Herrens engel
Guds himmelske sendebud
Òg kjend som: Malak Yahweh
Herrens engel (mal'akh YHWH) er en mystisk himmelsk skikkelse som opptrer gjentatte ganger i Det gamle testamente som Guds spesielle sendebud og representant. I mange tekster synes Herrens engel å identifiseres med Gud selv, da han taler med guddommelig autoritet og de som møter ham opplever å ha sett Gud. Mange teologer ser Herrens engel som en teofani – en manifestasjon av Gud, og noen kristne tolkninger knytter skikkelsen til den preinkarnerte Kristus.
Nøkkelhendingar
Herrens engel møter Hagar i ørkenen
Da Hagar flyktet fra Sara, fant Herrens engel henne ved en kilde i ørkenen og lovte at hennes etterkommere skulle bli tallrike. Han ga henne beskjed om å vende tilbake, og Hagar kalte Herren som talte til henne 'En Gud som ser'.
7Herrens engel fann henne ved ei vasskjelde i øydemarka, ved kjelda på vegen til Sjur.
וַֽיִּמְצָאָ֞הּ מַלְאַ֧ךְ יְהוָ֛ה עַל־עֵ֥ין הַמַּ֖יִם בַּמִּדְבָּ֑ר עַל־הָעַ֖יִן בְּדֶ֥רֶךְ שֽׁוּר׃
8Han sa: «Hagar, trælkvinne til Sarai, kvar kjem du frå, og kvar skal du gå?» Ho svara: «Eg rømmer frå Sarai, matmora mi.»
וַיֹּאמַ֗ר הָגָ֞ר שִׁפְחַ֥ת שָׂרַ֛י אֵֽי־מִזֶּ֥ה בָ֖את וְאָ֣נָה תֵלֵ֑כִי וַתֹּ֕אמֶר מִפְּנֵי֙ שָׂרַ֣י גְּבִרְתִּ֔י אָנֹכִ֖י בֹּרַֽחַת׃
9Herrens engel sa til henne: «Gå tilbake til matmora di og bøy deg under hennar hand.»
וַיֹּ֤אמֶר לָהּ֙ מַלְאַ֣ךְ יְהוָ֔ה שׁ֖וּבִי אֶל־גְּבִרְתֵּ֑ךְ וְהִתְעַנִּ֖י תַּ֥חַת יָדֶֽיהָ׃
10Herrens engel sa til henne: «Eg vil gjera ætta di så talrik at ho ikkje kan teljast.»
וַיֹּ֤אמֶר לָהּ֙ מַלְאַ֣ךְ יְהוָ֔ה הַרְבָּ֥ה אַרְבֶּ֖ה אֶת־זַרְעֵ֑ךְ וְלֹ֥א יִסָּפֵ֖ר מֵרֹֽב׃
11Herrens engel sa til henne: «Sjå, du er med barn og skal føda ein son. Du skal kalla han Ismael, for Herren har høyrt deg i nauda di.»
וַיֹּ֤אמֶר לָהּ֙ מַלְאַ֣ךְ יְהוָ֔ה הִנָּ֥ךְ הָרָ֖ה וְיֹלַ֣דְתְּ בֵּ֑ן וְקָרָ֤את שְׁמוֹ֙ יִשְׁמָעֵ֔אל כִּֽי־שָׁמַ֥ע יְהוָ֖ה אֶל־עָנְיֵֽךְ׃
12Han skal vera som eit villesel mellom menneske. Handa hans skal vera mot alle, og alle hender skal vera mot han. Han skal bu andsynes alle brørne sine.
וְה֤וּא יִהְיֶה֙ פֶּ֣רֶא אָדָ֔ם יָד֣וֹ בַכֹּ֔ל וְיַ֥ד כֹּ֖ל בּ֑וֹ וְעַל־פְּנֵ֥י כָל־אֶחָ֖יו יִשְׁכֹּֽן׃
13Ho gav Herren som tala til henne, dette namnet: «Du er ein Gud som ser meg.» For ho sa: «Har eg verkeleg sett etter han som ser meg, her?»
וַתִּקְרָ֤א שֵׁם־יְהוָה֙ הַדֹּבֵ֣ר אֵלֶ֔יהָ אַתָּ֖ה אֵ֣ל רֳאִ֑י כִּ֣י אֽ͏ָמְרָ֗ה הֲגַ֥ם הֲלֹ֛ם רָאִ֖יתִי אַחֲרֵ֥י רֹאִֽי׃
Herrens engel stanser Abrahams ofring av Isak
Da Abraham var i ferd med å ofre sin sønn Isak på Moria-fjellet, ropte Herrens engel fra himmelen og stanset ham. Engelen bekreftet Guds velsignelse over Abraham på grunn av hans lydighet.
11Men Herrens engel ropa til han frå himmelen og sa: «Abraham! Abraham!» Han svara: «Ja, her er eg.»
וַיִּקְרָ֨א אֵלָ֜יו מַלְאַ֤ךְ יְהוָה֙ מִן־הַשָּׁמַ֔יִם וַיֹּ֖אמֶר אַבְרָהָ֣ם ׀ אַבְרָהָ֑ם וַיֹּ֖אמֶר הִנֵּֽנִי׃
12Då sa han: «Legg ikkje hand på guten og gjer han ikkje noko! For no veit eg at du fryktar Gud, sidan du ikkje sparte sonen din, den einaste, for meg.»
וַיֹּ֗אמֶר אַל־תִּשְׁלַ֤ח יָֽדְךָ֙ אֶל־הַנַּ֔עַר וְאַל־תַּ֥עַשׂ ל֖וֹ מְא֑וּמָּה כִּ֣י ׀ עַתָּ֣ה יָדַ֗עְתִּי כִּֽי־יְרֵ֤א אֱלֹהִים֙ אַ֔תָּה וְלֹ֥א חָשַׂ֛כְתָּ אֶת־בִּנְךָ֥ אֶת־יְחִידְךָ֖ מִמֶּֽנִּי׃
15Herrens engel ropa til Abraham frå himmelen andre gongen.
וַיִּקְרָ֛א מַלְאַ֥ךְ יְהוָ֖ה אֶל־אַבְרָהָ֑ם שֵׁנִ֖ית מִן־הַשָּׁמָֽיִם׃
16Og han sa: «Ved meg sjølv har eg svore, seier Herren: Fordi du har gjort dette og ikkje spara sonen din, den einaste,
וַיֹּ֕אמֶר בִּ֥י נִשְׁבַּ֖עְתִּי נְאֻם־יְהוָ֑ה כִּ֗י יַ֚עַן אֲשֶׁ֤ר עָשִׂ֙יתָ֙ אֶת־הַדָּבָ֣ר הַזֶּ֔ה וְלֹ֥א חָשַׂ֖כְתָּ אֶת־בִּנְךָ֥ אֶת־יְחִידֶֽךָ׃
17vil eg rikt velsigna deg og gjera ætta di talrik som stjernene på himmelen og som sanden på havstranda. Ætta di skal erobra portane til fiendane sine.
כִּֽי־בָרֵ֣ךְ אֲבָרֶכְךָ֗ וְהַרְבָּ֨ה אַרְבֶּ֤ה אֶֽת־זַרְעֲךָ֙ כְּכוֹכְבֵ֣י הַשָּׁמַ֔יִם וְכַח֕וֹל אֲשֶׁ֖ר עַל־שְׂפַ֣ת הַיָּ֑ם וְיִרַ֣שׁ זַרְעֲךָ֔ אֵ֖ת שַׁ֥עַר אֹיְבָֽיו׃
18Og i ætta di skal alle folkeslag på jorda velsignast, fordi du lydde røysta mi.»
וְהִתְבָּרֲכ֣וּ בְזַרְעֲךָ֔ כֹּ֖ל גּוֹיֵ֣י הָאָ֑רֶץ עֵ֕קֶב אֲשֶׁ֥ר שָׁמַ֖עְתָּ בְּקֹלִֽי׃
Herrens engel i den brennende busken
Herrens engel viste seg for Moses i en flamme midt i en tornebusk som brant uten å bli fortært. Fra busken talte Gud og åpenbarte seg som 'Jeg er den jeg er' og kalte Moses til å befri Israel fra Egypt.
2Der synte Herrens engel seg for han i ein eldsloge som slo opp frå ein tornebusk. Han såg at busken stod i lys loge, men busken brann ikkje opp.
וַ֠יֵּרָא מַלְאַ֨ךְ יְהֹוָ֥ה אֵלָ֛יו בְּלַבַּת־אֵ֖שׁ מִתּ֣וֹךְ הַסְּנֶ֑ה וַיַּ֗רְא וְהִנֵּ֤ה הַסְּנֶה֙ בֹּעֵ֣ר בָּאֵ֔שׁ וְהַסְּנֶ֖ה אֵינֶ֥נּוּ אֻכָּֽל׃
3Moses sa: «Eg vil gå bort og sjå dette underfulle synet – kvifor busken ikkje brenn opp.»
וַיֹּ֣אמֶר מֹשֶׁ֔ה אָסֻֽרָה־נָּ֣א וְאֶרְאֶ֔ה אֶת־הַמַּרְאֶ֥ה הַגָּדֹ֖ל הַזֶּ֑ה מַדּ֖וּעַ לֹא־יִבְעַ֥ר הַסְּנֶֽה׃
4Då Herren såg at han gjekk bort for å sjå, ropa Gud til han frå tornebusken: «Moses, Moses!» Han svara: «Her er eg.»
וַיַּ֥רְא יְהוָ֖ה כִּ֣י סָ֣ר לִרְא֑וֹת וַיִּקְרָא֩ אֵלָ֨יו אֱלֹהִ֜ים מִתּ֣וֹךְ הַסְּנֶ֗ה וַיֹּ֛אמֶר מֹשֶׁ֥ה מֹשֶׁ֖ה וַיֹּ֥אמֶר הִנֵּֽנִי׃
5Gud sa: «Kom ikkje nærare! Ta skorne av føtene dine, for staden du står på, er heilag grunn.»
וַיֹּ֖אמֶר אַל־תִּקְרַ֣ב הֲלֹ֑ם שַׁל־נְעָלֶ֙יךָ֙ מֵעַ֣ל רַגְלֶ֔יךָ כִּ֣י הַמָּק֗וֹם אֲשֶׁ֤ר אַתָּה֙ עוֹמֵ֣ד עָלָ֔יו אַדְמַת־קֹ֖דֶשׁ הֽוּא׃
6Han sa: «Eg er Gud til far din, Abrahams Gud, Isaks Gud og Jakobs Gud.» Då gøymde Moses andletet sitt, for han var redd for å sjå på Gud.
וַיֹּ֗אמֶר אָנֹכִי֙ אֱלֹהֵ֣י אָבִ֔יךָ אֱלֹהֵ֧י אַבְרָהָ֛ם אֱלֹהֵ֥י יִצְחָ֖ק וֵאלֹהֵ֣י יַעֲקֹ֑ב וַיַּסְתֵּ֤ר מֹשֶׁה֙ פָּנָ֔יו כִּ֣י יָרֵ֔א מֵהַבִּ֖יט אֶל־הָאֱלֹהִֽים׃
14Gud sa til Moses: «Eg er den eg er.» Og han sa: «Slik skal du seia til israelittane: 'Eg er' har sendt meg til dykk.»
וַיֹּ֤אמֶר אֱלֹהִים֙ אֶל־מֹשֶׁ֔ה אֶֽהְיֶ֖ה אֲשֶׁ֣ר אֶֽהְיֶ֑ה וַיֹּ֗אמֶר כֹּ֤ה תֹאמַר֙ לִבְנֵ֣י יִשְׂרָאֵ֔ל אֶֽהְיֶ֖ה שְׁלָחַ֥נִי אֲלֵיכֶֽם׃
15Gud sa vidare til Moses: «Slik skal du seia til israelittane: Herren, Gud til fedrane dykkar, Abrahams Gud, Isaks Gud og Jakobs Gud, har sendt meg til dykk. Dette er namnet mitt til evig tid, og slik skal eg minnast frå slekt til slekt.
וַיֹּאמֶר֩ ע֨וֹד אֱלֹהִ֜ים אֶל־מֹשֶׁ֗ה כֹּֽה־תֹאמַר֮ אֶל־בְּנֵ֣י יִשְׂרָאֵל֒ יְהוָ֞ה אֱלֹהֵ֣י אֲבֹתֵיכֶ֗ם אֱלֹהֵ֨י אַבְרָהָ֜ם אֱלֹהֵ֥י יִצְחָ֛ק וֵאלֹהֵ֥י יַעֲקֹ֖ב שְׁלָחַ֣נִי אֲלֵיכֶ֑ם זֶה־שְּׁמִ֣י לְעֹלָ֔ם וְזֶ֥ה זִכְרִ֖י לְדֹ֥ר דֹּֽר׃
Herrens engel stiller seg i veien for Bileam
Da Bileam dro av sted for å forbanne Israel, stilte Herrens engel seg i veien med draget sverd. Eselet så engelen og vek unna tre ganger før Herren åpnet Bileams øyne så han kunne se engelen.
22Men Guds vreide vart opptend fordi han drog, og Herrens engel stilte seg på vegen for å hindra han. Han reid på eselet sitt, og to av tenarane hans var med han.
וַיִּֽחַר־אַ֣ף אֱלֹהִים֮ כִּֽי־הוֹלֵ֣ךְ הוּא֒ וַיִּתְיַצֵּ֞ב מַלְאַ֧ךְ יְהוָ֛ה בַּדֶּ֖רֶךְ לְשָׂטָ֣ן ל֑וֹ וְהוּא֙ רֹכֵ֣ב עַל־אֲתֹנ֔וֹ וּשְׁנֵ֥י נְעָרָ֖יו עִמּֽוֹ׃
23Eselet såg Herrens engel stå på vegen med drege sverd i handa. Eselet bøygde av frå vegen og gjekk ut på marka. Då slo Bileam eselet for å få det inn på vegen att.
וַתֵּ֣רֶא הָאָתוֹן֩ אֶת־מַלְאַ֨ךְ יְהוָ֜ה נִצָּ֣ב בַּדֶּ֗רֶךְ וְחַרְבּ֤וֹ שְׁלוּפָה֙ בְּיָד֔וֹ וַתֵּ֤ט הָֽאָתוֹן֙ מִן־הַדֶּ֔[t]רֶךְ וַתֵּ֖לֶךְ בַּשָּׂדֶ֑ה וַיַּ֤ךְ בִּלְעָם֙ אֶת־הָ֣אָת֔וֹן לְהַטֹּתָ֖הּ הַדָּֽרֶךְ׃
24Så stilte Herrens engel seg på ein smal sti mellom vinmarkene, der det var murar på begge sider.
וַֽיַּעֲמֹד֙ מַלְאַ֣ךְ יְהוָ֔ה בְּמִשְׁע֖וֹל הַכְּרָמִ֑ים גָּדֵ֥ר מִזֶּ֖ה וְגָדֵ֥ר מִזֶּֽה׃
25Då eselet såg Herrens engel, pressa det seg mot muren og klømde foten til Bileam mot muren. Då slo han det endå ein gong.
וַתֵּ֨רֶא הָאָת֜וֹן אֶת־מַלְאַ֣ךְ יְהוָ֗ה וַתִּלָּחֵץ֙ אֶל־הַקִּ֔יר וַתִּלְחַ֛ץ אֶת־רֶ֥גֶל בִּלְעָ֖ם אֶל־הַקִּ֑יר וַיֹּ֖סֶף לְהַכֹּתָֽהּ׃
26Herrens engel gjekk vidare og stilte seg på ein trang stad der det ikkje var rom til å vika av, korkje til høgre eller venstre.
וַיּ֥וֹסֶף מַלְאַךְ־יְהוָ֖ה עֲב֑וֹר וַֽיַּעֲמֹד֙ בְּמָק֣וֹם צָ֔ר אֲשֶׁ֛ר אֵֽין־דֶּ֥רֶךְ לִנְט֖וֹת יָמִ֥ין וּשְׂמֹֽאול׃
27Då eselet såg Herrens engel, la det seg ned under Bileam. Då vart Bileam rasande og slo eselet med staven.
וַתֵּ֤רֶא הָֽאָתוֹן֙ אֶת־מַלְאַ֣ךְ יְהוָ֔ה וַתִּרְבַּ֖ץ תַּ֣חַת בִּלְעָ֑ם וַיִּֽחַר־אַ֣ף בִּלְעָ֔ם וַיַּ֥ךְ אֶת־הָאָת֖וֹן בַּמַּקֵּֽל׃
31Då opna Herren auga til Bileam, og han såg Herrens engel stå på vegen med drege sverd i handa. Han bøygde seg og kasta seg ned med andletet mot jorda.
וַיְגַ֣ל יְהוָה֮ אֶת־עֵינֵ֣י בִלְעָם֒ וַיַּ֞רְא אֶת־מַלְאַ֤ךְ יְהוָה֙ נִצָּ֣ב בַּדֶּ֔רֶךְ וְחַרְבּ֥וֹ שְׁלֻפָ֖ה בְּיָד֑וֹ וַיִּקֹּ֥ד וַיִּשְׁתַּ֖חוּ לְאַפָּֽיו׃
32Herrens engel sa til han: «Kvifor har du slege eselet ditt desse tre gongene? Sjå, eg gjekk ut for å hindra deg, for vegen du fer, er forhasta og feil i mine auge.
וַיֹּ֤אמֶר אֵלָיו֙ מַלְאַ֣ךְ יְהוָ֔ה עַל־מָ֗ה הִכִּ֙יתָ֙ אֶת־אֲתֹ֣נְךָ֔ זֶ֖ה שָׁל֣וֹשׁ רְגָלִ֑ים הִנֵּ֤ה אָנֹכִי֙ יָצָ֣אתִי לְשָׂטָ֔ן כִּֽי־יָרַ֥ט הַדֶּ֖רֶךְ לְנֶגְדִּֽי׃
33Eselet såg meg og bøygde unna for meg desse tre gongene. Hadde det ikkje bøygd unna for meg, hadde eg no drepe deg, men late eselet leva.»
וַתִּרְאַ֙נִי֙ הָֽאָת֔וֹן וַתֵּ֣ט לְפָנַ֔י זֶ֖ה שָׁלֹ֣שׁ רְגָלִ֑ים אוּלַי֙ נָטְתָ֣ה מִפָּנַ֔י כִּ֥י עַתָּ֛ה גַּם־אֹתְכָ֥ה הָרַ֖גְתִּי וְאוֹתָ֥הּ הֶחֱיֵֽיתִי׃
34Då sa Bileam til Herrens engel: «Eg har synda, for eg visste ikkje at du stod imot meg på vegen. Men no, om det er gale i dine auge, vil eg snu og fara heim att.»
וַיֹּ֨אמֶר בִּלְעָ֜ם אֶל־מַלְאַ֤ךְ יְהוָה֙ חָטָ֔אתִי כִּ֚י לֹ֣א יָדַ֔עְתִּי כִּ֥י אַתָּ֛ה נִצָּ֥ב לִקְרָאתִ֖י בַּדָּ֑רֶךְ וְעַתָּ֛ה אִם־רַ֥ע בְּעֵינֶ֖יךָ אָשׁ֥וּבָה לִּֽי׃
35Herrens engel sa til Bileam: «Gå med mennene. Men berre det ordet eg seier til deg, skal du tala.» Så gjekk Bileam med Balaks hovdingar.
וַיֹּאמֶר֩ מַלְאַ֨ךְ יְהוָ֜ה אֶל־בִּלְעָ֗ם לֵ֚ךְ עִם־הָ֣אֲנָשִׁ֔ים וְאֶ֗פֶס אֶת־הַדָּבָ֛ר אֲשֶׁר־אֲדַבֵּ֥ר אֵלֶ֖יךָ אֹת֣וֹ תְדַבֵּ֑ר וַיֵּ֥לֶךְ בִּלְעָ֖ם עִם־שָׂרֵ֥י בָלָֽק׃
Herrens engel kaller Gideon til tjeneste
Herrens engel kom og satte seg under eiken i Ofra og kalte Gideon til å befri Israel fra midianittene. Da Gideon brakte et offer, rørte engelen det med staven sin og ild slo opp fra klippen og fortærte offeret.
11Herrens engel kom og sette seg under eika i Ofra, som høyrde til Joasj av Abieser-ætta. Gideon, son hans, var i ferd med å treskja kveite i vinpressa for å gøyma det for midjanitane.
וַיָּבֹ֞א מַלְאַ֣ךְ יְהוָ֗ה וַיֵּ֙שֶׁב֙ תַּ֤חַת הָֽאֵלָה֙ אֲשֶׁ֣ר בְּעָפְרָ֔ה אֲשֶׁ֥ר לְיוֹאָ֖שׁ אֲבִ֣י הָֽעֶזְרִ֑י וְגִדְע֣וֹן בְּנ֗וֹ חֹבֵ֤ט חִטִּים֙ בַּגַּ֔ת לְהָנִ֖יס מִפְּנֵ֥י מִדְיָֽן׃
12Herrens engel synte seg for han og sa: «Herren er med deg, du mektige krigar!»
וַיֵּרָ֥א אֵלָ֖יו מַלְ[t]אַ֣ךְ יְהוָ֑ה וַיֹּ֣אמֶר אֵלָ֔יו יְהוָ֥ה עִמְּךָ֖ גִּבּ֥וֹר הֶחָֽיִל׃
13Gideon svara: «Å, herre, om Herren er med oss, kvifor har då alt dette råka oss? Kvar er alle underverka som fedrane våre fortalde oss om då dei sa: Førte ikkje Herren oss opp frå Egypt? Men no har Herren forlate oss og gjeve oss i hendene på midjanitane.»
וַיֹּ֨אמֶר אֵלָ֤יו גִּדְעוֹן֙ בִּ֣י אֲדֹנִ֔י וְיֵ֤שׁ יְהוָה֙ עִמָּ֔נוּ וְלָ֥מָּה מְצָאַ֖תְנוּ כָּל־זֹ֑את וְאַיֵּ֣ה כָֽל־נִפְלְאֹתָ֡יו אֲשֶׁר֩ סִפְּרוּ־לָ֨נוּ אֲבוֹתֵ֜ינוּ לֵאמֹ֗ר הֲלֹ֤א מִמִּצְרַ֙יִם֙ הֶעֱלָ֣נוּ יְהוָ֔ה וְעַתָּה֙ נְטָשָׁ֣נוּ יְהוָ֔ה וַֽיִּתְּנֵ֖נוּ בְּכַף־מִדְיָֽן׃
14Herren vende seg mot han og sa: «Gå i denne krafta di og frels Israel frå midjanitane. Er det ikkje eg som sender deg?»
וַיִּ֤פֶן אֵלָיו֙ יְהוָ֔ה וַיֹּ֗אמֶר לֵ֚ךְ בְּכֹחֲךָ֣ זֶ֔ה וְהוֹשַׁעְתָּ֥ אֶת־יִשְׂרָאֵ֖ל מִכַּ֣ף מִדְיָ֑ן הֲלֹ֖א שְׁלַחְתִּֽיךָ׃
21Herrens engel rette ut staven han hadde i handa, og rørte ved kjøtet og dei usyra brøda. Då steig det eld opp frå berget og fortærte kjøtet og dei usyra brøda. Og Herrens engel vart borte for augo hans.
וַיִּשְׁלַ֞ח מַלְאַ֣ךְ יְהוָ֗ה אֶת־קְצֵ֤ה הַמִּשְׁעֶ֙נֶת֙ אֲשֶׁ֣ר בְּיָד֔וֹ וַיִּגַּ֥ע בַּבָּשָׂ֖ר וּבַמַּצּ֑וֹת וַתַּ֨עַל הָאֵ֜שׁ מִן־הַצּ֗וּר וַתֹּ֤אכַל אֶת־הַבָּשָׂר֙ וְאֶת־הַמַּצּ֔וֹת וּמַלְאַ֣ךְ יְהוָ֔ה הָלַ֖ךְ מֵעֵינָֽיו׃
22Då skjøna Gideon at det var Herrens engel, og han sa: «Å, Herre Gud! Eg har sett Herrens engel andlet til andlet!»
וַיַּ֣רְא גִּדְע֔וֹן כִּֽי־מַלְאַ֥ךְ יְהוָ֖ה ה֑וּא ס וַיֹּ֣אמֶר גִּדְע֗וֹן אֲהָהּ֙ אֲדֹנָ֣י יְהוִ֔ה כִּֽי־עַל־כֵּ֤ן רָאִ֙יתִי֙ מַלְאַ֣ךְ יְהוָ֔ה פָּנִ֖ים אֶל־פָּנִֽים׃
23Men Herren sa til han: «Fred vere med deg! Ver ikkje redd, du skal ikkje døy.»
וַיֹּ֨אמֶר ל֧וֹ יְהוָ֛ה שָׁל֥וֹם לְךָ֖ אַל־תִּירָ֑א לֹ֖א תָּמֽוּת׃
24Då bygde Gideon eit altar der for Herren og kalla det «Herren er fred». Det står enno den dag i dag i Ofra, som høyrer til Abieser-ætta.
וַיִּבֶן֩ שָׁ֨ם גִּדְע֤וֹן מִזְבֵּ֙חַ֙ לַֽיהוָ֔ה וַיִּקְרָא־ל֥וֹ יְהוָ֖ה שָׁל֑וֹם עַ֚ד הַיּ֣וֹם הַזֶּ֔ה עוֹדֶ֕נּוּ בְּעָפְרָ֖ת אֲבִ֥י הָעֶזְרִֽי׃ פ
Herrens engel forkynner Samsons fødsel
Herrens engel viste seg for Manoahs kone og forkynte at hun skulle føde en sønn som skulle være en nasireer og begynne å frelse Israel fra filisterne. Da Manoah ofret, steg engelen opp i flammen fra alteret, og Manoah innså at de hadde sett Gud.
3Herrens engel synte seg for kvinna og sa til henne: «Sjå, du er barnlaus og har ikkje fødd born, men du skal verta med barn og føda ein son.
וַיֵּרָ֥א מַלְאַךְ־יְהוָ֖ה אֶל־הָאִשָּׁ֑ה וַיֹּ֣אמֶר אֵלֶ֗יהָ הִנֵּה־נָ֤א אַתְּ־עֲקָרָה֙ וְלֹ֣א יָלַ֔דְתְּ וְהָרִ֖ית וְיָלַ֥דְתְּ בֵּֽן׃
4Så ver no varsam og drikk ikkje vin eller sterk drikk, og et ikkje noko ureint.
וְעַתָּה֙ הִשָּׁ֣מְרִי נָ֔א וְאַל־תִּשְׁתִּ֖י יַ֣יִן וְשֵׁכָ֑ר וְאַל־תֹּאכְלִ֖י כָּל־טָמֵֽא׃
5For sjå, du skal verta med barn og føda ein son. Ingen rakekniv skal koma på hovudet hans, for guten skal vera ein Guds nasirear frå mors liv. Han skal byrja å frelsa Israel frå filistrane si makt.»
כִּי֩ הִנָּ֨ךְ הָרָ֜ה וְיֹלַ֣דְתְּ בֵּ֗ן וּמוֹרָה֙ לֹא־יַעֲלֶ֣ה עַל־רֹאשׁ֔וֹ כִּֽי־נְזִ֧יר אֱלֹהִ֛ים יִהְיֶ֥ה הַנַּ֖עַר מִן־הַבָּ֑טֶן וְה֗וּא יָחֵ֛ל לְהוֹשִׁ֥יעַ אֶת־יִשְׂרָאֵ֖ל מִיַּ֥ד פְּלִשְׁתִּֽים׃
6Kvinna gjekk og sa til mannen sin: «Ein Guds mann kom til meg, og han såg ut som ein Guds engel, svært ærefryktsvekkjande. Eg spurde han ikkje kvar han var frå, og han fortalde meg ikkje namnet sitt.
וַתָּבֹ֣א הָאִשָּׁ֗ה וַתֹּ֣אמֶר לְאִישָׁהּ֮ לֵאמֹר֒ אִ֤ישׁ הָאֱלֹהִים֙ בָּ֣א אֵלַ֔י וּמַרְאֵ֕הוּ כְּמַרְאֵ֛ה מַלְאַ֥ךְ הָאֱלֹהִ֖ים נוֹרָ֣א מְאֹ֑ד וְלֹ֤א שְׁאִלְתִּ֙יהוּ֙ אֵֽי־מִזֶּ֣ה ה֔וּא וְאֶת־שְׁמ֖וֹ לֹֽא־הִגִּ֥יד לִֽי׃
9Gud høyrde Manoah si røyst, og Guds engel kom igjen til kvinna medan ho sat ute på marka. Manoah, mannen hennar, var ikkje med henne.
וַיִּשְׁמַ֥ע הָאֱלֹהִ֖ים בְּק֣וֹל מָנ֑וֹחַ וַיָּבֹ֣א מַלְאַךְ֩ הָאֱלֹהִ֨ים ע֜וֹד אֶל־הָאִשָּׁ֗ה וְהִיא֙ יוֹשֶׁ֣בֶת בַּשָּׂדֶ֔ה וּמָנ֥וֹחַ אִישָׁ֖הּ אֵ֥ין עִמָּֽהּ׃
15Manoah sa til Herrens engel: «Lat oss få halda deg att, så vi kan laga til eit kje for deg.»
וַיֹּ֥אמֶר מָנ֖וֹחַ אֶל־מַלְאַ֣ךְ יְהוָ֑ה נַעְצְרָה־נָּ֣א אוֹתָ֔ךְ וְנַעֲשֶׂ֥ה לְפָנֶ֖יךָ גְּדִ֥י עִזִּֽים׃
16Herrens engel sa til Manoah: «Sjølv om du held meg att, vil eg ikkje eta av maten din. Men om du vil ofra eit brennoffer, så ofra det til Herren.» For Manoah visste ikkje at det var Herrens engel.
וַיֹּאמֶר֩ מַלְאַ֨ךְ יְהוָ֜ה אֶל־מָנ֗וֹחַ אִם־תַּעְצְרֵ֙נִי֙ לֹא־אֹכַ֣ל בְּלַחְמֶ֔ךָ וְאִם־תַּעֲשֶׂ֣ה עֹלָ֔ה לַיהוָ֖ה תַּעֲלֶ֑נָּה כִּ֚י לֹא־יָדַ֣ע מָנ֔וֹחַ כִּֽי־מַלְאַ֥ךְ יְהוָ֖ה הֽוּא׃
17Manoah sa til Herrens engel: «Kva er namnet ditt, så vi kan æra deg når ordet ditt går i oppfylling?»
וַיֹּ֧אמֶר מָנ֛וֹחַ אֶל־מַלְאַ֥ךְ יְהוָ֖ה מִ֣י שְׁמֶ֑ךָ כִּֽי־יָבֹ֥א *דבריך **דְבָרְךָ֖ וְכִבַּדְנֽוּךָ׃
18Herrens engel sa til han: «Kvifor spør du etter namnet mitt? Det er underfullt.»
וַיֹּ֤אמֶר לּוֹ֙ מַלְאַ֣ךְ יְהוָ֔ה לָ֥מָּה זֶּ֖ה תִּשְׁאַ֣ל לִשְׁמִ֑י וְהוּא־פֶ֛[t]לִאי׃ ס
19Manoah tok kjeet og grødeofferet og ofra det på berget til Herren. Og engelen gjorde underfulle ting medan Manoah og kona hans såg på.
וַיִּקַּ֨ח מָנ֜וֹחַ אֶת־גְּדִ֤י הָעִזִּים֙ וְאֶת־הַמִּנְחָ֔ה וַיַּ֥עַל עַל־הַצּ֖וּר לַֽיהוָ֑ה וּמַפְלִ֣א לַעֲשׂ֔וֹת וּמָנ֥וֹחַ וְאִשְׁתּ֖וֹ רֹאִֽים׃
20Då logen steig opp frå altaret mot himmelen, fór Herrens engel opp i logen frå altaret. Manoah og kona hans såg det og kasta seg ned med andletet mot jorda.
וַיְהִי֩ בַעֲל֨וֹת הַלַּ֜הַב מֵעַ֤ל הַמִּזְבֵּ֙חַ֙ הַשָּׁמַ֔יְמָה וַיַּ֥עַל מַלְאַךְ־יְהוָ֖ה בְּלַ֣הַב הַמִּזְבֵּ֑חַ וּמָנ֤וֹחַ וְאִשְׁתּוֹ֙ רֹאִ֔ים וַיִּפְּל֥וּ עַל־פְּנֵיהֶ֖ם אָֽרְצָה׃
21Herrens engel synte seg ikkje meir for Manoah og kona hans. Då skjøna Manoah at det var Herrens engel.
וְלֹא־יָ֤סַף עוֹד֙ מַלְאַ֣ךְ יְהוָ֔ה לְהֵרָאֹ֖ה אֶל־מָנ֣וֹחַ וְאֶל־אִשְׁתּ֑וֹ אָ֚ז יָדַ֣ע מָנ֔וֹחַ כִּֽי־מַלְאַ֥ךְ יְהוָ֖ה הֽוּא׃
22Manoah sa til kona si: «Vi kjem til å døy, for vi har sett Gud.»
וַיֹּ֧אמֶר מָנ֛וֹחַ אֶל־אִשְׁתּ֖וֹ מ֣וֹת נָמ֑וּת כִּ֥י אֱלֹהִ֖ים רָאִֽינוּ׃