Eljakim
Overforvalter i Jerusalem
Òg kjend som: Eliakim
Eljakim, sønn av Hilkia, var overforvalter i kong Hiskias hus i Juda. Han spilte en sentral rolle under assyrernes beleiring av Jerusalem og ble av profeten Jesaja beskrevet som Guds utvalgte tjener som skulle bære nøkkelen til Davids hus. Hans stilling og profetien om ham peker fremover mot Messias' autoritet.
Familie
Nøkkelhendingar
Utnevnt til overforvalter
Gud erklærte gjennom profeten Jesaja at Eljakim skulle erstatte Sebna som overforvalter og få nøkkelen til Davids hus lagt på hans skulder.
20Den dagen skal eg kalla på tenaren min Eljakim, son til Hilkia.
וְהָיָ֖ה בַּיּ֣וֹם הַה֑וּא וְקָרָ֣אתִי לְעַבְדִּ֔י לְאֶלְיָקִ֖ים בֶּן־חִלְקִיָּֽהוּ׃
21Eg skal kle han i kjortelen din og festa beltet ditt om han. Makta di skal eg gje i handa hans, og han skal vera ein far for dei som bur i Jerusalem og for Judas hus.
וְהִלְבַּשְׁתִּ֣יו כֻּתָּנְתֶּ֗ךָ וְאַבְנֵֽטְךָ֙ אֲחַזְּקֶ֔נּוּ וּמֶֽמְשֶׁלְתְּךָ֖ אֶתֵּ֣ן בְּיָד֑וֹ וְהָיָ֥ה לְאָ֛ב לְיוֹשֵׁ֥ב יְרוּשָׁלַ֖͏ִם וּלְבֵ֥ית יְהוּדָֽה׃
22Eg skal leggja nøkkelen til Davids hus på aksla hans. Når han opnar, skal ingen lukka, og når han lukkar, skal ingen opna.
וְנָתַתִּ֛י מַפְתֵּ֥חַ בֵּית־דָּוִ֖ד עַל־שִׁכְמ֑וֹ וּפָתַח֙ וְאֵ֣ין סֹגֵ֔ר וְסָגַ֖ר וְאֵ֥ין פֹּתֵֽחַ׃
23Eg skal slå han inn som ein plugg på ein trygg stad, og han skal vera ein æresstol for farshuset sitt.
וּתְקַעְתִּ֥יו יָתֵ֖ד בְּמָק֣וֹם נֶאֱמָ֑ן וְהָיָ֛ה לְכִסֵּ֥א כָב֖וֹד לְבֵ֥ית אָבִֽיו׃
24På han skal dei henga all æra til farshuset hans, avkom og etterkomarar, alle dei små kara – frå skåler til alle krukker.
וְתָל֨וּ עָלָ֜יו כֹּ֣ל ׀ כְּב֣וֹד בֵּית־אָבִ֗יו הַצֶּֽאֱצָאִים֙ וְהַצְּפִע֔וֹת כֹּ֖ל כְּלֵ֣י הַקָּטָ֑ן מִכְּלֵי֙ הָֽאַגָּנ֔וֹת וְעַ֖ד כָּל־כְּלֵ֥י הַנְּבָלִֽים׃
25Den dagen, seier Herren over hærskarane, skal pluggen som var slegen inn på ein trygg stad, losna og falla ned. Børa som hang på han, skal verta avskoren, for Herren har tala.
בַּיּ֣וֹם הַה֗וּא נְאֻם֙ יְהוָ֣ה צְבָא֔וֹת תָּמוּשׁ֙ הַיָּתֵ֔ד הַתְּקוּעָ֖ה בְּמָק֣וֹם נֶאֱמָ֑ן וְנִגְדְּעָ֣ה וְנָפְלָ֗ה וְנִכְרַת֙ הַמַּשָּׂ֣א אֲשֶׁר־עָלֶ֔יהָ כִּ֥י יְהוָ֖ה דִּבֵּֽר׃ ס
Sendt til å møte Rabsjake
Da den assyriske hærføreren Rabsjake kom til Jerusalem med trusler, sendte kong Hiskia Eljakim sammen med Sebna og Joa for å forhandle med ham.
18Dei ropa på kongen, og Eljakim, son til Hilkia, som var hoffmeister, og skrivaren Sjebna og riksråden Joah, son til Asaf, gjekk ut til dei.
וַֽיִּקְרְאוּ֙ אֶל־הַמֶּ֔לֶךְ וַיֵּצֵ֧א אֲלֵהֶ֛ם אֶלְיָקִ֥ים בֶּן־חִלְקִיָּ֖הוּ אֲשֶׁ֣ר עַל־הַבָּ֑יִת וְשֶׁבְנָה֙ הַסֹּפֵ֔ר וְיוֹאָ֥ח בֶּן־אָסָ֖ף הַמַּזְכִּֽיר׃
26Då sa Eljakim, son til Hilkia, og Sjebna og Joah til Rabsjake: «Tal til tenarane dine på arameisk, for vi forstår det. Tal ikkje til oss på hebraisk medan folket på muren høyrer på!»
וַיֹּ֣אמֶר אֶלְיָקִ֣ים בֶּן־חִ֠לְקִיָּהוּ וְשֶׁבְנָ֨ה וְיוֹאָ֜ח אֶל־רַב־שָׁקֵ֗ה דַּבֶּר־נָ֤א אֶל־עֲבָדֶ֙יךָ֙ אֲרָמִ֔ית כִּ֥י שֹׁמְעִ֖ים אֲנָ֑חְנוּ וְאַל־תְּדַבֵּ֤ר עִמָּ֙נוּ֙ יְהוּדִ֔ית בְּאָזְנֵ֣י הָעָ֔ם אֲשֶׁ֖ר עַל־הַחֹמָֽה׃
37Så kom Eljakim, son til Hilkia, som var hoffmeister, og skrivaren Sjebna og riksråden Joah, son til Asaf, til Hiskia med rivne klede og fortalde han kva Rabsjake hadde sagt.
וַיָּבֹ֣א אֶלְיָקִ֣ים בֶּן־חִלְקִיָּ֣ה אֲשֶׁר־עַל־הַ֠בַּיִת וְשֶׁבְנָ֨א הַסֹּפֵ֜ר וְיוֹאָ֨ח בֶּן־אָסָ֧ף הַמַּזְכִּ֛יר אֶל־חִזְקִיָּ֖הוּ קְרוּעֵ֣י בְגָדִ֑ים וַיַּגִּ֣דוּ ל֔וֹ דִּבְרֵ֖י רַב־שָׁקֵֽה׃
Rabsjakes tale ved bymuren
Eljakim ba Rabsjake om å tale på arameisk i stedet for på hebraisk, slik at folket på muren ikke skulle forstå truslene. Rabsjake nektet og talte enda høyere.
3Eljakim, son til Hilkia, som var øvste hoffmeister, gjekk ut til han saman med Sjebna, skrivaren, og Joah, son til Asaf, som var kanslar.
וַיֵּצֵ֥א אֵלָ֛יו אֶלְיָקִ֥ים בֶּן־חִלְקִיָּ֖הוּ אֲשֶׁ֣ר עַל־הַבָּ֑יִת וְשֶׁבְנָא֙ הַסֹּפֵ֔ר וְיוֹאָ֥ח בֶּן־אָסָ֖ף הַמַּזְכִּֽיר׃
11Då sa Eljakim, Sjebna og Joah til Rabsjake: «Ver så snill og tal til tenarane dine på arameisk, for vi forstår det. Tal ikkje til oss på hebraisk medan folket på muren høyrer på.»
וַיֹּ֣אמֶר אֶלְיָקִים֩ וְשֶׁבְנָ֨א וְיוֹאָ֜ח אֶל־רַב שָׁקֵ֗ה דַּבֶּר־נָ֤א אֶל־עֲבָדֶ֙יךָ֙ אֲרָמִ֔ית כִּ֥י שֹׁמְעִ֖ים אֲנָ֑חְנוּ וְאַל־תְּדַבֵּ֤ר אֵלֵ֙ינוּ֙ יְהוּדִ֔ית בְּאָזְנֵ֣י הָעָ֔ם אֲשֶׁ֖ר עַל־הַחוֹמָֽה׃
12Men Rabsjake sa: «Er det til herren din og til deg herren min har sendt meg for å tala desse orda? Er det ikkje heller til mennene som sit på muren? Dei skal eta sin eigen skit og drikka sitt eige urin saman med dykk!»
וַיֹּ֣אמֶר רַב־שָׁקֵ֗ה הַאֶ֨ל אֲדֹנֶ֤יךָ וְאֵלֶ֙יךָ֙ שְׁלָחַ֣נִי אֲדֹנִ֔י לְדַבֵּ֖ר אֶת־הַדְּבָרִ֣ים הָאֵ֑לֶּה הֲלֹ֣א עַל־הָאֲנָשִׁ֗ים הַיֹּֽשְׁבִים֙ עַל־הַ֣חוֹמָ֔ה לֶאֱכֹ֣ל אֶת־*חראיהם **צוֹאָתָ֗ם וְלִשְׁתּ֛וֹת אֶת־*שיניהם **מֵימֵ֥י **רַגְלֵיהֶ֖ם עִמָּכֶֽם׃
22Så kom Eljakim, son til Hilkia, som var øvste hoffmeister, og Sjebna, skrivaren, og Joah, son til Asaf, kanslaren, til Hiskia med sønderrivne klede og fortalde han kva Rabsjake hadde sagt.
וַיָּבֹ֣א אֶלְיָקִ֣ים בֶּן־חִלְקִיָּ֣הוּ אֲשֶׁר־עַל־הַ֠בַּיִת וְשֶׁבְנָ֨א הַסּוֹפֵ֜ר וְיוֹאָ֨ח בֶּן־אָסָ֧ף הַמַּזְכִּ֛יר אֶל־חִזְקִיָּ֖הוּ קְרוּעֵ֣י בְגָדִ֑ים וַיַּגִּ֣ידוּ ל֔וֹ אֵ֖ת דִּבְרֵ֥י רַב שָׁקֵֽה׃ ס
Budbærer til profeten Jesaja
Etter å ha hørt Rabsjakes trusler, rev Eljakim og de andre sine klær i sorg og gikk til profeten Jesaja for å søke Guds ord og veiledning.
1Då kong Hiskia høyrde dette, reiv han sund kleda sine, kledde seg i sekkestrie og gjekk inn i Herrens hus.
וַיְהִ֗י כִּשְׁמֹ֙עַ֙ הַמֶּ֣לֶךְ חִזְקִיָּ֔הוּ וַיִּקְרַ֖ע אֶת־בְּגָדָ֑יו וַיִּתְכַּ֣ס בַּשָּׂ֔ק וַיָּבֹ֖א בֵּ֥ית יְהוָֽה׃
2Han sende Eljakim, som var overhovmeister, Sjebna, skrivaren, og dei eldste av prestane, kledde i sekkestrie, til profeten Jesaja, son til Amots.
וַ֠יִּשְׁלַח אֶת־אֶלְיָקִ֨ים אֲשֶׁר־עַל־הַבַּ֜יִת וְשֶׁבְנָ֣א הַסֹּפֵ֗ר וְאֵת֙ זִקְנֵ֣י הַכֹּֽהֲנִ֔ים מִתְכַּסִּ֖ים בַּשַּׂקִּ֑ים אֶל־יְשַֽׁעְיָ֥הוּ הַנָּבִ֖יא בֶּן־אָמֽוֹץ׃
3Dei sa til han: «Så seier Hiskia: Denne dagen er ein dag med naud, straff og vanære. Borna har nådd livmoropninga, men det finst ikkje kraft til å føda.
וַיֹּאמְר֣וּ אֵלָ֗יו כֹּ֚ה אָמַ֣ר חִזְקִיָּ֔הוּ יוֹם־צָרָ֧ה וְתוֹכֵחָ֛ה וּנְאָצָ֖ה הַיּ֣וֹם הַזֶּ֑ה כִּ֣י בָ֤אוּ בָנִים֙ עַד־מַשְׁבֵּ֔ר וְכֹ֥חַ אַ֖יִן לְלֵדָֽה׃
4Kanskje Herren din Gud vil høyra alle orda til overhovmeisteren, som herren hans, kongen av Assyria, har sendt for å spotta den levande Gud, og straffa for dei orda som Herren din Gud har høyrt. Bed du ei bøn for den resten som er att.»
אוּלַ֡י יִשְׁמַע֩ יְהוָ֨ה אֱלֹהֶ֜יךָ אֵ֣ת ׀ כָּל־דִּבְרֵ֣י רַב־שָׁקֵ֗ה אֲשֶׁר֩ שְׁלָח֨וֹ מֶֽלֶךְ־אַשּׁ֤וּר ׀ אֲדֹנָיו֙ לְחָרֵף֙ אֱלֹהִ֣ים חַ֔י וְהוֹכִ֙יחַ֙ בַּדְּבָרִ֔ים אֲשֶׁ֥ר שָׁמַ֖ע יְהוָ֣ה אֱלֹהֶ֑יךָ וְנָשָׂ֣אתָ תְפִלָּ֔ה בְּעַ֥ד הַשְּׁאֵרִ֖ית הַנִּמְצָאָֽה׃
5Då tenarane til kong Hiskia kom til Jesaja,
וַיָּבֹ֗אוּ עַבְדֵ֛י הַמֶּ֥לֶךְ חִזְקִיָּ֖הוּ אֶל־יְשַֽׁעַיָֽהוּ׃
Jesajas profeti om Eljakim som Guds tjener
Jesaja profeterte at Eljakim ville bli som en far for Jerusalems innbyggere og Judas hus, og at Gud ville gi ham myndighet og ære som en pæl slått inn på et fast sted.
20Den dagen skal eg kalla på tenaren min Eljakim, son til Hilkia.
וְהָיָ֖ה בַּיּ֣וֹם הַה֑וּא וְקָרָ֣אתִי לְעַבְדִּ֔י לְאֶלְיָקִ֖ים בֶּן־חִלְקִיָּֽהוּ׃
21Eg skal kle han i kjortelen din og festa beltet ditt om han. Makta di skal eg gje i handa hans, og han skal vera ein far for dei som bur i Jerusalem og for Judas hus.
וְהִלְבַּשְׁתִּ֣יו כֻּתָּנְתֶּ֗ךָ וְאַבְנֵֽטְךָ֙ אֲחַזְּקֶ֔נּוּ וּמֶֽמְשֶׁלְתְּךָ֖ אֶתֵּ֣ן בְּיָד֑וֹ וְהָיָ֥ה לְאָ֛ב לְיוֹשֵׁ֥ב יְרוּשָׁלַ֖͏ִם וּלְבֵ֥ית יְהוּדָֽה׃
22Eg skal leggja nøkkelen til Davids hus på aksla hans. Når han opnar, skal ingen lukka, og når han lukkar, skal ingen opna.
וְנָתַתִּ֛י מַפְתֵּ֥חַ בֵּית־דָּוִ֖ד עַל־שִׁכְמ֑וֹ וּפָתַח֙ וְאֵ֣ין סֹגֵ֔ר וְסָגַ֖ר וְאֵ֥ין פֹּתֵֽחַ׃
23Eg skal slå han inn som ein plugg på ein trygg stad, og han skal vera ein æresstol for farshuset sitt.
וּתְקַעְתִּ֥יו יָתֵ֖ד בְּמָק֣וֹם נֶאֱמָ֑ן וְהָיָ֛ה לְכִסֵּ֥א כָב֖וֹד לְבֵ֥ית אָבִֽיו׃
Typologisk forbindelse til Kristus
Profetien om at nøkkelen til Davids hus skulle legges på Eljakims skulder, ble senere henvist til i Johannes' åpenbaring om Kristus som har Davids nøkkel og åpner så ingen kan lukke.
7Skriv til engelen for forsamlinga i Filadelfia: Dette seier Den heilage, Den sannferdige, han som har Davids nykel, han som opnar så ingen kan stengja, og stengjer så ingen kan opna:
Καὶ τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἐν Φιλαδελφείᾳ ἐκκλησίας γράψον· Τάδε λέγει ὁ ἅγιος, ὁ ἀληθινός, ὁ ἔχων τὴν κλεῖν ⸀Δαυίδ, ὁ ἀνοίγων καὶ οὐδεὶς κλείσει, ⸂καὶ κλείων⸃ καὶ οὐδεὶς ⸀ἀνοίγει·