FLOGVIT
.bible

Apostlenes gjerningerKapittel 2

+ UndertekstGrunntekst← ForrigeNeste →
Vis hva som skjeddeDen hellige ånds komme

Femti dager etter påske ble løftet om Den hellige ånd oppfylt. Dette er kirkens fødselsdag - da disiplene ble utstyrt med kraft fra det høye.

1

Samlet på ett sted

Da pinsedagen kom, var de alle samlet på samme sted. Plutselig kom det en lyd fra himmelen, som når en kraftig vind blåser, og den fylte hele huset der de satt.

v.1, 2
2

Tunger av ild

Og tunger som av ild viste seg for dem, fordelte seg og satte seg på hver enkelt av dem.

v.3
3

Fylt av Ånden

De ble alle fylt med Den hellige ånd og begynte å tale på andre språk, alt etter som Ånden ga dem å tale.

v.4
4

Alle hørte sitt språk

I Jerusalem bodde det jøder, gudfryktige menn fra alle folkeslag under himmelen. Da denne lyden oppsto, samlet folkemengden seg og ble forvirret, for hver enkelt hørte dem tale på sitt eget språk. De var helt forundret og sa: «Se, er ikke alle disse som taler, galileere? Hvordan kan da hver av oss høre dem tale på vårt eget morsmål? både jøder og proselytter, kretere og arabere – vi hører dem tale om Guds store gjerninger på våre egne språk!»

v.5, 6, 7, 8, 11
5

Peters tale

Da sto Peter fram sammen med de elleve, hevet stemmen og talte til dem: «Jødiske menn og alle dere som bor i Jerusalem! Merk dere dette og lytt til mine ord. Men dette er det som er sagt gjennom profeten Joel: Så la hele Israels hus vite med sikkerhet at Gud har gjort ham til både Herre og Kristus – denne Jesus som dere korsfestet.»

v.14, 16, 36
6

Hva skal vi gjøre?

Da de hørte dette, stakk det dem i hjertet, og de sa til Peter og de andre apostlene: «Brødre, hva skal vi gjøre?» Peter svarte dem: «Omvend dere, og la hver enkelt av dere døpe seg i Jesu Kristi navn til syndenes tilgivelse, så skal dere få Den hellige ånd som gave.

v.37, 38
7

3000 døpt

De som tok imot hans ord, ble døpt, og den dagen ble omkring tre tusen sjeler lagt til.

v.41
8

De første kristne

De holdt seg trofast til apostlenes lære og fellesskapet, til brødsbrytelsen og bønnene. Alle de troende holdt sammen og hadde alt felles. Hver dag holdt de trofast sammen i tempelet, de brøt brød i hjemmene og delte måltider med jubel og oppriktig hjerte. De lovpriste Gud og var godt likt av hele folket. Og Herren la daglig dem som ble frelst, til deres fellesskap.

v.42, 44, 46, 47
Då pinsedagen kom, var dei alle samla på same stad.
Καὶ ἐν τῷ συμπληροῦσθαι τὴν ἡμέραν τῆς πεντηκοστῆς ἦσαν ⸂πάντες ὁμοῦ⸃ ἐπὶ τὸ αὐτό,
Brått kom det ein lyd frå himmelen, som av ein kraftig stormvind, og han fylte heile huset der dei sat.
καὶ ἐγένετο ἄφνω ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἦχος ὥσπερ φερομένης πνοῆς βιαίας καὶ ἐπλήρωσεν ὅλον τὸν οἶκον οὗ ἦσαν καθήμενοι,
Og det synte seg for dei tunger som av eld, som delte seg og sette seg på kvar einskild av dei.
καὶ ὤφθησαν αὐτοῖς διαμεριζόμεναι γλῶσσαι ὡσεὶ πυρός, ⸂καὶ ἐκάθισεν⸃ ἐφʼ ἕνα ἕκαστον αὐτῶν,
Då vart dei alle fylte med Den Heilage Ande og tok til å tala på andre tungemål, alt etter som Anden gav dei ord å tala.
καὶ ἐπλήσθησαν ⸀πάντες πνεύματος ἁγίου, καὶ ἤρξαντο λαλεῖν ἑτέραις γλώσσαις καθὼς τὸ πνεῦμα ἐδίδου ⸂ἀποφθέγγεσθαι αὐτοῖς⸃.
I Jerusalem budde det gudfryktige jødiske menn frå alle folkeslag under himmelen.
Ἦσαν δὲ ⸀ἐν Ἰερουσαλὴμ κατοικοῦντες Ἰουδαῖοι, ἄνδρες εὐλαβεῖς ἀπὸ παντὸς ἔθνους τῶν ὑπὸ τὸν οὐρανόν·
Då denne lyden kom, samla folkemengda seg og vart forvirra, for kvar einskild høyrde dei tala på sitt eige språk.
γενομένης δὲ τῆς φωνῆς ταύτης συνῆλθε τὸ πλῆθος καὶ συνεχύθη, ὅτι ⸀ἤκουον εἷς ἕκαστος τῇ ἰδίᾳ διαλέκτῳ λαλούντων αὐτῶν·
Dei var heilt frå seg av undring og sa: «Er ikkje alle desse som talar, galilearar?
ἐξίσταντο ⸀δὲ καὶ ἐθαύμαζον ⸀λέγοντες· ⸀Οὐχ ἰδοὺ ⸀πάντες οὗτοί εἰσιν οἱ λαλοῦντες Γαλιλαῖοι;
Korleis kan då kvar av oss høyra dei tala på vårt eige morsmål?
καὶ πῶς ἡμεῖς ἀκούομεν ἕκαστος τῇ ἰδίᾳ διαλέκτῳ ἡμῶν ἐν ᾗ ἐγεννήθημεν;
Partarar og medarar og elamittar, dei som bur i Mesopotamia, Judea og Kappadokia, Pontos og Asia,
Πάρθοι καὶ Μῆδοι καὶ Ἐλαμῖται, καὶ οἱ κατοικοῦντες τὴν Μεσοποταμίαν, Ἰουδαίαν τε καὶ Καππαδοκίαν, Πόντον καὶ τὴν Ἀσίαν,
Frygia og Pamfylia, Egypt og områda i Libya ved Kyréne, og tilreisande frå Roma,
Φρυγίαν τε καὶ Παμφυλίαν, Αἴγυπτον καὶ τὰ μέρη τῆς Λιβύης τῆς κατὰ Κυρήνην, καὶ οἱ ἐπιδημοῦντες Ῥωμαῖοι,
både jødar og proselyttar, kretarar og arabarar – vi høyrer dei tala om Guds storverk på våre eigne språk.»
Ἰουδαῖοί τε καὶ προσήλυτοι, Κρῆτες καὶ Ἄραβες, ἀκούομεν λαλούντων αὐτῶν ταῖς ἡμετέραις γλώσσαις τὰ μεγαλεῖα τοῦ θεοῦ.
Alle var frå seg av undring og visste ikkje kva dei skulle tru. Dei sa til kvarandre: «Kva kan dette vera?»
ἐξίσταντο δὲ πάντες καὶ ⸀διηπόρουν, ἄλλος πρὸς ἄλλον λέγοντες· Τί ⸀θέλει τοῦτο εἶναι;
Men andre spotta og sa: «Dei er fulle av søt vin.»
ἕτεροι δὲ ⸀διαχλευάζοντες ἔλεγον ὅτι Γλεύκους μεμεστωμένοι εἰσίν.
Då steig Peter fram saman med dei elleve, lyfte røysta si og tala til dei: «Jødiske menn og alle de som bur i Jerusalem! Dette skal de vita, og lytt til orda mine:
Σταθεὶς δὲ ⸀ὁ Πέτρος σὺν τοῖς ἕνδεκα ἐπῆρεν τὴν φωνὴν αὐτοῦ καὶ ἀπεφθέγξατο αὐτοῖς· Ἄνδρες Ἰουδαῖοι καὶ οἱ κατοικοῦντες Ἰερουσαλὴμ ⸀πάντες, τοῦτο ὑμῖν γνωστὸν ἔστω καὶ ἐνωτίσασθε τὰ ῥήματά μου.
Desse er ikkje fulle, slik de trur, for det er berre den tredje timen på dagen.
οὐ γὰρ ὡς ὑμεῖς ὑπολαμβάνετε οὗτοι μεθύουσιν, ἔστιν γὰρ ὥρα τρίτη τῆς ἡμέρας,
Men dette er det som er tala gjennom profeten Joel:
ἀλλὰ τοῦτό ἐστιν τὸ εἰρημένον διὰ τοῦ προφήτου Ἰωήλ·
'I dei siste dagane, seier Gud, vil eg ausa ut av Anden min over alt kjøt. Sønene og døtrene dykkar skal profetera, dei unge mennene dykkar skal sjå syner, og dei eldste mellom dykk skal drøyma draumar.'
Καὶ ἔσται ἐν ταῖς ἐσχάταις ἡμέραις, λέγει ὁ θεός, ἐκχεῶ ἀπὸ τοῦ πνεύματός μου ἐπὶ πᾶσαν σάρκα, καὶ προφητεύσουσιν οἱ υἱοὶ ὑμῶν καὶ αἱ θυγατέρες ὑμῶν, καὶ οἱ νεανίσκοι ὑμῶν ὁράσεις ὄψονται, καὶ οἱ πρεσβύτεροι ὑμῶν ⸀ἐνυπνίοις ἐνυπνιασθήσονται·
Ja, over tenarane og tenestejentene mine vil eg i dei dagane ausa ut av Anden min, og dei skal profetera.
καί γε ἐπὶ τοὺς δούλους μου καὶ ἐπὶ τὰς δούλας μου ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις ἐκχεῶ ἀπὸ τοῦ πνεύματός μου, καὶ προφητεύσουσιν.
Og eg vil gjera under oppe på himmelen og teikn nede på jorda: blod og eld og røykskyer.
καὶ δώσω τέρατα ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω καὶ σημεῖα ἐπὶ τῆς γῆς κάτω, αἷμα καὶ πῦρ καὶ ἀτμίδα καπνοῦ·
Sola skal verta til mørker og månen til blod før Herrens dag kjem, den store og strålande.
ὁ ἥλιος μεταστραφήσεται εἰς σκότος καὶ ἡ σελήνη εἰς αἷμα πρὶν ⸀ἢ ⸀ἐλθεῖν ἡμέραν κυρίου τὴν μεγάλην καὶ ἐπιφανῆ.
Og det skal skje: Kvar den som kallar på Herrens namn, skal verta frelst.'
καὶ ἔσται πᾶς ὃς ⸀ἐὰν ἐπικαλέσηται τὸ ὄνομα κυρίου σωθήσεται.
Israelittiske menn, høyr desse orda! Jesus frå Nasaret var ein mann som Gud stadfesta for dykk med kraftige gjerningar, under og teikn som Gud gjorde gjennom han midt iblant dykk, slik de sjølve veit.
Ἄνδρες Ἰσραηλῖται, ἀκούσατε τοὺς λόγους τούτους. Ἰησοῦν τὸν Ναζωραῖον, ἄνδρα ⸂ἀποδεδειγμένον ἀπὸ τοῦ θεοῦ⸃ εἰς ὑμᾶς δυνάμεσι καὶ τέρασι καὶ σημείοις οἷς ἐποίησεν διʼ αὐτοῦ ὁ θεὸς ἐν μέσῳ ὑμῶν, ⸀καθὼς αὐτοὶ οἴδατε,
Etter Guds fastsette plan og førekunnskap vart han utlevert, og ved hendene til lovlause menn nagla de han til krossen og drap han.
τοῦτον τῇ ὡρισμένῃ βουλῇ καὶ προγνώσει τοῦ θεοῦ ⸀ἔκδοτον διὰ ⸀χειρὸς ἀνόμων προσπήξαντες ἀνείλατε,
Men Gud reiste han opp og løyste han frå dødens veer, for det var umogleg at døden kunne halda han fast.
ὃν ὁ θεὸς ἀνέστησεν λύσας τὰς ὠδῖνας τοῦ θανάτου, καθότι οὐκ ἦν δυνατὸν κρατεῖσθαι αὐτὸν ὑπʼ αὐτοῦ·
For David seier om han: 'Eg hadde alltid Herren for auga mine, for han er ved mi høgre hand så eg ikkje skal vakla.
Δαυὶδ γὰρ λέγει εἰς αὐτόν· Προορώμην τὸν κύριον ἐνώπιόν μου διὰ παντός, ὅτι ἐκ δεξιῶν μού ἐστιν ἵνα μὴ σαλευθῶ.
Difor gledde hjarta mitt seg, og tunga mi jubla. Ja, også kroppen min skal kvila i von.
διὰ τοῦτο ηὐφράνθη ⸂ἡ καρδία μου⸃ καὶ ἠγαλλιάσατο ἡ γλῶσσά μου, ἔτι δὲ καὶ ἡ σάρξ μου κατασκηνώσει ἐπʼ ἐλπίδι·
For du skal ikkje la sjela mi vera att i dødsriket, og du skal ikkje la din Heilage sjå forròtning.
ὅτι οὐκ ἐγκαταλείψεις τὴν ψυχήν μου εἰς ⸀ᾅδην, οὐδὲ δώσεις τὸν ὅσιόν σου ἰδεῖν διαφθοράν.
Du har kunngjort livets vegar for meg, du skal fylla meg med glede for ditt andlet.'
ἐγνώρισάς μοι ὁδοὺς ζωῆς, πληρώσεις με εὐφροσύνης μετὰ τοῦ προσώπου σου.
Brør, lat meg tala ope til dykk om patriarken David: Han døydde og vart gravlagd, og grava hans er hos oss den dag i dag.
Ἄνδρες ἀδελφοί, ἐξὸν εἰπεῖν μετὰ παρρησίας πρὸς ὑμᾶς περὶ τοῦ πατριάρχου Δαυίδ, ὅτι καὶ ἐτελεύτησεν καὶ ἐτάφη, καὶ τὸ μνῆμα αὐτοῦ ἔστιν ἐν ἡμῖν ἄχρι τῆς ἡμέρας ταύτης·
Men han var ein profet og visste at Gud med eid hadde lova å setja ein av etterkomarane hans på trona hans.
προφήτης οὖν ὑπάρχων, καὶ εἰδὼς ὅτι ὅρκῳ ὤμοσεν αὐτῷ ὁ θεὸς ἐκ καρποῦ τῆς ὀσφύος ⸀αὐτοῦ καθίσαι ἐπὶ ⸂τὸν θρόνον⸃ αὐτοῦ,
Difor såg han fram og tala om oppstoda til Kristus, at han ikkje vart att i dødsriket, og at kroppen hans ikkje såg forròtning.
προϊδὼν ἐλάλησεν περὶ τῆς ἀναστάσεως τοῦ χριστοῦ ὅτι ⸂οὔτε ἐγκατελείφθη⸃ εἰς ⸀ᾅδην ⸀οὔτε ἡ σὰρξ αὐτοῦ εἶδεν διαφθοράν.
Denne Jesus reiste Gud opp, og vi er alle vitne om det.
τοῦτον τὸν Ἰησοῦν ἀνέστησεν ὁ θεός, οὗ πάντες ἡμεῖς ἐσμεν μάρτυρες.
Opphøgd til Guds høgre hand og etter å ha fått lovnaden om Den Heilage Ande frå Far, har han aust ut dette som de no ser og høyrer.
τῇ δεξιᾷ οὖν τοῦ θεοῦ ὑψωθεὶς τήν τε ἐπαγγελίαν τοῦ ⸂πνεύματος τοῦ ἁγίου⸃ λαβὼν παρὰ τοῦ πατρὸς ἐξέχεεν τοῦτο ⸀ὃ ⸀ὑμεῖς βλέπετε καὶ ἀκούετε.
For David fór ikkje opp til himlane, men han seier sjølv: 'Herren sa til min Herre: Set deg ved mi høgre hand
οὐ γὰρ Δαυὶδ ἀνέβη εἰς τοὺς οὐρανούς, λέγει δὲ αὐτός· Εἶπεν ⸀ὁ κύριος τῷ κυρίῳ μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου,
til eg får lagt fiendane dine som skammel for føtene dine.'
ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου.
Så skal heile Israels hus vita for visst at Gud har gjort han til både Herre og Kristus, denne Jesus som de krossfesta.»
ἀσφαλῶς οὖν γινωσκέτω πᾶς οἶκος Ἰσραὴλ ὅτι καὶ κύριον ⸂αὐτὸν καὶ χριστὸν⸃ ⸂ἐποίησεν ὁ θεός⸃, τοῦτον τὸν Ἰησοῦν ὃν ὑμεῖς ἐσταυρώσατε.
Då dei høyrde dette, stakk det dei i hjarta, og dei sa til Peter og dei andre apostlane: «Brør, kva skal vi gjera?»
Ἀκούσαντες δὲ κατενύγησαν ⸂τὴν καρδίαν⸃, εἶπόν τε πρὸς τὸν Πέτρον καὶ τοὺς λοιποὺς ἀποστόλους· Τί ⸀ποιήσωμεν, ἄνδρες ἀδελφοί;
Peter svara dei: «Vend om og lat dykk døypa, kvar ein av dykk, i Jesu Kristi namn til forlating for syndene, og de skal få Den Heilage Ande som gåve.
Πέτρος δὲ ⸂πρὸς αὐτούς· Μετανοήσατε⸃, καὶ βαπτισθήτω ἕκαστος ὑμῶν ⸀ἐπὶ τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς ἄφεσιν ⸀τῶν ἁμαρτιῶν ⸀ὑμῶν, καὶ λήμψεσθε τὴν δωρεὰν τοῦ ἁγίου πνεύματος·
For lovnaden gjeld dykk og borna dykkar og alle dei som er langt borte, så mange som Herren vår Gud kallar.»
ὑμῖν γάρ ἐστιν ἡ ἐπαγγελία καὶ τοῖς τέκνοις ὑμῶν καὶ πᾶσι τοῖς εἰς μακρὰν ὅσους ἂν προσκαλέσηται κύριος ὁ θεὸς ἡμῶν.
Med mange andre ord vitna han og formana dei og sa: «Lat dykk frelsa frå denne vrange slekta!»
ἑτέροις τε λόγοις πλείοσιν διεμαρτύρατο, καὶ παρεκάλει ⸀αὐτοὺς λέγων· Σώθητε ἀπὸ τῆς γενεᾶς τῆς σκολιᾶς ταύτης.
Dei som tok imot ordet hans, vart døypte, og den dagen vart det lagt til omkring tre tusen sjeler.
οἱ μὲν ⸀οὖν ἀποδεξάμενοι τὸν λόγον αὐτοῦ ἐβαπτίσθησαν, καὶ προσετέθησαν ⸀ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ψυχαὶ ὡσεὶ τρισχίλιαι.
Dei heldt trufast fast ved læra til apostlane og ved fellesskapet, ved brødsbrytinga og ved bønene.
ἦσαν δὲ προσκαρτεροῦντες τῇ διδαχῇ τῶν ἀποστόλων καὶ τῇ ⸀κοινωνίᾳ, τῇ κλάσει τοῦ ἄρτου καὶ ταῖς προσευχαῖς.
Age kom over kvar sjel, og mange under og teikn vart gjorde gjennom apostlane.
⸀Ἐγίνετο δὲ πάσῃ ψυχῇ φόβος, πολλά ⸀τε τέρατα καὶ σημεῖα διὰ τῶν ἀποστόλων ἐγίνετο.
Alle dei truande var samla på same stad og hadde alt felles.
πάντες δὲ οἱ ⸀πιστεύοντες ⸂ἦσαν ἐπὶ τὸ αὐτὸ καὶ⸃ εἶχον ἅπαντα κοινά,
Dei selde eigedomane og godset sitt og delte ut til alle etter som kvar trong.
καὶ τὰ κτήματα καὶ τὰς ὑπάρξεις ἐπίπρασκον καὶ διεμέριζον αὐτὰ πᾶσιν καθότι ἄν τις χρείαν εἶχεν·
Kvar dag var dei trufast samla i tempelet, og heime braut dei brødet og åt saman med glede og ærleg hjarta.
καθʼ ἡμέραν τε προσκαρτεροῦντες ὁμοθυμαδὸν ἐν τῷ ἱερῷ, κλῶντές τε κατʼ οἶκον ἄρτον, μετελάμβανον τροφῆς ἐν ἀγαλλιάσει καὶ ἀφελότητι καρδίας,
Dei lova Gud og hadde velvilje hos heile folket. Og Herren la dagleg til dei som vart frelste, til fellesskapet deira.
αἰνοῦντες τὸν θεὸν καὶ ἔχοντες χάριν πρὸς ὅλον τὸν λαόν. ὁ δὲ κύριος προσετίθει τοὺς σῳζομένους καθʼ ἡμέραν ⸂ἐπὶ τὸ αὐτό⸃.
←→