Akbor
Embetsmann ved kong Josjias hoff i Juda
Akbor, sønn av Mikaja, var en høytstående embetsmann i kong Josjias tjeneste i Juda-riket. Da øverstepresten Hilkia fant lovboken under restaureringsarbeidet i tempelet rundt 622 f.Kr., sendte kong Josjia en delegasjon for å søke Herrens vilje angående bokens alvorlige innhold. Akbor var blant de utvalgte som oppsøkte profetinnen Hulda, og hennes domsord over Juda – men løfte om nåde for den ydmyke kongen – ble brakt tilbake og ga støtet til en gjennomgripende religiøs reform. I parallellberetningen i 2 Krønikebok 34 omtales han som Abdon, sønn av Mika, noe som vitner om ulike navnetradisjoner i de bibelske kildene. Akbors sønn Elnatan fortsatte familiens rolle i rikets tjeneste som embetsmann under kong Jojakim.
Familie
Nøkkelhendingar
Lovboken blir funnet i tempelet
Under reparasjonsarbeidet i tempelet fant øverstepresten Hilkia lovboken. Funnet ble rapportert til kong Josjia via skriveren Sjafan, og innholdet rystet kongen dypt. Dette utløste hendelsesforløpet som førte til Akbors involvering.
8Øvstepresten Hilkia sa til skrivaren Sjafan: «Eg har funne lovboka i Herrens hus.» Og Hilkia gav boka til Sjafan, og han las henne.
וַ֠יֹּאמֶר חִלְקִיָּ֜הוּ הַכֹּהֵ֤ן הַגָּדוֹל֙ עַל־שָׁפָ֣ן הַסֹּפֵ֔ר סֵ֧פֶר הַתּוֹרָ֛ה מָצָ֖אתִי בְּבֵ֣ית יְהוָ֑ה וַיִּתֵּ֨ן חִלְקִיָּ֧ה אֶת־הַסֵּ֛פֶר אֶל־שָׁפָ֖ן וַיִּקְרָאֵֽהוּ׃
9Skrivaren Sjafan kom til kongen og gav han melding: «Tenarane dine har smelta ned pengane som fanst i huset, og gjeve dei til arbeidsleiarane som har tilsyn med Herrens hus.»
וַיָּבֹ֞א שָׁפָ֤ן הַסֹּפֵר֙ אֶל־הַמֶּ֔לֶךְ וַיָּ֥שֶׁב אֶת־הַמֶּ֖לֶךְ דָּבָ֑ר וַיֹּ֗אמֶר הִתִּ֤יכוּ עֲבָדֶ֙יךָ֙ אֶת־הַכֶּ֙סֶף֙ הַנִּמְצָ֣א בַבַּ֔יִת וַֽיִּתְּנֻ֗הוּ עַל־יַד֙ עֹשֵׂ֣י הַמְּלָאכָ֔ה הַמֻּפְקָדִ֖ים בֵּ֥ית יְהוָֽה׃
10Så fortalde skrivaren Sjafan kongen: «Presten Hilkia har gjeve meg ei bok.» Og Sjafan las henne opp for kongen.
וַיַּגֵּ֞ד שָׁפָ֤ן הַסֹּפֵר֙ לַמֶּ֣לֶךְ לֵאמֹ֔ר סֵ֚פֶר נָ֣תַן לִ֔י חִלְקִיָּ֖ה הַכֹּהֵ֑ן וַיִּקְרָאֵ֥הוּ שָׁפָ֖ן לִפְנֵ֥י הַמֶּֽלֶךְ׃
Akbor sendes som del av delegasjonen
Kong Josjia sendte Akbor sammen med presten Hilkia, Ahikam sønn av Sjafan, skriveren Sjafan og Asaja for å rådspørre Herren om innholdet i lovboken som var funnet.
12Kongen gav denne ordren til presten Hilkia, til Ahikam, son til Sjafan, til Akbor, son til Mikaja, til skrivaren Sjafan og til Asaja, kongens tenar:
וַיְצַ֣ו הַמֶּ֡לֶךְ אֶת־חִלְקִיָּ֣ה הַכֹּהֵ֡ן וְאֶת־אֲחִיקָ֣ם בֶּן־שָׁ֠פָן וְאֶת־עַכְבּ֨וֹר בֶּן־מִיכָיָ֜ה וְאֵ֣ת ׀ שָׁפָ֣ן הַסֹּפֵ֗ר וְאֵ֛ת עֲשָׂיָ֥ה עֶֽבֶד־הַמֶּ֖לֶךְ לֵאמֹֽר׃
13«Gå og spør Herren for meg, for folket og for heile Juda om det som står i denne boka som er funnen. For Herrens vreide er stor, den som er tend mot oss fordi fedrane våre ikkje høyrde på orda i denne boka og ikkje gjorde etter alt det som er skrive om oss.»
לְכוּ֩ דִרְשׁ֨וּ אֶת־יְהוָ֜ה בַּעֲדִ֣י וּבְעַד־הָעָ֗ם וּבְעַד֙ כָּל־יְהוּדָ֔ה עַל־דִּבְרֵ֛י הַסֵּ֥פֶר הַנִּמְצָ֖א הַזֶּ֑ה כִּֽי־גְדוֹלָ֞ה חֲמַ֣ת יְהוָ֗ה אֲשֶׁר־הִיא֙ נִצְּתָ֣ה בָ֔נוּ עַל֩ אֲשֶׁ֨ר לֹֽא־שָׁמְע֜וּ אֲבֹתֵ֗ינוּ עַל־דִּבְרֵי֙ הַסֵּ֣פֶר הַזֶּ֔ה לַעֲשׂ֖וֹת כְּכָל־הַכָּת֥וּב עָלֵֽינוּ׃
14Presten Hilkia, Ahikam, Akbor, Sjafan og Asaja gjekk til profetkvinna Hulda, kona til Sjallum, son til Tikva, son til Harhas, han som hadde tilsyn med kleda. Ho budde i Jerusalem, i den nye bydelen. Dei tala med henne.
וַיֵּ֣לֶךְ חִלְקִיָּ֣הוּ הַ֠כֹּהֵן וַאֲחִיקָ֨ם וְעַכְבּ֜וֹר וְשָׁפָ֣ן וַעֲשָׂיָ֗ה אֶל־חֻלְדָּ֨ה הַנְּבִיאָ֜ה אֵ֣שֶׁת ׀ שַׁלֻּ֣ם בֶּן־תִּקְוָ֗ה בֶּן־חַרְחַס֙ שֹׁמֵ֣ר הַבְּגָדִ֔ים וְהִ֛יא יֹשֶׁ֥בֶת בִּירוּשָׁלַ֖͏ִם בַּמִּשְׁנֶ֑ה וַֽיְדַבְּר֖וּ אֵלֶֽיהָ׃
Profetinnen Hulda rådspørres
Delegasjonen, inkludert Akbor, oppsøkte profetinnen Hulda i Jerusalem. Hun ga dem et alvorlig budskap fra Herren om kommende dom over Juda på grunn av folkets vedvarende frafall og avgudsdyrkelse.
14Presten Hilkia, Ahikam, Akbor, Sjafan og Asaja gjekk til profetkvinna Hulda, kona til Sjallum, son til Tikva, son til Harhas, han som hadde tilsyn med kleda. Ho budde i Jerusalem, i den nye bydelen. Dei tala med henne.
וַיֵּ֣לֶךְ חִלְקִיָּ֣הוּ הַ֠כֹּהֵן וַאֲחִיקָ֨ם וְעַכְבּ֜וֹר וְשָׁפָ֣ן וַעֲשָׂיָ֗ה אֶל־חֻלְדָּ֨ה הַנְּבִיאָ֜ה אֵ֣שֶׁת ׀ שַׁלֻּ֣ם בֶּן־תִּקְוָ֗ה בֶּן־חַרְחַס֙ שֹׁמֵ֣ר הַבְּגָדִ֔ים וְהִ֛יא יֹשֶׁ֥בֶת בִּירוּשָׁלַ֖͏ִם בַּמִּשְׁנֶ֑ה וַֽיְדַבְּר֖וּ אֵלֶֽיהָ׃
15Ho sa til dei: «Så seier Herren, Israels Gud: Sei til mannen som sende dykk til meg:
וַתֹּ֣אמֶר אֲלֵיהֶ֔ם כֹּֽה־אָמַ֥ר יְהוָ֖ה אֱלֹהֵ֣י יִשְׂרָאֵ֑ל אִמְר֣וּ לָאִ֔ישׁ אֲשֶׁר־שָׁלַ֥ח אֶתְכֶ֖ם אֵלָֽי׃
16Så seier Herren: Sjå, eg fører ulukke over denne staden og dei som bur der, alt det som står i boka som Judas konge har lese.
כֹּ֚ה אָמַ֣ר יְהוָ֔ה הִנְנִ֨י מֵבִ֥יא רָעָ֛ה אֶל־הַמָּק֥וֹם הַזֶּ֖ה וְעַל־יֹֽשְׁבָ֑יו אֵ֚ת כָּל־דִּבְרֵ֣י הַסֵּ֔פֶר אֲשֶׁ֥ר קָרָ֖א מֶ֥לֶךְ יְהוּדָֽה׃
17Fordi dei har forlate meg og brent røykjelse for andre gudar og gjort meg harm med alt dei har laga med hendene sine, difor har vreiden min vorte tend mot denne staden, og han skal ikkje sløkkjast.
תַּ֣חַת ׀ אֲשֶׁ֣ר עֲזָב֗וּנִי וַֽיְקַטְּרוּ֙ לֵאלֹהִ֣ים אֲחֵרִ֔ים לְמַ֙עַן֙ הַכְעִיסֵ֔נִי בְּכֹ֖ל מַעֲשֵׂ֣ה יְדֵיהֶ֑ם וְנִצְּתָ֧ה חֲמָתִ֛י בַּמָּק֥וֹם הַזֶּ֖ה וְלֹ֥א תִכְבֶּֽה׃
Huldas nådebudskap til Josjia
Hulda formidlet også et budskap spesielt til kong Josjia: fordi han hadde ydmyket seg for Herren og revet sine klær i sorg over folkets synd, skulle dommen ikke komme i hans levetid.
18Men til Juda-kongen som sende dykk for å spørja Herren, skal de seia: Så seier Herren, Israels Gud, om dei orda du har høyrt:
וְאֶל־מֶ֣לֶךְ יְהוּדָ֗ה הַשֹּׁלֵ֤חַ אֶתְכֶם֙ לִדְרֹ֣שׁ אֶת־יְהוָ֔ה כֹּ֥ה תֹאמְר֖וּ אֵלָ֑יו כֹּֽה־אָמַ֤ר יְהוָה֙ אֱלֹהֵ֣י יִשְׂרָאֵ֔ל הַדְּבָרִ֖ים אֲשֶׁ֥ר שָׁמָֽעְתָּ׃
19Fordi hjarta ditt vart mjukt og du audmjuka deg for Herren då du høyrde det eg har tala mot denne staden og dei som bur der, at dei skal verta til øydemark og forbanning, og fordi du reiv sund kleda dine og gret for mitt åsyn, så har eg òg høyrt deg, seier Herren.
יַ֠עַן רַךְ־לְבָ֨בְךָ֜ וַתִּכָּנַ֣ע ׀ מִפְּנֵ֣י יְהוָ֗ה בְּֽשָׁמְעֲךָ֡ אֲשֶׁ֣ר דִּבַּרְתִּי֩ עַל־הַמָּק֨וֹם הַזֶּ֜ה וְעַל־יֹשְׁבָ֗יו לִהְי֤וֹת לְשַׁמָּה֙ וְלִקְלָלָ֔ה וַתִּקְרַע֙ אֶת־בְּגָדֶ֔יךָ וַתִּבְכֶּ֖ה לְפָנָ֑י וְגַ֧ם אָנֹכִ֛י שָׁמַ֖עְתִּי נְאֻם־יְהוָֽה׃
20Difor vil eg samla deg til fedrane dine, og du skal leggjast i grava di i fred. Augo dine skal ikkje sjå all den ulukka eg fører over denne staden.»» Og dei bar bodet tilbake til kongen.
לָכֵן֩ הִנְנִ֨י אֹֽסִפְךָ֜ עַל־אֲבֹתֶ֗יךָ וְנֶאֱסַפְתָּ֣ אֶל־קִבְרֹתֶיךָ֮ בְּשָׁלוֹם֒ וְלֹא־תִרְאֶ֣ינָה עֵינֶ֔יךָ בְּכֹל֙ הָֽרָעָ֔ה אֲשֶׁר־אֲנִ֥י מֵבִ֖יא עַל־הַמָּק֣וֹם הַזֶּ֑ה וַיָּשִׁ֥יבוּ אֶת־הַמֶּ֖לֶךְ דָּבָֽר׃
Delegasjonens budskap fører til reform
Etter at delegasjonen brakte tilbake Huldas profeti, samlet kong Josjia folket og igangsatte en gjennomgripende religiøs reform med høytidelig paktsinngåelse og fjerning av avgudsdyrkelse i hele Juda.
1Kongen sende bod og samla alle dei eldste i Juda og Jerusalem til seg.
וַיִּשְׁלַ֖ח הַמֶּ֑לֶךְ וַיַּאַסְפ֣וּ אֵלָ֔יו כָּל־זִקְנֵ֥י יְהוּדָ֖ה וִירוּשָׁלָֽ͏ִם׃
2Så gjekk kongen opp til Herrens hus, og alle mennene i Juda og alle som budde i Jerusalem, var med han, både prestane og profetane og heile folket, frå den minste til den største. Han las opp for dei alle orda i paktboka som var funnen i Herrens hus.
וַיַּ֣עַל הַמֶּ֣לֶךְ בֵּית־יְהוָ֡ה וְכָל־אִ֣ישׁ יְהוּדָה֩ וְכָל־יֹשְׁבֵ֨י יְרוּשָׁלִַ֜ם אִתּ֗וֹ וְהַכֹּֽהֲנִים֙ וְהַנְּבִיאִ֔ים וְכָל־הָעָ֖ם לְמִקָּטֹ֣ן וְעַד־גָּד֑וֹל וַיִּקְרָ֣א בְאָזְנֵיהֶ֗ם אֶת־כָּל־דִּבְרֵי֙ סֵ֣פֶר הַבְּרִ֔ית הַנִּמְצָ֖א בְּבֵ֥ית יְהוָֽה׃
3Kongen stilte seg ved søyla og slutta ei pakt for Herrens andlet: å følgja Herren og halda boda hans, vitnemåla hans og forskriftene hans av heile hjarta og heile sjela, og setja i verk orda i denne pakta som var skrivne i denne boka. Og heile folket gjekk inn i pakta.
וַיַּעֲמֹ֣ד הַ֠מֶּלֶךְ עַֽל־הָ֨עַמּ֜וּד וַיִּכְרֹ֥ת אֶֽת־הַבְּרִ֣ית ׀ לִפְנֵ֣י יְהוָ֗ה לָלֶ֜כֶת אַחַ֤ר יְהוָה֙ וְלִשְׁמֹ֨ר מִצְוֺתָ֜יו וְאֶת־עֵדְוֺתָ֤יו וְאֶת־חֻקֹּתָיו֙ בְּכָל־לֵ֣ב וּבְכָל־נֶ֔פֶשׁ לְהָקִ֗ים אֶת־דִּבְרֵי֙ הַבְּרִ֣ית הַזֹּ֔את הַכְּתֻבִ֖ים עַל־הַסֵּ֣פֶר הַזֶּ֑ה וַיַּעֲמֹ֥ד כָּל־הָעָ֖ם בַּבְּרִֽית׃
Parallellberetningen i Krønikebøkene
I 2 Krønikebok omtales Akbor som Abdon, sønn av Mika, og nevnes i den samme hendelsen som delegasjonsmedlem sendt til profetinnen Hulda.
20Kongen gav denne ordren til Hilkia, til Ahikam, son til Sjafan, til Abdon, son til Mika, til skrivaren Sjafan og til Asaja, kongens tenar:
וַיְצַ֣ו הַמֶּ֡לֶךְ אֶת־חִלְקִיָּ֡הוּ וְאֶת־אֲחִיקָ֣ם בֶּן־שָׁ֠פָן וְאֶת־עַבְדּ֨וֹן בֶּן־מִיכָ֜ה וְאֵ֣ת ׀ שָׁפָ֣ן הַסּוֹפֵ֗ר וְאֵ֛ת עֲשָׂיָ֥ה עֶֽבֶד־הַמֶּ֖לֶךְ לֵאמֹֽר׃
21«Gå og søk råd hos Herren for meg og for dei som er att i Israel og Juda, om det som står i denne boka som er funnen. For Herrens vreide er stor, den som er aust ut over oss fordi fedrane våre ikkje heldt Herrens ord og ikkje gjorde alt det som er skrive i denne boka.»
לְכוּ֩ דִרְשׁ֨וּ אֶת־יְהוָ֜ה בַּעֲדִ֗י וּבְעַד֙ הַנִּשְׁאָר֙ בְּיִשְׂרָאֵ֣ל וּבִֽיהוּדָ֔ה עַל־דִּבְרֵ֥י הַסֵּ֖פֶר אֲשֶׁ֣ר נִמְצָ֑א כִּֽי־גְדוֹלָ֤ה חֲמַת־יְהוָה֙ אֲשֶׁ֣ר נִתְּכָ֣ה בָ֔נוּ עַל֩ אֲשֶׁ֨ר לֹא־שָׁמְר֤וּ אֲבוֹתֵ֙ינוּ֙ אֶת־דְּבַ֣ר יְהוָ֔ה לַעֲשׂ֕וֹת כְּכָל־הַכָּת֖וּב עַל־הַסֵּ֥פֶר הַזֶּֽה׃ פ
22Hilkia og dei kongen hadde sendt, gjekk til profetkvinna Hulda, kona til Sjallum, son til Tokhat, son til Hasra, han som hadde tilsyn med kleda. Ho budde i Jerusalem, i den nye bydelen. Dei tala med henne om dette.
וַיֵּ֨לֶךְ חִלְקִיָּ֜הוּ וַאֲשֶׁ֣ר הַמֶּ֗לֶךְ אֶל־חֻלְדָּ֨ה הַנְּבִיאָ֜ה אֵ֣שֶׁת ׀ שַׁלֻּ֣ם בֶּן־*תוקהת **תָּקְהַ֗ת בֶּן־חַסְרָה֙ שׁוֹמֵ֣ר הַבְּגָדִ֔ים וְהִ֛יא יוֹשֶׁ֥בֶת בִּירוּשָׁלַ֖͏ִם בַּמִּשְׁנֶ֑ה וַיְדַבְּר֥וּ אֵלֶ֖יהָ כָּזֹֽאת׃ ס
Akbors sønn Elnatan tjener under Jojakim
Akbors sønn Elnatan tjente som embetsmann under kong Jojakim. Han nevnes i forbindelse med hentingen av profeten Uria fra Egypt (Jer 26:22) og senere blant dem som hørte Jeremias skriftrull bli lest opp og ba kongen om ikke å brenne den (Jer 36:12,25).
22Då sende kong Jojakim Elnatan, son til Akbor, og nokre menn med han til Egypt.
וַיִּשְׁלַ֞ח הַמֶּ֧לֶךְ יְהוֹיָקִ֛ים אֲנָשִׁ֖ים מִצְרָ֑יִם אֵ֣ת אֶלְנָתָ֧ן בֶּן־עַכְבּ֛וֹר וַאֲנָשִׁ֥ים אִתּ֖וֹ אֶל־מִצְרָֽיִם׃
12Så gjekk han ned til kongens hus, til skrivarrommet. Der sat alle stormennene: skrivaren Elisjama, Delaja, son til Sjemaja, Elnatan, son til Akbor, Gemarja, son til Sjafan, Sidkia, son til Hananja, og alle dei andre stormennene.
וַיֵּ֤רֶד בֵּית־הַמֶּ֙לֶךְ֙ עַל־לִשְׁכַּ֣ת הַסֹּפֵ֔ר וְהִ֨נֵּה־שָׁ֔ם כָּל־הַשָּׂרִ֖ים יֽוֹשְׁבִ֑ים אֱלִישָׁמָ֣ע הַסֹּפֵ֡ר וּדְלָיָ֣הוּ בֶן־שְׁ֠מַעְיָהוּ וְאֶלְנָתָ֨ן בֶּן־עַכְבּ֜וֹר וּגְמַרְיָ֧הוּ בֶן־שָׁפָ֛ן וְצִדְקִיָּ֥הוּ בֶן־חֲנַנְיָ֖הוּ וְכָל־הַשָּׂרִֽים׃
25Endå Elnatan, Delaja og Gemarja bad kongen om ikkje å brenna rullen, høyrde han ikkje på dei.
וְגַם֩ אֶלְנָתָ֨ן וּדְלָיָ֤הוּ וּגְמַרְיָ֙הוּ֙ הִפְגִּ֣עוּ בַמֶּ֔לֶךְ לְבִלְתִּ֥י שְׂרֹ֖ף אֶת־הַמְּגִלָּ֑ה וְלֹ֥א שָׁמַ֖ע אֲלֵיהֶֽם׃