Herodes den store
Jødenes konge
Herodes var konge over Judea under romersk overherredømme. Han er kjent for massive byggeprosjekter, inkludert utvidelsen av tempelet i Jerusalem, men også for sin brutalitet og paranoia. Han er beryktet for barnemordet i Betlehem i forsøket på å drepe den nyfødte Messias.
Familie
Nøkkelhendingar
Vismennenes ankomst
Vismenn fra Østen kom til Jerusalem og spurte etter jødenes nyfødte konge. Herodes ble foruroliget.
1Då Jesus var fødd i Betlehem i Judea, i kong Herodes si tid, kom det vise menn frå Austen til Jerusalem.
Τοῦ δὲ Ἰησοῦ γεννηθέντος ἐν Βηθλέεμ τῆς Ἰουδαίας ἐν ἡμέραις Ἡρῴδου τοῦ βασιλέως, ἰδοὺ μάγοι ἀπὸ ἀνατολῶν παρεγένοντο εἰς Ἱεροσόλυμα
2Dei spurde: «Kvar er han som er fødd til å vera jødanes konge? For vi såg stjerna hans gå opp og har kome for å tilbe han.»
λέγοντες· Ποῦ ἐστιν ὁ τεχθεὶς βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων; εἴδομεν γὰρ αὐτοῦ τὸν ἀστέρα ἐν τῇ ἀνατολῇ καὶ ἤλθομεν προσκυνῆσαι αὐτῷ.
3Då kong Herodes høyrde dette, vart han uroa, og heile Jerusalem med han.
ἀκούσας δὲ ⸂ὁ βασιλεὺς Ἡρῴδης⸃ ἐταράχθη καὶ πᾶσα Ἱεροσόλυμα μετʼ αὐτοῦ,
Forhøret om Messias
Herodes samlet yppersteprestene og spurte hvor Messias skulle fødes. De svarte: i Betlehem.
4Han kalla saman alle overprestane og dei skriftlærde i folket og spurde dei ut om kvar Messias skulle bli fødd.
καὶ συναγαγὼν πάντας τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ γραμματεῖς τοῦ λαοῦ ἐπυνθάνετο παρʼ αὐτῶν ποῦ ὁ χριστὸς γεννᾶται.
5Dei svara han: «I Betlehem i Judea, for slik står det skrive gjennom profeten:
οἱ δὲ εἶπαν αὐτῷ· Ἐν Βηθλέεμ τῆς Ἰουδαίας· οὕτως γὰρ γέγραπται διὰ τοῦ προφήτου·
6Og du, Betlehem i Juda land, er slett ikkje den minste blant fyrstane i Juda. For frå deg skal det koma ein leiar som skal vera hyrding for folket mitt Israel.»
Καὶ σύ, Βηθλέεμ γῆ Ἰούδα, οὐδαμῶς ἐλαχίστη εἶ ἐν τοῖς ἡγεμόσιν Ἰούδα· ἐκ σοῦ γὰρ ἐξελεύσεται ἡγούμενος, ὅστις ποιμανεῖ τὸν λαόν μου τὸν Ἰσραήλ.
Det falske ønske
Herodes sendte vismennene til Betlehem og ba dem gi beskjed så han kunne 'tilbe' barnet - men planla å drepe det.
7Då kalla Herodes dei vise mennene til seg i løynd og spurde dei nøye ut om kva tid stjerna hadde vist seg.
Τότε Ἡρῴδης λάθρᾳ καλέσας τοὺς μάγους ἠκρίβωσεν παρʼ αὐτῶν τὸν χρόνον τοῦ φαινομένου ἀστέρος,
8Så sende han dei til Betlehem og sa: «Gå og leit nøye etter barnet. Og når de finn det, så meld frå til meg, så eg òg kan koma og tilbe det.»
καὶ πέμψας αὐτοὺς εἰς Βηθλέεμ εἶπεν· Πορευθέντες ⸂ἐξετάσατε ἀκριβῶς⸃ περὶ τοῦ παιδίου· ἐπὰν δὲ εὕρητε, ἀπαγγείλατέ μοι, ὅπως κἀγὼ ἐλθὼν προσκυνήσω αὐτῷ.
Raseriet
Da Herodes skjønte at vismennene hadde lurt ham, ble han rasende og planla å drepe alle guttebarn i Betlehem.
16Då Herodes skjøna at dei vise mennene hadde lurt han, vart han rasande. Han sende ut folk og drap alle guteborn i Betlehem og i heile området ikring som var to år eller yngre, i samsvar med den tida han hadde fått vita av dei vise mennene.
Τότε Ἡρῴδης ἰδὼν ὅτι ἐνεπαίχθη ὑπὸ τῶν μάγων ἐθυμώθη λίαν, καὶ ἀποστείλας ἀνεῖλεν πάντας τοὺς παῖδας τοὺς ἐν Βηθλέεμ καὶ ἐν πᾶσι τοῖς ὁρίοις αὐτῆς ἀπὸ διετοῦς καὶ κατωτέρω, κατὰ τὸν χρόνον ὃν ἠκρίβωσεν παρὰ τῶν μάγων.
Barnemordet
Herodes lot drepe alle guttebarn i Betlehem som var to år eller yngre - oppfyllelsen av Jeremias profeti om gråt i Rama.
16Då Herodes skjøna at dei vise mennene hadde lurt han, vart han rasande. Han sende ut folk og drap alle guteborn i Betlehem og i heile området ikring som var to år eller yngre, i samsvar med den tida han hadde fått vita av dei vise mennene.
Τότε Ἡρῴδης ἰδὼν ὅτι ἐνεπαίχθη ὑπὸ τῶν μάγων ἐθυμώθη λίαν, καὶ ἀποστείλας ἀνεῖλεν πάντας τοὺς παῖδας τοὺς ἐν Βηθλέεμ καὶ ἐν πᾶσι τοῖς ὁρίοις αὐτῆς ἀπὸ διετοῦς καὶ κατωτέρω, κατὰ τὸν χρόνον ὃν ἠκρίβωσεν παρὰ τῶν μάγων.
17Då vart det oppfylt, det som er tala gjennom profeten Jeremia:
τότε ἐπληρώθη τὸ ῥηθὲν ⸀διὰ Ἰερεμίου τοῦ προφήτου λέγοντος·
18«Ei røyst vart høyrd i Rama, gråt og stor klage. Rakel græt over borna sine og ville ikkje la seg trøysta, for dei er ikkje meir.»
Φωνὴ ἐν Ῥαμὰ ⸀ἠκούσθη, κλαυθμὸς καὶ ὀδυρμὸς πολύς· Ῥαχὴλ κλαίουσα τὰ τέκνα αὐτῆς, καὶ οὐκ ἤθελεν παρακληθῆναι ὅτι οὐκ εἰσίν.
Nemnd i Bibelen (38)
Matteus 2:1Matteus 2:3Matteus 2:7Matteus 2:12Matteus 2:13Matteus 2:15Matteus 2:19Matteus 2:22Matteus 14:1Matteus 14:3Matteus 14:5Matteus 14:6Markus 6:14Markus 6:16Markus 6:17Markus 6:18Markus 6:20Markus 6:21Markus 6:22Lukas 1:5Lukas 3:1Lukas 3:19Lukas 8:3Lukas 9:7Lukas 9:9Lukas 13:31Lukas 23:7Lukas 23:8Lukas 23:11Lukas 23:12Lukas 23:15Apostelgjerningane 4:27Apostelgjerningane 12:1Apostelgjerningane 12:6Apostelgjerningane 12:11Apostelgjerningane 12:19Apostelgjerningane 12:21Apostelgjerningane 13:1