Herodes Antipas
Tetrarken som halshugget Johannes
Herodes Antipas var sønn av Herodes den store og hersket som tetrark over Galilea og Perea. Han er mest kjent for å ha halshugget Johannes døperen og for sin rolle i rettssaken mot Jesus, der han ble sendt til ham av Pilatus.
Familie
Nøkkelhendingar
Fengsling av Johannes døperen
Herodes Antipas fengslet Johannes døperen fordi Johannes refset ham for å ha tatt sin brors hustru Herodias.
3For Herodes hadde gripe Johannes, bunde han og sett han i fengsel på grunn av Herodias, kona til Filip, bror sin.
Ὁ γὰρ Ἡρῴδης κρατήσας τὸν Ἰωάννην ἔδησεν ⸀αὐτὸν καὶ ⸂ἐν φυλακῇ ἀπέθετο⸃ διὰ Ἡρῳδιάδα τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ,
4For Johannes hadde sagt til han: «Det er ikkje lov for deg å ha henne.»
ἔλεγεν γὰρ ⸂αὐτῷ ὁ Ἰωάννης⸃· Οὐκ ἔξεστίν σοι ἔχειν αὐτήν·
5Herodes ville drepa han, men var redd folkemengda, for dei heldt han for å vera ein profet.
καὶ θέλων αὐτὸν ἀποκτεῖναι ἐφοβήθη τὸν ὄχλον, ὅτι ὡς προφήτην αὐτὸν εἶχον.
Halshuggingen av Johannes døperen
Under en fødselsdagsfest lovet Herodes å gi Salome hva hun ønsket. På sin mors oppfordring ba hun om Johannes døperens hode på et fat.
17For Herodes hadde sjølv sendt folk for å gripa Johannes og kasta han i fengsel på grunn av Herodias, kona til Filip, bror sin, fordi han hadde gift seg med henne.
Αὐτὸς γὰρ ὁ Ἡρῴδης ἀποστείλας ἐκράτησεν τὸν Ἰωάννην καὶ ἔδησεν αὐτὸν ἐν φυλακῇ διὰ Ἡρῳδιάδα τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, ὅτι αὐτὴν ἐγάμησεν·
18For Johannes hadde sagt til Herodes: «Det er ikkje lovleg for deg å ha kona til bror din.»
ἔλεγεν γὰρ ὁ Ἰωάννης τῷ Ἡρῴδῃ ὅτι Οὐκ ἔξεστίν σοι ἔχειν τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ σου.
19Herodias bar nag til han og ville drepa han, men ho fekk det ikkje til.
ἡ δὲ Ἡρῳδιὰς ἐνεῖχεν αὐτῷ καὶ ἤθελεν αὐτὸν ἀποκτεῖναι, καὶ οὐκ ἠδύνατο·
20For Herodes var redd Johannes, fordi han visste at han var ein rettferdig og heilag mann, og han verna han. Når han høyrde på han, vart han rådvill, men han høyrde likevel gjerne på han.
ὁ γὰρ Ἡρῴδης ἐφοβεῖτο τὸν Ἰωάννην, εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον, καὶ συνετήρει αὐτόν, καὶ ἀκούσας αὐτοῦ πολλὰ ⸀ἠπόρει, καὶ ἡδέως αὐτοῦ ἤκουεν.
21Så kom det ein høveleg dag då Herodes heldt gjestebod på fødselsdagen sin for stormennene sine, offiserane og dei fremste i Galilea.
Καὶ γενομένης ἡμέρας εὐκαίρου ὅτε Ἡρῴδης τοῖς γενεσίοις αὐτοῦ δεῖπνον ⸀ἐποίησεν τοῖς μεγιστᾶσιν αὐτοῦ καὶ τοῖς χιλιάρχοις καὶ τοῖς πρώτοις τῆς Γαλιλαίας,
22Dottera til Herodias kom inn og dansa, og ho fall i smak hos Herodes og gjestene hans. Kongen sa til jenta: «Be meg om kva du vil, så skal eg gje deg det.»
καὶ εἰσελθούσης τῆς θυγατρὸς ⸂αὐτῆς τῆς⸃ Ἡρῳδιάδος καὶ ὀρχησαμένης ⸂καὶ ἀρεσάσης⸃ τῷ Ἡρῴδῃ καὶ τοῖς συνανακειμένοις, ⸂εἶπεν ὁ βασιλεὺς⸃ τῷ κορασίῳ· Αἴτησόν με ὃ ἐὰν θέλῃς, καὶ δώσω σοι·
23Han svor til henne: «Kva du enn bed meg om, skal eg gje deg, om det så er halve riket mitt.»
καὶ ὤμοσεν ⸀αὐτῇ· ⸂Ὅ τι⸃ ἐάν με αἰτήσῃς δώσω σοι ἕως ἡμίσους τῆς βασιλείας μου.
24Ho gjekk ut og spurde mor si: «Kva skal eg be om?» Ho svara: «Hovudet til Johannes døyparen.»
⸀καὶ ἐξελθοῦσα εἶπεν τῇ μητρὶ αὐτῆς· Τί ⸀αἰτήσωμαι; ἡ δὲ εἶπεν· Τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ ⸀βαπτίζοντος.
25Straks skunda ho seg inn til kongen og bad: «Eg vil at du no med ein gong gjev meg hovudet til Johannes døyparen på eit fat.»
καὶ εἰσελθοῦσα ⸀εὐθὺς μετὰ σπουδῆς πρὸς τὸν βασιλέα ᾐτήσατο λέγουσα· Θέλω ἵνα ⸂ἐξαυτῆς δῷς μοι⸃ ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ.
26Kongen vart svært sorgtung, men på grunn av eidane sine og gjestene ville han ikkje avvisa henne.
καὶ περίλυπος γενόμενος ὁ βασιλεὺς διὰ τοὺς ὅρκους καὶ τοὺς ⸀ἀνακειμένους οὐκ ἠθέλησεν ⸂ἀθετῆσαι αὐτήν⸃·
27Straks sende kongen ein livvakt og gav han ordre om å henta hovudet hans. Han gjekk og hogg hovudet av han i fengselet.
καὶ ⸀εὐθὺς ἀποστείλας ὁ βασιλεὺς σπεκουλάτορα ἐπέταξεν ⸀ἐνέγκαι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. ⸀καὶ ἀπελθὼν ἀπεκεφάλισεν αὐτὸν ἐν τῇ φυλακῇ
28Så bar han hovudet inn på eit fat og gav det til jenta, og jenta gav det til mor si.
καὶ ἤνεγκεν τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι καὶ ἔδωκεν αὐτὴν τῷ κορασίῳ, καὶ τὸ κοράσιον ἔδωκεν αὐτὴν τῇ μητρὶ αὐτῆς.
29Då læresveinane hans fekk høyra det, kom dei og tok kroppen hans og la han i ei grav.
καὶ ἀκούσαντες οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἦλθον καὶ ἦραν τὸ πτῶμα αὐτοῦ καὶ ἔθηκαν αὐτὸ ἐν μνημείῳ.
Herodes hører om Jesus
Da Herodes hørte om Jesus og hans undergjerninger, trodde han at Johannes døperen var stått opp fra de døde.
1På den tida høyrde Herodes, landsfyrsten, ryktet om Jesus.
Ἐν ἐκείνῳ τῷ καιρῷ ἤκουσεν Ἡρῴδης ὁ τετραάρχης τὴν ἀκοὴν Ἰησοῦ,
2Han sa til tenarane sine: «Dette er døyparen Johannes. Han har stått opp frå dei døde, og difor verkar desse kreftene i han.»
καὶ εἶπεν τοῖς παισὶν αὐτοῦ· Οὗτός ἐστιν Ἰωάννης ὁ βαπτιστής· αὐτὸς ἠγέρθη ἀπὸ τῶν νεκρῶν, καὶ διὰ τοῦτο αἱ δυνάμεις ἐνεργοῦσιν ἐν αὐτῷ.
Herodes ønsker å drepe Jesus
Noen fariseere advarte Jesus om at Herodes ville drepe ham, men Jesus kalte Herodes en rev og fortsatte sin gjerning.
31I same stunda kom det nokre farisearar og sa til han: «Dra bort herifrå, for Herodes vil drepa deg!»
Ἐν αὐτῇ τῇ ⸀ὥρᾳ προσῆλθάν τινες Φαρισαῖοι λέγοντες αὐτῷ· Ἔξελθε καὶ πορεύου ἐντεῦθεν, ὅτι Ἡρῴδης θέλει σε ἀποκτεῖναι.
32Han sa til dei: «Gå og sei til den reven: Sjå, eg driv ut vonde ånder og gjer folk friske i dag og i morgon, og på tredje dagen fullfører eg verket mitt.
καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Πορευθέντες εἴπατε τῇ ἀλώπεκι ταύτῃ· Ἰδοὺ ἐκβάλλω δαιμόνια καὶ ἰάσεις ⸀ἀποτελῶ σήμερον καὶ αὔριον, καὶ τῇ τρίτῃ τελειοῦμαι.
33Men i dag og i morgon og dagen etter må eg halda fram, for ein profet kan ikkje døy utanfor Jerusalem.
πλὴν δεῖ με σήμερον καὶ αὔριον καὶ τῇ ἐχομένῃ πορεύεσθαι, ὅτι οὐκ ἐνδέχεται προφήτην ἀπολέσθαι ἔξω Ἰερουσαλήμ.
Jesus sendes til Herodes under rettssaken
Pilatus sendte Jesus til Herodes da han hørte at Jesus var fra Galilea. Herodes gledet seg over å se Jesus og håpet å se et tegn, men Jesus svarte ham ikke.
6Då Pilatus høyrde dette, spurde han om mannen var frå Galilea.
Πιλᾶτος δὲ ⸀ἀκούσας ἐπηρώτησεν εἰ ὁ ἄνθρωπος Γαλιλαῖός ἐστιν,
7Då han fekk vita at han var frå Herodes sitt område, sende han han til Herodes, som også var i Jerusalem i dei dagane.
καὶ ἐπιγνοὺς ὅτι ἐκ τῆς ἐξουσίας Ἡρῴδου ἐστὶν ἀνέπεμψεν αὐτὸν πρὸς Ἡρῴδην, ὄντα καὶ αὐτὸν ἐν Ἱεροσολύμοις ἐν ταύταις ταῖς ἡμέραις.
8Herodes vart svært glad då han fekk sjå Jesus, for han hadde lenge ønskt å sjå han. Han hadde høyrt mykje om han og håpa å få sjå han gjera eit teikn.
ὁ δὲ Ἡρῴδης ἰδὼν τὸν Ἰησοῦν ἐχάρη λίαν, ἦν γὰρ ⸂ἐξ ἱκανῶν χρόνων θέλων⸃ ἰδεῖν αὐτὸν διὰ τὸ ⸀ἀκούειν περὶ αὐτοῦ, καὶ ἤλπιζέν τι σημεῖον ἰδεῖν ὑπʼ αὐτοῦ γινόμενον.
9Han stilte han mange spørsmål, men Jesus svara han ikkje eit ord.
ἐπηρώτα δὲ αὐτὸν ἐν λόγοις ἱκανοῖς· αὐτὸς δὲ οὐδὲν ἀπεκρίνατο αὐτῷ.
10Overprestane og dei skriftlærde stod der og kom med heftige skuldingar mot han.
εἱστήκεισαν δὲ οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς εὐτόνως κατηγοροῦντες αὐτοῦ.
11Herodes og soldatane hans håna han og spotta han. Dei kledde han i ei flott kappe og sende han tilbake til Pilatus.
ἐξουθενήσας δὲ αὐτὸν ⸀καὶ ὁ Ἡρῴδης σὺν τοῖς στρατεύμασιν αὐτοῦ καὶ ἐμπαίξας ⸀περιβαλὼν ἐσθῆτα λαμπρὰν ἀνέπεμψεν αὐτὸν τῷ Πιλάτῳ.
12Den dagen vart Herodes og Pilatus vener. Før hadde dei vore uvener.
ἐγένοντο δὲ φίλοι ὅ τε ⸂Ἡρῴδης καὶ ὁ Πιλᾶτος⸃ ἐν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ μετʼ ἀλλήλων· προϋπῆρχον γὰρ ἐν ἔχθρᾳ ὄντες πρὸς ⸀αὑτούς.