Apostlenes gjerningerKapittel 27

Då det var avgjort at vi skulle sigla til Italia, vart Paulus og nokre andre fangar overleverte til ein offiser som heitte Julius, ein centurion frå den augusteiske kohorten.
Ὡς δὲ ἐκρίθη τοῦ ἀποπλεῖν ἡμᾶς εἰς τὴν Ἰταλίαν, παρεδίδουν τόν τε Παῦλον καί τινας ἑτέρους δεσμώτας ἑκατοντάρχῃ ὀνόματι Ἰουλίῳ σπείρης Σεβαστῆς.
Vi gjekk om bord i eit skip frå Adramyttium som skulle sigla til hamner langs kysten av Asia, og la ut. Aristarkos, ein makedonar frå Tessalonika, var med oss.
ἐπιβάντες δὲ πλοίῳ Ἀδραμυττηνῷ ⸀μέλλοντι πλεῖν ⸀εἰς τοὺς κατὰ τὴν Ἀσίαν τόπους ἀνήχθημεν ὄντος σὺν ἡμῖν Ἀριστάρχου Μακεδόνος Θεσσαλονικέως·
Dagen etter la vi til i Sidon. Julius var venleg mot Paulus og lét han gå til venene sine for å få det han trong.
τῇ τε ἑτέρᾳ κατήχθημεν εἰς Σιδῶνα, φιλανθρώπως τε ὁ Ἰούλιος τῷ Παύλῳ χρησάμενος ἐπέτρεψεν πρὸς τοὺς φίλους ⸀πορευθέντι ἐπιμελείας τυχεῖν.
Derifrå la vi ut att og sigla i ly av Kypros, fordi vinden var imot oss.
κἀκεῖθεν ἀναχθέντες ὑπεπλεύσαμεν τὴν Κύπρον διὰ τὸ τοὺς ἀνέμους εἶναι ἐναντίους,
Vi sigla over havet utanfor Kilikia og Pamfylia og kom til Myra i Lykia.
τό τε πέλαγος τὸ κατὰ τὴν Κιλικίαν καὶ Παμφυλίαν διαπλεύσαντες κατήλθομεν εἰς Μύρα τῆς Λυκίας.
Der fann centurionen eit skip frå Alexandria som skulle til Italia, og han fekk oss om bord i det.
κἀκεῖ εὑρὼν ὁ ⸀ἑκατοντάρχης πλοῖον Ἀλεξανδρῖνον πλέον εἰς τὴν Ἰταλίαν ἐνεβίβασεν ἡμᾶς εἰς αὐτό.
I mange dagar kom vi seint fram, og vi nådde med vanske fram til Knidos. Sidan vinden ikkje lét oss halda fram, sigla vi i ly av Kreta ved Salmone.
ἐν ἱκαναῖς δὲ ἡμέραις βραδυπλοοῦντες καὶ μόλις γενόμενοι κατὰ τὴν Κνίδον, μὴ προσεῶντος ἡμᾶς τοῦ ἀνέμου, ὑπεπλεύσαμεν τὴν Κρήτην κατὰ Σαλμώνην,
Vi følgde kysten med vanske og kom til ein stad som heiter Fagre Hamner, nær byen Lasaia.
μόλις τε παραλεγόμενοι αὐτὴν ἤλθομεν εἰς τόπον τινὰ καλούμενον Καλοὺς Λιμένας ᾧ ἐγγὺς ⸂ἦν πόλις⸃ ⸀Λασαία.
Det hadde gått lang tid, og det var allereie farleg å sigla, sidan fasten alt var over. Då gav Paulus dei denne åtvaringa:
Ἱκανοῦ δὲ χρόνου διαγενομένου καὶ ὄντος ἤδη ἐπισφαλοῦς τοῦ πλοὸς διὰ τὸ καὶ τὴν νηστείαν ἤδη παρεληλυθέναι, παρῄνει ὁ Παῦλος
«Menn, eg ser at denne sjøreisa kjem til å føra med seg ulukke og store tap, ikkje berre for last og skip, men òg for liva våre.»
λέγων αὐτοῖς· Ἄνδρες, θεωρῶ ὅτι μετὰ ὕβρεως καὶ πολλῆς ζημίας οὐ μόνον τοῦ φορτίου καὶ τοῦ πλοίου ἀλλὰ καὶ τῶν ψυχῶν ἡμῶν μέλλειν ἔσεσθαι τὸν πλοῦν.
Men centurionen lydde meir på styrmannen og skipsreeiaren enn på det Paulus sa.
ὁ δὲ ἑκατοντάρχης τῷ κυβερνήτῃ καὶ τῷ ναυκλήρῳ ⸂μᾶλλον ἐπείθετο⸃ ἢ τοῖς ⸀ὑπὸ Παύλου λεγομένοις.
Sidan hamna var ueigna til å overvintra i, rådde dei fleste til å sigla derifrå for om mogleg å nå Føniks og overvintra der. Det er ei hamn på Kreta som vender mot sørvest og nordvest.
ἀνευθέτου δὲ τοῦ λιμένος ὑπάρχοντος πρὸς παραχειμασίαν οἱ πλείονες ἔθεντο βουλὴν ἀναχθῆναι ⸀ἐκεῖθεν, εἴ πως δύναιντο καταντήσαντες εἰς Φοίνικα παραχειμάσαι, λιμένα τῆς Κρήτης βλέποντα κατὰ λίβα καὶ κατὰ χῶρον.
Då det byrja å blåsa ein lett sønnavind, trudde dei at dei kunne gjennomføra planen sin. Dei letta anker og sigla tett langs kysten av Kreta.
Ὑποπνεύσαντος δὲ νότου δόξαντες τῆς προθέσεως κεκρατηκέναι ἄραντες ἆσσον παρελέγοντο τὴν Κρήτην.
Men det gjekk ikkje lang tid før ein stormvind kalla Eurakylon slo ned frå øya.
μετʼ οὐ πολὺ δὲ ἔβαλεν κατʼ αὐτῆς ἄνεμος τυφωνικὸς ὁ καλούμενος ⸀Εὐρακύλων·
Skipet vart gripe av stormen og kunne ikkje halda seg opp mot vinden, så vi gav opp og lét oss driva av.
συναρπασθέντος δὲ τοῦ πλοίου καὶ μὴ δυναμένου ἀντοφθαλμεῖν τῷ ἀνέμῳ ἐπιδόντες ἐφερόμεθα.
Då vi kom i ly av ei lita øy som heiter Kauda, greidde vi med vanske å berga livbåten.
νησίον δέ τι ὑποδραμόντες καλούμενον ⸀Καῦδα ⸂ἰσχύσαμεν μόλις⸃ περικρατεῖς γενέσθαι τῆς σκάφης,
Dei heiste han om bord og brukte tau til å surra under skipet. Av redsle for å driva inn på Syrtesandbankane fira dei ned seglriggen og lét seg driva.
ἣν ἄραντες βοηθείαις ἐχρῶντο ὑποζωννύντες τὸ πλοῖον· φοβούμενοί τε μὴ εἰς τὴν Σύρτιν ἐκπέσωσιν, χαλάσαντες τὸ σκεῦος, οὕτως ἐφέροντο.
Vi vart herja hardt av stormen, og dagen etter byrja dei å kasta lasta over bord.
σφοδρῶς δὲ χειμαζομένων ἡμῶν τῇ ἑξῆς ἐκβολὴν ἐποιοῦντο,
Den tredje dagen kasta dei med eigne hender skipsriggen over bord.
καὶ τῇ τρίτῃ αὐτόχειρες τὴν σκευὴν τοῦ πλοίου ⸀ἔρριψαν.
I mange dagar var korkje sol eller stjerner å sjå, og stormen heldt fram med full styrke. Til slutt gav vi opp alt håp om å bli berga.
μήτε δὲ ἡλίου μήτε ἄστρων ἐπιφαινόντων ἐπὶ πλείονας ἡμέρας, χειμῶνός τε οὐκ ὀλίγου ἐπικειμένου, λοιπὸν περιῃρεῖτο ⸂ἐλπὶς πᾶσα⸃ τοῦ σῴζεσθαι ἡμᾶς.
Dei hadde ikkje ete på lenge. Då steig Paulus fram midt iblant dei og sa: «Menn, de burde ha lytta til meg og ikkje sigla frå Kreta. Då hadde de unngått denne ulukka og dette tapet.
Πολλῆς ⸀τε ἀσιτίας ὑπαρχούσης τότε σταθεὶς ὁ Παῦλος ἐν μέσῳ αὐτῶν εἶπεν· Ἔδει μέν, ὦ ἄνδρες, πειθαρχήσαντάς μοι μὴ ἀνάγεσθαι ἀπὸ τῆς Κρήτης κερδῆσαί τε τὴν ὕβριν ταύτην καὶ τὴν ζημίαν.
Men no oppmodar eg dykk til å vera ved godt mot, for ingen av dykk skal mista livet, berre skipet.
καὶ τὰ νῦν παραινῶ ὑμᾶς εὐθυμεῖν, ἀποβολὴ γὰρ ψυχῆς οὐδεμία ἔσται ἐξ ὑμῶν πλὴν τοῦ πλοίου·
For i natt stod det ein engel framfor meg frå den Gud eg høyrer til og tener,
παρέστη γάρ μοι ταύτῃ τῇ ⸀νυκτὶ τοῦ θεοῦ, οὗ ⸀εἰμι, ᾧ καὶ λατρεύω, ⸀ἄγγελος
og han sa: 'Ver ikkje redd, Paulus! Du skal stå framfor keisaren. Og sjå, Gud har av nåde gjeve deg alle dei som siglar saman med deg.'»
λέγων· Μὴ φοβοῦ, Παῦλε· Καίσαρί σε δεῖ παραστῆναι, καὶ ἰδοὺ κεχάρισταί σοι ὁ θεὸς πάντας τοὺς πλέοντας μετὰ σοῦ.
Difor, menn, ver ved godt mot! For eg trur på Gud at det vil gå slik som det vart sagt meg.
διὸ εὐθυμεῖτε, ἄνδρες· πιστεύω γὰρ τῷ θεῷ ὅτι οὕτως ἔσται καθʼ ὃν τρόπον λελάληταί μοι.
Men vi må stranda på ei øy.»
εἰς νῆσον δέ τινα δεῖ ἡμᾶς ἐκπεσεῖν.
Då den fjortande natta kom og vi dreiv omkring i Adriaterhavet, meinte sjøfolka ved midnatt at dei nærma seg land.
Ὡς δὲ τεσσαρεσκαιδεκάτη νὺξ ἐγένετο διαφερομένων ἡμῶν ἐν τῷ Ἀδρίᾳ, κατὰ μέσον τῆς νυκτὸς ὑπενόουν οἱ ναῦται προσάγειν τινὰ αὐτοῖς χώραν.
Dei lodda djupna og fann tjue famnar. Litt seinare lodda dei att og fann femten famnar.
καὶ βολίσαντες εὗρον ὀργυιὰς εἴκοσι, βραχὺ δὲ διαστήσαντες καὶ πάλιν βολίσαντες εὗρον ὀργυιὰς δεκαπέντε·
Av redsle for at vi skulle driva mot klippegrunn, kasta dei fire anker frå akterskipet og bad om at det måtte bli dag.
φοβούμενοί τε ⸂μή που κατὰ⸃ τραχεῖς τόπους ἐκπέσωμεν ἐκ πρύμνης ῥίψαντες ἀγκύρας τέσσαρας ηὔχοντο ἡμέραν γενέσθαι.
Sjøfolka prøvde å rømma frå skipet og fira livbåten ned i sjøen under påskot av at dei ville leggja ut anker frå baugen.
τῶν δὲ ναυτῶν ζητούντων φυγεῖν ἐκ τοῦ πλοίου καὶ χαλασάντων τὴν σκάφην εἰς τὴν θάλασσαν προφάσει ὡς ἐκ πρῴρης ⸂ἀγκύρας μελλόντων⸃ ἐκτείνειν,
Då sa Paulus til centurionen og soldatane: «Dersom ikkje desse blir om bord i skipet, kan de ikkje bli berga.»
εἶπεν ὁ Παῦλος τῷ ἑκατοντάρχῃ καὶ τοῖς στρατιώταις· Ἐὰν μὴ οὗτοι μείνωσιν ἐν τῷ πλοίῳ, ὑμεῖς σωθῆναι οὐ δύνασθε.
Då kutta soldatane taua til livbåten og lét han falla ned.
τότε ⸂ἀπέκοψαν οἱ στρατιῶται⸃ τὰ σχοινία τῆς σκάφης καὶ εἴασαν αὐτὴν ἐκπεσεῖν.
Medan dei venta på at det skulle bli dag, oppmoda Paulus alle til å eta. Han sa: «I fjorten dagar no har de venta og ikkje ete noko som helst.
Ἄχρι δὲ οὗ ⸂ἡμέρα ἤμελλεν⸃ γίνεσθαι παρεκάλει ὁ Παῦλος ἅπαντας μεταλαβεῖν τροφῆς λέγων· Τεσσαρεσκαιδεκάτην σήμερον ἡμέραν προσδοκῶντες ἄσιτοι διατελεῖτε, μηθὲν προσλαβόμενοι·
Difor oppmodar eg dykk til å eta, for det er nødvendig for at de skal bli berga. Ikkje eit hår på hovudet skal gå tapt for nokon av dykk.»
διὸ παρακαλῶ ὑμᾶς ⸀μεταλαβεῖν τροφῆς, τοῦτο γὰρ πρὸς τῆς ὑμετέρας σωτηρίας ὑπάρχει· οὐδενὸς γὰρ ὑμῶν θρὶξ ⸀ἀπὸ τῆς κεφαλῆς ⸀ἀπολεῖται.
Då han hadde sagt dette, tok han eit brød, takka Gud for augo på dei alle, braut det og byrja å eta.
⸀εἴπας δὲ ταῦτα καὶ λαβὼν ἄρτον εὐχαρίστησεν τῷ θεῷ ἐνώπιον πάντων καὶ κλάσας ἤρξατο ἐσθίειν.
Då vart alle ved godt mot og tok sjølve til å eta.
εὔθυμοι δὲ γενόμενοι πάντες καὶ αὐτοὶ προσελάβοντο τροφῆς.
Vi var i alt to hundre og syttiseks personar om bord i skipet.
ἤμεθα δὲ ⸂αἱ πᾶσαι ψυχαὶ ἐν τῷ πλοίῳ⸃ ⸀διακόσιαι ἑβδομήκοντα ἕξ.
Då dei hadde ete seg mette, letta dei skipet ved å kasta kornet i sjøen.
κορεσθέντες ⸀δὲ τροφῆς ἐκούφιζον τὸ πλοῖον ἐκβαλλόμενοι τὸν σῖτον εἰς τὴν θάλασσαν.
Då det vart dag, kjende dei ikkje att landet, men dei såg ei vik med ei strand, og dei la planar om å styra skipet inn dit om dei kunne.
Ὅτε δὲ ἡμέρα ἐγένετο, τὴν γῆν οὐκ ἐπεγίνωσκον, κόλπον δέ τινα κατενόουν ἔχοντα αἰγιαλὸν εἰς ὃν ⸀ἐβουλεύοντο εἰ ⸀δύναιντο ⸀ἐξῶσαι τὸ πλοῖον.
Dei kappa ankera og lét dei liggja i sjøen. Samstundes løyste dei taua som heldt rora, heiste fokkseglet for vinden og styrte mot stranda.
καὶ τὰς ἀγκύρας περιελόντες εἴων εἰς τὴν θάλασσαν, ἅμα ἀνέντες τὰς ζευκτηρίας τῶν πηδαλίων, καὶ ἐπάραντες τὸν ἀρτέμωνα τῇ πνεούσῃ κατεῖχον εἰς τὸν αἰγιαλόν.
Men dei kom inn på eit rev, og skipet gjekk på grunn. Baugen bora seg fast og vart sitjande urørleg, medan akterskipet vart knust av dei kraftige bølgjene.
περιπεσόντες δὲ εἰς τόπον διθάλασσον ⸀ἐπέκειλαν τὴν ναῦν, καὶ ἡ μὲν πρῷρα ἐρείσασα ἔμεινεν ἀσάλευτος, ἡ δὲ πρύμνα ἐλύετο ὑπὸ τῆς ⸀βίας.
Soldatane ville drepa fangane så ingen skulle symja bort og rømma.
τῶν δὲ στρατιωτῶν βουλὴ ἐγένετο ἵνα τοὺς δεσμώτας ἀποκτείνωσιν, μή τις ἐκκολυμβήσας διαφύγῃ·
Men centurionen ville berga Paulus og hindra dei i å gjera dette. Han baud dei som kunne symja, å kasta seg først i sjøen og koma seg i land.
ὁ δὲ ⸀ἑκατοντάρχης βουλόμενος διασῶσαι τὸν Παῦλον ἐκώλυσεν αὐτοὺς τοῦ βουλήματος, ἐκέλευσέν τε τοὺς δυναμένους κολυμβᾶν ἀπορίψαντας πρώτους ἐπὶ τὴν γῆν ἐξιέναι,
Dei andre skulle følgja etter, nokre på plankar og nokre på vrakgods frå skipet. Slik gjekk det til at alle kom velberga i land.
καὶ τοὺς λοιποὺς οὓς μὲν ἐπὶ σανίσιν οὓς δὲ ἐπί τινων τῶν ἀπὸ τοῦ πλοίου· καὶ οὕτως ἐγένετο πάντας διασωθῆναι ἐπὶ τὴν γῆν.