Merodak-Baladan
Babylons konge
Òg kjend som: Berodak-Baladan, Merodak-Baladan, Marduk-apla-iddina
Merodak-Baladan (også kjent som Berodak-Baladan) var en kaldeisk konge av Babylon som sendte utsendinger med brev og gaver til kong Hiskia av Juda etter hans sykdom. Besøket ble en prøvelse for Hiskia, som viste babylonerne alle sine skatter, noe som førte til profeten Jesajas advarsel om den kommende babylonske erobringen.
Familie
Nøkkelhendingar
Sender utsendinger til Hiskia
Merodak-Baladan sendte brev og en gave til kong Hiskia etter å ha hørt om hans sykdom og helbredelse. Dette besøket hadde trolig også politiske motiver, da Babylon søkte allierte mot Assyria.
12På den tida sende Berodak-Baladan, son til Baladan, kongen i Babel, brev og ei gåve til Hiskia, for han hadde høyrt at Hiskia hadde vore sjuk.
בָּעֵ֣ת הַהִ֡יא שָׁלַ֡ח בְּרֹאדַ֣ךְ בַּ֠לְאֲדָן בֶּֽן־בַּלְאֲדָ֧ן מֶֽלֶךְ־בָּבֶ֛ל סְפָרִ֥ים וּמִנְחָ֖ה אֶל־חִזְקִיָּ֑הוּ כִּ֣י שָׁמַ֔ע כִּ֥י חָלָ֖ה חִזְקִיָּֽהוּ׃
1På den tida sende Merodak-Baladan, son til Baladan, kongen i Babylon, brev og ei gåve til Hiskia, for han hadde høyrt at han hadde vore sjuk og var frisk att.
בָּעֵ֣ת הַהִ֡וא שָׁלַ֡ח מְרֹדַ֣ךְ בַּ֠לְאֲדָן בֶּֽן־בַּלְאֲדָ֧ן מֶֽלֶךְ־בָּבֶ֛ל סְפָרִ֥ים וּמִנְחָ֖ה אֶל־חִזְקִיָּ֑הוּ וַיִּשְׁמַ֕ע כִּ֥י חָלָ֖ה וֽ͏ַיֶּחֱזָֽק׃
Hiskia viser sine skatter
Hiskia tok imot de babylonske utsendingene og viste dem stolt alle sine skattkamre, våpenlager og alt verdifullt i hele sitt rike. Det var ingenting i hans hus eller rike som han ikke viste dem.
13Hiskia tok imot dei og viste dei heile skattkammeret sitt: sølvet, gullet, krydderia, den fine oljen, våpenhuset og alt som fanst i skattkammera hans. Det var ikkje noko i huset hans eller i heile riket hans som Hiskia ikkje viste dei.
וַיִּשְׁמַ֣ע עֲלֵיהֶם֮ חִזְקִיָּהוּ֒ וַיַּרְאֵ֣ם אֶת־כָּל־בֵּ֣ית נְכֹתֹ֡ה אֶת־הַכֶּסֶף֩ וְאֶת־הַזָּהָ֨ב וְאֶת־הַבְּשָׂמִ֜ים וְאֵ֣ת ׀ שֶׁ֣מֶן הַטּ֗וֹב וְאֵת֙ בֵּ֣ית כֵּלָ֔יו וְאֵ֛ת כָּל־אֲשֶׁ֥ר נִמְצָ֖א בְּאֽוֹצְרֹתָ֑יו לֹֽא־הָיָ֣ה דָבָ֗ר אֲ֠שֶׁר לֹֽא־הֶרְאָ֧ם חִזְקִיָּ֛הוּ בְּבֵית֖וֹ וּבְכָל־מֶמְשַׁלְתּֽוֹ׃
2Hiskia vart glad for dei og viste dei krydderhuset sitt, sølvet og gullet, krydderet og den fine oljen, heile våpenlageret og alt som fanst i skattane hans. Det var ikkje noko i huset hans eller i heile riket hans som Hiskia ikkje viste dei.
וַיִּשְׂמַ֣ח עֲלֵיהֶם֮ חִזְקִיָּהוּ֒ וַיַּרְאֵ֣ם אֶת־בֵּ֣ית *נכתה **נְכֹת֡וֹ אֶת־הַכֶּסֶף֩ וְאֶת־הַזָּהָ֨ב וְאֶת־הַבְּשָׂמִ֜ים וְאֵ֣ת ׀ הַשֶּׁ֣מֶן הַטּ֗וֹב וְאֵת֙ כָּל־בֵּ֣ית כֵּלָ֔יו וְאֵ֛ת כָּל־אֲשֶׁ֥ר נִמְצָ֖א בְּאֹֽצְרֹתָ֑יו לֹֽא־הָיָ֣ה דָבָ֗ר אֲ֠שֶׁר לֹֽא־הֶרְאָ֧ם חִזְקִיָּ֛הוּ בְּבֵית֖וֹ וּבְכָל־מֶמְשַׁלְתּֽוֹ׃
Jesajas forhør av Hiskia
Profeten Jesaja kom til Hiskia og spurte hvem disse mennene var og hvor de kom fra. Hiskia fortalte at de kom fra det fjerne landet Babylon.
14Då kom profeten Jesaja til kong Hiskia og spurde han: «Kva sa desse mennene, og kvar kom dei frå?» Hiskia svara: «Dei kom frå eit land langt borte, frå Babel.»
וַיָּבֹא֙ יְשַֽׁעְיָ֣הוּ הַנָּבִ֔יא אֶל־הַמֶּ֖לֶךְ חִזְקִיָּ֑הוּ וַיֹּ֨אמֶר אֵלָ֜יו מָ֥ה אָמְר֣וּ ׀ הָאֲנָשִׁ֣ים הָאֵ֗לֶּה וּמֵאַ֙יִן֙ יָבֹ֣אוּ אֵלֶ֔יךָ וַיֹּ֙אמֶר֙ חִזְקִיָּ֔הוּ מֵאֶ֧רֶץ רְחוֹקָ֛ה בָּ֖אוּ מִבָּבֶֽל׃
15Han spurde: «Kva fekk dei sjå i huset ditt?» Hiskia svara: «Dei fekk sjå alt som er i huset mitt. Det er ikkje noko i skattkammera mine som eg ikkje har vist dei.»
וַיֹּ֕אמֶר מָ֥ה רָא֖וּ בְּבֵיתֶ֑ךָ וַיֹּ֣אמֶר חִזְקִיָּ֗הוּ אֵ֣ת כָּל־אֲשֶׁ֤ר בְּבֵיתִי֙ רָא֔וּ לֹא־הָיָ֥ה דָבָ֛ר אֲשֶׁ֥ר לֹֽא־הִרְאִיתִ֖ם בְּאֹצְרֹתָֽי׃
3Då kom profeten Jesaja til kong Hiskia og sa til han: «Kva sa desse mennene, og kvar kom dei frå?» Hiskia svara: «Dei kom til meg frå eit land langt borte, frå Babylon.»
וַיָּבֹא֙ יְשַׁעְיָ֣הוּ הַנָּבִ֔יא אֶל־הַמֶּ֖לֶךְ חִזְקִיָּ֑הוּ וַיֹּ֨אמֶר אֵלָ֜יו מָ֥ה אָמְר֣וּ ׀ הָאֲנָשִׁ֣ים הָאֵ֗לֶּה וּמֵאַ֙יִן֙ יָבֹ֣אוּ אֵלֶ֔יךָ וַיֹּ֙אמֶר֙ חִזְקִיָּ֔הוּ מֵאֶ֧רֶץ רְחוֹקָ֛ה בָּ֥אוּ אֵלַ֖י מִבָּבֶֽל׃
4Han spurde: «Kva har dei sett i huset ditt?» Hiskia svara: «Alt som er i huset mitt, har dei sett. Det var ikkje noko i skattane mine som eg ikkje viste dei.»
וַיֹּ֕אמֶר מָ֥ה רָא֖וּ בְּבֵיתֶ֑ךָ וַיֹּ֣אמֶר חִזְקִיָּ֗הוּ אֵ֣ת כָּל־אֲשֶׁ֤ר בְּבֵיתִי֙ רָא֔וּ לֹֽא־הָיָ֥ה דָבָ֛ר אֲשֶׁ֥ר לֹֽא־הִרְאִיתִ֖ים בְּאוֹצְרֹתָֽי׃
Jesajas dom og profeti
Jesaja profeterte at alt Hiskia hadde vist babylonerne en dag ville bli ført bort til Babylon, og at noen av hans etterkommere ville bli tatt som hoffmenn i den babylonske kongens palass.
16Då sa Jesaja til Hiskia: «Høyr ordet frå Herren:
וַיֹּ֥אמֶר יְשַׁעְיָ֖הוּ אֶל־חִזְקִיָּ֑הוּ שְׁמַ֖ע דְּבַר־יְהוָֽה׃
17Sjå, det kjem dagar då alt som er i huset ditt, og alt det fedrane dine har samla til denne dag, skal førast til Babel. Ikkje noko skal vera att, seier Herren.
הִנֵּה֮ יָמִ֣ים בָּאִים֒ וְנִשָּׂ֣א ׀ כָּל־אֲשֶׁ֣ר בְּבֵיתֶ֗ךָ וַאֲשֶׁ֨ר אָצְר֧וּ אֲבֹתֶ֛יךָ עַד־הַיּ֥וֹם הַזֶּ֖ה בָּבֶ֑לָה לֹֽא־יִוָּתֵ֥ר דָּבָ֖ר אָמַ֥ר יְהוָֽה׃
18Nokre av sønene dine, dei som stammar frå deg, dei du sjølv har fått, skal takast bort og bli hoffmenn i palasset til kongen i Babel.»
וּמִבָּנֶ֜יךָ אֲשֶׁ֨ר יֵצְא֧וּ מִמְּךָ֛ אֲשֶׁ֥ר תּוֹלִ֖יד *יקח **יִקָּ֑חוּ וְהָיוּ֙ סָֽרִיסִ֔ים בְּהֵיכַ֖ל מֶ֥לֶךְ בָּבֶֽל׃
5Då sa Jesaja til Hiskia: «Høyr ordet frå Herren, Allhærs Gud:
וַיֹּ֥אמֶר יְשַׁעְיָ֖הוּ אֶל־חִזְקִיָּ֑הוּ שְׁמַ֖ע דְּבַר־יְהוָ֥ה צְבָאֽוֹת׃
6Sjå, det kjem dagar då alt som er i huset ditt, og alt det fedrane dine har samla fram til denne dagen, skal førast til Babylon. Ingenting skal bli att, seier Herren.
הִנֵּה֮ יָמִ֣ים בָּאִים֒ וְנִשָּׂ֣א ׀ כָּל־אֲשֶׁ֣ר בְּבֵיתֶ֗ךָ וַאֲשֶׁ֨ר אָצְר֧וּ אֲבֹתֶ֛יךָ עַד־הַיּ֥וֹם הַזֶּ֖ה בָּבֶ֑ל לֹֽא־יִוָּתֵ֥ר דָּבָ֖ר אָמַ֥ר יְהוָֽה׃
7Og nokre av etterkomarane dine, dei som kjem frå deg, dei du skal få, skal takast bort. Dei skal bli hoffmenn i slottet til kongen i Babylon.»
וּמִבָּנֶ֜יךָ אֲשֶׁ֨ר יֵצְא֧וּ מִמְּךָ֛ אֲשֶׁ֥ר תּוֹלִ֖יד יִקָּ֑חוּ וְהָיוּ֙ סָרִיסִ֔ים בְּהֵיכַ֖ל מֶ֥לֶךְ בָּבֶֽל׃
Hiskias reaksjon på profetien
Hiskia svarte at Herrens ord var godt, og tenkte at det i det minste ville være fred og trygghet i hans levetid. Hans respons avslører en blanding av ydmykhet og lettelse.
19Hiskia sa til Jesaja: «Det ordet frå Herren som du har tala, er godt.» For han tenkte: «Er det ikkje godt om det blir fred og tryggleik i mine dagar?»
וַיֹּ֤אמֶר חִזְקִיָּ֙הוּ֙ אֶֽל־יְשַֽׁעְיָ֔הוּ ט֥וֹב דְּבַר־יְהוָ֖ה אֲשֶׁ֣ר דִּבַּ֑רְתָּ וַיֹּ֕אמֶר הֲל֛וֹא אִם־שָׁל֥וֹם וֶאֱמֶ֖ת יִהְיֶ֥ה בְיָמָֽי׃
8Då sa Hiskia til Jesaja: «Godt er Herrens ord som du har tala.» Og han sa: «Det skal i det minste vera fred og tryggleik i mine dagar.»
וַיֹּ֤אמֶר חִזְקִיָּ֙הוּ֙ אֶֽל־יְשַׁעְיָ֔הוּ ט֥וֹב דְּבַר־יְהוָ֖ה אֲשֶׁ֣ר דִּבַּ֑רְתָּ וַיֹּ֕אמֶר כִּ֥י יִהְיֶ֛ה שָׁל֥וֹם וֶאֱמֶ֖ת בְּיָמָֽי׃ פ