Tobia
Ammonittisk motstander av Jerusalems gjenoppbygging
Òg kjend som: Tobija, Tobiah
Tobia var en ammonittisk tjenestemann som sammen med Sanballat aktivt motarbeidet Nehemja og jødenes arbeid med å gjenoppbygge Jerusalems murer. Han brukte trusler, hån og politiske intriger for å forsøke å stanse gjenreisningsarbeidet, men mislyktes. Han hadde også familieforbindelser blant den jødiske adelen, noe som ga ham innflytelse i Jerusalem.
Familie
Nøkkelhendingar
Tobia håner gjenoppbyggingen
Tobia spottet jødenes forsøk på å gjenoppbygge muren og sa at selv en rev kunne rive ned steinmuren de bygde.
3Då bad vi til vår Gud og sette ut vakter mot dei, både dag og natt.
וַנִּתְפַּלֵּ֖ל אֶל־אֱלֹהֵ֑ינוּ וַנַּעֲמִ֨יד מִשְׁמָ֧ר עֲלֵיהֶ֛ם יוֹמָ֥ם וָלַ֖יְלָה מִפְּנֵיהֶֽם׃
Sammensvergelse mot Jerusalem
Tobia, Sanballat, araberne, ammonittene og asjdodittene planla sammen å angripe Jerusalem og skape forvirring for å stanse byggingen av muren.
7Då stilte eg folk opp på dei lågaste stadene bak muren, på dei opne plassane. Eg stilte folket opp etter ættene sine, med sverd, spyd og bogar.
וָֽאַעֲמִ֞יד מִֽתַּחְתִּיּ֧וֹת לַמָּק֛וֹם מֵאַחֲרֵ֥י לַחוֹמָ֖ה *בצחחיים **בַּצְּחִיחִ֑ים וָֽאַעֲמִ֤יד אֶת־הָעָם֙ לְמִשְׁפָּח֔וֹת עִם־חַרְבֹתֵיהֶ֛ם רָמְחֵיהֶ֖ם וְקַשְּׁתֹתֵיהֶֽם׃
8Eg såg meg omkring og reiste meg og sa til stormennene, forstandarane og resten av folket: «Ver ikkje redde for dei! Kom i hug Herren, den store og fryktelege, og kjemp for brørne dykkar, sønene og døtrene dykkar, konene dykkar og heimane dykkar!»
וָאֵ֣רֶא וָאָק֗וּם וָאֹמַ֞ר אֶל־הַחֹרִ֤ים וְאֶל־הַסְּגָנִים֙ וְאֶל־יֶ֣תֶר הָעָ֔ם אַל־תִּֽירְא֖וּ מִפְּנֵיהֶ֑ם אֶת־אֲדֹנָ֞י הַגָּד֤וֹל וְהַנּוֹרָא֙ זְכֹ֔רוּ וְהִֽלָּחֲמ֗וּ עַל־אֲחֵיכֶם֙ בְּנֵיכֶ֣ם וּבְנֹתֵיכֶ֔ם נְשֵׁיכֶ֖ם וּבָתֵּיכֶֽם׃ פ
Forsøk på å lokke Nehemja i felle
Tobia og Sanballat sendte gjentatte bud til Nehemja og forsøkte å lokke ham til et møte på sletten ved Ono for å skade ham, men Nehemja avviste invitasjonene.
1Då Sanballat, Tobia, arabaren Gesjem og dei andre fiendane våre fekk høyra at eg hadde bygt opp muren og at det ikkje var noko gap att i han – endå eg på den tida enno ikkje hadde sett inn dører i portane –
וַיְהִ֣י כַאֲשֶׁ֣ר נִשְׁמַ֣ע לְסַנְבַלַּ֣ט וְ֠טוֹבִיָּה וּלְגֶ֨שֶׁם הָֽעַרְבִ֜י וּלְיֶ֣תֶר אֹֽיְבֵ֗ינוּ כִּ֤י בָנִ֙יתִי֙ אֶת־הַ֣חוֹמָ֔ה וְלֹא־נ֥וֹתַר בָּ֖הּ פָּ֑רֶץ גַּ֚ם עַד־הָעֵ֣ת הַהִ֔יא דְּלָת֖וֹת לֹא־הֶעֱמַ֥דְתִּי בַשְּׁעָרִֽים׃
2«Kom, lat oss møtast i Kefirim på Ono-sletta.»
וַיִּשְׁלַ֨ח סַנְבַלַּ֤ט וְגֶ֙שֶׁם֙ אֵלַ֣י לֵאמֹ֔ר לְכָ֞ה וְנִֽוָּעֲדָ֥ה יַחְדָּ֛ו בַּכְּפִירִ֖ים בְּבִקְעַ֣ת אוֹנ֑וֹ וְהֵ֙מָּה֙ חֹֽשְׁבִ֔ים לַעֲשׂ֥וֹת לִ֖י רָעָֽה׃
3Så sende eg bod til dei og sa: «Eg held på med eit stort arbeid og kan ikkje koma ned. Kvifor skulle arbeidet stansa fordi eg forlèt det og kjem ned til dykk?»
וָאֶשְׁלְחָ֨ה עֲלֵיהֶ֤ם מַלְאָכִים֙ לֵאמֹ֔ר מְלָאכָ֤ה גְדוֹלָה֙ אֲנִ֣י עֹשֶׂ֔ה וְלֹ֥א אוּכַ֖ל לָרֶ֑דֶת לָ֣מָּה תִשְׁבַּ֤ת הַמְּלָאכָה֙ כַּאֲשֶׁ֣ר אַרְפֶּ֔הָ וְיָרַדְתִּ֖י אֲלֵיכֶֽם׃
4Fire gonger sende dei same bodskapen til meg, og kvar gong svara eg dei på same måten.
וַיִּשְׁלְח֥וּ אֵלַ֛י כַּדָּבָ֥ר הַזֶּ֖ה אַרְבַּ֣ע פְּעָמִ֑ים וָאָשִׁ֥יב אוֹתָ֖ם כַּדָּבָ֥ר הַזֶּֽה׃ ס
Truende brev til Nehemja
Tobia sendte brev til Nehemja for å skremme ham og forsøkte å svekke hans besluttsomhet gjennom trusler og falske anklager om opprør mot den persiske kongen.
17I dei dagane sende òg mange av stormennene i Juda brev til Tobia, og brev frå Tobia kom til dei.
גַּ֣ם ׀ בַּיָּמִ֣ים הָהֵ֗ם מַרְבִּ֞ים חֹרֵ֤י יְהוּדָה֙ אִגְּרֹ֣תֵיהֶ֔ם הוֹלְכ֖וֹת עַל־טוֹבִיָּ֑ה וַאֲשֶׁ֥ר לְטוֹבִיָּ֖ה בָּא֥וֹת אֲלֵיהֶֽם׃
18For mange i Juda var bundne til han med eid, fordi han var svigerson til Sjekanja, son til Arah, og son hans Johanan hadde gift seg med dotter til Mesjullam, son til Berekja.
כִּי־רַבִּ֣ים בִּֽיהוּדָ֗ה בַּעֲלֵ֤י שְׁבוּעָה֙ ל֔וֹ כִּי־חָתָ֥ן ה֖וּא לִשְׁכַנְיָ֣ה בֶן־אָרַ֑ח וִֽיהוֹחָנָ֣ן בְּנ֔וֹ לָקַ֕ח אֶת־בַּת־מְשֻׁלָּ֖ם בֶּ֥ן בֶּֽרֶכְיָֽה׃
19Dei tala òg vel om han for meg og fortalde han kva eg sa. Og Tobia sende brev for å skremma meg.
גַּ֣ם טוֹבֹתָ֗יו הָי֤וּ אֹמְרִים֙ לְפָנַ֔י וּדְבָרַ֕י הָי֥וּ מוֹצִיאִ֖ים ל֑וֹ אִגְּר֛וֹת שָׁלַ֥ח טוֹבִיָּ֖ה לְיָֽרְאֵֽנִי׃
Tobias innflytelse blant jødisk adel
Mange av de fremste i Juda hadde familieforbindelser med Tobia gjennom ekteskap, og de talte vel om ham overfor Nehemja og rapporterte Nehemjas ord tilbake til Tobia.
17I dei dagane sende òg mange av stormennene i Juda brev til Tobia, og brev frå Tobia kom til dei.
גַּ֣ם ׀ בַּיָּמִ֣ים הָהֵ֗ם מַרְבִּ֞ים חֹרֵ֤י יְהוּדָה֙ אִגְּרֹ֣תֵיהֶ֔ם הוֹלְכ֖וֹת עַל־טוֹבִיָּ֑ה וַאֲשֶׁ֥ר לְטוֹבִיָּ֖ה בָּא֥וֹת אֲלֵיהֶֽם׃
18For mange i Juda var bundne til han med eid, fordi han var svigerson til Sjekanja, son til Arah, og son hans Johanan hadde gift seg med dotter til Mesjullam, son til Berekja.
כִּי־רַבִּ֣ים בִּֽיהוּדָ֗ה בַּעֲלֵ֤י שְׁבוּעָה֙ ל֔וֹ כִּי־חָתָ֥ן ה֖וּא לִשְׁכַנְיָ֣ה בֶן־אָרַ֑ח וִֽיהוֹחָנָ֣ן בְּנ֔וֹ לָקַ֕ח אֶת־בַּת־מְשֻׁלָּ֖ם בֶּ֥ן בֶּֽרֶכְיָֽה׃
Tobia kastes ut av tempelkammeret
Da Nehemja vendte tilbake til Jerusalem etter et fravær, oppdaget han at presten Eljasib hadde gitt Tobia et stort kammer i tempelet. Nehemja kastet ut alt Tobias innbo og renset rommene.
4Men før dette hadde presten Eljasjib, som hadde tilsyn med romma i huset åt vår Gud, vorte nær knytt til Tobia.
וְלִפְנֵ֣י מִזֶּ֔ה אֶלְיָשִׁיב֙ הַכֹּהֵ֔ן נָת֖וּן בְּלִשְׁכַּ֣ת בֵּית־אֱלֹהֵ֑ינוּ קָר֖וֹב לְטוֹבִיָּֽה׃
5Han hadde laga eit stort rom til han, der dei før hadde lagt grødeofferet, røykjelsen, kara, tienda av kornet, mosten og oljen, det som var fastsett for levittane, songarane og portvaktarane, og offergåvene til prestane.
וַיַּ֨עַשׂ ל֜וֹ לִשְׁכָּ֣ה גְדוֹלָ֗ה וְשָׁ֣ם הָי֪וּ לְפָנִ֟ים נֹ֠תְנִים אֶת־הַמִּנְחָ֨ה הַלְּבוֹנָ֜ה וְהַכֵּלִ֗ים וּמַעְשַׂ֤ר הַדָּגָן֙ הַתִּיר֣וֹשׁ וְהַיִּצְהָ֔ר מִצְוַת֙ הַלְוִיִּ֔ם וְהַמְשֹׁרְרִ֖ים וְהַשֹּׁעֲרִ֑ים וּתְרוּמַ֖ת הַכֹּהֲנִֽים׃
6Under alt dette var eg ikkje i Jerusalem, for i det to og trettiande året til Artaxerxes, kongen av Babel, hadde eg reist til kongen. Ei tid etter bad eg kongen om løyve til å reisa.
וּבְכָל־זֶ֕ה לֹ֥א הָיִ֖יתִי בִּֽירוּשָׁלָ֑͏ִם כִּ֡י בִּשְׁנַת֩ שְׁלֹשִׁ֨ים וּשְׁתַּ֜יִם לְאַרְתַּחְשַׁ֤סְתְּא מֶֽלֶךְ־בָּבֶל֙ בָּ֣אתִי אֶל־הַמֶּ֔לֶךְ וּלְקֵ֥ץ יָמִ֖ים נִשְׁאַ֥לְתִּי מִן־הַמֶּֽלֶךְ׃
7Så kom eg til Jerusalem og fekk vita om det vonde Eljasjib hadde gjort for Tobia, då han laga eit rom til han i føregardane til Guds hus.
וָאָב֖וֹא לִֽירוּשָׁלָ֑͏ִם וָאָבִ֣ינָה בָרָעָ֗ה אֲשֶׁ֨ר עָשָׂ֤ה אֶלְיָשִׁיב֙ לְט֣וֹבִיָּ֔ה לַעֲשׂ֥וֹת לוֹ֙ נִשְׁכָּ֔ה בְּחַצְרֵ֖י בֵּ֥ית הָאֱלֹהִֽים׃
8Dette gjorde meg svært harm, og eg kasta alle eigedelane til Tobia ut or rommet.
וַיֵּ֥רַֽע לִ֖י מְאֹ֑ד וֽ͏ָאַשְׁלִ֜יכָה אֶֽת־כָּל־כְּלֵ֧י בֵית־טוֹבִיָּ֛ה הַח֖וּץ מִן־הַלִּשְׁכָּֽה׃
9Så gav eg påbod om at romma skulle reinsast, og eg bar attende dit kara frå Guds hus, grødeofferet og røykjelsen.
וָאֹ֣מְרָ֔ה וַֽיְטַהֲר֖וּ הַלְּשָׁכ֑וֹת וָאָשִׁ֣יבָה שָּׁ֗ם כְּלֵי֙ בֵּ֣ית הָאֱלֹהִ֔ים אֶת־הַמִּנְחָ֖ה וְהַלְּבוֹנָֽה׃ פ