Mordekai
Esters fosterfar
Mordekai var en jødisk mann i Susa som fostret opp sin foreldreløse kusine Ester. Han avslørte en konspirasjon mot kongen og nektet å bøye seg for Haman, noe som utløste Hamans plan om å utrydde jødene. Til slutt ble han opphøyd til nestkommanderende i Perserriket.
Familie
Nøkkelhendingar
Fosterfar for Ester
Mordekai tok seg av sin foreldreløse kusine Hadassa (Ester) og oppfostret henne som sin egen datter.
5I borga Susan budde det ein jødisk mann som heitte Mordekai, son til Jair, son til Sjimi, son til Kisj, ein benjaminitt.
אִ֣ישׁ יְהוּדִ֔י הָיָ֖ה בְּשׁוּשַׁ֣ן הַבִּירָ֑ה וּשְׁמ֣וֹ מָרְדֳּכַ֗י בֶּ֣ן יָאִ֧יר בֶּן־שִׁמְעִ֛י בֶּן־קִ֖ישׁ אִ֥ישׁ יְמִינִֽי׃
6Han var bortførd frå Jerusalem saman med dei landflyktige som vart førte bort med Jekonja, kongen i Juda, dei som Nebukadnesar, kongen i Babel, hadde ført i eksil.
אֲשֶׁ֤ר הָגְלָה֙ מִיר֣וּשָׁלַ֔יִם עִם־הַגֹּלָה֙ אֲשֶׁ֣ר הָגְלְתָ֔ה עִ֖ם יְכָנְיָ֣ה מֶֽלֶךְ־יְהוּדָ֑ה אֲשֶׁ֣ר הֶגְלָ֔ה נְבוּכַדְנֶאצַּ֖ר מֶ֥לֶךְ בָּבֶֽל׃
7Han var fosterfar til Hadassa, det er Ester, dotter til onkelen hans, for ho hadde korkje far eller mor. Den unge kvinna var velskapt og vakker. Då far hennar og mor hennar døydde, tok Mordekai henne til seg som si eiga dotter.
וַיְהִ֨י אֹמֵ֜ן אֶת־הֲדַסָּ֗ה הִ֤יא אֶסְתֵּר֙ בַּת־דֹּד֔וֹ כִּ֛י אֵ֥ין לָ֖הּ אָ֣ב וָאֵ֑ם וְהַנַּעֲרָ֤ה יְפַת־תֹּ֙אַר֙ וְטוֹבַ֣ת מַרְאֶ֔ה וּבְמ֤וֹת אָבִ֙יהָ֙ וְאִמָּ֔הּ לְקָחָ֧הּ מָרְדֳּכַ֛י ל֖וֹ לְבַֽת׃
Konspirasjonen avslørt
Mordekai oppdaget en konspirasjon mot kong Ahasveros og varslet om den gjennom Ester, noe som reddet kongens liv.
21I dei dagane, medan Mordekai sat i kongens port, vart Bigtan og Teresj, to av hoffmennene til kongen som vakta døropninga, harme og søkte å leggja hand på kong Ahasveros.
בַּיָּמִ֣ים הָהֵ֔ם וּמָרְדֳּכַ֖י יֹשֵׁ֣ב בְּשַֽׁעַר־הַמֶּ֑לֶךְ קָצַף֩ בִּגְתָ֨ן וָתֶ֜רֶשׁ שְׁנֵֽי־סָרִיסֵ֤י הַמֶּ֙לֶךְ֙ מִשֹּׁמְרֵ֣י הַסַּ֔ף וַיְבַקְשׁוּ֙ לִשְׁלֹ֣חַ יָ֔ד בַּמֶּ֖לֶךְ אֲחַשְׁוֵרֹֽשׁ׃
22Men dette vart kjent for Mordekai, og han fortalde det til dronning Ester. Og Ester sa det vidare til kongen i Mordekais namn.
וַיִּוָּדַ֤ע הַדָּבָר֙ לְמָרְדֳּכַ֔י וַיַּגֵּ֖ד לְאֶסְתֵּ֣ר הַמַּלְכָּ֑ה וַתֹּ֧אמֶר אֶסְתֵּ֛ר לַמֶּ֖לֶךְ בְּשֵׁ֥ם מָרְדֳּכָֽי׃
23Saka vart granska og funnen å vera sann. Dei to vart hengde på ein påle. Dette vart skrive opp i krønikeboka framfor kongen.
וַיְבֻקַּ֤שׁ הַדָּבָר֙ וַיִּמָּצֵ֔א וַיִּתָּל֥וּ שְׁנֵיהֶ֖ם עַל־עֵ֑ץ וַיִּכָּתֵ֗ב בְּסֵ֛פֶר דִּבְרֵ֥י הַיָּמִ֖ים לִפְנֵ֥י הַמֶּֽלֶךְ׃ פ
Nektet å bøye seg
Mordekai nektet å bøye seg for Haman, noe som vakte Hamans raseri og førte til planen om å utrydde jødene.
2Alle tenarane til kongen som var ved kongeporten, bøygde kne og kasta seg ned for Haman, for slik hadde kongen påbode. Men Mordekai bøygde ikkje kne og kasta seg ikkje ned.
וְכָל־עַבְדֵ֨י הַמֶּ֜לֶךְ אֲשֶׁר־בְּשַׁ֣עַר הַמֶּ֗לֶךְ כֹּרְעִ֤ים וּמִֽשְׁתַּחֲוִים֙ לְהָמָ֔ן כִּי־כֵ֖ן צִוָּה־ל֣וֹ הַמֶּ֑לֶךְ וּמָ֨רְדֳּכַ֔י לֹ֥א יִכְרַ֖ע וְלֹ֥א יִֽשְׁתַּחֲוֶֽה׃
4Dag etter dag tala dei til han, men han høyrde ikkje på dei. Då fortalde dei det til Haman for å sjå om orda til Mordekai ville stå seg, for han hadde fortalt dei at han var jøde.
וַיְהִ֗י *באמרם **כְּאָמְרָ֤ם אֵלָיו֙ י֣וֹם וָי֔וֹם וְלֹ֥א שָׁמַ֖ע אֲלֵיהֶ֑ם וַיַּגִּ֣ידוּ לְהָמָ֗ן לִרְאוֹת֙ הֲיַֽעַמְדוּ֙ דִּבְרֵ֣י מָרְדֳּכַ֔י כִּֽי־הִגִּ֥יד לָהֶ֖ם אֲשֶׁר־ה֥וּא יְהוּדִֽי׃
5Då Haman såg at Mordekai ikkje bøygde kne og kasta seg ned for han, vart han fylt av raseri.
וַיַּ֣רְא הָמָ֔ן כִּי־אֵ֣ין מָרְדֳּכַ֔י כֹּרֵ֥עַ וּמִֽשְׁתַּחֲוֶ֖ה ל֑וֹ וַיִּמָּלֵ֥א הָמָ֖ן חֵמָֽה׃
6Men han såg det som for lite berre å leggje hand på Mordekai åleine, for dei hadde fortalt han kva folk Mordekai høyrde til. Difor søkte Haman å utslette alle jødane i heile riket til Ahasveros, folket til Mordekai.
וַיִּ֣בֶז בְּעֵינָ֗יו לִשְׁלֹ֤ח יָד֙ בְּמָרְדֳּכַ֣י לְבַדּ֔וֹ כִּֽי־הִגִּ֥ידוּ ל֖וֹ אֶת־עַ֣ם מָרְדֳּכָ֑י וַיְבַקֵּ֣שׁ הָמָ֗ן לְהַשְׁמִ֧יד אֶת־כָּל־הַיְּהוּדִ֛ים אֲשֶׁ֛ר בְּכָל־מַלְכ֥וּת אֲחַשְׁוֵר֖וֹשׁ עַ֥ם מָרְדֳּכָֽי׃
Utfordringen til Ester
Mordekai sendte bud til Ester og utfordret henne: 'Hvem vet om du ikke er kommet til dronningverdigheten for en tid som denne?'
13sende han dette svaret tilbake til Ester: «Ikkje innbill deg at du åleine av alle jødane kan berge deg fordi du bur i kongeslottet.
וַיֹּ֥אמֶר מָרְדֳּכַ֖י לְהָשִׁ֣יב אֶל־אֶסְתֵּ֑ר אַל־תְּדַמִּ֣י בְנַפְשֵׁ֔ךְ לְהִמָּלֵ֥ט בֵּית־הַמֶּ֖לֶךְ מִכָּל־הַיְּהוּדִֽים׃
14For om du teier stille i denne stunda, vil hjelp og redning kome til jødane frå ein annan stad, men du og farshuset ditt vil gå til grunne. Og kven veit – kanskje var det nettopp for ei tid som denne at du vart dronning?»
כִּ֣י אִם־הַחֲרֵ֣שׁ תַּחֲרִישִׁי֮ בָּעֵ֣ת הַזֹּאת֒ רֶ֣וַח וְהַצָּלָ֞ה יַעֲמ֤וֹד לַיְּהוּדִים֙ מִמָּק֣וֹם אַחֵ֔ר וְאַ֥תְּ וּבֵית־אָבִ֖יךְ תֹּאבֵ֑דוּ וּמִ֣י יוֹדֵ֔עַ אִם־לְעֵ֣ת כָּזֹ֔את הִגַּ֖עַתְּ לַמַּלְכֽוּת׃
Opphøyelsen
Etter Hamans fall ble Mordekai opphøyd til kongens nestkommanderende og arbeidet for sitt folks beste.
2Kongen tok av seg signetringen sin, som han hadde teke frå Haman, og gav han til Mordekai. Og Ester sette Mordekai over huset til Haman.
וַיָּ֨סַר הַמֶּ֜לֶךְ אֶת־טַבַּעְתּ֗וֹ אֲשֶׁ֤ר הֶֽעֱבִיר֙ מֵֽהָמָ֔ן וַֽיִּתְּנָ֖הּ לְמָרְדֳּכָ֑י וַתָּ֧שֶׂם אֶסְתֵּ֛ר אֶֽת־מָרְדֳּכַ֖י עַל־בֵּ֥ית הָמָֽן׃ פ
15Mordekai gjekk ut frå kongen i kongelege klede av blått og kvitt, med ei stor gullkrone og ein kappe av fint lin og purpur. Og byen Susan jubla og gleda seg.
וּמָרְדֳּכַ֞י יָצָ֣א ׀ מִלִּפְנֵ֣י הַמֶּ֗לֶךְ בִּלְב֤וּשׁ מַלְכוּת֙ תְּכֵ֣לֶת וָח֔וּר וַעֲטֶ֤רֶת זָהָב֙ גְּדוֹלָ֔ה וְתַכְרִ֥יךְ בּ֖וּץ וְאַרְגָּמָ֑ן וְהָעִ֣יר שׁוּשָׁ֔ן צָהֲלָ֖ה וְשָׂמֵֽחָה׃
3For jøden Mordekai var den nest høgaste etter kong Ahasveros, og han var stor mellom jødane og velsett av dei fleste brørne sine. Han søkte det beste for folket sitt og tala fred for heile si ætt.
כִּ֣י ׀ מָרְדֳּכַ֣י הַיְּהוּדִ֗י מִשְׁנֶה֙ לַמֶּ֣לֶךְ אֲחַשְׁוֵר֔וֹשׁ וְגָדוֹל֙ לַיְּהוּדִ֔ים וְרָצ֖וּי לְרֹ֣ב אֶחָ֑יו דֹּרֵ֥שׁ טוֹב֙ לְעַמּ֔וֹ וְדֹבֵ֥ר שָׁל֖וֹם לְכָל־זַרְעֽוֹ׃
Nemnd i Bibelen (48)
Esra 2:2Nehemja 7:7Ester 2:5Ester 2:7Ester 2:10Ester 2:11Ester 2:15Ester 2:19Ester 2:20Ester 2:21Ester 2:22Ester 3:2Ester 3:3Ester 3:4Ester 3:5Ester 3:6Ester 4:1Ester 4:4Ester 4:5Ester 4:7Ester 4:9Ester 4:10Ester 4:12Ester 4:13Ester 4:15Ester 4:17Ester 5:9Ester 5:13Ester 5:14Ester 6:2Ester 6:4Ester 6:10Ester 6:11Ester 6:12Ester 6:13Ester 7:9Ester 7:10Ester 8:1Ester 8:2Ester 8:7Ester 8:9Ester 9:3Ester 9:4Ester 9:20Ester 9:23Ester 9:29Ester 9:31Ester 10:3