Jesaja
Den evangeliske profeten
Òg kjend som: Jeshaiah, Jesajas, Esaias, Isaiah
Jesaja er en av de største profetene i Det gamle testamente. Han virket i Jerusalem under fire konger og er kjent for sine messianske profetier om jomfrufødselen, den lidende tjener og det kommende fredsrike. Hans bok kalles ofte 'evangeliet i Det gamle testamente'.
Familie
Nøkkelhendingar
Kallet i tempelet
Jesaja så Herren på sin trone, ble renset med en glødende kull og svarte: 'Her er jeg, send meg!'
1I det året kong Ussia døydde, såg eg Herren sitja på ein høg og opphøgd trone, og slepet på kappa hans fylte tempelet.
בִּשְׁנַת־מוֹת֙ הַמֶּ֣לֶךְ עֻזִּיָּ֔הוּ וָאֶרְאֶ֧ה אֶת־אֲדֹנָ֛י יֹשֵׁ֥ב עַל־כִּסֵּ֖א רָ֣ם וְנִשָּׂ֑א וְשׁוּלָ֖יו מְלֵאִ֥ים אֶת־הַהֵיכָֽל׃
2Serafar stod over han. Kvar av dei hadde seks vengjer: Med to dekte dei andletet sitt, med to dekte dei føtene sine, og med to flaug dei.
שְׂרָפִ֨ים עֹמְדִ֤ים ׀ מִמַּ֙עַל֙ ל֔וֹ שֵׁ֧שׁ כְּנָפַ֛יִם שֵׁ֥שׁ כְּנָפַ֖יִם לְאֶחָ֑ד בִּשְׁתַּ֣יִם ׀ יְכַסֶּ֣ה פָנָ֗יו וּבִשְׁתַּ֛יִם יְכַסֶּ֥ה רַגְלָ֖יו וּבִשְׁתַּ֥יִם יְעוֹפֵֽף׃
3Og den eine ropa til den andre og sa: «Heilag, heilag, heilag er Herren over hærskarane! Heile jorda er full av hans herlegdom.»
וְקָרָ֨א זֶ֤ה אֶל־זֶה֙ וְאָמַ֔ר קָד֧וֹשׁ ׀ קָד֛וֹשׁ קָד֖וֹשׁ יְהוָ֣ה צְבָא֑וֹת מְלֹ֥א כָל־הָאָ֖רֶץ כְּבוֹדֽוֹ׃
5Då sa eg: «Ve meg! Eg går til grunne, for eg er ein mann med ureine lepper, og eg bur midt i eit folk med ureine lepper. For auga mine har sett Kongen, Herren over hærskarane.»
וָאֹמַ֞ר אֽוֹי־לִ֣י כִֽי־נִדְמֵ֗יתִי כִּ֣י אִ֤ישׁ טְמֵֽא־שְׂפָתַ֙יִם֙ אָנֹ֔כִי וּבְתוֹךְ֙ עַם־טְמֵ֣א שְׂפָתַ֔יִם אָנֹכִ֖י יוֹשֵׁ֑ב כִּ֗י אֶת־הַמֶּ֛לֶךְ יְהוָ֥ה צְבָא֖וֹת רָא֥וּ עֵינָֽי׃
6Då flaug ein av serafane bort til meg med eit gloande kol i handa, som han hadde teke frå altaret med ei tong.
וַיָּ֣עָף אֵלַ֗י אֶחָד֙ מִן־הַשְּׂרָפִ֔ים וּבְיָד֖וֹ רִצְפָּ֑ה בְּמֶ֨לְקַחַ֔יִם לָקַ֖ח מֵעַ֥ל הַמִּזְבֵּֽחַ׃
7Han rørte ved munnen min med det og sa: «Sjå, dette har rørt ved leppene dine. Skulda di er teken bort, og synda di er sona.»
וַיַּגַּ֣ע עַל־פִּ֔י וַיֹּ֕אמֶר הִנֵּ֛ה נָגַ֥ע זֶ֖ה עַל־שְׂפָתֶ֑יךָ וְסָ֣ר עֲוֺנֶ֔ךָ וְחַטָּאתְךָ֖ תְּכֻפָּֽר׃
8Så høyrde eg Herrens røyst som sa: «Kven skal eg senda, og kven vil gå for oss?» Då sa eg: «Her er eg, send meg!»
וָאֶשְׁמַ֞ע אֶת־ק֤וֹל אֲדֹנָי֙ אֹמֵ֔ר אֶת־מִ֥י אֶשְׁלַ֖ח וּמִ֣י יֵֽלֶךְ־לָ֑נוּ וָאֹמַ֖ר הִנְנִ֥י שְׁלָחֵֽנִי׃
Immanuel-profetien
Jesaja profeterte at en jomfru skulle føde en sønn som skulle kalles Immanuel - Gud med oss.
14Difor skal Herren sjølv gje dykk eit teikn: Sjå, den unge kvinna skal bli med barn og føda ein son, og ho skal kalla han Immanuel.
לָ֠כֵן יִתֵּ֨ן אֲדֹנָ֥י ה֛וּא לָכֶ֖ם א֑וֹת הִנֵּ֣ה הָעַלְמָ֗ה הָרָה֙ וְיֹלֶ֣דֶת בֵּ֔ן וְקָרָ֥את שְׁמ֖וֹ עִמָּ֥נוּ אֵֽל׃
22Alt dette hende for at det skulle oppfyllast som Herren har tala gjennom profeten:
τοῦτο δὲ ὅλον γέγονεν ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν ⸀ὑπὸ κυρίου διὰ τοῦ προφήτου λέγοντος·
23«Sjå, jomfrua skal verta med barn og føda ein son, og dei skal gje han namnet Immanuel» – det tyder: Gud med oss.
Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει καὶ τέξεται υἱόν, καὶ καλέσουσιν τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ· ὅ ἐστιν μεθερμηνευόμενον Μεθʼ ἡμῶν ὁ θεός.
Barnet som er født
Jesaja profeterte om et barn som skulle bære navnene: Underfull rådgiver, Veldig Gud, Evig Far, Fredsfyrste.
6Stort skal herredømet vera, og freden skal ikkje ha ende, over Davids trone og hans kongerike. Han skal grunnfesta det og halda det oppe med rett og rettferd, frå no og til evig tid. Herren over hærskarane skal gjera dette i sin brennhug.
*לם[c]*רבה **לְמַרְבֵּ֨ה הַמִּשְׂרָ֜ה וּלְשָׁל֣וֹם אֵֽין־קֵ֗ץ עַל־כִּסֵּ֤א דָוִד֙ וְעַל־מַמְלַכְתּ֔וֹ לְהָכִ֤ין אֹתָהּ֙ וּֽלְסַעֲדָ֔הּ בְּמִשְׁפָּ֖ט וּבִצְדָקָ֑ה מֵעַתָּה֙ וְעַד־עוֹלָ֔ם קִנְאַ֛ת יְהוָ֥ה צְבָא֖וֹת תַּעֲשֶׂה־זֹּֽאת׃ ס
7Herren har sendt eit ord mot Jakob, og det fell over Israel.
דָּבָ֛ר שָׁלַ֥ח אֲדֹנָ֖י בְּיַעֲקֹ֑ב וְנָפַ֖ל בְּיִשְׂרָאֵֽל׃
Den lidende tjener
Jesaja beskrev Messias som den lidende tjener som bærer våre synder og blir knust for våre misgjerninger.
3Han var forakta og avvist av menneske, ein mann full av smerte og kjend med sjukdom. Han var som ein folk skjuler andletet for, forakta, og vi rekna han ikkje for noko.
נִבְזֶה֙ וַחֲדַ֣ל אִישִׁ֔ים אִ֥ישׁ מַכְאֹב֖וֹת וִיד֣וּעַ חֹ֑לִי וּכְמַסְתֵּ֤ר פָּנִים֙ מִמֶּ֔נּוּ נִבְזֶ֖ה וְלֹ֥א חֲשַׁבְנֻֽהוּ׃
4Sanneleg, det var våre sjukdomar han bar, og våre smerter tok han på seg. Men vi rekna han som ramma, slegen av Gud og plaga.
אָכֵ֤ן חֳלָיֵ֙נוּ֙ ה֣וּא נָשָׂ֔א וּמַכְאֹבֵ֖ינוּ סְבָלָ֑ם וַאֲנַ֣חְנוּ חֲשַׁבְנֻ֔הוּ נָג֛וּעַ מֻכֵּ֥ה אֱלֹהִ֖ים וּמְעֻנֶּֽה׃
5Men han vart gjennombora for våre brot, knust for våre synder. Straffa som gav oss fred, låg på han, og ved hans sår har vi fått lækjedom.
וְהוּא֙ מְחֹלָ֣ל מִפְּשָׁעֵ֔נוּ מְדֻכָּ֖א מֵעֲוֺנֹתֵ֑ינוּ מוּסַ֤ר שְׁלוֹמֵ֙נוּ֙ עָלָ֔יו וּבַחֲבֻרָת֖וֹ נִרְפָּא־לָֽנוּ׃
6Vi fór alle vill som sauer, kvar ein vende seg til sin eigen veg. Men Herren la på han syndeskylda til oss alle.
כֻּלָּ֙נוּ֙ כַּצֹּ֣אן תָּעִ֔ינוּ אִ֥ישׁ לְדַרְכּ֖וֹ פָּנִ֑ינוּ וַֽיהוָה֙ הִפְגִּ֣יעַ בּ֔וֹ אֵ֖ת עֲוֺ֥ן כֻּלָּֽנוּ׃
7Han vart mishandla, og han audmjuka seg og opna ikkje munnen sin. Som eit lam som blir ført til slakting, og som ein sau som teier framfor dei som klipper henne, slik opna han ikkje munnen sin.
נִגַּ֨שׂ וְה֣וּא נַעֲנֶה֮ וְלֹ֣א יִפְתַּח־פִּיו֒ כַּשֶּׂה֙ לַטֶּ֣בַח יוּבָ֔ל וּכְרָחֵ֕ל לִפְנֵ֥י גֹזְזֶ֖יהָ נֶאֱלָ֑מָה וְלֹ֥א יִפְתַּ֖ח פִּֽיו׃
12Difor vil eg gje han del med dei mange, og med dei mektige skal han dela byte, fordi han tømde si sjel til døden og vart rekna blant brotsmenner. Men han bar synda til mange og gjekk i forbøn for brotsmenner.
לָכֵ֞ן אֲחַלֶּק־ל֣וֹ בָרַבִּ֗ים וְאֶת־עֲצוּמִים֮ יְחַלֵּ֣ק שָׁלָל֒ תַּ֗חַת אֲשֶׁ֨ר הֶעֱרָ֤ה לַמָּ֙וֶת֙ נַפְשׁ֔וֹ וְאֶת־פֹּשְׁעִ֖ים נִמְנָ֑ה וְהוּא֙ חֵטְא־רַבִּ֣ים נָשָׂ֔א וְלַפֹּשְׁעִ֖ים יַפְגִּֽיעַ׃ ס
Trøst for folket
Jesaja forkynte trøst og håp: 'Trøst, trøst mitt folk' og lovet at Herrens herlighet skulle åpenbares.
1Trøyst, trøyst folket mitt, seier dykkar Gud.
נַחֲמ֥וּ נַחֲמ֖וּ עַמִּ֑י יֹאמַ֖ר אֱלֹהֵיכֶֽם׃
3Ei røyst ropar: Rydd veg for Herren i øydemarka, jamn ein hovudveg i det aude landet for vår Gud!
ק֣וֹל קוֹרֵ֔א בַּמִּדְבָּ֕ר פַּנּ֖וּ דֶּ֣רֶךְ יְהוָ֑ה יַשְּׁרוּ֙ בָּעֲרָבָ֔ה מְסִלָּ֖ה לֵאלֹהֵֽינוּ׃
4Kvar dal skal hevast, kvart fjell og kvar haug skal senkast. Det bakkete skal verta flat mark, og fjellryggane skal verta sletter.
כָּל־גֶּיא֙ יִנָּשֵׂ֔א וְכָל־הַ֥ר וְגִבְעָ֖ה יִשְׁפָּ֑לוּ וְהָיָ֤ה הֶֽעָקֹב֙ לְמִישׁ֔וֹר וְהָרְכָסִ֖ים לְבִקְעָֽה׃
5Herrens herlegdom skal openberrast, og alt kjøt skal sjå det saman, for Herrens munn har tala.
וְנִגְלָ֖ה כְּב֣וֹד יְהוָ֑ה וְרָא֤וּ כָל־בָּשָׂר֙ יַחְדָּ֔ו כִּ֛י פִּ֥י יְהוָ֖ה דִּבֵּֽר׃ ס
31Men dei som ventar på Herren, får ny kraft. Dei lyfter vengene som ørnar, dei spring og vert ikkje slitne, dei går og vert ikkje trøytte.
וְקוֹיֵ֤ יְהוָה֙ יַחֲלִ֣יפוּ כֹ֔חַ יַעֲל֥וּ אֵ֖בֶר כַּנְּשָׁרִ֑ים יָר֙וּצוּ֙ וְלֹ֣א יִיגָ֔עוּ יֵלְכ֖וּ וְלֹ֥א יִיעָֽפוּ׃ פ
Nemnd i Bibelen (60)
2. Kongebok 19:22. Kongebok 19:52. Kongebok 19:62. Kongebok 19:202. Kongebok 20:12. Kongebok 20:42. Kongebok 20:72. Kongebok 20:82. Kongebok 20:112. Kongebok 20:142. Kongebok 20:162. Kongebok 20:191. Krønikebok 3:211. Krønikebok 12:71. Krønikebok 25:31. Krønikebok 25:151. Krønikebok 26:252. Krønikebok 26:222. Krønikebok 32:202. Krønikebok 32:32Esra 8:7Esra 8:19Nehemja 11:7Jesaja 1:1Jesaja 2:1Jesaja 7:3Jesaja 7:13Jesaja 13:1Jesaja 20:2Jesaja 20:3Jesaja 37:2Jesaja 37:5Jesaja 37:6Jesaja 37:21Jesaja 38:1Jesaja 38:4Jesaja 38:21Jesaja 39:3Jesaja 39:5Jesaja 39:8Matteus 3:3Matteus 4:14Matteus 8:17Matteus 12:17Matteus 13:14Matteus 15:7Markus 1:2Markus 7:6Lukas 3:4Johannes 12:38Johannes 12:39Johannes 12:41Apostelgjerningane 8:28Apostelgjerningane 8:30Apostelgjerningane 28:25Romarane 9:27Romarane 9:29Romarane 10:16Romarane 10:20Romarane 15:12