Jona
Profeten som flyktet
Òg kjend som: Jonas, Jonah
Jona var en profet som ble kalt til å forkynne dom over Ninive, men flyktet i motsatt retning. En stor fisk slukte ham, og etter tre dager ble han spydd opp på land. Han gikk da til Ninive, folket omvendte seg, og Gud skånte byen - til Jonas irritasjon.
Familie
Nøkkelhendingar
Kallet og flukten
Gud kalte Jona til å forkynne i Ninive, men Jona flyktet mot Tarsis i motsatt retning.
1Herrens ord kom til Jona, son til Amittai, og lydde så:
וַֽיְהִי֙ דְּבַר־יְהוָ֔ה אֶל־יוֹנָ֥ה בֶן־אֲמִתַּ֖י לֵאמֹֽר׃
2«Stå opp og gå til Ninive, den store byen, og rop ut mot henne, for vondskapen deira har stige opp for mitt åsyn.»
ק֠וּם לֵ֧ךְ אֶל־נִֽינְוֵ֛ה הָעִ֥יר הַגְּדוֹלָ֖ה וּקְרָ֣א עָלֶ֑יהָ כִּֽי־עָלְתָ֥ה רָעָתָ֖ם לְפָנָֽי׃
3Men Jona stod opp for å rømma til Tarsis, bort frå Herren. Han drog ned til Jaffa og fann eit skip som skulle til Tarsis. Han betalte for ferda og gjekk om bord for å reisa med dei til Tarsis, bort frå Herren.
וַיָּ֤קָם יוֹנָה֙ לִבְרֹ֣חַ תַּרְשִׁ֔ישָׁה מִלִּפְנֵ֖י יְהוָ֑ה וַיֵּ֨רֶד יָפ֜וֹ וַיִּמְצָ֥א אָנִיָּ֣ה ׀ בָּאָ֣ה תַרְשִׁ֗ישׁ וַיִּתֵּ֨ן שְׂכָרָ֜הּ וַיֵּ֤רֶד בָּהּ֙ לָב֤וֹא עִמָּהֶם֙ תַּרְשִׁ֔ישָׁה מִלִּפְנֵ֖י יְהוָֽה׃
Stormen
Gud sendte en storm, og Jona innrømmet at han flyktet fra Herren. Han ba sjømennene kaste ham over bord.
4Men Herren sende ein sterk vind ut over havet, og det vart ein veldig storm på havet, så skipet truga med å brotna.
וַֽיהוָ֗ה הֵטִ֤יל רֽוּחַ־גְּדוֹלָה֙ אֶל־הַיָּ֔ם וַיְהִ֥י סַֽעַר־גָּד֖וֹל בַּיָּ֑ם וְהָ֣אֳנִיָּ֔ה חִשְּׁבָ֖ה לְהִשָּׁבֵֽר׃
10Då vart mennene gripne av stor redsle og sa til han: «Kva er det du har gjort?» For mennene visste at han rømde frå Herren, for det hadde han fortalt dei.
וַיִּֽירְא֤וּ הָֽאֲנָשִׁים֙ יִרְאָ֣ה גְדוֹלָ֔ה וַיֹּאמְר֥וּ אֵלָ֖יו מַה־זֹּ֣את עָשִׂ֑יתָ כִּֽי־יָדְע֣וּ הָאֲנָשִׁ֗ים כִּֽי־מִלִּפְנֵ֤י יְהוָה֙ ה֣וּא בֹרֵ֔חַ כִּ֥י הִגִּ֖יד לָהֶֽם׃
12Han sa til dei: «Lyft meg opp og kast meg i havet, så vil havet roa seg for dykk. For eg veit at det er mi skuld at denne store stormen har kome over dykk.»
וַיֹּ֣אמֶר אֲלֵיהֶ֗ם שָׂא֙וּנִי֙ וַהֲטִילֻ֣נִי אֶל־הַיָּ֔ם וְיִשְׁתֹּ֥ק הַיָּ֖ם מֵֽעֲלֵיכֶ֑ם כִּ֚י יוֹדֵ֣עַ אָ֔נִי כִּ֣י בְשֶׁלִּ֔י הַסַּ֧עַר הַגָּד֛וֹל הַזֶּ֖ה עֲלֵיכֶֽם׃
15Så lyfte dei opp Jona og kasta han i havet, og havet slutta å rasa.
וַיִּשְׂאוּ֙ אֶת־יוֹנָ֔ה וַיְטִלֻ֖הוּ אֶל־הַיָּ֑ם וַיַּעֲמֹ֥ד הַיָּ֖ם מִזַּעְפּֽוֹ׃
Fisken
Gud sendte en stor fisk som slukte Jona. Han var i fiskens buk i tre dager og tre netter og ba til Gud.
1Herren lét ein stor fisk koma for å svelgja Jona. Og Jona var i magen på fisken i tre dagar og tre netter.
וַיְמַ֤ן יְהוָה֙ דָּ֣ג גָּד֔וֹל לִבְלֹ֖עַ אֶת־יוֹנָ֑ה וַיְהִ֤י יוֹנָה֙ בִּמְעֵ֣י הַדָּ֔ג שְׁלֹשָׁ֥ה יָמִ֖ים וּשְׁלֹשָׁ֥ה לֵילֽוֹת׃
2Då bad Jona til Herren, sin Gud, frå magen på fisken.
וַיִּתְפַּלֵּ֣ל יוֹנָ֔ה אֶל־יְהוָ֖ה אֱלֹהָ֑יו מִמְּעֵ֖י הַדָּגָֽה׃
10Men eg vil ofra til deg med takkseiing. Det eg har lova, vil eg halda. Frelsa høyrer Herren til!
וַאֲנִ֗י בְּק֤וֹל תּוֹדָה֙ אֶזְבְּחָה־לָּ֔ךְ אֲשֶׁ֥ר נָדַ֖רְתִּי אֲשַׁלֵּ֑מָה יְשׁוּעָ֖תָה לַיהוָֽה׃ ס
Ninives omvendelse
Jona forkynte dom over Ninive, og hele byen omvendte seg i sekk og aske - fra kongen til den minste.
4Jona gjekk inn i byen, éi dagsreise, og han ropa ut og sa: «Om førti dagar skal Ninive bli øydelagt!»
וַיָּ֤חֶל יוֹנָה֙ לָב֣וֹא בָעִ֔יר מַהֲלַ֖ךְ י֣וֹם אֶחָ֑ד וַיִּקְרָא֙ וַיֹּאמַ֔ר ע֚וֹד אַרְבָּעִ֣ים י֔וֹם וְנִֽינְוֵ֖ה נֶהְפָּֽכֶת׃
5Folket i Ninive trudde på Gud. Dei lyste ut faste og kledde seg i sekkestrie, både store og små.
וַֽיַּאֲמִ֛ינוּ אַנְשֵׁ֥י נִֽינְוֵ֖ה בֵּֽאלֹהִ֑ים וַיִּקְרְאוּ־צוֹם֙ וַיִּלְבְּשׁ֣וּ שַׂקִּ֔ים מִגְּדוֹלָ֖ם וְעַד־קְטַנָּֽם׃
6Då bodskapet nådde kongen i Ninive, reiste han seg frå trona si, la av seg kappa, kledde seg i sekkestrie og sette seg i oska.
וַיִּגַּ֤ע הַדָּבָר֙ אֶל־מֶ֣לֶך נִֽינְוֵ֔ה וַיָּ֙קָם֙ מִכִּסְא֔וֹ וַיַּעֲבֵ֥ר אַדַּרְתּ֖וֹ מֵֽעָלָ֑יו וַיְכַ֣ס שַׂ֔ק וַיֵּ֖שֶׁב עַל־הָאֵֽפֶר׃
10Då Gud såg det dei gjorde, at dei vende om frå sin vonde veg, angra han på det vonde han hadde sagt han ville gjera mot dei, og han gjorde det ikkje.
וַיַּ֤רְא הָֽאֱלֹהִים֙ אֶֽת־מַ֣עֲשֵׂיהֶ֔ם כִּי־שָׁ֖בוּ מִדַּרְכָּ֣ם הָרָעָ֑ה וַיִּנָּ֣חֶם הָאֱלֹהִ֗ים עַל־הָרָעָ֛ה אֲשֶׁר־דִּבֶּ֥ר לַעֲשׂוֹת־לָהֶ֖ם וְלֹ֥א עָשָֽׂה׃
Jonas vrede
Jona ble sint da Gud skånte Ninive. Gud lærte ham en lekse om nåde gjennom en plante som visnet.
1Men dette mislikte Jona sterkt, og han vart harm.
וַיֵּ֥רַע אֶל־יוֹנָ֖ה רָעָ֣ה גְדוֹלָ֑ה וַיִּ֖חַר לֽוֹ׃
2Han bad til Herren og sa: «Å, Herre! Var det ikkje dette eg sa då eg enno var i landet mitt? Difor skunda eg meg å flykta til Tarsis. For eg visste at du er ein nådig og miskunnsam Gud, sein til vreide og rik på kjærleik, ein som angrar det vonde.»
וַיִּתְפַּלֵּ֨ל אֶל־יְהוָ֜ה וַיֹּאמַ֗ר אָנָּ֤ה יְהוָה֙ הֲלוֹא־זֶ֣ה דְבָרִ֗י עַד־הֱיוֹתִי֙ עַל־אַדְמָתִ֔י עַל־כֵּ֥ן קִדַּ֖מְתִּי לִבְרֹ֣חַ תַּרְשִׁ֑ישָׁה כִּ֣י יָדַ֗עְתִּי כִּ֤י אַתָּה֙ אֵֽל־חַנּ֣וּן וְרַח֔וּם אֶ֤רֶךְ אַפַּ֙יִם֙ וְרַב־חֶ֔סֶד וְנִחָ֖ם עַל־הָרָעָֽה׃
3«Så no, Herre, tak livet mitt frå meg! For det er betre for meg å døy enn å leva.»
וְעַתָּ֣ה יְהוָ֔ה קַח־נָ֥א אֶת־נַפְשִׁ֖י מִמֶּ֑נִּי כִּ֛י ט֥וֹב מוֹתִ֖י מֵחַיָּֽי׃ ס
10Herren sa: «Du har omsorg for planten som du ikkje har arbeidd med og ikkje fått til å veksa. Han kom til på ei natt og gjekk til grunne på ei natt.»
וַיֹּ֣אמֶר יְהוָ֔ה אַתָּ֥ה חַ֙סְתָּ֙ עַל־הַקִּ֣יקָי֔וֹן אֲשֶׁ֛ר לֹא־עָמַ֥לְתָּ בּ֖וֹ וְלֹ֣א גִדַּלְתּ֑וֹ שֶׁבִּן־לַ֥יְלָה הָיָ֖ה וּבִן־לַ֥יְלָה אָבָֽד׃
11«Skulle så ikkje eg ha omsorg for Ninive, den store byen, der det finst meir enn hundre og tjue tusen menneske som ikkje kan skilja mellom høgre og venstre, og dessutan mange dyr?»
וַֽאֲנִי֙ לֹ֣א אָח֔וּס עַל־נִינְוֵ֖ה הָעִ֣יר הַגְּדוֹלָ֑ה אֲשֶׁ֣ר יֶשׁ־בָּ֡הּ הַרְבֵּה֩ מִֽשְׁתֵּים־עֶשְׂרֵ֨ה רִבּ֜וֹ אָדָ֗ם אֲשֶׁ֤ר לֹֽא־יָדַע֙ בֵּין־יְמִינ֣וֹ לִשְׂמֹאל֔וֹ וּבְהֵמָ֖ה רַבָּֽה׃