Hadadeser
Kongen av Soba
Òg kjend som: Hadad-Eser, Hadareser
Hadadeser var kongen av Soba, et arameisk kongerike nord for Israel. Han var en mektig fiende av kong David, men ble beseiret i flere slag. Davids seire over Hadadeser bidro til å etablere Israels herredømme over store deler av regionen.
Familie
Nøkkelhendingar
Davids første seier over Hadadeser
David slo Hadadeser, Rehobs sønn, kongen av Soba, da Hadadeser dro for å gjenopprette sin makt ved Eufrat-elven. David tok tusen stridsvogner, syv tusen ryttere og tjue tusen fotfolk.
3David slo òg Hadadeser, son til Rehob, kongen i Soba, då han drog av stad for å sikra makta si ved Eufrat-elva.
וַיַּ֣ךְ דָּוִ֔ד אֶת־הֲדַדְעֶ֥זֶר בֶּן־רְחֹ֖ב מֶ֣לֶךְ צוֹבָ֑ה בְּלֶכְתּ֕וֹ לְהָשִׁ֥יב יָד֖וֹ בִּֽנְהַר־**פְּרָֽת׃
4David tok frå han eitt tusen og sju hundre ryttarar og tjue tusen fotfolk. David lamma alle vognhestane, men sparte hundre vogner.
וַיִּלְכֹּ֨ד דָּוִ֜ד מִמֶּ֗נּוּ אֶ֤לֶף וּשְׁבַע־מֵאוֹת֙ פָּרָשִׁ֔ים וְעֶשְׂרִ֥ים אֶ֖לֶף אִ֣ישׁ רַגְלִ֑י וַיְעַקֵּ֤ר דָּוִד֙ אֶת־כָּל־הָרֶ֔כֶב וַיּוֹתֵ֥ר מִמֶּ֖נּוּ מֵ֥אָה רָֽכֶב׃
3David sigra over Hadadeser, kongen i Soba, ved Hamat, då han drog av stad for å sikra makta si ved Eufrat-elva.
וַיַּ֥ךְ דָּוִ֛יד אֶת־הֲדַדְעֶ֥זֶר מֶֽלֶךְ־צוֹבָ֖ה חֲמָ֑תָה בְּלֶכְתּ֕וֹ לְהַצִּ֥יב יָד֖וֹ בִּֽנְהַר־פְּרָֽת׃
4David tok frå han tusen stridsvogner, sju tusen ryttarar og tjue tusen fotfolk. David skar over hasane på alle vognhestane, men sparte hundre av dei.
וַיִּלְכֹּד֩ דָּוִ֨יד מִמֶּ֜נּוּ אֶ֣לֶף רֶ֗כֶב וְשִׁבְעַ֤ת אֲלָפִים֙ פָּֽרָשִׁ֔ים וְעֶשְׂרִ֥ים אֶ֖לֶף אִ֣ישׁ רַגְלִ֑י וַיְעַקֵּ֤ר דָּוִיד֙ אֶת־כָּל־הָרֶ֔כֶב וַיּוֹתֵ֥ר מִמֶּ֖נּוּ מֵ֥אָה רָֽכֶב׃
Arameerne fra Damaskus kommer Hadadeser til unnsetning
Da arameerne fra Damaskus kom for å hjelpe Hadadeser, slo David tjueto tusen av dem og satte garnisoner i Aram-Damaskus.
5Då aramerane frå Damaskus kom for å hjelpa Hadadeser, kongen i Soba, slo David tjueto tusen mann av aramerane.
וַתָּבֹא֙ אֲרַ֣ם דַּמֶּ֔שֶׂק לַעְזֹ֕ר לַהֲדַדְעֶ֖זֶר מֶ֣לֶךְ צוֹבָ֑ה וַיַּ֤ךְ דָּוִד֙ בַּֽאֲרָ֔ם עֶשְׂרִֽים־וּשְׁנַ֥יִם אֶ֖לֶף אִֽישׁ׃
6David sette inn garnisonstrupper i Aram-Damaskus, og aramerane vart undersåttar under David og måtte betala skatt. Herren gav David siger overalt der han drog.
וַיָּ֨שֶׂם דָּוִ֤ד נְצִבִים֙ בַּאֲרַ֣ם דַּמֶּ֔שֶׂק וַתְּהִ֤י אֲרָם֙ לְדָוִ֔ד לַעֲבָדִ֖ים נוֹשְׂאֵ֣י מִנְחָ֑ה וַיֹּ֤שַׁע יְהוָה֙ אֶת־דָּוִ֔ד בְּכֹ֖ל אֲשֶׁ֥ר הָלָֽךְ׃
5Aramarane frå Damaskus kom for å hjelpa Hadadeser, kongen i Soba, men David slo ned tjueto tusen av dei.
וַיָּבֹא֙ אֲרַ֣ם דַּרְמֶ֔שֶׂק לַעְז֕וֹר לַהֲדַדְעֶ֖זֶר מֶ֣לֶךְ צוֹבָ֑ה וַיַּ֤ךְ דָּוִיד֙ בַּאֲרָ֔ם עֶשְׂרִֽים־וּשְׁנַ֥יִם אֶ֖לֶף אִֽישׁ׃
6Så sette David inn troppar i Damaskus, og aramarane vart tenarar under David og måtte betala skatt. Herren gav David siger overalt der han drog.
וַיָּ֤שֶׂם דָּוִיד֙ בַּאֲרַ֣ם דַּרְמֶ֔שֶׂק וַיְהִ֤י אֲרָם֙ לְדָוִ֔יד עֲבָדִ֖ים נֹשְׂאֵ֣י מִנְחָ֑ה וַיּ֤וֹשַׁע יְהוָה֙ לְדָוִ֔יד בְּכֹ֖ל אֲשֶׁ֥ר הָלָֽךְ׃
David tar krigsbyttet fra Hadadeser
David tok gullskjoldene som Hadadesers tjenere bar, og førte dem til Jerusalem. Han tok også en stor mengde bronse fra Hadadesers byer.
7David tok gullskjoldane som tenarane til Hadadeser hadde bore, og førte dei til Jerusalem.
וַיִּקַּ֣ח דָּוִ֗ד אֵ֚ת שִׁלְטֵ֣י הַזָּהָ֔ב אֲשֶׁ֣ר הָי֔וּ אֶ֖ל עַבְדֵ֣י הֲדַדְעָ֑זֶר וַיְבִיאֵ֖ם יְרוּשָׁלָֽ͏ִם׃
8Frå Betah og Berotai, byane til Hadadeser, tok kong David ei stor mengd bronse.
וּמִבֶּ֥טַח וּמִבֵּֽרֹתַ֖י עָרֵ֣י הֲדַדְעָ֑זֶר לָקַ֞ח הַמֶּ֧לֶךְ דָּוִ֛ד נְחֹ֖שֶׁת הַרְבֵּ֥ה מְאֹֽד׃ ס
7David tok gullskjoldane som tenarane til Hadadeser hadde bore, og førte dei til Jerusalem.
וַיִּקַּ֣ח דָּוִ֗יד אֵ֚ת שִׁלְטֵ֣י הַזָּהָ֔ב אֲשֶׁ֣ר הָי֔וּ עַ֖ל עַבְדֵ֣י הֲדַדְעָ֑זֶר וַיְבִיאֵ֖ם יְרוּשָׁלָֽ͏ִם׃
8Frå Tibhat og Kun, byar som høyrde til Hadadeser, tok David ei stor mengd bronse. Av denne laga Salomo seinare bronsehavet, søylene og bronsekara.
וּמִטִּבְחַ֤ת וּמִכּוּן֙ עָרֵ֣י הֲדַדְעֶ֔זֶר לָקַ֥ח דָּוִ֛יד נְחֹ֖שֶׁת רַבָּ֣ה מְאֹ֑ד בָּ֣הּ ׀ עָשָׂ֣ה שְׁלֹמֹ֗ה אֶת־יָ֤ם הַנְּחֹ֙שֶׁת֙ וְאֶת־הָֽעַמּוּדִ֔ים וְאֵ֖ת כְּלֵ֥י הַנְּחֹֽשֶׁת׃ פ
Kong Toi sender gaver til David
Da kong Toi av Hamat hørte at David hadde slått hele Hadadesers hær, sendte han sin sønn til David med gaver av gull, sølv og bronse for å gratulere ham.
9Då Toi, kongen i Hamat, høyrde at David hadde slege heile hæren til Hadadeser,
וַיִּשְׁמַ֕ע תֹּ֖עִי מֶ֣לֶךְ חֲמָ֑ת כִּ֚י הִכָּ֣ה דָוִ֔ד אֵ֖ת כָּל־חֵ֥יל הֲדַדְעָֽזֶר׃
10Toi sende son sin Joram til kong David for å helsa han og velsigna han fordi han hadde kjempa mot Hadadeser og slege han. For Hadadeser var ein krigsmann mot Toi. Joram hadde med seg ting av sølv, gull og bronse.
וַיִּשְׁלַ֣ח תֹּ֣עִי אֶת־יֽוֹרָם־בְּנ֣וֹ אֶל־הַמֶּֽלֶךְ־דָּ֠וִד לִשְׁאָל־ל֨וֹ לְשָׁל֜וֹם וּֽלְבָרֲכ֗וֹ עַל֩ אֲשֶׁ֨ר נִלְחַ֤ם בַּהֲדַדְעֶ֙זֶר֙ וַיַּכֵּ֔הוּ כִּי־אִ֛ישׁ מִלְחֲמ֥וֹת תֹּ֖עִי הָיָ֣ה הֲדַדְעָ֑זֶר וּבְיָד֗וֹ הָי֛וּ כְּלֵֽי־כֶ֥סֶף וּכְלֵֽי־זָהָ֖ב וּכְלֵ֥י נְחֹֽשֶׁת׃
11Kong David vigde òg desse tinga til Herren, saman med sølvet og gullet han hadde vigd frå alle dei folka han hadde lagt under seg:
גַּם־אֹתָ֕ם הִקְדִּ֛ישׁ הַמֶּ֥לֶךְ דָּוִ֖ד לַֽיהוָ֑ה עִם־הַכֶּ֤סֶף וְהַזָּהָב֙ אֲשֶׁ֣ר הִקְדִּ֔ישׁ מִכָּל־הַגּוֹיִ֖ם אֲשֶׁ֥ר כִּבֵּֽשׁ׃
9Då Tou, kongen i Hamat, fekk høyra at David hadde slege heile hæren til Hadadeser, kongen i Soba,
וַיִּשְׁמַ֕ע תֹּ֖עוּ מֶ֣לֶךְ חֲמָ֑ת כִּ֚י הִכָּ֣ה דָוִ֔יד אֶת־כָּל־חֵ֖יל הֲדַדְעֶ֥זֶר מֶֽלֶךְ־צוֹבָֽה׃
10sende han son sin Hadoram til kong David for å helsa han og velsigna han fordi han hadde kjempa mot Hadadeser og slege han. For Hadadeser hadde vore i krig med Tou. Hadoram hadde med seg alle slags ting av gull, sølv og bronse.
וַיִּשְׁלַ֣ח אֶת־הֲדֽוֹרָם־בְּנ֣וֹ אֶל־הַמֶּֽלֶךְ־דָּ֠וִיד *לשאול־**לִשְׁאָל־ל֨וֹ לְשָׁל֜וֹם וּֽלְבָרֲכ֗וֹ עַל֩ אֲשֶׁ֨ר נִלְחַ֤ם בַּהֲדַדְעֶ֙זֶר֙ וַיַּכֵּ֔הוּ כִּי־אִ֛ישׁ מִלְחֲמ֥וֹת תֹּ֖עוּ הָיָ֣ה הֲדַדְעָ֑זֶר וְכֹ֗ל כְּלֵ֛י זָהָ֥ב וָכֶ֖סֶף וּנְחֹֽשֶׁת׃
11Også desse vigde kong David til Herren, saman med sølvet og gullet han hadde teke frå alle folka: frå Edom, Moab, ammonittane, filistrane og amalekittane.
גַּם־אֹתָ֗ם הִקְדִּ֞ישׁ הַמֶּ֤לֶךְ דָּוִיד֙ לַיהוָ֔ה עִם־הַכֶּ֙סֶף֙ וְהַזָּהָ֔ב אֲשֶׁ֥ר נָשָׂ֖א מִכָּל־הַגּוֹיִ֑ם מֵֽאֱד֤וֹם וּמִמּוֹאָב֙ וּמִבְּנֵ֣י עַמּ֔וֹן וּמִפְּלִשְׁתִּ֖ים וּמֵֽעֲמָלֵֽק׃
Hadadeser sender arameere mot Israel igjen
Hadadeser sendte bud og mobiliserte arameerne fra den andre siden av Eufrat. Shobach, hærføreren til Hadadeser, ledet dem, men David samlet hele Israel og krysset Jordan for å møte dem.
15Då aramaearane såg at dei var slegne av Israel, samla dei seg på nytt.
וַיַּ֣רְא אֲרָ֔ם כִּ֥י נִגַּ֖ף לִפְנֵ֣י יִשְׂרָאֵ֑ל וַיֵּאָסְפ֖וּ יָֽחַד׃
16Hadadeser sende bod og henta aramaearane som var på andre sida av Eufrat. Dei kom til Helam, og Sjobak, hærføraren til Hadadeser, førte dei.
וַיִּשְׁלַ֣ח הֲדַדְעֶ֗זֶר וַיֹּצֵ֤א אֶת־אֲרָם֙ אֲשֶׁר֙ מֵעֵ֣בֶר הַנָּהָ֔ר וַיָּבֹ֖אוּ חֵילָ֑ם וְשׁוֹבַ֛ךְ שַׂר־צְבָ֥א הֲדַדְעֶ֖זֶר לִפְנֵיהֶֽם׃
17Då David fekk melding om dette, samla han heile Israel, gjekk over Jordan og kom til Helam. Aramaearane stilte seg opp mot David og gjekk til åtak på han.
וַיֻּגַּ֣ד לְדָוִ֗ד ס וַיֶּאֱסֹ֤ף אֶת־כָּל־יִשְׂרָאֵל֙ וַיַּעֲבֹ֣ר אֶת־הַיַּרְדֵּ֔ן וַיָּבֹ֖א חֵלָ֑אמָה וַיַּעַרְכ֤וּ אֲרָם֙ לִקְרַ֣את דָּוִ֔ד וַיִּלָּחֲמ֖וּ עִמּֽוֹ׃
16Då aramarane såg at dei var slegne av Israel, sende dei bod og henta aramarane frå den andre sida av elva. Sjofak, hærføraren til Hadadeser, førte dei.
וַיַּ֣רְא אֲרָ֗ם כִּ֣י נִגְּפוּ֮ לִפְנֵ֣י יִשְׂרָאֵל֒ וַֽיִּשְׁלְחוּ֙ מַלְאָכִ֔ים וַיּוֹצִ֣יאוּ אֶת־אֲרָ֔ם אֲשֶׁ֖ר מֵעֵ֣בֶר הַנָּהָ֑ר וְשׁוֹפַ֛ךְ שַׂר־צְבָ֥א הֲדַדְעֶ֖זֶר לִפְנֵיהֶֽם׃
17Dette vart meldt til David. Han samla heile Israel, gjekk over Jordan og kom til dei og stilte seg opp mot dei. Då David hadde stilt opp hæren mot aramarane, gjekk dei til åtak på han.
וַיֻּגַּ֣ד לְדָוִ֗יד וַיֶּאֱסֹ֤ף אֶת־כָּל־יִשְׂרָאֵל֙ וַיַּעֲבֹ֣ר הַיַּרְדֵּ֔ן וַיָּבֹ֣א אֲלֵהֶ֔ם וַֽיַּעֲרֹ֖ךְ אֲלֵהֶ֑ם וַיַּעֲרֹ֨ךְ דָּוִ֜יד לִקְרַ֤את אֲרָם֙ מִלְחָמָ֔ה וַיִּֽלָּחֲמ֖וּ עִמּֽוֹ׃
Det endelige nederlaget ved Helam
David beseiret arameerne ved Helam. Shobach, Hadadesers hærfører, ble drept i slaget. Alle kongene som var underlagt Hadadeser sluttet fred med Israel og ble deres undersåtter.
18Men aramaearane flykta for Israel, og David drap sju hundre stridsvogner og førti tusen ryttarar av aramaearane. Han slo òg Sjobak, hærføraren deira, så han døydde der.
וַיָּ֣נָס אֲרָם֮ מִפְּנֵ֣י יִשְׂרָאֵל֒ וַיַּהֲרֹ֨ג דָּוִ֜ד מֵאֲרָ֗ם שְׁבַ֤ע מֵאוֹת֙ רֶ֔כֶב וְאַרְבָּעִ֥ים אֶ֖לֶף פָּרָשִׁ֑ים וְאֵ֨ת שׁוֹבַ֧ךְ שַׂר־צְבָא֛וֹ הִכָּ֖ה וַיָּ֥מָת שָֽׁם׃
19Då alle kongane som var under Hadadeser, såg at dei var slegne av Israel, slutta dei fred med Israel og vart undersåttane deira. Og aramaearane våga ikkje meir å hjelpa ammonittane.
וַיִּרְא֨וּ כָֽל־הַמְּלָכִ֜ים עַבְדֵ֣י הֲדַדְעֶ֗זֶר כִּ֤י נִגְּפוּ֙ לִפְנֵ֣י יִשְׂרָאֵ֔ל וַיַּשְׁלִ֥מוּ אֶת־יִשְׂרָאֵ֖ל וַיַּֽעַבְד֑וּם וַיִּֽרְא֣וּ אֲרָ֔ם לְהוֹשִׁ֥יעַ ע֖וֹד אֶת־בְּנֵ֥י עַמּֽוֹן׃ פ
18Men aramarane flykta for Israel, og David drap sjutusen av vognkjemparane og førtitusen fotfolk av aramarane. Han drap òg Sjofak, hærføraren.
וַיָּ֣נָס אֲרָם֮ מִלִּפְנֵ֣י יִשְׂרָאֵל֒ וַיַּהֲרֹ֨ג דָּוִ֜יד מֵאֲרָ֗ם שִׁבְעַ֤ת אֲלָפִים֙ רֶ֔כֶב וְאַרְבָּעִ֥ים אֶ֖לֶף אִ֣ישׁ רַגְלִ֑י וְאֵ֛ת שׁוֹפַ֥ךְ שַֽׂר־הַצָּבָ֖א הֵמִֽית׃
19Då vasallane til Hadadeser såg at dei var slegne av Israel, slutta dei fred med David og tente han. Og aramarane ville ikkje hjelpa ammonittane meir.
וַיִּרְא֞וּ עַבְדֵ֣י הֲדַדְעֶ֗זֶר כִּ֤י נִגְּפוּ֙ לִפְנֵ֣י יִשְׂרָאֵ֔ל וַיַּשְׁלִ֥ימוּ עִם־דָּוִ֖יד וַיַּֽעַבְדֻ֑הוּ וְלֹא־אָבָ֣ה אֲרָ֔ם לְהוֹשִׁ֥יעַ אֶת־בְּנֵי־עַמּ֖וֹן עֽוֹד׃ פ