EsekielKapittel 10

+ Undertekst Grunntekst ← Forrige Neste →

Eg såg, og sjå, over hovudet til kjerubane var det noko som likna ein safirstein, forma som ein trone, synleg over dei.

וָאֶרְאֶ֗ה וְהִנֵּ֤ה אֶל־הָרָקִ֙יעַ֙ אֲשֶׁר֙ עַל־רֹ֣אשׁ הַכְּרֻבִ֔ים כְּאֶ֣בֶן סַפִּ֔יר כְּמַרְאֵ֖ה דְּמ֣וּת כִּסֵּ֑א נִרְאָ֖ה עֲלֵיהֶֽם׃ ‬

Og han sa til mannen som var kledd i lin: «Gå inn mellom hjula, inn under kjeruben, og fyll hendene dine med gloande kol frå mellom kjerubane, og kast dei ut over byen.» Og han gjekk inn medan eg såg på.

וַיֹּ֜אמֶר אֶל־הָאִ֣ישׁ ׀ לְבֻ֣שׁ הַבַּדִּ֗ים וַיֹּ֡אמֶר בֹּא֩ אֶל־בֵּינ֨וֹת לַגַּלְגַּ֜ל אֶל־תַּ֣חַת לַכְּר֗וּב וּמַלֵּ֨א חָפְנֶ֤יךָ גַֽחֲלֵי־אֵשׁ֙ מִבֵּינ֣וֹת לַכְּרֻבִ֔ים וּזְרֹ֖ק עַל־הָעִ֑יר וַיָּבֹ֖א לְעֵינָֽי׃ ‬

Kjerubane stod på høgre sida av huset då mannen gjekk inn, og skya fylte den indre føregarden.

וְהַכְּרֻבִ֗ים עֹֽמְדִ֛ים מִימִ֥ין לַבַּ֖יִת בְּבֹא֣וֹ הָאִ֑ישׁ וְהֶעָנָ֣ן מָלֵ֔א אֶת־הֶחָצֵ֖ר הַפְּנִימִֽית׃ ‬

Då lyfte Herrens herlegdom seg opp frå kjeruben og over til dørstokken i huset. Huset vart fylt av skya, og føregarden vart fylt av glansen frå Herrens herlegdom.

וַיָּ֤רָם כְּבוֹד־יְהוָה֙ מֵעַ֣ל הַכְּר֔וּב עַ֖ל מִפְתַּ֣ן הַבָּ֑יִת וַיִמָּלֵ֤א הַבַּ֙יִת֙ אֶת־הֶ֣עָנָ֔ן וְהֶֽחָצֵר֙ מָֽלְאָ֔ה אֶת־נֹ֖גַהּ כְּב֥וֹד יְהוָֽה׃ ‬

Lyden av kjerubane sine vengjer kunne høyrast heilt til den ytre føregarden, lik røysta til Den allmektige Gud når han talar.

וְקוֹל֙ כַּנְפֵ֣י הַכְּרוּבִ֔ים נִשְׁמַ֕ע עַד־הֶחָצֵ֖ר הַחִיצֹנָ֑ה כְּק֥וֹל אֵל־שַׁדַּ֖י בְּדַבְּרֽוֹ׃ ‬

Då han gav mannen kledd i lin påbodet og sa: «Ta eld frå mellom hjula, frå mellom kjerubane», gjekk han inn og stilte seg ved sida av hjulet.

וַיְהִ֗י בְּצַוֺּתוֹ֙ אֶת־הָאִ֤ישׁ לְבֻֽשׁ־הַבַּדִּים֙ לֵאמֹ֔ר קַ֥ח אֵשׁ֙ מִבֵּינ֣וֹת לַגַּלְגַּ֔ל מִבֵּינ֖וֹת לַכְּרוּבִ֑ים וַיָּבֹא֙ וַֽיַּעֲמֹ֔ד אֵ֖צֶל הָאוֹפָֽן׃ ‬

Då rekte kjeruben handa si ut frå mellom kjerubane til elden som var mellom kjerubane, tok opp og la i hendene til den som var kledd i lin. Han tok imot og gjekk ut.

וַיִּשְׁלַח֩ הַכְּר֨וּב אֶת־יָד֜וֹ מִבֵּינ֣וֹת לַכְּרוּבִ֗ים אֶל־הָאֵשׁ֙ אֲשֶׁר֙ בֵּינ֣וֹת הַכְּרֻבִ֔ים וַיִּשָּׂא֙ וַיִּתֵּ֔ן אֶל־חָפְנֵ֖י לְבֻ֣שׁ הַבַּדִּ֑ים וַיִּקַּ֖ח וַיֵּצֵֽא׃ ‬

Under vengjene til kjerubane kunne ein sjå forma av ei menneskehand.

וַיֵּרָ֖א לַכְּרֻבִ֑ים תַּבְנִית֙ יַד־אָדָ֔ם תַּ֖חַת כַּנְפֵיהֶֽם׃ ‬

Eg såg, og sjå, fire hjul var ved sida av kjerubane, eitt hjul ved sida av kvar kjerub. Hjula såg ut som glinsande krysolittstein.

וָאֶרְאֶ֗ה וְהִנֵּ֨ה אַרְבָּעָ֣ה אוֹפַנִּים֮ אֵ֣צֶל הַכְּרוּבִים֒ אוֹפַ֣ן אֶחָ֗ד אֵ֚צֶל הַכְּר֣וּב אֶחָ֔ד וְאוֹפַ֣ן אֶחָ֔ד אֵ֖צֶל הַכְּר֣וּב אֶחָ֑ד וּמַרְאֵה֙ הָא֣וֹפַנִּ֔ים כְּעֵ֖ין אֶ֥בֶן תַּרְשִֽׁישׁ׃ ‬

Alle fire såg like ut, som om det var eit hjul inne i eit anna hjul.

וּמַ֨רְאֵיהֶ֔ם דְּמ֥וּת אֶחָ֖ד לְאַרְבַּעְתָּ֑ם כַּאֲשֶׁ֛ר יִהְיֶ֥ה הָאוֹפַ֖ן בְּת֥וֹךְ הָאוֹפָֽן׃ ‬

Når dei gjekk, kunne dei gå i kva som helst av dei fire retningane utan å snu seg. For dit hovudet vende, følgde dei etter, utan å snu seg når dei gjekk.

בְּלֶכְתָּ֗ם אֶל־אַרְבַּ֤עַת רִבְעֵיהֶם֙ יֵלֵ֔כוּ לֹ֥א יִסַּ֖בּוּ בְּלֶכְתָּ֑ם כִּ֣י הַמָּק֞וֹם אֲשֶׁר־יִפְנֶ֤ה הָרֹאשׁ֙ אַחֲרָ֣יו יֵלֵ֔כוּ לֹ֥א יִסַּ֖בּוּ בְּלֶכְתָּֽם׃ ‬

Heile kroppen deira, ryggen, hendene, vengjene og hjula var fulle av auge rundt omkring – alle fire sine hjul.

וְכָל־בְּשָׂרָם֙ וְגַבֵּהֶ֔ם וִֽידֵיהֶ֖ם וְכַנְפֵיהֶ֑ם וְהָאֽוֹפַנִּ֗ים מְלֵאִ֤ים עֵינַ֙יִם֙ סָבִ֔יב לְאַרְבַּעְתָּ֖ם אוֹפַנֵּיהֶֽם׃ ‬

Til hjula vart det ropa 'det kvervlande' medan eg høyrde på.

לָא֖וֹפַנִּ֑ים לָהֶ֛ם קוֹרָ֥א הַגַּלְגַּ֖ל בְּאָזְנָֽי׃ ‬

Kvart vesen hadde fire andlet: Det første var andletet til ein okse, det andre var andletet til eit menneske, det tredje var andletet til ei løve, og det fjerde var andletet til ein ørn.

וְאַרְבָּעָ֥ה פָנִ֖ים לְאֶחָ֑ד פְּנֵ֨י הָאֶחָ֜ד פְּנֵ֣י הַכְּר֗וּב וּפְנֵ֤י הַשֵּׁנִי֙ פְּנֵ֣י אָדָ֔ם וְהַשְּׁלִישִׁי֙ פְּנֵ֣י אַרְיֵ֔ה וְהָרְבִיעִ֖י פְּנֵי־נָֽשֶׁר׃ ‬

Kjerubane lyfte seg opp. Dette var det same levande vesenet eg hadde sett ved Kebarelva.

וַיֵּרֹ֖מּוּ הַכְּרוּבִ֑ים הִ֣יא הַחַיָּ֔ה אֲשֶׁ֥ר רָאִ֖יתִי בִּֽנְהַר־כְּבָֽר׃ ‬

Når kjerubane gjekk, gjekk hjula ved sida av dei. Og når kjerubane lyfte vengjene sine for å heva seg frå jorda, vende heller ikkje hjula seg bort frå dei.

וּבְלֶ֙כֶת֙ הַכְּרוּבִ֔ים יֵלְכ֥וּ הָאוֹפַנִּ֖ים אֶצְלָ֑ם וּבִשְׂאֵ֨ת הַכְּרוּבִ֜ים אֶת־כַּנְפֵיהֶ֗ם לָרוּם֙ מֵעַ֣ל הָאָ֔רֶץ לֹא־יִסַּ֧בּוּ הָאוֹפַנִּ֛ים גַּם־הֵ֖ם מֵאֶצְלָֽם׃ ‬

Når dei stod stille, stod hjula stille, og når dei lyfte seg, lyfte hjula seg saman med dei, for ånda til det levande vesenet var i dei.

בְּעָמְדָ֣ם יַעֲמֹ֔דוּ וּבְרוֹמָ֖ם יֵר֣וֹמּוּ אוֹתָ֑ם כִּ֛י ר֥וּחַ הַחַיָּ֖ה בָּהֶֽם׃ ‬

Då flytta Herrens herlegdom seg frå dørstokken i huset og stilte seg over kjerubane.

וַיֵּצֵא֙ כְּב֣וֹד יְהוָ֔ה מֵעַ֖ל מִפְתַּ֣ן הַבָּ֑יִת וַֽיַּעֲמֹ֖ד עַל־הַכְּרוּבִֽים׃ ‬

Kjerubane lyfte vengjene sine og steig opp frå jorda medan eg såg på, og hjula følgde med dei. Dei stansa ved opninga til den austre porten til Herrens hus, og herlegdomen til Israels Gud var over dei.

וַיִּשְׂא֣וּ הַכְּרוּבִ֣ים אֶת־כַּ֠נְפֵיהֶם וַיֵּר֨וֹמּוּ מִן־הָאָ֤רֶץ לְעֵינַי֙ בְּצֵאתָ֔ם וְהָאֽוֹפַנִּ֖ים לְעֻמָּתָ֑ם וַֽיַּעֲמֹ֗ד פֶּ֣תַח שַׁ֤עַר בֵּית־יְהוָה֙ הַקַּדְמוֹנִ֔י וּכְב֧וֹד אֱלֹהֵֽי־יִשְׂרָאֵ֛ל עֲלֵיהֶ֖ם מִלְמָֽעְלָה׃ ‬

Dette var det same levande vesenet eg hadde sett under Israels Gud ved Kebarelva, og eg forstod at det var kjerubar.

הִ֣יא הַחַיָּ֗ה אֲשֶׁ֥ר רָאִ֛יתִי תַּ֥חַת אֱלֹהֵֽי־יִשְׂרָאֵ֖ל בִּֽנְהַר־כְּבָ֑ר וָאֵדַ֕ע כִּ֥י כְרוּבִ֖ים הֵֽמָּה׃ ‬

Kvart vesen hadde fire andlet og fire vengjer, og under vengjene deira var det noko som likna menneskehender.

אַרְבָּעָ֨ה אַרְבָּעָ֤ה פָנִים֙ לְאֶחָ֔ד וְאַרְבַּ֥ע כְּנָפַ֖יִם לְאֶחָ֑ד וּדְמוּת֙ יְדֵ֣י אָדָ֔ם תַּ֖חַת כַּנְפֵיהֶֽם׃ ‬

Andleta deira var dei same eg hadde sett ved Kebarelva. Slik såg dei ut. Kvar av dei gjekk rett fram.

וּדְמ֣וּת פְּנֵיהֶ֔ם הֵ֣מָּה הַפָּנִ֗ים אֲשֶׁ֤ר רָאִ֙יתִי֙ עַל־נְהַר־כְּבָ֔ר מַרְאֵיהֶ֖ם וְאוֹתָ֑ם אִ֛ישׁ אֶל־עֵ֥בֶר פָּנָ֖יו יֵלֵֽכוּ׃ ‬

Oppslag

Sammendrag2

Kapittel 10

Hovedtema: Guds herlighet forlater templet i Jerusalem, båret av kjerubene.

Innhold: Esekiel ser Guds trone over kjerubene, og en mann kledd i lin får beskjed om å hente glødende kull fra mellom kjerubene og strø dem over byen. Herrens herlighet løfter seg fra kjeruben og flytter seg til templets terskel, mens skyen fyller forgården. Kjerubene løfter vingene og beveger seg til den østre porten, med hjulene ved siden av seg og Israels Guds herlighet over dem. Esekiel gjenkjenner at dette er de samme skapningene han så ved Kebar-elven.

Nøkkelord/bilder:

Kjerubene: Fire himmelske skapninger med fire ansikter (kjerub, menneske, løve, ørn) og fire vinger, som bærer Guds trone.
Hjulene (galgal/ofannim): Hjul ved siden av kjerubene, fulle av øyne, som beveger seg i enhet med kjerubene fordi livets ånd er i dem.
Glødende kull: Ild fra mellom kjerubene som skal kastes over Jerusalem, et tegn på dom.
Guds herlighet (kavod): Herrens synlige nærvær som forlater templet og beveger seg mot øst.

Historisk kontekst

Historisk og kulturell kontekst for Esekiel 10

Steder

Kapittelet foregår i tempelområdet i Jerusalem, spesifikt nevnes «den indre forgården» (v. 3), «husets terskel» (v. 4, 18) og «den østre porten til Herrens hus» (v. 19). Disse arkitektoniske elementene tilsvarer Salomos tempel slik det er beskrevet i 1. Kongebok 6-7. Den indre forgården var prestenes område, utilgjengelig for vanlige israelitter. Terskelen hadde spesiell hellig betydning i gammeløstlig tenkning som overgangen mellom det hellige og det profane. At Guds herlighet beveger seg fra kjerubene til terskelen og deretter til den østre porten, viser en gradvis tilbaketrekning fra tempelet – en dramatisk reversering av da herligheten fylte tempelet ved innvielsen (1. Kong 8:10-11).

Nøkkelbegreper

Det hebraiske ordet כְּרוּב/כְּרוּבִים (keruv/keruvim, kjerub/kjeruber) er sentralt i dette kapittelet og forekommer over tjue ganger i ulike former. Esekiel identifiserer her eksplisitt de levende vesenene fra kapittel 1 som kjeruber (v. 15, 20). I israelittisk religion var kjeruber voktere av hellige steder – to gullkjeruber stod over paktskisten i Det aller helligste (2. Mos 25:18-22), og kjerubmotiver var vevd inn i forhenget og utskåret i veggene. I videre gammeløstlig ikonografi fungerte sammensatte skapninger med menneske-, løve-, okse- og ørneelementer som tronvoktere for gudene.

Ordet גַּלְגַּל (galgal, v. 2, 6, 13) betyr «hjul» eller «virvlende ting» og brukes her som et spesielt navn på hjulene i synet. At hjulene kalles ved dette navnet «i mitt påhør» (v. 13) understreker deres kosmiske og mystiske karakter. Begrepet gir assosiasjoner til virvelvind og himmelsk bevegelse.

Hendelser og skikker

Handlingen med å ta glødende kull fra alteret og kaste det over byen (v. 2, 6-7) har bakgrunn i offerkulten. I tempelet ble ild fra brennofferalteret ansett som hellig, og kull fra alteret ble brukt til røkelsesoffer (3. Mos 16:12). Her vendes den hellige ilden til dom – samme ild som representerte Guds nærhet blir nå instrument for ødeleggelse. Mannen kledd i lin minner om prestelig kledning (2. Mos 28:42; 3. Mos 6:10), men hans rolle er her å utføre dom, ikke forsoning. Parallellen til Jesaja 6:6-7 er tydelig, men der ga kullet renselse, bringer det her ødeleggelse.

Kapittel-spesifikke funn

En bemerkelsesverdig forskjell fra kapittel 1:10 er at i vers 14 beskrives det første ansiktet som «kjerubens ansikt» (פְּנֵי הַכְּרוּב) i stedet for oksens ansikt. Dette reiser spørsmål om forholdet mellom kjerub og okse i profetens visjon og har vært gjenstand for mye diskusjon blant fortolkere.

Arkeologiske utgravninger har avdekket tallrike fremstillinger av sammensatte skapninger fra det gamle Midtøsten som belyser Esekiels kjerubbeskrivelse. Fra Ninive, Nimrud og andre assyriske byer er det funnet kolossale sfinkser og lamassu-figurer – sammensatte skapninger med menneskehode, løve- eller oksekropp og vinger. Elfenbensutskjæringer fra Samaria og Nimrud viser lignende sammensatte vesener som tronfigurer. Disse funnene bekrefter at slike skapninger representerte en velkjent ikonografisk tradisjon som Esekiels tilhørere umiddelbart ville gjenkjenne som uttrykk for guddommelig majestet og kongelig makt.

Personer

Ingen kjente personer i dette kapittelet.

Viktige ord5

Kjeruber — Åndelige vesener som tjener Gud og opptrer som hans tronevakter. De beskrives ofte med menneskelige, dyriske og fuglelignende trekk.
Hjul — Mystiske objekter som symboliserer Guds nærvær og bevegelse. I Esekiel 10 beskrives de som hjul inni hjul, og gir en visjon av Guds allmakt og kontroll over universet.
Ild — Et symbol på Guds renhet, kraft og dom. I Esekiel 10 brukes ild for å vise Guds herlighet og tilstedeværelse blant sitt folk.
Tempel — Hellig sted hvor Gud bor og møter sitt folk. Tempelet i Jerusalem var sentrum for jødisk gudsdyrkelse og offerpraksis.
Herlighet — Guds strålende nærvær og majestet. I Esekiel 10 forlater Guds herlighet tempelet, noe som indikerer at Gud trekker seg tilbake fra sitt folk på grunn av deres synder.