Bilsjan
Persisk embetsmann som motarbeidet gjenoppbyggingen av Jerusalem
Òg kjend som: Bilshan
Bilsjan var en av de persiske embetsmennene eller bosetterne i Samaria som var med på å skrive et klagebrev til kong Artaxerxes for å stanse jødenes gjenoppbygging av Jerusalem. Han nevnes i Esra 4:7 som en av brevets avsendere. Hans rolle var begrenset, men han representerte den lokale motstanden mot jødenes hjemkomst og gjenreisning.
Nøkkelhendingar
Klagebrev mot Jerusalem
Bilsjan var en av avsenderne av et brev til kong Artaxerxes der de klagde over at jødene gjenoppbygde Jerusalem, og hevdet at byen historisk sett hadde vært opprørsk.
7I Artaxerxes' dagar skreiv Bislam, Mitredat, Tabeel og dei andre kollegaene deira til Artaxerxes, kongen av Persia. Brevet var skrive med arameisk skrift og omsett til arameisk.
וּבִימֵ֣י אַרְתַּחְשַׁ֗שְׂתָּא כָּתַ֨ב בִּשְׁלָ֜ם מִתְרְדָ֤ת טָֽבְאֵל֙ וּשְׁאָ֣ר *כנותו **כְּנָוֺתָ֔יו עַל־*ארתחששתא **אַרְתַּחְשַׁ֖שְׂתְּ מֶ֣לֶךְ פָּרָ֑ס וּכְתָב֙ הַֽנִּשְׁתְּוָ֔ן כָּת֥וּב אֲרָמִ֖ית וּמְתֻרְגָּ֥ם אֲרָמִֽית׃ פ
Motstand mot gjenoppbyggingen
Brevet som Bilsjan var med på å sende førte til at kongen beordret stans i gjenoppbyggingsarbeidet i Jerusalem, noe som forsinket jødenes prosjekt betydelig.
17Kongen sende dette svaret til Rehum, rikskanslaren, og Simsai, skrivaren, og dei andre kollegaene deira som budde i Samaria og i resten av provinsen vest for Eufrat: «Fred! Og no:
פִּתְגָמָ֞א שְׁלַ֣ח מַלְכָּ֗א עַל־רְח֤וּם בְּעֵל־טְעֵם֙ וְשִׁמְשַׁ֣י סָֽפְרָ֔א וּשְׁאָר֙ כְּנָוָ֣תְה֔וֹן דִּ֥י יָתְבִ֖ין בְּשָֽׁמְרָ֑יִן וּשְׁאָ֧ר עֲבַֽר־נַהֲרָ֛ה שְׁלָ֖ם וּכְעֶֽת׃ ס
18Brevet de sende til oss, er blitt tydeleg opplese for meg.
נִשְׁתְּוָנָ֕א דִּ֥י שְׁלַחְתּ֖וּן עֲלֶ֑ינָא מְפָרַ֥שׁ קֱרִ֖י קָדָמָֽי׃
19Eg gav ordre om å granska, og dei fann at denne byen frå gammal tid har reist seg mot kongar, og at opprør og oppreist har gått føre seg der.
וּמִנִּי֮ שִׂ֣ים טְעֵם֒ וּבַקַּ֣רוּ וְהַשְׁכַּ֔חוּ דִּ֚י קִרְיְתָ֣א דָ֔ךְ מִן־יוֹמָת֙ עֽ͏ָלְמָ֔א עַל־מַלְכִ֖ין מִֽתְנַשְּׂאָ֑ה וּמְרַ֥ד וְאֶשְׁתַּדּ֖וּר מִתְעֲבֶד־בַּֽהּ׃
20Mektige kongar har herska over Jerusalem og hatt makt over heile provinsen vest for Eufrat, og skatt, avgift og toll vart betalt til dei.
וּמַלְכִ֣ין תַּקִּיפִ֗ין הֲווֹ֙ עַל־יְר֣וּשְׁלֶ֔ם וְשַׁ֨לִּיטִ֔ין בְּכֹ֖ל עֲבַ֣ר נַהֲרָ֑ה וּמִדָּ֥ה בְל֛וֹ וַהֲלָ֖ךְ מִתְיְהֵ֥ב לְהֽוֹן׃
21Gjev no ordre om at desse mennene skal stansa og at denne byen ikkje skal byggjast opp att før eg gjev påbod om det.
כְּעַן֙ שִׂ֣ימוּ טְּעֵ֔ם לְבַטָּלָ֖א גֻּבְרַיָּ֣א אִלֵּ֑ךְ וְקִרְיְתָ֥א דָךְ֙ לָ֣א תִתְבְּנֵ֔א עַד־מִנִּ֖י טַעְמָ֥א יִתְּשָֽׂם׃
22Ver varsame så de ikkje er likesæle med dette. Kvifor skulle skaden veksa til tap for kongane?
וּזְהִירִ֥ין הֱו֛וֹ שָׁל֖וּ לְמֶעְבַּ֣ד עַל־דְּנָ֑ה לְמָה֙ יִשְׂגֵּ֣א חֲבָלָ֔א לְהַנְזָקַ֖ת מַלְכִֽין׃ ס
23Så snart avskrifta av brevet frå kong Artaxerxes var lesen opp for Rehum og Simsai, skrivaren, og kollegaene deira, drog dei straks til jødane i Jerusalem og stansa dei med makt og vald.
אֱדַ֗יִן מִן־דִּ֞י פַּרְשֶׁ֤גֶן נִשְׁתְּוָנָא֙ דִּ֚י *ארתחששתא **אַרְתַּחְשַׁ֣שְׂתְּ מַלְכָּ֔א קֱרִ֧י קֳדָם־רְח֛וּם וְשִׁמְשַׁ֥י סָפְרָ֖א וּכְנָוָתְה֑וֹן אֲזַ֨לוּ בִבְהִיל֤וּ לִירֽוּשְׁלֶם֙ עַל־יְה֣וּדָיֵ֔א וּבַטִּ֥לוּ הִמּ֖וֹ בְּאֶדְרָ֥ע וְחָֽיִל׃ ס
Samarbeid med Rehum og Simsjai
Bilsjan handlet sammen med kansleren Rehum og skriveren Simsjai, samt andre embetsmenn i provinsen hinsides elven, i deres felles motstand mot jødene.
7I Artaxerxes' dagar skreiv Bislam, Mitredat, Tabeel og dei andre kollegaene deira til Artaxerxes, kongen av Persia. Brevet var skrive med arameisk skrift og omsett til arameisk.
וּבִימֵ֣י אַרְתַּחְשַׁ֗שְׂתָּא כָּתַ֨ב בִּשְׁלָ֜ם מִתְרְדָ֤ת טָֽבְאֵל֙ וּשְׁאָ֣ר *כנותו **כְּנָוֺתָ֔יו עַל־*ארתחששתא **אַרְתַּחְשַׁ֖שְׂתְּ מֶ֣לֶךְ פָּרָ֑ס וּכְתָב֙ הַֽנִּשְׁתְּוָ֔ן כָּת֥וּב אֲרָמִ֖ית וּמְתֻרְגָּ֥ם אֲרָמִֽית׃ פ
8Rehum, rikskanslaren, og Simsai, skrivaren, skreiv eit brev mot Jerusalem til kong Artaxerxes, slik:
רְח֣וּם בְּעֵל־טְעֵ֗ם וְשִׁמְשַׁי֙ סָֽפְרָ֔א כְּתַ֛בוּ אִגְּרָ֥ה חֲדָ֖ה עַל־יְרוּשְׁלֶ֑ם לְאַרְתַּחְשַׁ֥שְׂתְּא מַלְכָּ֖א כְּנֵֽמָא׃
9Frå Rehum, rikskanslaren, og Simsai, skrivaren, og dei andre kollegaene deira: dommarane, persiske tenestemenn, folk frå Tripolis, persarar, folk frå Erek, babylonarar, folk frå Susa, det vil seia elamittar,
אֱדַ֜יִן רְח֣וּם בְּעֵל־טְעֵ֗ם וְשִׁמְשַׁי֙ סָֽפְרָ֔א וּשְׁאָ֖ר כְּנָוָתְה֑וֹן דִּ֠ינָיֵא וַאֲפַרְסַתְכָיֵ֞א טַרְפְּלָיֵ֣א אֲפָֽרְסָיֵ֗א *ארכוי **אַרְכְּוָיֵ֤א בָבְלָיֵא֙ שֽׁוּשַׁנְכָיֵ֔א *דהוא **דֶּהָיֵ֖א עֵלְמָיֵֽא׃
Brevets konsekvenser
Som et resultat av brevet og kongens svar ble gjenoppbyggingen av tempelet og byen stanset med makt og våpen inntil kong Dareios' andre regjeringsår.
23Så snart avskrifta av brevet frå kong Artaxerxes var lesen opp for Rehum og Simsai, skrivaren, og kollegaene deira, drog dei straks til jødane i Jerusalem og stansa dei med makt og vald.
אֱדַ֗יִן מִן־דִּ֞י פַּרְשֶׁ֤גֶן נִשְׁתְּוָנָא֙ דִּ֚י *ארתחששתא **אַרְתַּחְשַׁ֣שְׂתְּ מַלְכָּ֔א קֱרִ֧י קֳדָם־רְח֛וּם וְשִׁמְשַׁ֥י סָפְרָ֖א וּכְנָוָתְה֑וֹן אֲזַ֨לוּ בִבְהִיל֤וּ לִירֽוּשְׁלֶם֙ עַל־יְה֣וּדָיֵ֔א וּבַטִּ֥לוּ הִמּ֖וֹ בְּאֶדְרָ֥ע וְחָֽיִל׃ ס
24Då stansa arbeidet på Guds hus i Jerusalem, og det låg nede til det andre styringsåret til Dareios, kongen av Persia.
בֵּאדַ֗יִן בְּטֵלַת֙ עֲבִידַ֣ת בֵּית־אֱלָהָ֔א דִּ֖י בִּירוּשְׁלֶ֑ם וַהֲוָת֙ בָּֽטְלָ֔א עַ֚ד שְׁנַ֣ת תַּרְתֵּ֔ין לְמַלְכ֖וּת דָּרְיָ֥וֶשׁ מֶֽלֶךְ־פָּרָֽס׃ פ