Besalel (Uris sønn, Hurs sønnesønn)
Tabernaklets mesterhåndverker
Besalel var en begavet håndverker fra Juda stamme som ble utvalgt av Gud til å lede byggingen av tabernaklet og dets hellige gjenstander. Han ble fylt med Guds Ånd og gitt visdom, forstand og kunnskap i all slags håndverk. Besalel representerer det første bibelske eksemplet på en person som spesifikt nevnes å være fylt av Guds Ånd for kunstnerisk arbeid.
Familie
Nøkkelhendingar
Guds utvelgelse av Besalel
Gud kalte Besalel ved navn og fylte ham med sin Ånd, visdom, forstand og kunnskap for å utføre kunstnerisk arbeid med gull, sølv, bronse, edelstener og tre.
1Herren tala til Moses og sa:
וַיְדַבֵּ֥ר יְהוָ֖ה אֶל־מֹשֶׁ֥ה לֵּאמֹֽר׃
2Sjå, eg har kalla ved namn Besalel, son til Uri, son til Hur, av Juda stamme.
רְאֵ֖ה קָרָ֣אתִֽי בְשֵׁ֑ם בְּצַלְאֵ֛ל בֶּן־אוּרִ֥י בֶן־ח֖וּר לְמַטֵּ֥ה יְהוּדָֽה׃
3Eg har fylt han med Guds Ande, med visdom, forstand og kunnskap, og med evne til alt slags handverk.
וָאֲמַלֵּ֥א אֹת֖וֹ ר֣וּחַ אֱלֹהִ֑ים בְּחָכְמָ֛ה וּבִתְבוּנָ֥ה וּבְדַ֖עַת וּבְכָל־מְלָאכָֽה׃
4Han kan tenkja ut kunstferdige ting og arbeida i gull, sølv og bronse.
לַחְשֹׁ֖ב מַחֲשָׁבֹ֑ת לַעֲשׂ֛וֹת בַּזָּהָ֥ב וּבַכֶּ֖סֶף וּבַנְּחֹֽשֶׁת׃
5Han kan hogga steinar til innfatning og skjera i tre – ja, utføra alle slags handverk.
וּבַחֲרֹ֥שֶׁת אֶ֛בֶן לְמַלֹּ֖את וּבַחֲרֹ֣שֶׁת עֵ֑ץ לַעֲשׂ֖וֹת בְּכָל־מְלָאכָֽה׃
Samarbeid med Oholiab
Gud ga Besalel medhjelperen Oholiab fra Dans stamme, og sammen ledet de det kunstneriske arbeidet med tabernaklet.
6Og sjå, eg har gjeve han Oholiab, son til Ahisamak, av Dan stamme, til å hjelpa. I hjarta til alle som er kunstkunnige, har eg lagt visdom, så dei kan laga alt det eg har bode deg.
וַאֲנִ֞י הִנֵּ֧ה נָתַ֣תִּי אִתּ֗וֹ אֵ֣ת אָהֳלִיאָ֞ב בֶּן־אֲחִֽיסָמָךְ֙ לְמַטֵּה־דָ֔ן וּבְלֵ֥ב כָּל־חֲכַם־לֵ֖ב נָתַ֣תִּי חָכְמָ֑ה וְעָשׂ֕וּ אֵ֖ת כָּל־אֲשֶׁ֥ר צִוִּיתִֽךָ׃
Oppgavene med tabernaklets gjenstander
Besalel fikk ansvar for å lage møteteltet, paktskisten, nådestolen, alteret, presteklærne og alle de hellige gjenstandene.
7Møteteltet, paktskista med soningslokket over, og alt utstyret i teltet.
אֵ֣ת ׀ אֹ֣הֶל מוֹעֵ֗ד וְאֶת־הָֽאָרֹן֙ לָֽעֵדֻ֔ת וְאֶת־הַכַּפֹּ֖רֶת אֲשֶׁ֣ר עָלָ֑יו וְאֵ֖ת כָּל־כְּלֵ֥י הָאֹֽהֶל׃
8Bordet med utstyret, lysestaken av reint gull med alt utstyret, og røykjelsesaltaret.
וְאֶת־הַשֻּׁלְחָן֙ וְאֶת־כֵּלָ֔יו וְאֶת־הַמְּנֹרָ֥ה הַטְּהֹרָ֖ה וְאֶת־כָּל־כֵּלֶ֑יהָ וְאֵ֖ת מִזְבַּ֥ח הַקְּטֹֽרֶת׃
9Brennofferaltaret med alt utstyret, og karet med fotstykket.
וְאֶת־מִזְבַּ֥ח הָעֹלָ֖ה וְאֶת־כָּל־כֵּלָ֑יו וְאֶת־הַכִּיּ֖וֹר וְאֶת־כַּנּֽוֹ׃
10Vevde tenesteklede, dei heilage kleda til Aron, presten, og kleda til sønene hans, så dei kan gjera presteteneste.
וְאֵ֖ת בִּגְדֵ֣י הַשְּׂרָ֑ד וְאֶת־בִּגְדֵ֤י הַקֹּ֙דֶשׁ֙ לְאַהֲרֹ֣ן הַכֹּהֵ֔ן וְאֶת־בִּגְדֵ֥י בָנָ֖יו לְכַהֵֽן׃
11Salvingsoljen og den velluktande røykjelsen til heilagdomen. Alt dette skal dei laga slik eg har gjeve deg påbod om.
וְאֵ֨ת שֶׁ֧מֶן הַמִּשְׁחָ֛ה וְאֶת־קְטֹ֥רֶת הַסַּמִּ֖ים לַקֹּ֑דֶשׁ כְּכֹ֥ל אֲשֶׁר־צִוִּיתִ֖ךָ יַעֲשֽׂוּ׃ פ
Moses presenterer Besalel for folket
Moses fortalte israelittene at Herren hadde kalt Besalel og utstyrt ham med alle nødvendige evner for det hellige arbeidet.
30Moses sa til Israels born: «Sjå, Herren har kalla ved namn Besalel, son til Uri, son til Hur, av Juda stamme.
וַיֹּ֤אמֶר מֹשֶׁה֙ אֶל־בְּנֵ֣י יִשְׂרָאֵ֔ל רְא֛וּ קָרָ֥א יְהוָ֖ה בְּשֵׁ֑ם בְּצַלְאֵ֛ל בֶּן־אוּרִ֥י בֶן־ח֖וּר לְמַטֵּ֥ה יְהוּדָֽה׃
31Han har fylt han med Guds Ande, med visdom, forstand og kunnskap og med dugleik i alt slags handverk,
וַיְמַלֵּ֥א אֹת֖וֹ ר֣וּחַ אֱלֹהִ֑ים בְּחָכְמָ֛ה בִּתְבוּנָ֥ה וּבְדַ֖עַת וּבְכָל־מְלָאכָֽה׃
32til å tenkja ut kunstnarleg arbeid, til å arbeida i gull, sølv og bronse,
וְלַחְשֹׁ֖ב מַֽחַשָׁבֹ֑ת לַעֲשֹׂ֛ת בַּזָּהָ֥ב וּבַכֶּ֖סֶף וּבַנְּחֹֽשֶׁת׃
33til å skjera steinar til innfatning og til å skjera tre, til å utføra alt slags kunstnarleg arbeid.
וּבַחֲרֹ֥שֶׁת אֶ֛בֶן לְמַלֹּ֖את וּבַחֲרֹ֣שֶׁת עֵ֑ץ לַעֲשׂ֖וֹת בְּכָל־מְלֶ֥אכֶת מַחֲשָֽׁבֶת׃
34Og han har gjeve han evne til å læra andre, både han og Oholiab, son til Akisamak, av Dan stamme.
וּלְהוֹרֹ֖ת נָתַ֣ן בְּלִבּ֑וֹ ה֕וּא וְאָֽהֳלִיאָ֥ב בֶּן־אֲחִיסָמָ֖ךְ לְמַטֵּה־דָֽן׃
35Han har fylt dei med visdom i hjartet til å utføra alt slags handverk, som utskjerarar, kunstnarar og brodørar med blått, purpur, karmosinraudt garn og fint lin, og som vevarar – dei som utfører alt slags arbeid og lagar kunstnarlege mønster.»
מִלֵּ֨א אֹתָ֜ם חָכְמַת־לֵ֗ב לַעֲשׂוֹת֮ כָּל־מְלֶ֣אכֶת חָרָ֣שׁ ׀ וְחֹשֵׁב֒ וְרֹקֵ֞ם בַּתְּכֵ֣לֶת וּבָֽאַרְגָּמָ֗ן בְּתוֹלַ֧עַת הַשָּׁנִ֛י וּבַשֵּׁ֖שׁ וְאֹרֵ֑ג עֹשֵׂי֙ כָּל־מְלָאכָ֔ה וְחֹשְׁבֵ֖י מַחֲשָׁבֹֽת׃
Utførelsen av arbeidet
Besalel og Oholiab, sammen med alle dyktige håndverkere, utførte arbeidet med tabernaklet nøyaktig slik Herren hadde befalt Moses.
1Besalel og Oholiab og alle dei handverkskunnige mennene som Herren hadde gjeve visdom og forstand til å forstå korleis dei skulle utføra alt arbeidet med heilagdomen, gjorde arbeidet slik Herren hadde påbode.
וְעָשָׂה֩ בְצַלְאֵ֨ל וְאָהֳלִיאָ֜ב וְכֹ֣ל ׀ אִ֣ישׁ חֲכַם־לֵ֗ב אֲשֶׁר֩ נָתַ֨ן יְהוָ֜ה חָכְמָ֤ה וּתְבוּנָה֙ בָּהֵ֔מָּה לָדַ֣עַת לַעֲשֹׂ֔ת אֶֽת־כָּל־מְלֶ֖אכֶת עֲבֹדַ֣ת הַקֹּ֑דֶשׁ לְכֹ֥ל אֲשֶׁר־צִוָּ֖ה יְהוָֽה׃
2Moses kalla til seg Besalel og Oholiab og alle dei handverkskunnige mennene som Herren hadde gjeve visdom i hjartet, alle som kjende seg kalla til å gå i gang med arbeidet og fullføra det.
וַיִּקְרָ֣א מֹשֶׁ֗ה אֶל־בְּצַלְאֵל֘ וְאֶל־אָֽהֳלִיאָב֒ וְאֶל֙ כָּל־אִ֣ישׁ חֲכַם־לֵ֔ב אֲשֶׁ֨ר נָתַ֧ן יְהוָ֛ה חָכְמָ֖ה בְּלִבּ֑וֹ כֹּ֚ל אֲשֶׁ֣ר נְשָׂא֣וֹ לִבּ֔וֹ לְקָרְבָ֥ה אֶל־הַמְּלָאכָ֖ה לַעֲשֹׂ֥ת אֹתָֽהּ׃
Besalel lager paktskisten
Besalel laget paktskisten av akasietre og kledde den med rent gull, og lagde nådestolen med kjerubene av hamret gull.
1Besalel laga paktkista av akasieved. Ho var to og ei halv alen lang, ei og ei halv alen brei og ei og ei halv alen høg.
וַיַּ֧עַשׂ בְּצַלְאֵ֛ל אֶת־הָאָרֹ֖ן עֲצֵ֣י שִׁטִּ֑ים אַמָּתַ֨יִם וָחֵ֜צִי אָרְכּ֗וֹ וְאַמָּ֤ה וָחֵ֙צִי֙ רָחְבּ֔וֹ וְאַמָּ֥ה וָחֵ֖צִי קֹמָתֽוֹ׃
2Han kledde ho med reint gull, både innanfrå og utanfrå, og laga ein gullkant rundt ho.
וַיְצַפֵּ֛הוּ זָהָ֥ב טָה֖וֹר מִבַּ֣יִת וּמִח֑וּץ וַיַּ֥עַשׂ ל֛וֹ זֵ֥ר זָהָ֖ב סָבִֽיב׃
6Han laga soningslokket av reint gull. Det var to og ei halv alen langt og ei og ei halv alen breitt.
וַיַּ֥עַשׂ כַּפֹּ֖רֶת זָהָ֣ב טָה֑וֹר אַמָּתַ֤יִם וָחֵ֙צִי֙ אָרְכָּ֔הּ וְאַמָּ֥ה וָחֵ֖צִי רָחְבָּֽהּ׃
7Han laga to kjerubar av gull. Han laga dei i drive arbeid, ved begge endane av soningslokket.
וַיַּ֛עַשׂ שְׁנֵ֥י כְרֻבִ֖ים זָהָ֑ב מִקְשָׁה֙ עָשָׂ֣ה אֹתָ֔ם מִשְּׁנֵ֖י קְצ֥וֹת הַכַּפֹּֽרֶת׃
8Ein kjerub var ved den eine enden og ein kjerub ved den andre enden. Han laga kjerubane i eitt med soningslokket, ved begge endane.
כְּרוּב־אֶחָ֤ד מִקָּצָה֙ מִזֶּ֔ה וּכְרוּב־אֶחָ֥ד מִקָּצָ֖ה מִזֶּ֑ה מִן־הַכַּפֹּ֛רֶת עָשָׂ֥ה אֶת־הַכְּרֻבִ֖ים מִשְּׁנֵ֥י *קצוותו **קְצוֹתָֽיו׃
9Kjerubane hadde vengene utbreidde oppover og skjerma soningslokket med vengene sine. Dei vende andleta mot kvarandre; mot soningslokket vende andleta til kjerubane.
וַיִּהְי֣וּ הַכְּרֻבִים֩ פֹּרְשֵׂ֨י כְנָפַ֜יִם לְמַ֗עְלָה סֹֽכְכִ֤ים בְּכַנְפֵיהֶם֙ עַל־הַכַּפֹּ֔רֶת וּפְנֵיהֶ֖ם אִ֣ישׁ אֶל־אָחִ֑יו אֶל־הַכַּפֹּ֔רֶת הָי֖וּ פְּנֵ֥י הַכְּרֻבִֽים׃ פ