Gamaliel (fariseer, Paulus' lærer)

Den vise lovlæreren

Den tidlege kyrkjaVismannLederca. 20 f.Kr. - 52 e.Kr.

Gamaliel var en høyt respektert fariseer og lovlærer i Jerusalem, kjent som Gamaliel den eldre. Han var barnebarn av den berømte rabbien Hillel og læreren til Saulus (apostelen Paulus). Han er mest kjent for sitt kloke råd i Sanhedrinet om å la apostlene gå fri, med argumentet at hvis deres verk var fra mennesker ville det gå til grunne, men hvis det var fra Gud kunne ingen stoppe det.

Nøkkelhendingar

Rådet om apostlene

Da Sanhedrinet ville drepe apostlene, reiste Gamaliel seg og ga et klokt råd om å la dem gå. Han argumenterte med at hvis deres verk var fra mennesker, ville det gå til grunne av seg selv, men hvis det var fra Gud, kunne de ikke stoppe det.

Apg 5:34 Vis i kontekst →

34Men då reiste det seg ein farisear i Rådet som heitte Gamaliel. Han var ein lovlærar som heile folket sette høgt. Han bad om at mennene vart førte ut ei lita stund.

ἀναστὰς δέ τις ἐν τῷ συνεδρίῳ Φαρισαῖος ὀνόματι Γαμαλιήλ, νομοδιδάσκαλος τίμιος παντὶ τῷ λαῷ, ἐκέλευσεν ἔξω ⸀βραχὺ τοὺς ⸀ἀνθρώπους ποιῆσαι,

Apg 5:35 Vis i kontekst →

35Så sa han til dei: «Israelittar, tenk dykk godt om før de gjer noko med desse mennene.

εἶπέν τε πρὸς αὐτούς· Ἄνδρες Ἰσραηλῖται, προσέχετε ἑαυτοῖς ἐπὶ τοῖς ἀνθρώποις τούτοις τί μέλλετε πράσσειν.

Apg 5:36 Vis i kontekst →

36For ei tid sidan stod Teudas fram og påstod at han var noko stort. Om lag fire hundre menn slutta seg til han. Men han vart drepen, og alle som følgde han, vart spreidde og kom til inkjes.

πρὸ γὰρ τούτων τῶν ἡμερῶν ἀνέστη Θευδᾶς, λέγων εἶναί τινα ἑαυτόν, ᾧ ⸀προσεκλίθη ⸂ἀνδρῶν ἀριθμὸς ὡς⸃ τετρακοσίων· ὃς ἀνῃρέθη, καὶ πάντες ὅσοι ἐπείθοντο αὐτῷ διελύθησαν καὶ ἐγένοντο εἰς οὐδέν.

Apg 5:37 Vis i kontekst →

37Etter han stod Judas frå Galilea fram i dei dagane då folketeljinga var. Han fekk folk til å følgja seg. Men også han gjekk til grunne, og alle som følgde han, vart spreidde.

μετὰ τοῦτον ἀνέστη Ἰούδας ὁ Γαλιλαῖος ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς ἀπογραφῆς καὶ ἀπέστησε ⸀λαὸν ὀπίσω αὐτοῦ· κἀκεῖνος ἀπώλετο καὶ πάντες ὅσοι ἐπείθοντο αὐτῷ διεσκορπίσθησαν.

Apg 5:38 Vis i kontekst →

38Difor seier eg dykk no: Hald dykk borte frå desse mennene og lat dei vera! For dersom dette rådet eller dette verket er frå menneske, vil det gå til grunne.

καὶ τὰ νῦν λέγω ὑμῖν, ἀπόστητε ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων τούτων καὶ ⸀ἄφετε αὐτούς· (ὅτι ἐὰν ᾖ ἐξ ἀνθρώπων ἡ βουλὴ ⸀αὕτη ἢ τὸ ἔργον τοῦτο, καταλυθήσεται,

Apg 5:39 Vis i kontekst →

39Men er det frå Gud, kan de ikkje gjera ende på dei – de kunne til og med koma til å stå som motstandarar av Gud.» Dei lét seg overtyda av han.

εἰ δὲ ἐκ θεοῦ ἐστιν, οὐ ⸀δυνήσεσθε καταλῦσαι ⸀αὐτούς·) μήποτε καὶ θεομάχοι εὑρεθῆτε. ἐπείσθησαν δὲ αὐτῷ,

Paulus' lærer

Apostelen Paulus forteller at han ble oppdratt i Jerusalem og opplært ved Gamaliels føtter i fedrenes lov, og var nidkjær for Gud.

Apg 22:3 Vis i kontekst →

3«Eg er ein jødisk mann, fødd i Tarsos i Kilikia, men oppfostra her i denne byen ved føtene til Gamaliel. Eg vart opplært strengt etter lova frå fedrane og var nidkjær for Gud, slik de alle er i dag.

⸀Ἐγώ εἰμι ἀνὴρ Ἰουδαῖος, γεγεννημένος ἐν Ταρσῷ τῆς Κιλικίας, ἀνατεθραμμένος δὲ ἐν τῇ πόλει ταύτῃ παρὰ τοὺς πόδας Γαμαλιήλ, πεπαιδευμένος κατὰ ἀκρίβειαν τοῦ πατρῴου νόμου, ζηλωτὴς ὑπάρχων τοῦ θεοῦ καθὼς πάντες ὑμεῖς ἐστε σήμερον,

Eksemplene fra historien

Gamaliel brukte historiske eksempler om Teudas og Judas fra Galilea for å vise at falske bevegelser hadde gått til grunne av seg selv, som argument for å la apostlene være i fred.