הָלַ֨ךְ שִׁמְעִ֧י מִירוּשָׁלַ֛͏ִם גַּ֖ת וַיָּשֹֽׁב׃
42sende kongen bod og kalla på Sjimi og sa til han: «Tok eg deg ikkje i eid ved Herren og åtvara deg og sa: Den dagen du går ut og fer hit eller dit, skal du vita for visst at du skal døy? Og du sa til meg: Det er eit godt ord eg har høyrt.
וַיִּשְׁלַ֨ח הַמֶּ֜לֶךְ וַיִּקְרָ֣א לְשִׁמְעִ֗י וַיֹּ֨אמֶר אֵלָ֜יו הֲל֧וֹא הִשְׁבַּעְתִּ֣יךָ בַֽיהוָ֗ה וָאָעִ֤ד בְּךָ֙ לֵאמֹ֔ר בְּי֣וֹם צֵאתְךָ֗ וְהָֽלַכְתָּ֙ אָ֣נֶה וָאָ֔נָה יָדֹ֥עַ תֵּדַ֖ע כִּ֣י מ֣וֹת תָּמ֑וּת וַתֹּ֧אמֶר אֵלַ֛י ט֥וֹב הַדָּבָ֖ר שָׁמָֽעְתִּי׃
43Kvifor har du då ikkje halde eiden ved Herren og bodet eg gav deg?»
וּמַדּ֕וּעַ לֹ֣א שָׁמַ֔רְתָּ אֵ֖ת שְׁבֻעַ֣ת יְהוָ֑ה וְאֶת־הַמִּצְוָ֖ה אֲשֶׁר־צִוִּ֥יתִי עָלֶֽיךָ׃
44Kongen sa til Sjimi: «Du veit i ditt hjarte all den vondskapen du gjorde mot David, far min. No lèt Herren vondskapen din koma attende over ditt eige hovud.
וַיֹּ֨אמֶר הַמֶּ֜לֶךְ אֶל־שִׁמְעִ֗י אַתָּ֤ה יָדַ֙עְתָּ֙ אֵ֣ת כָּל־הָרָעָ֗ה אֲשֶׁ֤ר יָדַע֙ לְבָ֣בְךָ֔ אֲשֶׁ֥ר עָשִׂ֖יתָ לְדָוִ֣ד אָבִ֑י וְהֵשִׁ֧יב יְהוָ֛ה אֶת־רָעָתְךָ֖ בְּרֹאשֶֽׁךָ׃
45Men kong Salomo skal vera velsigna, og Davids trone skal stå fast for Herrens andlet til evig tid.»
וְהַמֶּ֥לֶךְ שְׁלֹמֹ֖ה בָּר֑וּךְ וְכִסֵּ֣א דָוִ֗ד יִהְיֶ֥ה נָכ֛וֹן לִפְנֵ֥י יְהוָ֖ה עַד־עוֹלָֽם׃
46Kongen gav Benaja, son til Jojada, påbod, og han gjekk ut og slo han ned så han døydde. Og kongedømet var grunnfesta i Salomos hand.
וַיְצַ֣ו הַמֶּ֗לֶךְ אֶת־בְּנָיָ֙הוּ֙ בֶּן־יְה֣וֹיָדָ֔ע וַיֵּצֵ֕א וַיִּפְגַּע־בּ֖וֹ וַיָּמֹ֑ת וְהַמַּמְלָכָ֥ה נָכ֖וֹנָה בְּיַד־שְׁלֹמֹֽה׃