FLOGVIT
.bible

Apostlenes gjerningerKapittel 19

+ UndertekstGrunntekst← ForrigeNeste →
Medan Apollos var i Korint, reiste Paulus gjennom innlandsområda og kom til Efesos. Der fann han nokre læresveinar.
Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ τὸν Ἀπολλῶ εἶναι ἐν Κορίνθῳ Παῦλον διελθόντα τὰ ἀνωτερικὰ μέρη ⸀ἐλθεῖν εἰς Ἔφεσον καὶ ⸀εὑρεῖν τινας μαθητάς,
Han spurde dei: «Fekk de Den Heilage Ande då de kom til tru?» Dei svara: «Vi har ikkje eingong høyrt at det finst ein Heilag Ande.»
εἶπέν ⸀τε πρὸς αὐτούς· Εἰ πνεῦμα ἅγιον ἐλάβετε πιστεύσαντες; οἱ ⸀δὲ πρὸς αὐτόν· Ἀλλʼ οὐδʼ εἰ πνεῦμα ἅγιον ἔστιν ἠκούσαμεν.
Han spurde: «Kva dåp vart de då døypte med?» Dei svara: «Med Johannes sin dåp.»
εἶπέν ⸀τε· Εἰς τί οὖν ἐβαπτίσθητε; οἱ δὲ εἶπαν· Εἰς τὸ Ἰωάννου βάπτισμα.
Paulus sa: «Johannes døypte med ein omvendingsdåp og sa til folket at dei skulle tru på han som kom etter han, det vil seia Jesus.»
εἶπεν δὲ Παῦλος· ⸀Ἰωάννης ἐβάπτισεν βάπτισμα μετανοίας, τῷ λαῷ λέγων εἰς τὸν ἐρχόμενον μετʼ αὐτὸν ἵνα πιστεύσωσιν, τοῦτʼ ἔστιν εἰς ⸀τὸν Ἰησοῦν.
Då dei høyrde dette, vart dei døypte i Herren Jesu namn.
ἀκούσαντες δὲ ἐβαπτίσθησαν εἰς τὸ ὄνομα τοῦ κυρίου Ἰησοῦ·
Og då Paulus la hendene på dei, kom Den Heilage Ande over dei, og dei tala i tunger og profeterte.
καὶ ἐπιθέντος αὐτοῖς τοῦ ⸀Παύλου χεῖρας ἦλθε τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐπʼ αὐτούς, ἐλάλουν τε γλώσσαις καὶ ἐπροφήτευον.
Det var om lag tolv menn i alt.
ἦσαν δὲ οἱ πάντες ἄνδρες ὡσεὶ ⸀δώδεκα.
Han gjekk inn i synagogen og tala frimodig i tre månader. Han førte samtalar og overtydde dei om Guds rike.
Εἰσελθὼν δὲ εἰς τὴν συναγωγὴν ἐπαρρησιάζετο ἐπὶ μῆνας τρεῖς διαλεγόμενος καὶ ⸀πείθων περὶ τῆς βασιλείας τοῦ θεοῦ.
Men då nokre vart forherde og nekta å tru, og tala vondt om Vegen framfor folkemengda, braut han med dei og tok læresveinane med seg. Kvar dag heldt han samtalar i skulen til Tyrannos.
ὡς δέ τινες ἐσκληρύνοντο καὶ ἠπείθουν κακολογοῦντες τὴν ὁδὸν ἐνώπιον τοῦ πλήθους, ἀποστὰς ἀπʼ αὐτῶν ἀφώρισεν τοὺς μαθητάς, καθʼ ἡμέραν διαλεγόμενος ἐν τῇ σχολῇ ⸀Τυράννου.
Dette heldt på i to år, slik at alle som budde i Asia, fekk høyra Herrens ord, både jødar og grekarar.
τοῦτο δὲ ἐγένετο ἐπὶ ἔτη δύο, ὥστε πάντας τοὺς κατοικοῦντας τὴν Ἀσίαν ἀκοῦσαι τὸν λόγον τοῦ ⸀κυρίου, Ἰουδαίους τε καὶ Ἕλληνας.
Gud gjorde uvanlege kraftgjerningar gjennom Paulus sine hender.
Δυνάμεις τε οὐ τὰς τυχούσας ⸂ὁ θεὸς ἐποίει⸃ διὰ τῶν χειρῶν Παύλου,
Til og med svettedukar og arbeidsklede som hadde vore i kontakt med kroppen hans, vart borne til dei sjuke. Sjukdommane forlét dei, og dei vonde åndene fór ut.
ὥστε καὶ ἐπὶ τοὺς ἀσθενοῦντας ⸀ἀποφέρεσθαι ἀπὸ τοῦ χρωτὸς αὐτοῦ σουδάρια ἢ σιμικίνθια καὶ ἀπαλλάσσεσθαι ἀπʼ αὐτῶν τὰς νόσους, τά τε πνεύματα τὰ πονηρὰ ⸀ἐκπορεύεσθαι.
Nokre omreisande jødiske åndemanare prøvde også å nemna Herren Jesu namn over dei som hadde vonde ånder. Dei sa: «Eg manar dykk ved den Jesus som Paulus forkynner.»
ἐπεχείρησαν δέ τινες ⸀καὶ τῶν περιερχομένων Ἰουδαίων ἐξορκιστῶν ὀνομάζειν ἐπὶ τοὺς ἔχοντας τὰ πνεύματα τὰ πονηρὰ τὸ ὄνομα τοῦ κυρίου Ἰησοῦ λέγοντες· ⸀Ὁρκίζω ὑμᾶς τὸν Ἰησοῦν ⸀ὃν Παῦλος κηρύσσει.
Det var sju søner av Skeva, ein jødisk øvsteprest, som gjorde dette.
ἦσαν δέ ⸀τινος Σκευᾶ Ἰουδαίου ἀρχιερέως ἑπτὰ ⸀υἱοὶ τοῦτο ποιοῦντες.
Men den vonde ånda svara dei: «Jesus kjenner eg, og Paulus veit eg om, men kven er de?»
ἀποκριθὲν δὲ τὸ πνεῦμα τὸ πονηρὸν εἶπεν ⸀αὐτοῖς· ⸀Τὸν Ἰησοῦν γινώσκω καὶ τὸν Παῦλον ἐπίσταμαι, ὑμεῖς δὲ τίνες ἐστέ;
Mannen som hadde den vonde ånda, hoppa på dei og overmanna dei begge. Han var så sterk mot dei at dei rømde nakne og såra ut av huset.
καὶ ⸀ἐφαλόμενος ⸂ὁ ἄνθρωπος ἐπʼ αὐτοὺς⸃ ἐν ᾧ ἦν τὸ πνεῦμα τὸ πονηρὸν ⸂κατακυριεύσας ἀμφοτέρων⸃ ἴσχυσεν κατʼ αὐτῶν, ὥστε γυμνοὺς καὶ τετραυματισμένους ἐκφυγεῖν ἐκ τοῦ οἴκου ἐκείνου.
Dette vart kjent for alle jødar og grekarar som budde i Efesos. Frykt kom over dei alle, og Herren Jesu namn vart opphøgd.
τοῦτο δὲ ἐγένετο γνωστὸν πᾶσιν Ἰουδαίοις τε καὶ Ἕλλησιν τοῖς κατοικοῦσιν τὴν Ἔφεσον, καὶ ⸀ἐπέπεσεν φόβος ἐπὶ πάντας αὐτούς, καὶ ἐμεγαλύνετο τὸ ὄνομα τοῦ κυρίου Ἰησοῦ.
Mange av dei som hadde kome til tru, kom og vedkjende og fortalde om det dei hadde gjort.
πολλοί τε τῶν πεπιστευκότων ἤρχοντο ἐξομολογούμενοι καὶ ἀναγγέλλοντες τὰς πράξεις αὐτῶν.
Mange av dei som hadde drive med trolldom, samla bøkene sine og brende dei framfor alle. Dei rekna ut verdien og fann at det var femti tusen sølvpengar.
ἱκανοὶ δὲ τῶν τὰ περίεργα πραξάντων συνενέγκαντες τὰς βίβλους κατέκαιον ἐνώπιον πάντων· καὶ συνεψήφισαν τὰς τιμὰς αὐτῶν καὶ εὗρον ἀργυρίου μυριάδας πέντε.
Slik voks Herrens ord med kraft og fekk makt.
οὕτως κατὰ κράτος ⸂τοῦ κυρίου ὁ λόγος⸃ ηὔξανεν καὶ ἴσχυεν.
Då dette var fullført, bestemte Paulus seg i ånda for å reisa gjennom Makedonia og Akaia og deretter dra til Jerusalem. Han sa: «Etter at eg har vore der, må eg også sjå Roma.»
Ὡς δὲ ἐπληρώθη ταῦτα, ἔθετο ὁ Παῦλος ἐν τῷ πνεύματι διελθὼν τὴν Μακεδονίαν καὶ Ἀχαΐαν πορεύεσθαι εἰς ⸀Ἱεροσόλυμα, εἰπὼν ὅτι Μετὰ τὸ γενέσθαι με ἐκεῖ δεῖ με καὶ Ῥώμην ἰδεῖν.
Han sende to av medarbeidarane sine, Timoteus og Erastos, til Makedonia, medan han sjølv vart verande ei tid i Asia.
ἀποστείλας δὲ εἰς τὴν Μακεδονίαν δύο τῶν διακονούντων αὐτῷ, Τιμόθεον καὶ Ἔραστον, αὐτὸς ἐπέσχεν χρόνον εἰς τὴν Ἀσίαν.
På den tida oppstod det ikkje lite uro om Vegen.
Ἐγένετο δὲ κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον τάραχος οὐκ ὀλίγος περὶ τῆς ὁδοῦ.
Ein sølvsmed som heitte Demetrios, laga små sølvtempel av Artemis og skaffa handverkarane god forteneste.
Δημήτριος γάρ τις ὀνόματι, ἀργυροκόπος, ποιῶν ναοὺς ἀργυροῦς Ἀρτέμιδος παρείχετο τοῖς τεχνίταις ⸂οὐκ ὀλίγην ἐργασίαν⸃,
Han samla dei og andre som arbeidde med liknande ting, og sa: «Menn, de veit at velstanden vår kjem frå dette arbeidet.
οὓς συναθροίσας καὶ τοὺς περὶ τὰ τοιαῦτα ἐργάτας εἶπεν· Ἄνδρες, ἐπίστασθε ὅτι ἐκ ταύτης τῆς ἐργασίας ἡ εὐπορία ⸀ἡμῖν ἐστιν,
Og de ser og høyrer at denne Paulus har overtydd og vendt bort mange menneske, ikkje berre i Efesos, men i nesten heile Asia. Han seier at gudar som er laga med hender, ikkje er gudar.
καὶ θεωρεῖτε καὶ ἀκούετε ὅτι οὐ μόνον Ἐφέσου ἀλλὰ σχεδὸν πάσης τῆς Ἀσίας ὁ Παῦλος οὗτος πείσας μετέστησεν ἱκανὸν ὄχλον, λέγων ὅτι οὐκ εἰσὶν θεοὶ οἱ διὰ χειρῶν γινόμενοι.
Det er ikkje berre fare for at handverket vårt kjem i vanry, men også at tempelet til den store gudinna Artemis blir rekna for ingenting, og at ho som heile Asia og verda dyrkar, kan bli fråteken sin stordom.»
οὐ μόνον δὲ τοῦτο κινδυνεύει ἡμῖν τὸ μέρος εἰς ἀπελεγμὸν ἐλθεῖν, ἀλλὰ καὶ τὸ τῆς μεγάλης θεᾶς ⸂Ἀρτέμιδος ἱερὸν⸃ εἰς οὐθὲν λογισθῆναι, μέλλειν ⸀τε καὶ καθαιρεῖσθαι ⸂τῆς μεγαλειότητος⸃ αὐτῆς, ἣν ὅλη ἡ Ἀσία καὶ ἡ οἰκουμένη σέβεται.
Då dei høyrde dette, vart dei rasande og ropa: «Stor er efesarane sin Artemis!»
Ἀκούσαντες δὲ καὶ γενόμενοι πλήρεις θυμοῦ ἔκραζον λέγοντες· Μεγάλη ἡ Ἄρτεμις Ἐφεσίων.
Heile byen vart fylt av forvirring. Dei storma saman til teateret og drog med seg Gaius og Aristarkos, makedonarar som var reisefølgjet til Paulus.
καὶ ἐπλήσθη ἡ ⸀πόλις τῆς συγχύσεως, ὥρμησάν τε ὁμοθυμαδὸν εἰς τὸ θέατρον συναρπάσαντες Γάϊον καὶ Ἀρίσταρχον Μακεδόνας, συνεκδήμους Παύλου.
Paulus ville gå inn til folkemengda, men læresveinane hindra han.
⸂Παύλου δὲ⸃ βουλομένου εἰσελθεῖν εἰς τὸν δῆμον οὐκ εἴων αὐτὸν οἱ μαθηταί·
Også nokre av asiarkane, som var vener av han, sende bod til han og bad han om ikkje å gå inn i teateret.
τινὲς δὲ καὶ τῶν Ἀσιαρχῶν, ὄντες αὐτῷ φίλοι, πέμψαντες πρὸς αὐτὸν παρεκάλουν μὴ δοῦναι ἑαυτὸν εἰς τὸ θέατρον.
Nokre ropa éin ting, andre noko anna. Forsamlinga var i full forvirring, og dei fleste visste ikkje kvifor dei var samla.
ἄλλοι μὲν οὖν ἄλλο τι ἔκραζον, ἦν γὰρ ἡ ἐκκλησία συγκεχυμένη, καὶ οἱ πλείους οὐκ ᾔδεισαν τίνος ἕνεκα συνεληλύθεισαν.
Nokre i folkemengda drog fram Aleksander, som jødane skuva fram. Aleksander gav teikn med handa og ville forsvara seg for folket.
ἐκ δὲ τοῦ ὄχλου ⸀συνεβίβασαν Ἀλέξανδρον προβαλόντων αὐτὸν τῶν Ἰουδαίων, ὁ δὲ Ἀλέξανδρος κατασείσας τὴν χεῖρα ἤθελεν ἀπολογεῖσθαι τῷ δήμῳ.
Men då dei forstod at han var jøde, ropa alle med éi røyst i om lag to timar: «Stor er efesarane sin Artemis!»
ἐπιγνόντες δὲ ὅτι Ἰουδαῖός ἐστιν φωνὴ ἐγένετο μία ἐκ πάντων ⸀ὡς ἐπὶ ὥρας δύο κραζόντων· Μεγάλη ἡ Ἄρτεμις Ἐφεσίων.
Byskrivaren roa ned folkemengda og sa: «Menn frå Efesos! Kven veit vel ikkje at byen Efesos er tempeltenar for den store Artemis og for biletet som fall ned frå himmelen?
καταστείλας δὲ ⸂ὁ γραμματεὺς τὸν ὄχλον⸃ φησίν· Ἄνδρες Ἐφέσιοι, τίς γάρ ἐστιν ⸀ἀνθρώπων ὃς οὐ γινώσκει τὴν Ἐφεσίων πόλιν νεωκόρον οὖσαν τῆς ⸀μεγάλης Ἀρτέμιδος καὶ τοῦ διοπετοῦς;
Sidan dette er uomtvisteleg, bør de halda dykk rolege og ikkje gjera noko forhasta.
ἀναντιρρήτων οὖν ὄντων τούτων δέον ἐστὶν ὑμᾶς κατεσταλμένους ὑπάρχειν καὶ μηδὲν προπετὲς πράσσειν.
De har ført hit desse mennene, som verken er tempelranarar eller spottar gudinna vår.
ἠγάγετε γὰρ τοὺς ἄνδρας τούτους οὔτε ἱεροσύλους οὔτε βλασφημοῦντας τὴν θεὸν ⸀ἡμῶν.
Om no Demetrios og handverkarane hans har ei sak mot nokon, så blir det halde rettsmøte, og der er prokonsuler. Lat dei fremja skuldingar mot kvarandre der.
εἰ μὲν οὖν Δημήτριος καὶ οἱ σὺν αὐτῷ τεχνῖται ἔχουσιν πρός τινα λόγον, ἀγοραῖοι ἄγονται καὶ ἀνθύπατοί εἰσιν, ἐγκαλείτωσαν ἀλλήλοις.
Men om de søkjer noko ut over dette, skal det avgjerast i den lovlege forsamlinga.
εἰ δέ τι ⸀περαιτέρω ἐπιζητεῖτε, ἐν τῇ ἐννόμῳ ἐκκλησίᾳ ἐπιλυθήσεται.
For vi står i fare for å bli skulda for opprør på grunn av det som har hendt i dag. Det finst ingen grunn vi kan gje for dette oppstyret.» Då han hadde sagt dette, løyste han opp forsamlinga.
καὶ γὰρ κινδυνεύομεν ἐγκαλεῖσθαι στάσεως περὶ τῆς σήμερον μηδενὸς αἰτίου ὑπάρχοντος περὶ οὗ οὐ δυνησόμεθα ⸀ἀποδοῦναι λόγον ⸀περὶ τῆς συστροφῆς ταύτης. καὶ ταῦτα εἰπὼν ἀπέλυσεν τὴν ἐκκλησίαν.
←→