Boas
Løseren fra Betlehem
Boas var en velstående jordeier i Betlehem og slektning av Noomis avdøde ektemann. Han viste stor vennlighet mot den moabittiske Rut da hun sanket aks på hans marker. Som løser tok han Rut til hustru og ble oldefar til kong David - og dermed en del av Messias' ættelinje.
Familie
Nøkkelhendingar
Møtet med Rut
Boas la merke til Rut som sanket aks på hans marker og spurte hvem hun var.
5Boas spurde tenaren sin som hadde tilsyn med dei som hausta: «Kven er denne unge kvinna?»
וַיֹּ֤אמֶר בֹּ֙עַז֙ לְנַעֲר֔וֹ הַנִּצָּ֖ב עַל־הַקּֽוֹצְרִ֑ים לְמִ֖י הַנַּעֲרָ֥ה הַזֹּֽאת׃
6Tenaren som hadde tilsyn med dei som hausta, svara: «Det er ei moabittisk kvinne som kom tilbake med No'omi frå Moab-landet.»
וַיַּ֗עַן הַנַּ֛עַר הַנִּצָּ֥ב עַל־הַקּוֹצְרִ֖ים וַיֹּאמַ֑ר נַעֲרָ֤ה מֽוֹאֲבִיָּה֙ הִ֔יא הַשָּׁ֥בָה עִֽם־נָעֳמִ֖י מִשְּׂדֵ֥ה מוֹאָֽב׃
7Ho sa: 'Lat meg få sanka og samla aks mellom kornnekane etter dei som haustar.' Ho kom og har stått her frå tidleg om morgonen til no. Ho har knapt kvilt i huset.
וַתֹּ֗אמֶר אֲלַקֳטָה־נָּא֙ וְאָסַפְתִּ֣י בָֽעֳמָרִ֔ים אַחֲרֵ֖י הַקּוֹצְרִ֑ים וַתָּב֣וֹא וַֽתַּעֲמ֗וֹד מֵאָ֤ז הַבֹּ֙קֶר֙ וְעַד־עַ֔תָּה זֶ֛ה שִׁבְתָּ֥הּ הַבַּ֖יִת מְעָֽט׃
8Då sa Boas til Rut: «Høyr no, dotter mi! Gå ikkje bort og sank på ein annan åker, og gå ikkje herifrå. Hald deg til tenestejentene mine.
וַיֹּאמֶר֩ בֹּ֨עַז אֶל־ר֜וּת הֲל֧וֹא שָׁמַ֣עַתְּ בִּתִּ֗י אַל־תֵּלְכִי֙ לִלְקֹט֙ בְּשָׂדֶ֣ה אַחֵ֔ר וְגַ֛ם לֹ֥א תַעֲבוּרִ֖י מִזֶּ֑ה וְכֹ֥ה תִדְבָּקִ֖ין עִם־נַעֲרֹתָֽי׃
9Hald auga på åkeren der dei haustar, og gå etter dei. Eg har sagt til tenarane mine at dei ikkje skal røre deg. Og når du blir tyrst, kan du gå til krukkene og drikka av det tenarane har aust opp.»
עֵינַ֜יִךְ בַּשָּׂדֶ֤ה אֲשֶׁר־יִקְצֹרוּן֙ וְהָלַ֣כְתִּ אַחֲרֵיהֶ֔ן הֲל֥וֹא צִוִּ֛יתִי אֶת־הַנְּעָרִ֖ים לְבִלְתִּ֣י נָגְעֵ֑ךְ וְצָמִ֗ת וְהָלַכְתְּ֙ אֶל־הַכֵּלִ֔ים וְשָׁתִ֕ית מֵאֲשֶׁ֥ר יִשְׁאֲב֖וּן הַנְּעָרִֽים׃
Vennligheten
Boas velsignet Rut for hennes troskap mot Noomi og ba henne fortsette å sanke på hans marker.
10Då fall ho ned med andletet mot jorda og bøygde seg og sa til han: «Kvifor har eg funne velvilje hos deg, så du tek deg av meg, endå eg er ei framand kvinne?»
וַתִּפֹּל֙ עַל־פָּנֶ֔יהָ וַתִּשְׁתַּ֖חוּ אָ֑רְצָה וַתֹּ֣אמֶר אֵלָ֗יו מַדּוּעַ֩ מָצָ֨אתִי חֵ֤ן בְּעֵינֶ֙יךָ֙ לְהַכִּירֵ֔נִי וְאָּנֹכִ֖י נָכְרִיָּֽה׃
11Boas svara henne: «Eg har fått høyre alt du har gjort for svigermor di etter at mannen din døydde, korleis du forlét far din og mor di og landet du vart fødd i, og kom til eit folk du ikkje kjende frå før.»
וַיַּ֤עַן בֹּ֙עַז֙ וַיֹּ֣אמֶר לָ֔הּ הֻגֵּ֨ד הֻגַּ֜ד לִ֗י כֹּ֤ל אֲשֶׁר־עָשִׂית֙ אֶת־חֲמוֹתֵ֔ךְ אַחֲרֵ֖י מ֣וֹת אִישֵׁ֑ךְ וַתַּֽעַזְבִ֞י אָּבִ֣יךְ וְאִמֵּ֗ךְ וְאֶ֙רֶץ֙ מֽוֹלַדְתֵּ֔ךְ וַתֵּ֣לְכִ֔י אֶל־עַ֕ם אֲשֶׁ֥ר לֹא־יָדַ֖עַתְּ תְּמ֥וֹל שִׁלְשֽׁוֹם׃
12«Måtte Herren løna deg for det du har gjort! Måtte du få full løn frå Herren, Israels Gud, du som har søkt tilflukt under vengene hans.»
יְשַׁלֵּ֥ם יְהוָ֖ה פָּעֳלֵ֑ךְ וּתְהִ֨י מַשְׂכֻּרְתֵּ֜ךְ שְׁלֵמָ֗ה מֵעִ֤ם יְהוָה֙ אֱלֹהֵ֣י יִשְׂרָאֵ֔ל אֲשֶׁר־בָּ֖את לַחֲס֥וֹת תַּֽחַת־כְּנָפָֽיו׃
14Då det var tid for å eta, sa Boas til henne: «Kom hit og et av brødet og dypp brødbiten din i vineddiken.» Ho sette seg attmed dei som hausta, og han rekte henne rista korn. Ho åt og vart mett, og hadde endå att.
וַיֹּאמֶר֩ לָ֨ה בֹ֜עַז לְעֵ֣ת הָאֹ֗כֶל גֹּ֤שִֽׁי הֲלֹם֙ וְאָכַ֣לְתְּ מִן־הַלֶּ֔חֶם וְטָבַ֥לְתְּ פִּתֵּ֖ךְ בַּחֹ֑מֶץ וַתֵּ֙שֶׁב֙ מִצַּ֣ד הַקּֽוֹצְרִ֔ים וַיִּצְבָּט־לָ֣הּ קָלִ֔י וַתֹּ֥אכַל וַתִּשְׂבַּ֖ע וַתֹּתַֽר׃
15Då ho reiste seg for å sanka, gav Boas tenarane sine denne ordren: «Lat henne sanka mellom kornnekane òg, og gjer henne ikkje skam.»
וַתָּ֖קָם לְלַקֵּ֑ט וַיְצַו֩ בֹּ֨עַז אֶת־נְעָרָ֜יו לֵאמֹ֗ר גַּ֣ם בֵּ֧ין הָֽעֳמָרִ֛ים תְּלַקֵּ֖ט וְלֹ֥א תַכְלִימֽוּהָ׃
16Ja, de skal til og med dra ut nokre strå frå bundtane og la dei liggja att så ho kan sanka dei, og de skal ikkje skjenna på henne.»
וְגַ֛ם שֹׁל־תָּשֹׁ֥לּוּ לָ֖הּ מִן־הַצְּבָתִ֑ים וַעֲזַבְתֶּ֥ם וְלִקְּטָ֖ה וְלֹ֥א תִגְעֲרוּ־בָֽהּ׃
På treskeplassen
Da Rut kom til Boas på treskeplassen og ba ham løse henne, lovet han å gjøre det hvis den nærmere slektningen avstod.
9Han spurde: «Kven er du?» Ho svara: «Eg er Rut, tenestekvinne di. Breid vengja di over tenestekvinne di, for du er løysar.»
וַיֹּ֖אמֶר מִי־אָ֑תּ וַתֹּ֗אמֶר אָנֹכִי֙ ר֣וּת אֲמָתֶ֔ךָ וּפָרַשְׂתָּ֤ כְנָפֶ֙ךָ֙ עַל־אֲמָ֣תְךָ֔ כִּ֥י גֹאֵ֖ל אָֽתָּה׃
10Då sa han: «Velsigna vere du av Herren, dotter mi! Du har vist endå større truskap no enn før, sidan du ikkje har gått etter unge menn, korkje fattige eller rike.»
וַיֹּ֗אמֶר בְּרוּכָ֨ה אַ֤תְּ לַֽיהוָה֙ בִּתִּ֔י הֵיטַ֛בְתְּ חַסְדֵּ֥ךְ הָאַחֲר֖וֹן מִן־הָרִאשׁ֑וֹן לְבִלְתִּי־לֶ֗כֶת אַחֲרֵי֙ הַבַּ֣חוּרִ֔ים אִם־דַּ֖ל וְאִם־עָשִֽׁיר׃
11Og no, dotter mi, ver ikkje redd! Alt det du seier, vil eg gjera for deg. For heile byporten til folket mitt veit at du er ei dugande kvinne.
וְעַתָּ֗ה בִּתִּי֙ אַל־תִּ֣ירְאִ֔י כֹּ֥ל אֲשֶׁר־תֹּאמְרִ֖י אֶֽעֱשֶׂה־לָּ֑ךְ כִּ֤י יוֹדֵ֙עַ֙ כָּל־שַׁ֣עַר עַמִּ֔י כִּ֛י אֵ֥שֶׁת חַ֖יִל אָֽתְּ׃
12Og no, det er sant at eg er løysar, men det finst òg ein løysar som er nærare enn eg.
וְעַתָּה֙ כִּ֣י אָמְנָ֔ם כִּ֥י *אם גֹאֵ֖ל אָנֹ֑כִי וְגַ֛ם יֵ֥שׁ גֹּאֵ֖ל קָר֥וֹב מִמֶּֽנִּי׃
13Bli her i natt! Så skal det om morgonen visa seg om han vil løysa deg ut. Dersom han vil det, så lat han gjera det. Men om han ikkje vil, då skal eg løysa deg ut, så sant Herren lever. Ligg her til morgonen!
לִ֣ינִי ׀ הַלַּ֗יְלָה וְהָיָ֤ה בַבֹּ֙קֶר֙ אִם־יִגְאָלֵ֥ךְ טוֹב֙ יִגְאָ֔ל וְאִם־לֹ֨א יַחְפֹּ֧ץ לְגָֽאֳלֵ֛ךְ וּגְאַלְתִּ֥יךְ אָנֹ֖כִי חַי־יְהוָ֑ה שִׁכְבִ֖י עַד־הַבֹּֽקֶר׃
Løsningen ved porten
Boas ordnet saken ved byporten. Den andre slektningen avstod, og Boas løste marken og tok Rut til hustru.
1Boas gjekk opp til byporten og sette seg der. Då kom løysingsmannen som Boas hadde tala om, gåande forbi. Boas sa: «Kom hit og set deg ned, du der!» Og han kom og sette seg.
וּבֹ֨עַז עָלָ֣ה הַשַּׁעַר֮ וַיֵּ֣שֶׁב שָׁם֒ וְהִנֵּ֨ה הַגֹּאֵ֤ל עֹבֵר֙ אֲשֶׁ֣ר דִּבֶּר־בֹּ֔עַז וַיֹּ֛אמֶר ס֥וּרָה שְׁבָה־פֹּ֖ה פְּלֹנִ֣י אַלְמֹנִ֑י וַיָּ֖סַר וַיֵּשֵֽׁב׃
5Då sa Boas: «Den dagen du kjøper åkeren av Noomi, kjøper du han òg frå Rut, moabittkvinna, kona til den døde, så du kan reise opp namnet til den døde på arven hans.»
וַיֹּ֣אמֶר בֹּ֔עַז בְּיוֹם־קְנוֹתְךָ֥ הַשָּׂדֶ֖ה מִיַּ֣ד נָעֳמִ֑י וּ֠מֵאֵת ר֣וּת הַמּוֹאֲבִיָּ֤ה אֵֽשֶׁת־הַמֵּת֙ *קניתי **קָנִ֔יתָה לְהָקִ֥ים שֵׁם־הַמֵּ֖ת עַל־נַחֲלָתֽוֹ׃
9Då sa Boas til dei eldste og til alt folket: «De er vitne i dag på at eg har kjøpt av Noomi alt det som høyrde til Elimelek, og alt som høyrde til Kiljon og Mahlon.
וַיֹּאמֶר֩ בֹּ֨עַז לַזְּקֵנִ֜ים וְכָל־הָעָ֗ם עֵדִ֤ים אַתֶּם֙ הַיּ֔וֹם כִּ֤י קָנִ֙יתִי֙ אֶת־כָּל־אֲשֶׁ֣ר לֶֽאֱלִימֶ֔לֶךְ וְאֵ֛ת כָּל־אֲשֶׁ֥ר לְכִלְי֖וֹן וּמַחְל֑וֹן מִיַּ֖ד נָעֳמִֽי׃
10Eg har òg teke Rut, moabittkvinna, kona til Mahlon, til kone, så eg kan reise opp namnet til den døde på arven hans. Såleis skal ikkje namnet til den døde bli borte mellom brørne hans og frå porten på heimstaden hans. De er vitne i dag.»
וְגַ֣ם אֶת־ר֣וּת הַמֹּאֲבִיָּה֩ אֵ֨שֶׁת מַחְל֜וֹן קָנִ֧יתִי לִ֣י לְאִשָּׁ֗ה לְהָקִ֤ים שֵׁם־הַמֵּת֙ עַל־נַ֣חֲלָת֔וֹ וְלֹא־יִכָּרֵ֧ת שֵׁם־הַמֵּ֛ת מֵעִ֥ם אֶחָ֖יו וּמִשַּׁ֣עַר מְקוֹמ֑וֹ עֵדִ֥ים אַתֶּ֖ם הַיּֽוֹם׃
I Messias' ættelinje
Boas og Rut fikk sønnen Obed, som ble far til Isai og farfar til kong David.
13Så tok Boas Rut til kone, og han gjekk inn til henne. Herren lét henne bli med barn, og ho fødde ein son.
וַיִּקַּ֨ח בֹּ֤עַז אֶת־רוּת֙ וַתְּהִי־ל֣וֹ לְאִשָּׁ֔ה וַיָּבֹ֖א אֵלֶ֑יהָ וַיִּתֵּ֨ן יְהוָ֥ה לָ֛הּ הֵרָי֖וֹן וַתֵּ֥לֶד בֵּֽן׃
17Grannkonene gav han namn og sa: «Ein son er fødd til Noomi!» Dei kalla han Obed. Han vart far til Isai, som var far til David.
וַתִּקְרֶאנָה֩ ל֨וֹ הַשְּׁכֵנ֥וֹת שֵׁם֙ לֵאמֹ֔ר יֻלַּד־בֵּ֖ן לְנָעֳמִ֑י וַתִּקְרֶ֤אנָֽה שְׁמוֹ֙ עוֹבֵ֔ד ה֥וּא אֲבִי־יִשַׁ֖י אֲבִ֥י דָוִֽד׃ פ
21Salmon fekk sonen Boas, og Boas fekk sonen Obed.
וְשַׂלְמוֹן֙ הוֹלִ֣יד אֶת־בֹּ֔עַז וּבֹ֖עַז הוֹלִ֥יד אֶת־עוֹבֵֽד׃
22Obed fekk sonen Isai, og Isai fekk sonen David.
וְעֹבֵד֙ הוֹלִ֣יד אֶת־יִשָׁ֔י וְיִשַׁ֖י הוֹלִ֥יד אֶת־דָּוִֽד׃
5Salmon fekk Boas med Rahab, Boas fekk Obed med Rut, og Obed fekk Isai.
Σαλμὼν δὲ ἐγέννησεν τὸν ⸂Βόες ἐκ τῆς Ῥαχάβ, Βόες⸃ δὲ ἐγέννησεν τὸν ⸂Ἰωβὴδ ἐκ τῆς Ῥούθ, Ἰωβὴδ⸃ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἰεσσαί,