Haggia
Profeten som gjenoppbygde tempelet
Òg kjend som: Haggiah
Haggia var en av de første profetene etter det babylonske eksilet. Han oppmuntret folket i Juda og stattholderen Serubabel til å gjenoppbygge tempelet i Jerusalem, som hadde ligget i ruiner siden Nebukadnesars ødeleggelse i 586 f.Kr. Hans profetier fokuserte på Guds løfter om velsignelse dersom folket prioriterte Herrens hus.
Nøkkelhendingar
Kall til å gjenoppbygge tempelet
Haggia formidlet Guds ord til Serubabel og øverstepresten Josva om at folket måtte slutte å prioritere sine egne hus og begynne å gjenoppbygge Herrens tempel.
1I det andre året til kong Dareios, på den første dagen i den sjette månaden, kom Herrens ord gjennom profeten Haggai til Serubabel, son til Sjealtiel, statthaldaren i Juda, og til Josva, son til Jehosadak, øvstepresten:
בִּשְׁנַ֤ת שְׁתַּ֙יִם֙ לְדָרְיָ֣וֶשׁ הַמֶּ֔לֶךְ בַּחֹ֙דֶשׁ֙ הַשִּׁשִּׁ֔י בְּי֥וֹם אֶחָ֖ד לַחֹ֑דֶשׁ הָיָ֨ה דְבַר־יְהוָ֜ה בְּיַד־חַגַּ֣י הַנָּבִ֗יא אֶל־זְרֻבָּבֶ֤ל בֶּן־שְׁאַלְתִּיאֵל֙ פַּחַ֣ת יְהוּדָ֔ה וְאֶל־יְהוֹשֻׁ֧עַ בֶּן־יְהוֹצָדָ֛ק הַכֹּהֵ֥ן הַגָּד֖וֹל לֵאמֹֽר׃
2Så seier Herren over hærskarane: Dette folket seier at tida enno ikkje er komen til å byggja Herrens hus.
כֹּ֥ה אָמַ֛ר יְהוָ֥ה צְבָא֖וֹת לֵאמֹ֑ר הָעָ֤ם הַזֶּה֙ אָֽמְר֔וּ לֹ֥א עֶת־בֹּ֛א עֶת־בֵּ֥ית יְהוָ֖ה לְהִבָּנֽוֹת׃ פ
3Då kom Herrens ord gjennom profeten Haggai:
וַֽיְהִי֙ דְּבַר־יְהוָ֔ה בְּיַד־חַגַּ֥י הַנָּבִ֖יא לֵאמֹֽר׃
4Er det tid for dykk sjølve å bu i husa dykkar med panel på veggene, medan dette huset ligg i ruinar?
הַעֵ֤ת לָכֶם֙ אַתֶּ֔ם לָשֶׁ֖בֶת בְּבָתֵּיכֶ֣ם סְפוּנִ֑ים וְהַבַּ֥יִת הַזֶּ֖ה חָרֵֽב׃
5Difor seier Herren over hærskarane no: Legg merke til korleis det går med dykk!
וְעַתָּ֕ה כֹּ֥ה אָמַ֖ר יְהוָ֣ה צְבָא֑וֹת שִׂ֥ימוּ לְבַבְכֶ֖ם עַל־דַּרְכֵיכֶֽם׃
6De sår mykje, men haustar lite. De et, men blir ikkje mette. De drikk, men blir ikkje slokna. De kler dykk, men blir ikkje varme. Og den som tener løn, legg ho i ein pung med hol i.
זְרַעְתֶּ֨ם הַרְבֵּ֜ה וְהָבֵ֣א מְעָ֗ט אָכ֤וֹל וְאֵין־לְשָׂבְעָה֙ שָׁת֣וֹ וְאֵין־לְשָׁכְרָ֔ה לָב֖וֹשׁ וְאֵין־לְחֹ֣ם ל֑וֹ וְהַ֨מִּשְׂתַּכֵּ֔ר מִשְׂתַּכֵּ֖ר אֶל־צְר֥וֹר נָקֽוּב׃ פ
7Så seier Herren over hærskarane: Legg merke til korleis det går med dykk!
כֹּ֥ה אָמַ֖ר יְהוָ֣ה צְבָא֑וֹת שִׂ֥ימוּ לְבַבְכֶ֖ם עַל־דַּרְכֵיכֶֽם׃
8Gå opp i fjellet, hent tømmer og bygg huset! Då vil eg ha glede i det og bli æra, seier Herren.
עֲל֥וּ הָהָ֛ר וַהֲבֵאתֶ֥ם עֵ֖ץ וּבְנ֣וּ הַבָּ֑יִת וְאֶרְצֶה־בּ֥וֹ *ואכבד **וְאֶכָּבְדָ֖ה אָמַ֥ר יְהוָֽה׃
Folkets lydighet
Serubabel, Josva og hele resten av folket lyttet til Haggias profetiske budskap og begynte arbeidet med å gjenoppbygge Herrens hus.
12Då lydde Serubabel, son til Sjealtiel, og Josva, son til Jehosadak, øvstepresten, og heile resten av folket røysta til Herren sin Gud og til orda frå profeten Haggai, som Herren deira Gud hadde sendt. Og folket frykta Herren.
וַיִּשְׁמַ֣ע זְרֻבָּבֶ֣ל ׀ בֶּֽן־שַׁלְתִּיאֵ֡ל וִיהוֹשֻׁ֣עַ בֶּן־יְהוֹצָדָק֩ הַכֹּהֵ֨ן הַגָּד֜וֹל וְכֹ֣ל ׀ שְׁאֵרִ֣ית הָעָ֗ם בְּקוֹל֙ יְהוָ֣ה אֱלֹֽהֵיהֶ֔ם וְעַל־דִּבְרֵי֙ חַגַּ֣י הַנָּבִ֔יא כַּאֲשֶׁ֥ר שְׁלָח֖וֹ יְהוָ֣ה אֱלֹהֵיהֶ֑ם וַיִּֽירְא֥וּ הָעָ֖ם מִפְּנֵ֥י יְהוָֽה׃
13Då sa Haggai, Herrens sendebod, med bodskap frå Herren til folket: Eg er med dykk, seier Herren.
וַ֠יֹּאמֶר חַגַּ֞י מַלְאַ֧ךְ יְהוָ֛ה בְּמַלְאֲכ֥וּת יְהוָ֖ה לָעָ֣ם לֵאמֹ֑ר אֲנִ֥י אִתְּכֶ֖ם נְאֻם־יְהוָֽה׃
14Og Herren vekte ånda til Serubabel, son til Sjealtiel, statthaldar i Juda, og ånda til Josva, son til Jehosadak, øvstepresten, og ånda til heile resten av folket. Dei kom og tok til å arbeida på huset til Herren over hærskarane, sin Gud.
וַיָּ֣עַר יְהוָ֡ה אֶת־רוּחַ֩ זְרֻבָּבֶ֨ל בֶּן־שַׁלְתִּיאֵ֜ל פַּחַ֣ת יְהוּדָ֗ה וְאֶת־ר֙וּחַ֙ יְהוֹשֻׁ֤עַ בֶּן־יְהוֹצָדָק֙ הַכֹּהֵ֣ן הַגָּד֔וֹל וְֽאֶת־ר֔וּחַ כֹּ֖ל שְׁאֵרִ֣ית הָעָ֑ם וַיָּבֹ֙אוּ֙ וַיַּעֲשׂ֣וּ מְלָאכָ֔ה בְּבֵית־יְהוָ֥ה צְבָא֖וֹת אֱלֹהֵיהֶֽם׃ פ
15Det var den tjuefjerde dagen i den sjette månaden, i det andre året til kong Dareios.
בְּי֨וֹם עֶשְׂרִ֧ים וְאַרְבָּעָ֛ה לַחֹ֖דֶשׁ בַּשִּׁשִּׁ֑י בִּשְׁנַ֥ת שְׁתַּ֖יִם לְדָרְיָ֥וֶשׁ הַמֶּֽלֶךְ׃
Det nye tempelets herlighet
Haggia profeterte at herligheten til det nye tempelet skulle bli større enn det forriges, og at Herren ville gi fred på dette stedet.
1På den tjueførste dagen i den sjuande månaden kom Herrens ord gjennom profeten Haggai:
בַּשְּׁבִיעִ֕י בְּעֶשְׂרִ֥ים וְאֶחָ֖ד לַחֹ֑דֶשׁ הָיָה֙ דְּבַר־יְהוָ֔ה בְּיַד־חַגַּ֥י הַנָּבִ֖יא לֵאמֹֽר׃
2«Sei til Serubabel, son til Sjealtiel, som er statthaldar i Juda, og til øvstepresten Josva, son til Josadak, og til resten av folket:
אֱמָר־נָ֗א אֶל־זְרֻבָּבֶ֤ל בֶּן־שַׁלְתִּיאֵל֙ פַּחַ֣ת יְהוּדָ֔ה וְאֶל־יְהוֹשֻׁ֥עַ בֶּן־יְהוֹצָדָ֖ק הַכֹּהֵ֣ן הַגָּד֑וֹל וְאֶל־שְׁאֵרִ֥ית הָעָ֖ם לֵאמֹֽר׃
3Er det nokon att blant dykk som såg dette huset i den tidlegare herlegdomen? Og korleis ser det ut for dykk no? Er det ikkje som ingenting i auga dykkar?
מִ֤י בָכֶם֙ הַנִּשְׁאָ֔ר אֲשֶׁ֤ר רָאָה֙ אֶת־הַבַּ֣יִת הַזֶּ֔ה בִּכְבוֹד֖וֹ הָרִאשׁ֑וֹן וּמָ֨ה אַתֶּ֜ם רֹאִ֤ים אֹתוֹ֙ עַ֔תָּה הֲל֥וֹא כָמֹ֛הוּ כְּאַ֖יִן בְּעֵינֵיכֶֽם׃
4Men ver no sterk, Serubabel, seier Herren. Ver sterk, Josva, son til Josadak, du øvsteprest! Ver sterke, alt folket i landet, seier Herren. Arbeid! For eg er med dykk, seier Herren over hærskarane.
וְעַתָּ֣ה חֲזַ֣ק זְרֻבָּבֶ֣ל ׀ נְאֻם־יְהוָ֡ה וַחֲזַ֣ק יְהוֹשֻׁ֣עַ בֶּן־יְהוֹצָדָק֩ הַכֹּהֵ֨ן הַגָּד֜וֹל וַחֲזַ֨ק כָּל־עַ֥ם הָאָ֛רֶץ נְאֻם־יְהוָ֖ה וַֽעֲשׂ֑וּ כִּֽי־אֲנִ֣י אִתְּכֶ֔ם נְאֻ֖ם יְהוָ֥ה צְבָאֽוֹת׃
5Ordet eg slo fast med dykk då de drog ut frå Egypt, og Anden min, står midt iblant dykk. Ver ikkje redde!»
אֶֽת־הַדָּבָ֞ר אֲשֶׁר־כָּרַ֤תִּי אִתְּכֶם֙ בְּצֵאתְכֶ֣ם מִמִּצְרַ֔יִם וְרוּחִ֖י עֹמֶ֣דֶת בְּתוֹכְכֶ֑ם אַל־תִּירָֽאוּ׃ ס
6For så seier Herren over hærskarane: «Endå ein gong, om ei lita stund, skal eg skaka himmelen og jorda, havet og det tørre landet.
כִּ֣י כֹ֤ה אָמַר֙ יְהוָ֣ה צְבָא֔וֹת ע֥וֹד אַחַ֖ת מְעַ֣ט הִ֑יא וַאֲנִ֗י מַרְעִישׁ֙ אֶת־הַשָּׁמַ֣יִם וְאֶת־הָאָ֔רֶץ וְאֶת־הַיָּ֖ם וְאֶת־הֶחָרָבָֽה׃
7Eg skal skaka alle folkeslaga, og det kostbare frå alle folkeslag skal koma. Eg skal fylla dette huset med herlegdom, seier Herren over hærskarane.
וְהִרְעַשְׁתִּי֙ אֶת־כָּל־הַגּוֹיִ֔ם וּבָ֖אוּ חֶמְדַּ֣ת כָּל־הַגּוֹיִ֑ם וּמִלֵּאתִ֞י אֶת־הַבַּ֤יִת הַזֶּה֙ כָּב֔וֹד אָמַ֖ר יְהוָ֥ה צְבָאֽוֹת׃
8Sølvet er mitt og gullet er mitt, seier Herren over hærskarane.
לִ֥י הַכֶּ֖סֶף וְלִ֣י הַזָּהָ֑ב נְאֻ֖ם יְהוָ֥ה צְבָאֽוֹת׃
9Herlegdomen til dette siste huset skal verta større enn den første, seier Herren over hærskarane. Og på denne staden skal eg gje fred, seier Herren over hærskarane.»
גָּד֣וֹל יִֽהְיֶ֡ה כְּבוֹד֩ הַבַּ֨יִת הַזֶּ֤ה הָאַֽחֲרוֹן֙ מִן־הָ֣רִאשׁ֔וֹן אָמַ֖ר יְהוָ֣ה צְבָא֑וֹת וּבַמָּק֤וֹם הַזֶּה֙ אֶתֵּ֣ן שָׁל֔וֹם נְאֻ֖ם יְהוָ֥ה צְבָאֽוֹת׃ פ
Velsignelse etter ulydighet
Haggia forklarte at folkets materielle vanskeligheter skyldtes at de hadde forsømt tempelet, men at Gud nå ville velsigne dem fra den dagen de begynte arbeidet.
15Tenk no etter, frå denne dagen og framover, før stein vart lagt på stein i Herrens tempel:
וְעַתָּה֙ שִֽׂימוּ־נָ֣א לְבַבְכֶ֔ם מִן־הַיּ֥וֹם הַזֶּ֖ה וָמָ֑עְלָה מִטֶּ֧רֶם שֽׂוּם־אֶ֛בֶן אֶל־אֶ֖בֶן בְּהֵיכַ֥ל יְהוָֽה׃
16Når nokon kom til ein kornhaug som skulle vera tjue mål, var det berre ti. Når nokon kom til vinpressa for å ausa opp femti mål, var det berre tjue.
מִֽהְיוֹתָ֥ם בָּא֙ אֶל־עֲרֵמַ֣ת עֶשְׂרִ֔ים וְהָיְתָ֖ה עֲשָׂרָ֑ה בָּ֣א אֶל־הַיֶּ֗קֶב לַחְשֹׂף֙ חֲמִשִּׁ֣ים פּוּרָ֔ה וְהָיְתָ֖ה עֶשְׂרִֽים׃
17Eg slo dykk med kornbrann, rust og hagl i alt arbeidet av hendene dykkar, men de vende dykk ikkje til meg, seier Herren.
הִכֵּ֨יתִי אֶתְכֶ֜ם בַּשִּׁדָּפ֤וֹן וּבַיֵּֽרָקוֹן֙ וּבַבָּרָ֔ד אֵ֖ת כָּל־מַעֲשֵׂ֣ה יְדֵיכֶ֑ם וְאֵין־אֶתְכֶ֥ם אֵלַ֖י נְאֻם־יְהוָֽה׃
18Tenk etter frå denne dagen og framover, frå den tjuefjerde dagen i den niande månaden, frå den dagen då grunnvollen til Herrens tempel vart lagd. Legg det på hjartet!
שִׂימוּ־נָ֣א לְבַבְכֶ֔ם מִן־הַיּ֥וֹם הַזֶּ֖ה וָמָ֑עְלָה מִיּוֹם֩ עֶשְׂרִ֨ים וְאַרְבָּעָ֜ה לַתְּשִׁיעִ֗י לְמִן־הַיּ֛וֹם אֲשֶׁר־יֻסַּ֥ד הֵֽיכַל־יְהוָ֖ה שִׂ֥ימוּ לְבַבְכֶֽם׃
19Er det enno såkorn att i låven? Har vintreet, fikentreet, granatepletreet og oliventreet enno ikkje bore frukt? Frå denne dagen skal eg velsigna dykk.»
הַע֤וֹד הַזֶּ֙רַע֙ בַּמְּגוּרָ֔ה וְעַד־הַגֶּ֨פֶן וְהַתְּאֵנָ֧ה וְהָרִמּ֛וֹן וְעֵ֥ץ הַזַּ֖יִת לֹ֣א נָשָׂ֑א מִן־הַיּ֥וֹם הַזֶּ֖ה אֲבָרֵֽךְ׃ ס
Løftet til Serubabel
Haggia formidlet Guds spesielle løfte til Serubabel om at han var utvalgt som Herrens signetring, et messiansk løfte knyttet til Davids kongelinje.
20Herrens ord kom til Haggai for andre gong den tjuefjerde dagen i månaden:
וַיְהִ֨י דְבַר־יְהוָ֤ה ׀ שֵׁנִית֙ אֶל־חַגַּ֔י בְּעֶשְׂרִ֧ים וְאַרְבָּעָ֛ה לַחֹ֖דֶשׁ לֵאמֹֽר׃
21«Sei til Serubabel, statthaldar i Juda: Eg skal skaka himmelen og jorda.
אֱמֹ֕ר אֶל־זְרֻבָּבֶ֥ל פַּֽחַת־יְהוּדָ֖ה לֵאמֹ֑ר אֲנִ֣י מַרְעִ֔ישׁ אֶת־הַשָּׁמַ֖יִם וְאֶת־הָאָֽרֶץ׃
22Eg skal velta vognene og dei som køyrer dei. Hestane og ryttarane skal styrtast, den eine for sverdet til den andre.
וְהָֽפַכְתִּי֙ כִּסֵּ֣א מַמְלָכ֔וֹת וְהִ֨שְׁמַדְתִּ֔י חֹ֖זֶק מַמְלְכ֣וֹת הַגּוֹיִ֑ם וְהָפַכְתִּ֤י מֶרְכָּבָה֙ וְרֹ֣כְבֶ֔יהָ וְיָרְד֤וּ סוּסִים֙ וְרֹ֣כְבֵיהֶ֔ם אִ֖ישׁ בְּחֶ֥רֶב אָחִֽיו׃
23På den dagen, seier Herren over hærskarane, skal eg ta deg, Serubabel, son til Sjealtiel, min tenar, seier Herren, og gjera deg som ein signetring. For deg har eg valt ut, seier Herren over hærskarane.»
בַּיּ֣וֹם הַה֣וּא נְאֻם־יְהוָ֣ה צְבָא֡וֹת אֶ֠קָּחֲךָ זְרֻבָּבֶ֨ל בֶּן־שְׁאַלְתִּיאֵ֤ל עַבְדִּי֙ נְאֻם־יְהוָ֔ה וְשַׂמְתִּ֖יךָ כַּֽחוֹתָ֑ם כִּֽי־בְךָ֣ בָחַ֔רְתִּי נְאֻ֖ם יְהוָ֥ה צְבָאֽוֹת׃
Nevnt i Esras bok
Haggia nevnes sammen med profeten Sakarja som de profetene som oppmuntret jødene til å gjenoppbygge tempelet i Jerusalem under kong Dareios' styre.
1Profetane Haggai og Sakarja, son til Iddo, profeterte til jødane i Juda og Jerusalem i namnet til Israels Gud, som var over dei.
וְהִתְנַבִּ֞י חַגַּ֣י *נביאה **נְבִיָּ֗א וּזְכַרְיָ֤ה בַר־עִדּוֹא֙ *נביאיא **נְבִיַּיָּ֔א עַל־יְה֣וּדָיֵ֔א דִּ֥י בִיה֖וּד וּבִירוּשְׁלֶ֑ם בְּשֻׁ֛ם אֱלָ֥הּ יִשְׂרָאֵ֖ל עֲלֵיהֽוֹן׃ ס
2Då stod Serubabel, son til Sjealtiel, og Jesua, son til Josadak, opp og tok til å byggja Guds hus i Jerusalem. Og Guds profetar var med dei og støtta dei.
בֵּאדַ֡יִן קָ֠מוּ זְרֻבָּבֶ֤ל בַּר־שְׁאַלְתִּיאֵל֙ וְיֵשׁ֣וּעַ בַּר־יֽוֹצָדָ֔ק וְשָׁרִ֣יו לְמִבְנֵ֔א בֵּ֥ית אֱלָהָ֖א דִּ֣י בִירֽוּשְׁלֶ֑ם וְעִמְּה֛וֹן *נביאיא **נְבִיַּיָּ֥א דִֽי־אֱלָהָ֖א מְסָעֲדִ֥ין לְהֽוֹן׃ פ
14Dei eldste blant jødane heldt fram med å byggja, og dei hadde framgang gjennom profetiane til profeten Haggai og Sakarja, son til Iddo. Dei fullførte byggverket etter påbod frå Israels Gud og etter påbod frå Kyros, Dareios og Artaxerxes, kongen av Persia.
וְשָׂבֵ֤י יְהוּדָיֵא֙ בָּנַ֣יִן וּמַצְלְחִ֔ין בִּנְבוּאַת֙ חַגַּ֣י *נביאה **נְבִיָּ֔א וּזְכַרְיָ֖ה בַּר־עִדּ֑וֹא וּבְנ֣וֹ וְשַׁכְלִ֗לוּ מִן־טַ֙עַם֙ אֱלָ֣הּ יִשְׂרָאֵ֔ל וּמִטְּעֵם֙ כּ֣וֹרֶשׁ וְדָרְיָ֔וֶשׁ וְאַרְתַּחְשַׁ֖שְׂתְּא מֶ֥לֶךְ פָּרָֽס׃