Elisabet
Johannes døperens mor
Elisabet var av Arons ætt og gift med presten Sakarja. Hun var barnløs til høy alder, men engelen Gabriel forkynte at hun skulle føde Johannes døperen. Da Maria kom på besøk, hoppet barnet i Elisabets mage, og hun ble fylt av Den hellige ånd og profeterte over Maria.
Familie
Nøkkelhendingar
Rettferdig men barnløs
Elisabet og Sakarja var begge rettferdige for Gud, men de var barnløse og oppe i årene.
5I dei dagane då Herodes var konge i Judea, var det ein prest som heitte Sakarja. Han høyrde til Abia si presteteneste-avdeling. Kona hans var av Arons ætt og heitte Elisabet.
Ἐγένετο ἐν ταῖς ἡμέραις ⸀Ἡρῴδου βασιλέως τῆς Ἰουδαίας ἱερεύς τις ὀνόματι Ζαχαρίας ἐξ ἐφημερίας Ἀβιά, ⸀καὶ γυνὴ ⸀αὐτῷ ἐκ τῶν θυγατέρων Ἀαρών, καὶ τὸ ὄνομα αὐτῆς Ἐλισάβετ.
6Begge var rettferdige framfor Gud og levde ulastelege etter alle Herrens bod og føresegner.
ἦσαν δὲ δίκαιοι ἀμφότεροι ⸀ἐναντίον τοῦ θεοῦ, πορευόμενοι ἐν πάσαις ταῖς ἐντολαῖς καὶ δικαιώμασιν τοῦ κυρίου ἄμεμπτοι.
7Men dei hadde ikkje born, for Elisabet var ufruktbar, og begge var no langt oppe i åra.
καὶ οὐκ ἦν αὐτοῖς τέκνον, καθότι ⸂ἦν ἡ Ἐλισάβετ⸃ στεῖρα, καὶ ἀμφότεροι προβεβηκότες ἐν ταῖς ἡμέραις αὐτῶν ἦσαν.
Englens budskap
Engelen Gabriel kom til Sakarja i tempelet og forkynte at Elisabet skulle føde en sønn som skulle hete Johannes.
11Då synte ein Herrens engel seg for han og stod på høgre sida av røykjelsesaltaret.
ὤφθη δὲ αὐτῷ ἄγγελος κυρίου ἑστὼς ἐκ δεξιῶν τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάματος.
13Men engelen sa til han: «Ver ikkje redd, Sakarja! For bøna di er høyrd. Kona di, Elisabet, skal føda deg ein son, og du skal gje han namnet Johannes.
εἶπεν δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ ἄγγελος· Μὴ φοβοῦ, Ζαχαρία, διότι εἰσηκούσθη ἡ δέησίς σου, καὶ ἡ γυνή σου Ἐλισάβετ γεννήσει υἱόν σοι, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰωάννην·
14Han skal vera ei glede og ei fryd for deg, og mange skal gleda seg over at han vert fødd.
καὶ ἔσται χαρά σοι καὶ ἀγαλλίασις, καὶ πολλοὶ ἐπὶ τῇ ⸀γενέσει αὐτοῦ χαρήσονται·
15For han skal vera stor for Herren. Vin og sterk drikk skal han ikkje drikka, og han skal verta fylt av Den Heilage Ande alt frå morsliv.
ἔσται γὰρ μέγας ἐνώπιον ⸀τοῦ κυρίου, καὶ οἶνον καὶ σίκερα οὐ μὴ πίῃ, καὶ πνεύματος ἁγίου πλησθήσεται ἔτι ἐκ κοιλίας μητρὸς αὐτοῦ,
Marias besøk
Da Maria kom på besøk, hoppet barnet i Elisabets mage og hun ble fylt av Ånden og ropte: 'Velsignet er du blant kvinner!'
39I dei dagane braut Maria opp og skunda seg til fjellbygdene, til ein by i Juda.
Ἀναστᾶσα δὲ Μαριὰμ ἐν ταῖς ἡμέραις ταύταις ἐπορεύθη εἰς τὴν ὀρεινὴν μετὰ σπουδῆς εἰς πόλιν Ἰούδα,
40Ho gjekk inn i huset til Sakarja og helsa på Elisabet.
καὶ εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον Ζαχαρίου καὶ ἠσπάσατο τὴν Ἐλισάβετ.
41Då Elisabet høyrde helsinga frå Maria, spratt barnet i magen hennar. Elisabet vart fylt av Den Heilage Ande.
καὶ ἐγένετο ὡς ἤκουσεν ⸂τὸν ἀσπασμὸν τῆς Μαρίας ἡ Ἐλισάβετ⸃, ἐσκίρτησεν τὸ βρέφος ἐν τῇ κοιλίᾳ αὐτῆς, καὶ ἐπλήσθη πνεύματος ἁγίου ἡ Ἐλισάβετ,
42Ho ropa med høg røyst og sa: «Velsigna er du mellom kvinner, og velsigna er frukta i ditt morsliv!
καὶ ἀνεφώνησεν ⸀κραυγῇ μεγάλῃ καὶ εἶπεν· Εὐλογημένη σὺ ἐν γυναιξίν, καὶ εὐλογημένος ὁ καρπὸς τῆς κοιλίας σου.
43Korleis kan det henda meg at mor til Herren min kjem til meg?
καὶ πόθεν μοι τοῦτο ἵνα ἔλθῃ ἡ μήτηρ τοῦ κυρίου μου πρὸς ⸀ἐμέ;
44For sjå, då lyden av helsinga di nådde øyra mine, sparka barnet i magen min av fryd.
ἰδοὺ γὰρ ὡς ἐγένετο ἡ φωνὴ τοῦ ἀσπασμοῦ σου εἰς τὰ ὦτά μου, ἐσκίρτησεν ⸂ἐν ἀγαλλιάσει τὸ βρέφος⸃ ἐν τῇ κοιλίᾳ μου.
45Og sæl er ho som trudde, for det skal verta fullført det som er tala til henne frå Herren.»
καὶ μακαρία ἡ πιστεύσασα ὅτι ἔσται τελείωσις τοῖς λελαλημένοις αὐτῇ παρὰ κυρίου.
Johannes' fødsel
Elisabet fødte en sønn, og naboene gledet seg med henne over Guds barmhjertighet.
57Tida kom då Elisabet skulle føda, og ho fødde ein son.
Τῇ δὲ Ἐλισάβετ ἐπλήσθη ὁ χρόνος τοῦ τεκεῖν αὐτήν, καὶ ἐγέννησεν υἱόν.
58Då grannane og slektningane hennar fekk høyra at Herren hadde vist henne stor miskunn, gledde dei seg med henne.
καὶ ἤκουσαν οἱ περίοικοι καὶ οἱ συγγενεῖς αὐτῆς ὅτι ἐμεγάλυνεν κύριος τὸ ἔλεος αὐτοῦ μετʼ αὐτῆς, καὶ συνέχαιρον αὐτῇ.
Navnegivningen
Ved omskjærelsen ville slektningene kalle barnet Sakarja, men Elisabet insisterte: 'Nei, han skal hete Johannes.'
59På den åttande dagen kom dei for å omskjera barnet, og dei ville kalla han Sakarja etter far hans.
Καὶ ἐγένετο ἐν τῇ ⸂ἡμέρᾳ τῇ ὀγδόῃ⸃ ἦλθον περιτεμεῖν τὸ παιδίον, καὶ ἐκάλουν αὐτὸ ἐπὶ τῷ ὀνόματι τοῦ πατρὸς αὐτοῦ Ζαχαρίαν.
60Men mora hans tok til orde og sa: «Nei, han skal heita Johannes.»
καὶ ἀποκριθεῖσα ἡ μήτηρ αὐτοῦ εἶπεν· Οὐχί, ἀλλὰ κληθήσεται Ἰωάννης.
63Han bad om ei skrivetavle og skreiv: «Johannes er namnet hans.» Og alle undra seg.
καὶ αἰτήσας πινακίδιον ἔγραψεν λέγων· Ἰωάννης ⸀ἐστὶν ὄνομα αὐτοῦ. καὶ ἐθαύμασαν πάντες.