Asa
Reformkonge i Juda
Òg kjend som: Azzan
Asa styrte Juda-riket i 41 år som den tredje kongen etter delingen av Israel. Regjeringstiden hans var preget av dyptgripende religiøse reformer: han ryddet bort avgudsbilder og kultisk prostitusjon, avsatte sin bestemor Maaka som dronningmor fordi hun hadde reist en Asjera-figur, og samlet folket til en høytidelig paktfornyelse med Herren. Da en overveldende kushittisk hærstyrke under Serah truet Juda, satte Asa sin lit til Gud og vant en avgjørende seier ved Maresja. Hans siste regjeringsår ble imidlertid overskygget av sviktende gudstillit. Stilt overfor trusselen fra Israels kong Baesa valgte han å alliere seg med Ben-Hadad av Aram-Damaskus i stedet for å søke Herrens hjelp – og da profeten Hanani refset ham for dette, fengslet Asa profeten i raseri. Til sist ble han rammet av en alvorlig fotsykdom, men selv i denne nøden vendte han seg til legene fremfor til Gud. Asas historie illustrerer hvordan trofast lydighet tidlig i livet ikke automatisk garanterer troskap livet ut.
Familie
Nøkkelhendingar
Asa blir konge over Juda
Asa etterfulgte sin far Abiam som konge over Juda og regjerte i 41 år i Jerusalem.
9I det tjuande året Jeroboam var konge over Israel, vart Asa konge over Juda.
וּבִשְׁנַ֣ת עֶשְׂרִ֔ים לְיָרָבְעָ֖ם מֶ֣לֶךְ יִשְׂרָאֵ֑ל מָלַ֥ךְ אָסָ֖א מֶ֥לֶךְ יְהוּדָֽה׃
10Han styrte førtieitt år i Jerusalem. Mor hans heitte Maaka og var dotter til Absalom.
וְאַרְבָּעִ֤ים וְאַחַת֙ שָׁנָ֔ה מָלַ֖ךְ בִּירוּשָׁלָ֑͏ִם וְשֵׁ֣ם אִמּ֔וֹ מַעֲכָ֖ה בַּת־אֲבִישָׁלֽוֹם׃
1Asa gjorde det som var godt og rett i auga til Herren, sin Gud.
וַיַּ֤עַשׂ אָסָא֙ הַטּ֣וֹב וְהַיָּשָׁ֔ר בְּעֵינֵ֖י יְהוָ֥ה אֱלֹהָֽיו׃
2Han fjerna dei framande altara og offerhaugane, knuste steinstøttene og hogg ned Asjera-stolpane.
וַיָּ֛סַר אֶת־מִזְבְּח֥וֹת הַנֵּכָ֖ר וְהַבָּמ֑וֹת וַיְשַׁבֵּר֙ אֶת־הַמַּצֵּב֔וֹת וַיְגַדַּ֖ע אֶת־הָאֲשֵׁרִֽים׃
Seier over den kushittiske hæren til Serah
Da en enorm kushittisk hær under Serah angrep Juda, ropte Asa til Herren om hjelp, og Gud ga ham en mektig seier ved Maresja i Juda-lavlandet.
9Asa drog ut mot han, og dei fylka seg til strid i Sefata-dalen ved Maresja.
וַיֵּצֵ֥א אָסָ֖א לְפָנָ֑יו וַיַּֽעַרְכוּ֙ מִלְחָמָ֔ה בְּגֵ֥יא צְפַ֖תָה לְמָרֵשָֽׁה׃
10Då ropa Asa til Herren sin Gud og sa: «Herre, det er ingen skilnad for deg å hjelpa, anten det er mange eller ein som er utan kraft. Hjelp oss, Herre vår Gud, for vi set vår lit til deg, og i ditt namn har vi gått mot denne hæren. Herre, du er vår Gud. Lat ikkje eit menneske stå seg mot deg!»
וַיִּקְרָ֨א אָסָ֜א אֶל־יְהוָ֣ה אֱלֹהָיו֮ וַיֹּאמַר֒ יְהוָ֗ה אֵֽין־עִמְּךָ֤ לַעְזוֹר֙ בֵּ֥ין רַב֙ לְאֵ֣ין כֹּ֔חַ עָזְרֵ֜נוּ יְהוָ֤ה אֱלֹהֵ֙ינוּ֙ כִּֽי־עָלֶ֣יךָ נִשְׁעַ֔נּוּ וּבְשִׁמְךָ֣ בָ֔אנוּ עַל־הֶהָמ֖וֹן הַזֶּ֑ה יְהוָ֤ה אֱלֹהֵ֙ינוּ֙ אַ֔תָּה אַל־יַעְצֹ֥ר עִמְּךָ֖ אֱנֽוֹשׁ׃ ס
11Då slo Herren kusittane framfor Asa og Juda, og kusittane flykta.
וַיִּגֹּ֤ף יְהוָה֙ אֶת־הַכּוּשִׁ֔ים לִפְנֵ֥י אָסָ֖א וְלִפְנֵ֣י יְהוּדָ֑ה וַיָּנֻ֖סוּ הַכּוּשִֽׁים׃
12Asa og folket hans forfølgde dei heilt til Gerar. Så mange kusittar fall at dei ikkje kunne koma seg att, for dei vart knuste framfor Herren og hæren hans. Dei tok med seg svært mykje hærfang.
וַיִּרְדְּפֵ֨ם אָסָ֜א וְהָעָ֣ם אֲשֶׁר־עִמּוֹ֮ עַד־לִגְרָר֒ וַיִּפֹּ֤ל מִכּוּשִׁים֙ לְאֵ֣ין לָהֶ֣ם מִֽחְיָ֔ה כִּֽי־נִשְׁבְּר֥וּ לִפְנֵֽי־יְהוָ֖ה וְלִפְנֵ֣י מַחֲנֵ֑הוּ וַיִּשְׂא֥וּ שָׁלָ֖ל הַרְבֵּ֥ה מְאֹֽד׃
13Dei slo alle byane rundt Gerar, for redsle frå Herren hadde kome over dei. Dei plyndra alle byane, for det var mykje å ta der.
וַיַּכּ֗וּ אֵ֤ת כָּל־הֶֽעָרִים֙ סְבִיב֣וֹת גְּרָ֔ר כִּי־הָיָ֥ה פַֽחַד־יְהוָ֖ה עֲלֵיהֶ֑ם וַיָּבֹ֙זּוּ֙ אֶת־כָּל־הֶ֣עָרִ֔ים כִּֽי־בִזָּ֥ה רַבָּ֖ה הָיְתָ֥ה בָהֶֽם׃
14Dei slo òg telta til dei som hadde buskap, og førte med seg mengder av småfe og kamelar. Så vende dei attende til Jerusalem.
וְגַם־אָהֳלֵ֥י מִקְנֶ֖ה הִכּ֑וּ וַיִּשְׁבּ֨וּ צֹ֤אן לָרֹב֙ וּגְמַלִּ֔ים וַיָּשֻׁ֖בוּ יְרוּשָׁלָֽ͏ִם׃ ס
Profeten Asarjas oppmuntring
Etter seieren over kushittene møtte profeten Asarja, sønn av Oded, Asa og oppmuntret ham til å fortsette sine reformer og holde seg trofast mot Herren. Profeten minnet ham om at Herren ville være med dem så lenge de var med ham.
1Guds Ande kom over Asarja, son til Oded.
וַעֲזַרְיָ֙הוּ֙ בֶּן־עוֹדֵ֔ד הָיְתָ֥ה עָלָ֖יו ר֥וּחַ אֱלֹהִֽים׃
2Han gjekk ut og møtte Asa og sa til han: «Høyr på meg, Asa og heile Juda og Benjamin! Herren er med dykk når de er med han. Om de søkjer han, lèt han seg finna av dykk, men om de forlet han, vil han forlata dykk.»
וַיֵּצֵא֮ לִפְנֵ֣י אָסָא֒ וַיֹּ֣אמֶר ל֔וֹ שְׁמָע֕וּנִי אָסָ֖א וְכָל־יְהוּדָ֣ה וּבִנְיָמִ֑ן יְהוָ֤ה עִמָּכֶם֙ בִּֽהְיֽוֹתְכֶ֣ם עִמּ֔וֹ וְאִֽם־תִּדְרְשֻׁ֙הוּ֙ יִמָּצֵ֣א לָכֶ֔ם וְאִם־תַּעַזְבֻ֖הוּ יַעֲזֹ֥ב אֶתְכֶֽם׃ ס
3I lange tider var Israel utan den sanne Gud, utan prestar som underviste, og utan lov.
וְיָמִ֥ים רַבִּ֖ים לְיִשְׂרָאֵ֑ל לְלֹ֣א ׀ אֱלֹהֵ֣י אֱמֶ֗ת וּלְלֹ֛א כֹּהֵ֥ן מוֹרֶ֖ה וּלְלֹ֥א תוֹרָֽה׃
4Men i nauda si vende dei om til Herren, Israels Gud. Dei søkte han, og han lét seg finna av dei.
וַיָּ֙שָׁב֙ בַּצַּר־ל֔וֹ עַל־יְהוָ֖ה אֱלֹהֵ֣י יִשְׂרָאֵ֑ל וַיְבַקְשֻׁ֖הוּ וַיִּמָּצֵ֥א לָהֶֽם׃
5I dei tidene var det ingen fred for den som fór ut eller inn, for det var stor uro over alle som budde i landa.
וּבָעִתִּ֣ים הָהֵ֔ם אֵ֥ין שָׁל֖וֹם לַיּוֹצֵ֣א וְלַבָּ֑א כִּ֚י מְהוּמֹ֣ת רַבּ֔וֹת עַ֥ל כָּל־יוֹשְׁבֵ֖י הָאֲרָצֽוֹת׃
6Folkeslag knuste folkeslag, og by knuste by, for Gud skapte forvirring mellom dei med alle slags trengsler.
וְכֻתְּת֥וּ גוֹי־בְּג֖וֹי וְעִ֣יר בְּעִ֑יר כִּֽי־אֱלֹהִ֥ים הֲמָמָ֖ם בְּכָל־צָרָֽה׃
7Men ver de sterke og lat ikkje hendene dykkar siga, for arbeidet dykkar skal få si løn!»
וְאַתֶּ֣ם חִזְק֔וּ וְאַל־יִרְפּ֖וּ יְדֵיכֶ֑ם כִּ֛י יֵ֥שׁ שָׂכָ֖ר לִפְעֻלַּתְכֶֽם׃ ס
Religiøse reformer og paktfornyelse
Asa gjennomførte omfattende religiøse reformer. Han fjernet avgudene fra landet, avsatte dronningmor Maaka fordi hun hadde laget en avskyelig Asjera-figur, og ledet folket i en høytidelig paktfornyelse der de svor å søke Herren av hele sitt hjerte og hele sin sjel.
11Asa gjorde det som var rett i Herrens auge, liksom David, far hans.
וַיַּ֧עַשׂ אָסָ֛א הַיָּשָׁ֖ר בְּעֵינֵ֣י יְהוָ֑ה כְּדָוִ֖ד אָבִֽיו׃
12Han dreiv dei mannlege tempelprostituerte ut or landet og fjerna alle avgudsbileta som fedrane hans hadde laga.
וַיַּעֲבֵ֥ר הַקְּדֵשִׁ֖ים מִן־הָאָ֑רֶץ וַיָּ֙סַר֙ אֶת־כָּל־הַגִּלֻּלִ֔ים אֲשֶׁ֥ר עָשׂ֖וּ אֲבֹתָֽיו׃
13Han avsette til og med Maaka, mor si, frå stillinga som dronningmor, fordi ho hadde laga eit motbydeleg avgudsbilde for Asjera. Asa hogg ned det motbydelege biletet hennar og brende det ved Kedron-bekken.
וְגַ֣ם ׀ אֶת־מַעֲכָ֣ה אִמּ֗וֹ וַיְסִרֶ֙הָ֙ מִגְּבִירָ֔ה אֲשֶׁר־עָשְׂתָ֥ה מִפְלֶ֖צֶת לָאֲשֵׁרָ֑ה וַיִּכְרֹ֤ת אָסָא֙ אֶת־מִפְלַצְתָּ֔הּ וַיִּשְׂרֹ֖ף בְּנַ֥חַל קִדְרֽוֹן׃
14Men offerhaugane vart ikkje fjerna. Likevel var hjartet til Asa heilt med Herren alle hans dagar.
וְהַבָּמ֖וֹת לֹא־סָ֑רוּ רַ֣ק לְבַב־אָסָ֗א הָיָ֥ה שָׁלֵ֛ם עִם־יְהוָ֖ה כָּל־יָמָֽיו׃
15Han førte inn i Herrens hus dei heilage gåvene til far sin og sine eigne heilage gåver: sølv, gull og ulike kar.
וַיָּבֵא֙ אֶת־קָדְשֵׁ֣י אָבִ֔יו *וקדשו **וְקָדְשֵׁ֖י בֵּ֣ית יְהוָ֑ה כֶּ֥סֶף וְזָהָ֖ב וְכֵלִֽים׃
8Då Asa høyrde desse orda og profetien til profeten Oded, tok han mot til seg. Han fjerna dei avskyelege avgudsbileta frå heile Juda og Benjamin og frå dei byane han hadde teke i Efraim-fjella. Han fornya Herrens altar, det som stod framfor forhallen i Herrens hus.
וְכִשְׁמֹ֨עַ אָסָ֜א הַדְּבָרִ֣ים הָאֵ֗לֶּה וְהַנְּבוּאָה֮ עֹדֵ֣ד הַנָּבִיא֒ הִתְחַזַּ֗ק וַיַּעֲבֵ֤ר הַשִּׁקּוּצִים֙ מִכָּל־אֶ֤רֶץ יְהוּדָה֙ וּבִנְיָמִ֔ן וּמִן־הֶ֣עָרִ֔ים אֲשֶׁ֥ר לָכַ֖ד מֵהַ֣ר אֶפְרָ֑יִם וַיְחַדֵּשׁ֙ אֶת־מִזְבַּ֣ח יְהוָ֔ה אֲשֶׁ֕ר לִפְנֵ֖י אוּלָ֥ם יְהוָֽה׃
9Så samla han heile Juda og Benjamin og dei innflyttarane som budde hos dei frå Efraim, Manasse og Simeon. For mange hadde gått over til han frå Israel då dei såg at Herren hans Gud var med han.
וַיִּקְבֹּ֗ץ אֶת־כָּל־יְהוּדָה֙ וּבִנְיָמִ֔ן וְהַגָּרִים֙ עִמָּהֶ֔ם מֵאֶפְרַ֥יִם וּמְנַשֶּׁ֖ה וּמִשִּׁמְע֑וֹן כִּֽי־נָפְל֨וּ עָלָ֤יו מִיִּשְׂרָאֵל֙ לָרֹ֔ב בִּרְאֹתָ֕ם כִּֽי־יְהוָ֥ה אֱלֹהָ֖יו עִמּֽוֹ׃ פ
10Dei samla seg i Jerusalem i den tredje månaden i det femtande året av regjeringstida til Asa.
וַיִּקָּבְצ֥וּ יְרוּשָׁלַ֖͏ִם בַּחֹ֣דֶשׁ הַשְּׁלִישִׁ֑י לִשְׁנַ֥ת חֲמֵשׁ־עֶשְׂרֵ֖ה לְמַלְכ֥וּת אָסָֽא׃
11Den dagen ofra dei til Herren av byttet dei hadde ført med seg: sju hundre storfe og sju tusen småfe.
וַיִּזְבְּח֤וּ לַיהוָה֙ בַּיּ֣וֹם הַה֔וּא מִן־הַשָּׁלָ֖ל הֵבִ֑יאוּ בָּקָר֙ שְׁבַ֣ע מֵא֔וֹת וְצֹ֖אן שִׁבְעַ֥ת אֲלָפִֽים׃
12Dei gjekk inn i ei pakt om å søkja Herren, Gud til fedrane deira, av heile sitt hjarte og heile si sjel.
וַיָּבֹ֣אוּ בַבְּרִ֔ית לִדְר֕וֹשׁ אֶת־יְהוָ֖ה אֱלֹהֵ֣י אֲבוֹתֵיהֶ֑ם בְּכָל־לְבָבָ֖ם וּבְכָל־נַפְשָֽׁם׃
13Alle som ikkje søkte Herren, Israels Gud, skulle døy, anten dei var små eller store, mann eller kvinne.
וְכֹ֨ל אֲשֶׁ֧ר לֹֽא־יִדְרֹ֛שׁ לַיהוָ֥ה אֱלֹהֵֽי־יִשְׂרָאֵ֖ל יוּמָ֑ת לְמִן־קָטֹן֙ וְעַד־גָּד֔וֹל לְמֵאִ֖ישׁ וְעַד־אִשָּֽׁה׃
14Dei svor eid til Herren med høg røyst, med jubelrop, med trompetar og horn.
וַיִּשָּֽׁבְעוּ֙ לַיהוָ֔ה בְּק֥וֹל גָּד֖וֹל וּבִתְרוּעָ֑ה וּבַחֲצֹצְר֖וֹת וּבְשׁוֹפָרֽוֹת׃
15Heile Juda gledde seg over eiden, for dei hadde svore av heile sitt hjarte og søkt han av all sin vilje. Han lét seg finna av dei, og Herren gav dei fred på alle kantar.
וַיִּשְׂמְח֨וּ כָל־יְהוּדָ֜ה עַל־הַשְּׁבוּעָ֗ה כִּ֤י בְכָל־לְבָבָם֙ נִשְׁבָּ֔עוּ וּבְכָל־רְצוֹנָ֣ם בִּקְשֻׁ֔הוּ וַיִּמָּצֵ֖א לָהֶ֑ם וַיָּ֧נַח יְהוָ֛ה לָהֶ֖ם מִסָּבִֽיב׃
16Kong Asa avsette også Maaka, mor si, frå stillinga som dronningmor, fordi ho hadde laga eit motbydeleg Asjera-bilete. Asa hogg ned det motbydelege biletet hennar, mol det til støv og brende det ved Kedron-bekken.
וְגַֽם־מַעֲכָ֞ה אֵ֣ם ׀ אָסָ֣א הַמֶּ֗לֶךְ הֱסִירָהּ֙ מִגְּבִירָ֔ה אֲשֶׁר־עָשְׂתָ֥ה לַאֲשֵׁרָ֖ה מִפְלָ֑צֶת וַיִּכְרֹ֤ת אָסָא֙ אֶת־מִפְלַצְתָּ֔הּ וַיָּ֕דֶק וַיִּשְׂרֹ֖ף בְּנַ֥חַל קִדְרֽוֹן׃
17Offerhaugane vart ikkje fjerna frå Israel, men hjartet til Asa var heilt med Herren alle hans dagar.
וְהַ֨בָּמ֔וֹת לֹא־סָ֖רוּ מִיִּשְׂרָאֵ֑ל רַ֧ק לְבַב־אָסָ֛א הָיָ֥ה שָׁלֵ֖ם כָּל־יָמָֽיו׃
Alliansen med Aram mot Israel
Da Baesa, kongen av Israel, truet Juda ved å befeste Rama, søkte Asa hjelp hos Ben-Hadad av Aram i stedet for å stole på Gud. Han tok skatter fra tempelet og kongepalasset for å betale for alliansen.
17Basja, kongen i Israel, drog opp mot Juda og bygde ut Rama for å hindra at nokon kunne dra ut eller inn til Asa, kongen i Juda.
וַיַּ֨עַל בַּעְשָׁ֤א מֶֽלֶךְ־יִשְׂרָאֵל֙ עַל־יְהוּדָ֔ה וַיִּ֖בֶן אֶת־הָרָמָ֑ה לְבִלְתִּ֗י תֵּ֚ת יֹצֵ֣א וָבָ֔א לְאָסָ֖א מֶ֥לֶךְ יְהוּדָֽה׃
18Då tok Asa alt sølvet og gullet som var att i skattkammera i Herrens hus og i skattkammera i kongsborga. Han gav det til tenarane sine og sende dei til Ben-Hadad, son til Tabrimmon, son til Hezjon, kongen i Aram, som budde i Damaskus, og sa:
וַיִּקַּ֣ח אָ֠סָא אֶת־כָּל־הַכֶּ֨סֶף וְהַזָּהָ֜ב הַֽנּוֹתָרִ֣ים ׀ בְּאוֹצְר֣וֹת בֵּית־יְהוָ֗ה וְאֶת־אֽוֹצְרוֹת֙ בֵּ֣ית *מלך **הַמֶּ֔לֶךְ וַֽיִּתְּנֵ֖ם בְּיַד־עֲבָדָ֑יו וַיִּשְׁלָחֵ֞ם הַמֶּ֣לֶךְ אָסָ֗א אֶל־בֶּן־הֲ֠דַד בֶּן־טַבְרִמֹּ֤ן בֶּן־חֶזְיוֹן֙ מֶ֣לֶךְ אֲרָ֔ם הַיֹּשֵׁ֥ב בְּדַמֶּ֖שֶׂק לֵאמֹֽר׃
19«Det er ei pakt mellom meg og deg, mellom far min og far din. Sjå, eg sender deg ei bestikkingsgåve: sølv og gull. Bryt pakta di med Basja, kongen i Israel, så han dreg bort frå meg.»
בְּרִית֙ בֵּינִ֣י וּבֵינֶ֔ךָ בֵּ֥ין אָבִ֖י וּבֵ֣ין אָבִ֑יךָ הִנֵּה֩ שָׁלַ֨חְתִּֽי לְךָ֥ שֹׁ֙חַד֙ כֶּ֣סֶף וְזָהָ֔ב לֵ֣ךְ הָפֵ֗רָה אֶת־בְּרִֽיתְךָ֙ אֶת־בַּעְשָׁ֣א מֶֽלֶךְ־יִשְׂרָאֵ֔ל וְיַעֲלֶ֖ה מֵעָלָֽי׃
20Ben-Hadad høyrde på kong Asa og sende hærførarane sine mot byane i Israel. Han slo Ijon, Dan, Abel-Bet-Maaka og heile Kinnerot, saman med heile Naftali-landet.
וַיִּשְׁמַ֨ע בֶּן־הֲדַ֜ד אֶל־הַמֶּ֣לֶךְ אָסָ֗א וַ֠יִּשְׁלַח אֶת־שָׂרֵ֨י הַחֲיָלִ֤ים אֲשֶׁר־לוֹ֙ עַל־עָרֵ֣י יִשְׂרָאֵ֔ל וַיַּךְ֙ אֶת־עִיּ֣וֹן וְאֶת־דָּ֔ן וְאֵ֖ת אָבֵ֣ל בֵּֽית־מַעֲכָ֑ה וְאֵת֙ כָּל־כִּנְר֔וֹת עַ֖ל כָּל־אֶ֥רֶץ נַפְתָּלִֽי׃
21Då Basja høyrde dette, slutta han å byggja ut Rama og vart buande i Tirsa.
וַֽיְהִי֙ כִּשְׁמֹ֣עַ בַּעְשָׁ֔א וַיֶּחְדַּ֕ל מִבְּנ֖וֹת אֶת־הֽ͏ָרָמָ֑ה וַיֵּ֖שֶׁב בְּתִרְצָֽה׃
22Kong Asa kalla då saman heile Juda, ingen var friteken, og dei bar bort steinane og tømmeret som Basja hadde brukt til å byggja ut Rama. Med dette bygde kong Asa ut Geba i Benjamin og Mispa.
וְהַמֶּ֨לֶךְ אָסָ֜א הִשְׁמִ֤יעַ אֶת־כָּל־יְהוּדָה֙ אֵ֣ין נָקִ֔י וַיִּשְׂא֞וּ אֶת־אַבְנֵ֤י הָֽרָמָה֙ וְאֶת־עֵצֶ֔יהָ אֲשֶׁ֥ר בָּנָ֖ה בַּעְשָׁ֑א וַיִּ֤בֶן בָּם֙ הַמֶּ֣לֶךְ אָסָ֔א אֶת־גֶּ֥בַע בִּנְיָמִ֖ן וְאֶת־הַמִּצְפָּֽה׃
1I det trettisekste året av Asa si regjeringstid, drog Basja, kongen av Israel, opp mot Juda. Han bygde ut Rama for å hindra at nokon kunne ferdast til eller frå Asa, kongen av Juda.
בִּשְׁנַ֨ת שְׁלֹשִׁ֤ים וָשֵׁשׁ֙ לְמַלְכ֣וּת אָסָ֔א עָלָ֞ה בַּעְשָׁ֤א מֶֽלֶךְ־יִשְׂרָאֵל֙ עַל־יְהוּדָ֔ה וַיִּ֖בֶן אֶת־הָרָמָ֑ה לְבִלְתִּ֗י תֵּ֚ת יוֹצֵ֣א וָבָ֔א לְאָסָ֖א מֶ֥לֶךְ יְהוּדָֽה׃
2Då tok Asa sølv og gull frå skattkammera i Herrens hus og i kongens hus, og sende det til Ben-Hadad, kongen av Aram, som budde i Damaskus, og sa:
וַיֹּצֵ֨א אָסָ֜א כֶּ֣סֶף וְזָהָ֗ב מֵאֹֽצְר֛וֹת בֵּ֥ית יְהוָ֖ה וּבֵ֣ית הַמֶּ֑לֶךְ וַיִּשְׁלַ֗ח אֶל־בֶּן־הֲדַד֙ מֶ֣לֶךְ אֲרָ֔ם הַיּוֹשֵׁ֥ב בְּדַרְמֶ֖שֶׂק לֵאמֹֽר׃
3«Det er ei pakt mellom meg og deg, og mellom far min og far din. Sjå, eg sender deg sølv og gull. Gå og bryt pakta di med Basja, kongen av Israel, så han må dra bort frå meg.»
בְּרִית֙ בֵּינִ֣י וּבֵינֶ֔ךָ וּבֵ֥ין אָבִ֖י וּבֵ֣ין אָבִ֑יךָ הִנֵּ֨ה שָׁלַ֤חְתִּֽי לְךָ֙ כֶּ֣סֶף וְזָהָ֔ב לֵ֞ךְ הָפֵ֣ר בְּרִֽיתְךָ֗ אֶת־בַּעְשָׁא֙ מֶ֣לֶךְ יִשְׂרָאֵ֔ל וְיַעֲלֶ֖ה מֵעָלָֽי׃
4Ben-Hadad høyrde på kong Asa og sende hærførarane sine mot byane i Israel. Dei slo Ijon, Dan, Abel-Majim og alle forrådshusa i byane i Naftali.
וַיִּשְׁמַ֨ע בֶּן[c] הֲדַ֜ד אֶל־הַמֶּ֣לֶךְ אָסָ֗א וַ֠יִּשְׁלַח אֶת־שָׂרֵ֨י הַחֲיָלִ֤ים אֲשֶׁר־לוֹ֙ אֶל־עָרֵ֣י יִשְׂרָאֵ֔ל וַיַּכּוּ֙ אֶת־עִיּ֣וֹן וְאֶת־דָּ֔ן וְאֵ֖ת אָבֵ֣ל מָ֑יִם וְאֵ֥ת כָּֽל־מִסְכְּנ֖וֹת עָרֵ֥י נַפְתָּלִֽי׃
5Då Basja fekk høyra dette, slutta han å byggja ut Rama og stansa arbeidet sitt.
וַיְהִי֙ כִּשְׁמֹ֣עַ בַּעְשָׁ֔א וַיֶּחְדַּ֕ל מִבְּנ֖וֹת אֶת־הָרָמָ֑ה וַיַּשְׁבֵּ֖ת אֶת־מְלַאכְתּֽוֹ׃ ס
6Kong Asa tok då med seg heile Juda, og dei bar bort steinane og tømmeret frå Rama som Basja hadde bygd med. Med det bygde han Geba og Mispa.
וְאָסָ֣א הַמֶּ֗לֶךְ לָקַח֙ אֶת־כָּל־יְהוּדָ֔ה וַיִּשְׂא֞וּ אֶת־אַבְנֵ֤י הָֽרָמָה֙ וְאֶת־עֵצֶ֔יהָ אֲשֶׁ֥ר בָּנָ֖ה בַּעְשָׁ֑א וַיִּ֣בֶן בָּהֶ֔ם אֶת־גֶּ֖בַע וְאֶת־הַמִּצְפָּֽה׃ ס
Profeten Hananis irettesettelse og Asas reaksjon
Seeren Hanani irettesatte Asa for å ha støttet seg på Arams konge i stedet for på Herren. Asa ble rasende og satte Hanani i fengsel, og han undertrykte også noen av folket på denne tiden.
7På den tida kom sjåaren Hanani til Asa, kongen av Juda, og sa til han: «Fordi du støtta deg på kongen av Aram og ikkje på Herren din Gud, har hæren til kongen av Aram sloppe unna handa di.
וּבָעֵ֣ת הַהִ֗יא בָּ֚א חֲנָ֣נִי הָרֹאֶ֔ה אֶל־אָסָ֖א מֶ֣לֶךְ יְהוּדָ֑ה וַיֹּ֣אמֶר אֵלָ֗יו בְּהִשָּׁ֨עֶנְךָ֜ עַל־מֶ֤לֶךְ אֲרָם֙ וְלֹ֤א נִשְׁעַ֙נְתָּ֙ עַל־יְהוָ֣ה אֱלֹהֶ֔יךָ עַל־כֵּ֗ן נִמְלַ֛ט חֵ֥יל מֶֽלֶךְ־אֲרָ֖ם מִיָּדֶֽךָ׃
8Var ikkje kusjittane og libyarane ein veldig stor hær med svært mange vogner og ryttarar? Men då du støtta deg på Herren, gav han dei i di hand.
הֲלֹ֧א הַכּוּשִׁ֣ים וְהַלּוּבִ֗ים הָי֨וּ לְחַ֧יִל ׀ לָרֹ֛ב לְרֶ֥כֶב וּלְפָרָשִׁ֖ים לְהַרְבֵּ֣ה מְאֹ֑ד וּבְהִשָּֽׁעֶנְךָ֥ עַל־יְהוָ֖ה נְתָנָ֥ם בְּיָדֶֽךָ׃
9For Herrens auge fer over heile jorda, og han styrkjer dei som heilhjarta held seg til han. I dette har du handla uklokt, for frå no av skal du ha krigar.»
כִּ֣י יְהוָ֗ה עֵינָ֞יו מְשֹׁטְט֤וֹת בְּכָל־הָאָ֙רֶץ֙ לְ֠הִתְחַזֵּק עִם־לְבָבָ֥ם שָׁלֵ֛ם אֵלָ֖יו נִסְכַּ֣לְתָּ עַל־זֹ֑את כִּ֣י מֵעַ֔תָּה יֵ֥שׁ עִמְּךָ֖ מִלְחָמֽוֹת׃
10Då vart Asa harm på sjåaren og sette han i fangehuset, for han var rasande på han for dette. Asa undertrykte òg nokre av folket på den tida.
וַיִּכְעַ֨ס אָסָ֜א אֶל־הָרֹאֶ֗ה וַֽיִּתְּנֵ֙הוּ֙ בֵּ֣ית הַמַּהְפֶּ֔כֶת כִּֽי־בְזַ֥עַף עִמּ֖וֹ עַל־זֹ֑את וַיְרַצֵּ֥ץ אָסָ֛א מִן־הָעָ֖ם בָּעֵ֥ת הַהִֽיא׃
Asas sykdom og død
I sitt 39. regjeringsår ble Asa rammet av en alvorlig fotsykdom, men selv da søkte han ikke Herren, bare legene. Han døde i sitt 41. regjeringsår og ble begravet med stor ære i Davids by.
11Sjå, gjerningane til Asa, frå først til sist, er skrivne i boka om kongane i Juda og Israel.
וְהִנֵּה֙ דִּבְרֵ֣י אָסָ֔א הָרִאשׁוֹנִ֖ים וְהָאַחֲרוֹנִ֑ים הִנָּ֤ם כְּתוּבִים֙ עַל־סֵ֣פֶר הַמְּלָכִ֔ים לִיהוּדָ֖ה וְיִשְׂרָאֵֽל׃
12I det trettiníande året av regjeringstida si vart Asa sjuk i føtene, og sjukdomen vart svært alvorleg. Men sjølv i sjukdomen søkte han ikkje Herren, berre legane.
וַיֶּחֱלֶ֣א אָסָ֡א בִּשְׁנַת֩ שְׁלוֹשִׁ֨ים וָתֵ֤שַׁע לְמַלְכוּתוֹ֙ בְּרַגְלָ֔יו עַד־לְמַ֖עְלָה חָלְי֑וֹ וְגַם־בְּחָלְיוֹ֙ לֹא־דָרַ֣שׁ אֶת־יְהוָ֔ה כִּ֖י בָּרֹפְאִֽים׃
13Så gjekk Asa til kvile hos fedrane sine og døydde i det førtiførste året av regjeringstida si.
וַיִּשְׁכַּ֥ב אָסָ֖א עִם־אֲבֹתָ֑יו וַיָּ֕מָת בִּשְׁנַ֛ת אַרְבָּעִ֥ים וְאַחַ֖ת לְמָלְכֽוֹ׃
14Dei gravla han i grava hans som han hadde hogge ut åt seg i Davidsbyen. Dei la han på eit leie fylt med velluktande krydder og salvar, blanda av ein salvelagar. Og dei tende eit svært stort bål til ære for han.
וַיִּקְבְּרֻ֣הוּ בְקִבְרֹתָ֗יו אֲשֶׁ֣ר כָּֽרָה־לוֹ֮ בְּעִ֣יר דָּוִיד֒ וַיַּשְׁכִּיבֻ֗הוּ בַּמִּשְׁכָּב֙ אֲשֶׁ֤ר מִלֵּא֙ בְּשָׂמִ֣ים וּזְנִ֔ים מְרֻקָּחִ֖ים בְּמִרְקַ֣חַת מַעֲשֶׂ֑ה וַיִּשְׂרְפוּ־ל֥וֹ שְׂרֵפָ֖ה גְּדוֹלָ֥ה עַד־לִמְאֹֽד׃ פ