Balak (Moabs konge)
Kongen som forsøkte å forbanne Israel
Balak var konge over Moab da israelittene nærmet seg det lovede land etter ørkenvandringen. Han fryktet Israels militære styrke og forsøkte å få profeten Bileam til å forbanne Guds folk, men Gud forvandlet forbannelsene til velsignelser.
Familie
Nøkkelhendingar
Frykter Israels ankomst
Da Balak så hvor mange israelitter det var og hva de hadde gjort med amorittene, ble han fylt av frykt og rådførte seg med Midians eldste.
2Balak, son til Sippor, såg alt det Israel hadde gjort mot amorittane.
וַיַּ֥רְא בָּלָ֖ק בֶּן־צִפּ֑וֹר אֵ֛ת כָּל־אֲשֶׁר־עָשָׂ֥ה יִשְׂרָאֵ֖ל לָֽאֱמֹרִֽי׃
3Moab vart svært redd for folket, for dei var så mange. Moab fyltest med redsle for Israelsfolket.
וַיָּ֨גָר מוֹאָ֜ב מִפְּנֵ֥י הָעָ֛ם מְאֹ֖ד כִּ֣י רַב־ה֑וּא וַיָּ֣קָץ מוֹאָ֔ב מִפְּנֵ֖י בְּנֵ֥י יִשְׂרָאֵֽל׃
4Moab sa til dei eldste i Midjan: «No kjem denne folkemengda til å eta opp alt rundt oss, slik oksen et opp graset på marka.» Balak, son til Sippor, var konge i Moab på den tida.
וַיֹּ֨אמֶר מוֹאָ֜ב אֶל־זִקְנֵ֣י מִדְיָ֗ן עַתָּ֞ה יְלַחֲכ֤וּ הַקָּהָל֙ אֶת־כָּל־סְבִ֣יבֹתֵ֔ינוּ כִּלְחֹ֣ךְ הַשּׁ֔וֹר אֵ֖ת יֶ֣רֶק הַשָּׂדֶ֑ה וּבָלָ֧ק בֶּן־צִפּ֛וֹר מֶ֥לֶךְ לְמוֹאָ֖ב בָּעֵ֥ת הַהִֽוא׃
Sender bud etter Bileam
Balak sendte sendebud til profeten Bileam med rike gaver og ba ham komme for å forbanne Israel, da han trodde Bileams ord hadde makt.
5Han sende bod til Bileam, son til Beor, i Petor ved elva, i landet til folket hans, og sa: «Sjå, eit folk har drege ut frå Egypt. Dei dekkjer heile landet og har slege seg ned rett imot meg.
וַיִּשְׁלַ֨ח מַלְאָכִ֜ים אֶל־בִּלְעָ֣ם בֶּן־בְּע֗וֹר פְּ֠תוֹרָה אֲשֶׁ֧ר עַל־הַנָּהָ֛ר אֶ֥רֶץ בְּנֵי־עַמּ֖וֹ לִקְרֹא־ל֑וֹ לֵאמֹ֗ר הִ֠נֵּה עַ֣ם יָצָ֤א מִמִּצְרַ֙יִם֙ הִנֵּ֤ה כִסָּה֙ אֶת־עֵ֣ין הָאָ֔רֶץ וְה֥וּא יֹשֵׁ֖ב מִמֻּלִֽי׃
6Kom no og forbann dette folket for meg, for dei er sterkare enn meg. Kanskje eg då kan slå dei og driva dei ut or landet. For eg veit at den du velsignar, er velsigna, og den du forbannar, er forbanna.»
וְעַתָּה֩ לְכָה־נָּ֨א אָֽרָה־לִּ֜י אֶת־הָעָ֣ם הַזֶּ֗ה כִּֽי־עָצ֥וּם הוּא֙ מִמֶּ֔נִּי אוּלַ֤י אוּכַל֙ נַכֶּה־בּ֔וֹ וַאֲגָרְשֶׁ֖נּוּ מִן־הָאָ֑רֶץ כִּ֣י יָדַ֗עְתִּי אֵ֤ת אֲשֶׁר־תְּבָרֵךְ֙ מְבֹרָ֔ךְ וַאֲשֶׁ֥ר תָּאֹ֖ר יוּאָֽר׃
7Dei eldste i Moab og dei eldste i Midjan drog av stad med spåmannsløn i hendene. Dei kom til Bileam og bar fram Balaks ord til han.
וַיֵּ֨לְכ֜וּ זִקְנֵ֤י מוֹאָב֙ וְזִקְנֵ֣י מִדְיָ֔ן וּקְסָמִ֖ים בְּיָדָ֑ם וַיָּבֹ֙אוּ֙ אֶל־בִּלְעָ֔ם וַיְדַבְּר֥וּ אֵלָ֖יו דִּבְרֵ֥י בָלָֽק׃
Tar Bileam til utsiktspunkter
Balak førte Bileam til tre forskjellige steder - Bamot-Baal, Pisgas topp og Peors topp - i håp om å få ham til å forbanne Israel.
41Morgonen etter tok Balak med seg Bileam og førte han opp til Bamot-Baal. Derifrå kunne han sjå utkanten av folket.
וַיְהִ֣י בַבֹּ֔קֶר וַיִּקַּ֤ח בָּלָק֙ אֶת־בִּלְעָ֔ם וַֽיַּעֲלֵ֖הוּ בָּמ֣וֹת בָּ֑עַל וַיַּ֥רְא מִשָּׁ֖ם קְצֵ֥ה הָעָֽם׃
14Han tok han med til Sofim-marka, til toppen av Pisga. Der bygde han sju altar og ofra ein okse og ein vêr på kvart altar.
וַיִּקָּחֵ֙הוּ֙ שְׂדֵ֣ה צֹפִ֔ים אֶל־רֹ֖אשׁ הַפִּסְגָּ֑ה וַיִּ֙בֶן֙ שִׁבְעָ֣ה מִזְבְּחֹ֔ת וַיַּ֛עַל פָּ֥ר וָאַ֖יִל בַּמִּזְבֵּֽחַ׃
28Balak tok Bileam med til toppen av Peor, som ser ut over øydemarka.
וַיִּקַּ֥ח בָּלָ֖ק אֶת־בִּלְעָ֑ם רֹ֣אשׁ הַפְּע֔וֹר הַנִּשְׁקָ֖ף עַל־פְּנֵ֥י הַיְשִׁימֹֽן׃
Mottar velsignelser i stedet for forbannelser
Til Balaks store frustrasjon velsignet Bileam Israel fire ganger i stedet for å forbanne dem, fordi Gud la ordene i profetens munn.
11Då sa Balak til Bileam: «Kva har du gjort mot meg? Eg henta deg for å forbanna fiendane mine, men sjå, du har velsigna dei!»
וַיֹּ֤אמֶר בָּלָק֙ אֶל־בִּלְעָ֔ם מֶ֥ה עָשִׂ֖יתָ לִ֑י לָקֹ֤ב אֹיְבַי֙ לְקַחְתִּ֔יךָ וְהִנֵּ֖ה בֵּרַ֥כְתָּ בָרֵֽךְ׃
12Han svara og sa: «Må eg ikkje ta vare på det Herren legg i munnen min og tala det?»
וַיַּ֖עַן וַיֹּאמַ֑ר הֲלֹ֗א אֵת֩ אֲשֶׁ֨ר יָשִׂ֤ים יְהוָה֙ בְּפִ֔י אֹת֥וֹ אֶשְׁמֹ֖ר לְדַבֵּֽר׃
10Då vart Balak brennande harm på Bileam og slo hendene saman. Balak sa til Bileam: «Eg kalla deg hit for å forbanna fiendane mine, men sjå, du har velsigna dei tre gonger!»
וַיִּֽחַר־אַ֤ף בָּלָק֙ אֶל־בִּלְעָ֔ם וַיִּסְפֹּ֖ק אֶת־כַּפָּ֑יו וַיֹּ֨אמֶר בָּלָ֜ק אֶל־בִּלְעָ֗ם לָקֹ֤ב אֹֽיְבַי֙ קְרָאתִ֔יךָ וְהִנֵּה֙ בֵּרַ֣כְתָּ בָרֵ֔ךְ זֶ֖ה שָׁלֹ֥שׁ פְּעָמִֽים׃
Et advarende eksempel
Balaks handlinger blir senere referert til i Bibelen som et advarende eksempel på fiendskap mot Guds folk og forsøk på å motarbeide Guds vilje.
9Då reiste Balak, son til Sippor, kongen i Moab, seg og førte krig mot Israel. Han sende bod og kalla på Bileam, son til Beor, for å forbanna dykk.
וַיָּ֨קָם בָּלָ֤ק בֶּן־צִפּוֹר֙ מֶ֣לֶךְ מוֹאָ֔ב וַיִּלָּ֖חֶם בְּיִשְׂרָאֵ֑ל וַיִּשְׁלַ֗ח וַיִּקְרָ֛א לְבִלְעָ֥ם בֶּן־בְּע֖וֹר לְקַלֵּ֥ל אֶתְכֶֽם׃
5Folket mitt, kom i hug kva Balak, kongen i Moab, la planar om, og kva Bileam, son til Beor, svara han, det som hende frå Sjittim til Gilgal, så du kan kjenna Herrens rettferdige gjerningar.
עַמִּ֗י זְכָר־נָא֙ מַה־יָּעַ֗ץ בָּלָק֙ מֶ֣לֶךְ מוֹאָ֔ב וּמֶה־עָנָ֥ה אֹת֖וֹ בִּלְעָ֣ם בֶּן־בְּע֑וֹר מִן־הַשִּׁטִּים֙ עַד־הַגִּלְגָּ֔ל לְמַ֕עַן דַּ֖עַת צִדְק֥וֹת יְהוָֽה׃
Nemnd i Bibelen (40)
4. Mosebok 22:24. Mosebok 22:44. Mosebok 22:74. Mosebok 22:104. Mosebok 22:134. Mosebok 22:144. Mosebok 22:164. Mosebok 22:184. Mosebok 22:354. Mosebok 22:364. Mosebok 22:374. Mosebok 22:384. Mosebok 22:394. Mosebok 22:404. Mosebok 22:414. Mosebok 23:14. Mosebok 23:24. Mosebok 23:34. Mosebok 23:54. Mosebok 23:74. Mosebok 23:114. Mosebok 23:134. Mosebok 23:154. Mosebok 23:164. Mosebok 23:174. Mosebok 23:184. Mosebok 23:254. Mosebok 23:264. Mosebok 23:274. Mosebok 23:284. Mosebok 23:294. Mosebok 23:304. Mosebok 24:104. Mosebok 24:124. Mosebok 24:134. Mosebok 24:25Josva 24:9Domarane 11:25Mika 6:5Openberringa 2:14